🔹️در این حین وزیر جنگ انگلیس، لورد کیچنر در یک‌سفر سرزده به پاریس، ژنرال جان فرنچ را متقائد کرد که نیروهای انگلیسی را از فرانسه خارج نکند. فرمانده نیروهای حافظ پاریس و سپاه ششم فرانسه که جدیدا تاسیس شده بود، ژنرال ژوزف گالیِنی درحال پایش پیش‌روی سپاه‌های اول و دوم آلمان بود. وی در چهارم سپتامبر به ژنرال ژوفر اطلاع داد که بر اثر سرعت زیاد پیش‌روی سپاه اول آلمان، بین دو سپاه آلمانی فاصله افتاده است.

🔹️فرانسوی‌ها تا ۴اُم سپتامبر همچنان درحال عقب‌نشینی بودند و جنگ به منطقه مارن در نزدیکی پاریس رسیده بود. اما کم‌کم خطوط دفاعی و راه‌بردهای ژنرال ژوفر درحال شکل گرفتن بودند. در این نقطه بود که ژوفر، با مشاوره گالینی و بقیه ژنرال‌هایش دستور داد عقب‌نشینی و دفاع کافیست! قرار بر این شد که فرانسوی‌ها در ۶ اُم سپتامبر، ضدحمله‌ای را برعلیه آلمان‌ها اجرا کنند. جان فرنچ انگلیسی برعقب‌نشینی اصرار داشت، گفته می‌شود ژوفر او را به شرافت انگلیس قسم داد تا از عقب‌نشینی منصرف شود!

🔹️در ۵ اُم سپتامبر، ژنرال گالیِنی که فکر می‌کرد با نیروهای پادگان پاریس و سپاه ششم فرانسه می‌تواند سپاه جدا افتاده اول آلمان، به فرماندهی فون‌کلاک را شکست دهد؛ ضدحمله‌ای را یک روز پیش از روز موعود، علیه آلمانی‌ها ترتیب داد. آلمان‌ها در مقابل خود سپاه تازه‌کاری را یافتند که از مهاجران مراکشی و مردم پاریس تشکیل شده بود، سپاه فون‌کلاک، نیروهای مهاجم فرانسوی را با آتش توپ در هم کوبیدند؛ در ۸ اُم سپتامبر، فون‌کلاک خود پاریس را نیز تهدید می‌کرد!

🔹️ناکامی درست در نقطه‌ای است که انتظارش را نمی‌کشید. ژنرال هلموت فون‌مولتکه (مشهور به فون‌مولتکه جوان‌تر) فرمانده کل نیروهای آلمانی، در لوکزامبورگ مشغول پایش شرایط نبرد بود. وی که مشکل سلامت جسمانی نیز داشت، افسران اطلاعاتی را مرتب به وارسی سپاه‌های اعزامی به جبهه‌های مختلف فرانسه می‌فرستاد. او درخلال گزارش‌ها متوجه شد که نیروهایش در پیش‌روی بی‌امان، بسیار مستهلک شده‌اند و به‌دلیل دورافتادن از خطوط راه‌آهن و مسیرهای تدارکات، به‌صورت مناسب تامین نمی‌شوند.

🔹️در این میان، ضدحمله ۶ اُم سپتامبر فرانسوی‌ها آغاز شد. ژنرال ژوفر، انگلیسی‌ها را وادار کرد تا بین سپاه اول و دوم آلمان که جدا افتاده بودند، رخنه کرده و مانع از رسیدن این دو به یک‌دیگر شوند. سپاه‌های فرانسوی در سمت شرق پاریس روی آلمانی‌ها ضدحمله را آغاز کردند.

🔹️در روز ۸ اُم سپتامبر، فرانسوی‌ها موفق می‌شوند در ضدحمله‌شان بالاخره سپاه‌های دوم و سوم آلمان را عقب برانند. سپاه اول به فرماندهی فون‌کلاک که به دروازه پاریس رسیده بود نیز مجبور به عقب‌نشینی شد. در نهایت نیروهای آلمانی در ساحل رود ان (Aisne) وارد فاز دفاعی شده و شروع به حفر کانال کردند. فرمان اتخاذ مواضع دفاعی و حفر کانال‌ها در ساحل رود ان، آخرین دستور نظامی هلموت فون‌مولتکه جوان‌تر بود. وی پس از این اتفاق از فرماندهی کل نیروهای آلمانی برکنار شد.

🔹️نبرد اول مارن در ۱۲اُم سپتامبر ۱۹۱۴ پایان یافت. در این نبرد تقریبا یک‌هفته‌ای، حدودا ۲ میلیون نفر از طرفین شرکت داشتند که یک‌چهارم این تعداد کشته یا زخمی شدند. این نبرد برای آلمانی‌هایی که تا دروازه پاریس رسیده بودند، شکست میدانی محسوب نمی‌شد؛ اما به‌دلیل از دست رفتن زمان و به‌هم خوردن طرح اشلیفن، یک شکست راه‌بردی بود که سرنوشت جنگ و شاید بتوان گفت تاریخ جهان را عوض کرد.