🔸۱۸ سال پیش در چنین روزی (۸ اکتبر به‌وقت ایران و ۹ اکتبر به وقت پیونگ‌یانگ) در ساعت ۲۰:۰۵ به‌وقت ایران (۰۱:۳۵ به‌وقت پیونگ‌یانگ) در سال ۲۰۰۶، کره‌شمالی اولین سلاح هسته‌ای خود را آزمایش کرد و به نُهمین کشور هسته‌ای دنیا و چهارمین‌ کشور نامشروع هسته‌ای دنیا تبدیل شد. کشورهای نامشروع هسته‌ای دنیا پس از به‌اجرا درآمدن پیمان‌ منع اشاعه‌ی تسلیحات هسته‌ای (NPT) توانسته‌اند سلاح هسته‌ای خود را بسازند و آزمایش کنند. این کشورها، هند (۱۹۷۴)، پاکستان (۱۹۹۸)، کره‌شمالی (۲۰۰۶) و رژیم‌صهیونیستی هستند.

🔸کره‌شمالی برنامه‌ی هسته‌ای خود را به‌صورت جدی در دهه‌ی ۶۰ میلادی با دریافت راکتور تحقیقاتی IRT-2000 از شوروی آغاز کرد. تاسیسات فرآوری پسماند نیز در همین زمان توسط شوروی برای کره‌شمالی در مقیاس کوچک برپا شد. کره‌شمالی در روزهای پایانی سال ۱۹۸۵ با فشار شوروی وارد NPT شد. کره از دهه‌ی ۸۰ میلادی به‌دنبال خودکفایی خود در حوزه هسته‌ای بود.

🔸اقداماتی در حوزه خودکفایی در چرخه‌سوخت و ساخت راکتورها نیز در این زمان در این کشور انجام شد. توسعه‌ی تاسیسات تولید کیک‌زرد و استخراج اورانیوم و ساخت راکتورهای گرافیتی (طراحی MAGNOX) از جمله این‌ها است. در سال ۱۹۸۴ یک راکتور گرافیتی با توان حرارتی ۲۰ تا ۲۵ مگاوات ساخته شد و قصد ساخت دو راکتور دیگر با توان‌های حرارتی ۵۰ و ۲۰۰ مگاوات وجود داشت که در اواسط دهه‌ی ۹۰ میلادی فراموش شد. کره‌شمالی از روز ورود به NPT شرایط خاصی را پشت‌ سر گذاشت. نبود هم‌کاری و عدم‌پذیرش پادمان و جلوگیری از اقدامات آژانس از سال ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۲ برخی از این اقدامات است.

🔸در سال ۱۹۹۲ کره‌شمالی از برخی مواضع خود در اثر خروج تسلیحات هسته‌ای آمریکا از کره‌جنوبی عقب‌نشینی کرد. در این سال کره به آژانس اعلام‌ کرد که ۱۰۰ گرم پلوتونیوم را در تاسیسات فرآوری پسماندی که مخفیانه در اواخر دهه ۸۰ میلادی ساخته بوده، استخراج کرده است. غنای این ۱۰۰ گرم‌ پلوتونیوم ۹۷.۶ درصد (غنای فراتسلیحاتی) بود. آژانس اما بعدتر فهمید میزان پلوتونیوم استخراج شده بسیار بیشتر از میزان اعلامی بوده است و خواستار شفافیت بیشتر از طرف کره‌ای شد. از این زمان و پس از این تنش‌ها کره اعلام کرد که از NPT خارج می‌شود و در مدت زمان ۹۰ روزه خروج این کشور آغاز شد. مذاکرات شدید باعث شد کره در آخرین روز (روز ۸۹ام) خروج خود را معلق کند.

🔸مذاکرات طرفین پس از این نقطه باعث خاموش‌شدن راکتور ۲۰‌ مگاواتی و توقف ساخت دو راکتور دیگر در ازای از سرگیری صادرات نفت خام و هم‌کاری با کره‌جنوبی بر سر ساخت راکتور آب سبک‌ (PWR) شد. پس از تنش‌های کم‌وبیش از سال ۱۹۹۴ روابط غرب با کره‌شمالی تثبیت شد و این کشور به توافقی با طرف مقابل دست یافت اما هنگامی که در سال ۲۰۰۲ جورج‌بوش کره‌شمالی را عضو محور شرارت خواند، ناکارآمدی ابزارهای دیپلماتیک مشخص شد. بحران با تایید اتهامات وارده به کره‌شمالی توسط پیونگ‌یانگ مبنی بر توسعه‌ی تاسیسات غنی‌سازی به‌شکل مخفی با کمک پاکستان در ازای هم‌کاری‌های موشکی شدت گرفت.

🔸آمریکا در پاسخ اما صادرات نفت‌خام را متوقف کرد و در جواب نیز کره‌شمالی راکتور ۲۰ مگاواتی خود را دوباره فعال کرد. در همین جریان بازرسی‌ها و تجهیزات نظارتی آژانس نیز متوقف و خاموش شدند و بازرسان از این کشور اخراج شدند. کره‌شمالی هم‌چنین فرآوری پسماند قبلی راکتور ۲۰ مگاواتی را آغاز کرد که حدود ۲۵ تا ۳۰ کیلوگرم پلوتونیوم با غنای تسلیحاتی را در اختیار این کشور قرار داد. مدتی بعد نیز با خروج این کشور از NPT، کره‌شمالی به تنها کشور دنیا تا امروز تبدیل شد که از این پیمان خارج شده است.

🔸نهایتا در تاریخ گفته شده کره‌شمالی آزمایش هسته‌ای خود را انجام داد. انتظار می‌رفت آزمایشی با توان ۴ هزارتن TNT انجام شود اما تخمین‌های بیان‌گر شکست آن بود. با احتمال فرای ۹۵ درصد، توان آزمایش برحسب لرزه‌های ثبت شده، کم‌تر از یک هزارتن بوده است و به‌احتمال زیاد حدود ۷۰ درصد توان آن (میان ۲۰۰ تا ۷۰۰ تن TNT) بوده است. آزمایش در عمق تونلی صورت گرفت که از رهاسازی سریع و گسترده‌ی محصولات شکافت جلوگیری کرد. نمونه‌برداری‌ها و بررسی‌های بعدی نشان داد که این انفجار قطعا انفجاری هسته‌ای با سوخت پلوتونیوم بوده است.

🔸کره‌شمالی به‌علت محدودبودن ذخایر پلوتونیوم خود در این نقطه زمانی دست به استفاده از مقدار کمی پلوتونیوم (حدود دو تا چهار کیلوگرم) در سلاحش زده بوده است و این علتِ توان انتظاری کم است. علت توان بسیار کم‌تر از‌ میزان مورد انتظار اما به‌احتمال قوی مشکلی در امر انقباض سلاح بوده است. این امر نشان‌گر تلاش پیونگ‌یانگ جهت طراحی سلاح هسته‌ای پیچیده و کوچک از ابتدا بوده است. این طراحی بعدتر در آزمایش‌های سال‌های بعدی تکامل می‌یابد و درنهایت به جواب می‌رسد.