کتاب جهان ایرانشناسی اثر شجاع الدین شفا

درباره کتاب:
او در مقدمه این کتاب به بررسی جایگاه و اهمیت ایران‌شناسی در خاورشناسی می‌پردازد و توضیح می‌دهد که فرهنگ ایران از دیرباز دارای جاذبه‌ای خاص برای محققین غربی بوده است. ایران با آمیزش تمدن‌ها و فرهنگ‌های مختلف شرق و غرب، محصولی منحصربه‌فرد و قابل درک برای همه جوامع فراهم کرده است. این تأثیر جهانی ایران از طریق عوامل مختلفی از جمله آئین زرتشتی، میترائیسم، فلسفه مانوی و تمدن اسلامی ایران شکل گرفته است. در سه قرن اخیر، محققین غربی در زمینه‌های مختلف تاریخ، زبان، ادبیات، فلسفه و هنر ایران تحقیقات گسترده‌ای انجام داده‌اند. تأثیرات مذهبی و فرهنگی ایران، به‌ویژه از طریق زرتشتی‌گری، در معتقدات مذهبی دیگر فرهنگ‌ها، از جمله یهودیت و مسیحیت، تأثیرات عمیقی داشته است.

برگرفته از کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

————————————
با ما در ایرانشناسی همراه باشید:
🔹توییتر | لینکدین | اینستاگرام | یوتیوب🔹
💢نشریه ایرانشناسی | گروه ایرانشناسی💢

گمان میکنم وقت آنست که اینجا دوباره فعالیت متداوم را از سر بگیرم.
و باب گفتگو در مورد تایپ را از نو باز کنیم.

سعی میکنم هر چند روز یک مبحث را به گفتگو بگذارم‌.

مطلعِ مباحث:

«قوانین کپی‌رایت در تایپ»

چندی پیش صحبت‌هایی درمورد تقلید یک تایپ نو—پا از تایپی دیگر در فضای خط فارسی جریان گرفته بود که به طور شخصی آنرا دور از اینتِگریتی جامعه‌ی دیزاین میدیدم.


چند مورد باید مورد توجه باشد:

یک اینکه همین کفایت میکند که دو تایپی که مستقیما «مزه» هایی از نستعلیق‌ هستند، در همین «مزه» بسنده اند و اگر تفاوتی هرچند کمینه، در احساسی که آن دو تایپ منتقل میکنند وجود داشته باشد، برای مخاطبِ هوشیار کافیست تا بداند use case (عملکرد) این دو تایپ کاملا متفاوت است.

دو. وجود چنین ریز-واریاسیون هایی در خط فارسی، امکانات بیکرانی را از مهندسی (بخوانید دیزاین) احساساتِ هر use case (استفاده) میدهد که بیش از پیش نیاز است.
نگاهی بیاندازید به شباهت های فراوان تایپ های لاتین به یکدیگر.

اما ازین باب که بگذریم،

اخیرا ویدئویی دیدم درمورد شکل گیری شرکت bitstream و جدا شدن تایپ‌ دیزاینر ارشد linotype برای پایه‌گذاری این شرکت، آقای متیو کارتر!

که همین شرکت bitstream پایه گذار دیجیتالی کردن تایپ ها بود!

حال فرض کنید در این سال ۱۹۸۱، شرکت bitstream تایپ های پانچ شده‌ی linotype را (من جمله Helvetica) بدون کسب هیچگونه حق تکثیر، دیجیتال‌سازی و به فروش رساند.

این اتفاقات به خاطر یک قانون مهم ممکن شد.

[تایپ‌دیزاینر هیچگونه حقی بر «فرم» ندارد.]


البته که «انصاف» باید رعایت شود و این به معنای «آزادی در تصرف» نیست.

حال که مختصری بر این موارد گذر کردیم،

چه بهتر است در باب این قوانین (که شاید تاریخ گذشته باشند) گفتگو کنیم.




{کامنت ها باز است}

مبحث دوم در باب «لوگوتایپ»
امروز عصر قرار میگیرد.

درود بر عزیزان.

مطلع کلام این را عرض کنم که هدف از این رسانه فقط و فقط بحث «علمی»ست و یادگیری. ناگزیر ممکن است درمورد کاری به گفتگو بنشینیم که باید این مسئله‌ی نقد پذیری (در نقد شنیدن) و احترام را (در نقد کردن) یادآور شوم.

«لوگوتایپ»

فرم و «خوانش»
«مسئله‌ی پیش‌انگاره ها»

#predisposition

اولین مسئله اینست که یادآوری شویم لوگوتایپ به مانند هر رسانه‌ی متنیِ دیگری،‌ مطلقا تابع فرم است. چه بسا بیش از الباقی.

حال اینکه «شدت» حضورِ فرم تا چقدر باشد هم که بحث برند است و استراتژی که از حوصله این بحث خارج. (بعد تر خواهیم پرداخت)

اگر نگاهی به لوگوتایپ های اخیر بیاندازیم، «ترند» ای میبینیم بر تغییر کنتراست حروف و تبدیل آن به لاتین. که پیشتر در اینجا مفصل آن را شرح دادیم و با استدلال علمی این پدیده را نقض کردیم.

بار دیگر باید تاکید کرد که «ترند» سواری تمام آنچیزی است که دیزاین نیست.

حال اخیرا به اثری برخوردم که در وهله‌ی اول برایم بسیار غریب بود. و این لزوما بدیم معنی نیست که اثر را بیهوده بشماریم و بگذریم. خیر.

میبایست بیشتر تأمل کرد، به دستگاه علوم شناختی توسل کرد و درنهایت ببینیم چه چیزی کار کرده است و چه چیزی کار نکرده.

اول میبایست گفت که اگر فقط و فقط «فرم» را –سوایِ خوانش– در نظر بگیریم. این اثر کاریست فوقِ بدیع، با شناختی عمیق از خط و گرافیک.

به دندانه‌های س‍ دقت کنید و جسارتِ خمیدگی ها.

دوم نکته اما، جایی که مخاطب با کم‌لطفی مواجه میشود، دقت به مناطقِ سالیانت یا #تشخیص_پذیر است.

#saliance

اگر از نقطه‌ی سبز شروع و در نقطه‌ی قرمز حرکت را به پایان رسانیم، این فرم، بدون هیچ شبهه‌ای فرمِ ڪ را تداعی میکند.

درمورد شاکله‌ی «مر» نیز میتوان به عنصرِ اصلی بد خوان بودن این اثر اشاره کرد (که در جایگیریِ ے هم باعث خطا خوانی شدست) آن هم کامپوزیسیون.

البته که ما آگاهیم به برخی از «حقه» ها و زبردستی ها که گاهی دیزاینر فرمی را «برایِ خوانشِ ناخودآگاه» در جایی پنهان میکند.
اینجا شاید مقصود، حضورِ ناخودآگاه فرمِ ش‍ین و کاف بودست تا که «کاشان» تداعی شود.

[لوگوتایپ «هیوا» را ببینید]


اما میبایست گفت که این مورد ناموفق بودست و درنهایت مخاطب با یک «بلوک» ناخوانا مواجه است.

(این مورد را عرض کردم برای دوستانِ کمی پیگیر تر که در جریان هستند، توضیح این چگونگی این «حقه» را بگذارید برای زمانی دگر)