🔶 غدیر خم : کشاکش هزار ساله
نوشته‌ی : ن. بغداد
🔶 راز واعظی (بخش یک از چهار)
گفتگویی است كه میان یكی از پاكدینان بنام (ن) و واعظی بنام (ح) رفته و در پایان آقای واعظ براز كار خود اعتراف كرده‌است.
آقای شیخ ح واعظ را از كودكی می‌شناسم. پدرش كفشدوز بنامی بود. خودش هم چندی بكار پدر مشغول شده و چون سوادكی میدارد و گاهی كتابهائی مانند جودی و جواهری و زیارتنامه را میخواند ، پس از چند سالی كه‌از آن شهر بیرون رفتم ، در بازگشت او را دیدم دستاری بسر بسته و جُبّه و ردائی در بر كرده خرامان راه میرفت. در شگفت شدم : چه شده كه كفشدوزی باین جامه درآمده؟ جویا شدم گفتند پس از مرگ پدر دكان را فروخته و بجامه‌ی آخوندی درآمده و اینك روضه‌خوان است.
یكی دو سالی گذشت. روزی در خانه بودم كه در زدند گشودم دیدم شیخ ح است. گرچه پیشینه‌ی دوستی نداشتم ولی چون بخانه‌ام آمده بود او را گرامی داشتم و با گرمی پذیرفتم. نشسته دامنه‌ی سخن را كشانیده بپاكدینی رسانید و گفت :
ـ من پاره‌ای از كتابهای آقای كسروی را خوانده‌ام در همه جا خوب مینویسد. ولی دربارهی شیعه و شیعیگری از جاده‌ی عدالت بیرون رفته و انكار بدیهیات را كرده.
ن ـ بهائیان میگویند : « همه‌ی كتابهای كسروی خوبست جز بهائیگری». صوفیان همه‌ی كتابها را می‌ستایند جر صوفیگری ، چامه‌سرایان نكوهش از شعر و شاعری را نمی‌پسندند ، دیگران بهمین ترتیب. هر دسته همه‌ی كتابها را بجا میدانند جز آنچه كه با باورها و عقاید خود آنها سازش ندارد. رویهمرفته‌از این سخنان پراكنده چنین فهمیده میشود كه تمام كتابهای آقای كسروی پسندیده و بجا است.
ح ـ آخر درباب تشیع دلایلی در دست است.
ن ـ دلایل شما را اگر از قرآن و نهج‌البلاغه و تاریخ عمومی اسلام باشد می‌پذیرم.
ح ـ تاریخ را كنار بگذار. در تاریخ دست برده‌اند.
ن ـ بسیار خوب. از دو كتاب دیگر دلیل بیاور
ح ـ از همه واضحتر خطبه‌ی شقشقیه است.
ن ـ نخست باید دانست كه در خطبه‌ی نامبرده‌اختلاف است كه آیا از خود امام است و یا باو نسبت داده‌اند. ما چنین انگاریم كه‌از خود امام است. باز هم در هیچ جای آن از آنچه شیعیان در باب داستان غدیر خم میگویند ذكری نشده‌است بلكه كوتاهشده‌ی خطبه گله‌گزاری است. این را گفتم و كتاب نهج‌البلاغه را از كتابخانه بیرون آورده خواندم :
« اما بعد فقد تقمصها فلان و انه یعلم ان محلی منها محل القطب من الرحی ینحدر عنی السیل و لایرقی الی الطیر ...».
دیدید در هیچ جای این خطبه اشاره بحق صریح خود در خلافت و یا تعیین از طرف پیغمبر ننموده‌است. حتا پس از كشته شدن عثمان خلافت را با اكراه پذیرفته میگوید : « حتی وطئی الحسنان و شق عطفا ردای» در چند جای دیگر و در نامه‌های خود كه بمعاویه فرستاده صحت خلافت خلفای پیشین را میرساند و حتی در جائی از خلیفه‌ی دوم ستایش كرده میگوید : « لله در فلان ...».
ح ـ گرفتم كه در نهج‌البلاغه اشاره‌ی صریحی نشده باشد شاید دیگران حذف كرده‌اند. ولی در قرآن كه صریحاً خطاب بپیغمبر میگوید : « و اذا فرغت فانصب والی ربك فارغب». این را چه میگویید؟
ن ـ افسوس كه با دستار یك منی و ردا از زبان و دستور عرب آگاهی نداری.
شیخ ح از این گفت ها برآشفت و با روی برافروخته و با تندی گفت : عجب؟
ن ـ در عربی (نصب ینصب) با زبر صاد بمعنی خستگی و تعب است و (نصب ینصب) با زیر صاد بمعنی نصب و نشاندن است. در اینجا هم كه خودت با زبر صاد خواندی در قرآن هم بهمین رُویه آمده پس معنی خستگی و تعب است. از اینرو بستگی با تعیین جانشین ندارد.
چون دیدم گفته مرا باور ندارد ، قرآن تفسیر بیضاوی را كه در خانه دارم آوردم همان بود كه گفتم. فرهنگ عربی « المنجد» را آوردم همان بود كه گفتم.
در اینجا راه دلیل بر او بسته شده ناچار تاریخ را كه در آغاز نپذیرفته بود پیش كشیده گفت :
داستان غدیر خم از همه روشنتر [است] و حتی سنیان هم بآن اشاره كرده‌اند.
ن ـ داستان راست است ولی پیغمبر در آنجا چه گفته؟
ح ـ علی را برداشته بهمه نشان داده فرمود : « من كنت مولاء فهذا علی مولاء». ما اگر پیغمبر اسلام را قبول داریم باید علی را هم قبول داشته باشیم.
این سخنان را چنان میگفت كه تو گوئی چیره شده و مرا از میدان بدر كرده.
نوشته‌ی : ن. بغداد
🔶 راز واعظی (بخش یک از چهار)
گفتگویی است كه میان یكی از پاكدینان بنام (ن) و واعظی بنام (ح) رفته و در پایان آقای واعظ براز كار خود اعتراف كرده‌است.
آقای شیخ ح واعظ را از كودكی می‌شناسم. پدرش كفشدوز بنامی بود. خودش هم چندی بكار پدر مشغول شده و چون سوادكی میدارد و گاهی كتابهائی مانند جودی و جواهری و زیارتنامه را میخواند ، پس از چند سالی كه‌از آن شهر بیرون رفتم ، در بازگشت او را دیدم دستاری بسر بسته و جُبّه و ردائی در بر كرده خرامان راه میرفت. در شگفت شدم : چه شده كه كفشدوزی باین جامه درآمده؟ جویا شدم گفتند پس از مرگ پدر دكان را فروخته و بجامه‌ی آخوندی درآمده و اینك روضه‌خوان است.
یكی دو سالی گذشت. روزی در خانه بودم كه در زدند گشودم دیدم شیخ ح است. گرچه پیشینه‌ی دوستی نداشتم ولی چون بخانه‌ام آمده بود او را گرامی داشتم و با گرمی پذیرفتم. نشسته دامنه‌ی سخن را كشانیده بپاكدینی رسانید و گفت :
ـ من پاره‌ای از كتابهای آقای كسروی را خوانده‌ام در همه جا خوب مینویسد. ولی دربارهی شیعه و شیعیگری از جاده‌ی عدالت بیرون رفته و انكار بدیهیات را كرده.
ن ـ بهائیان میگویند : « همه‌ی كتابهای كسروی خوبست جز بهائیگری». صوفیان همه‌ی كتابها را می‌ستایند جر صوفیگری ، چامه‌سرایان نكوهش از شعر و شاعری را نمی‌پسندند ، دیگران بهمین ترتیب. هر دسته همه‌ی كتابها را بجا میدانند جز آنچه كه با باورها و عقاید خود آنها سازش ندارد. رویهمرفته‌از این سخنان پراكنده چنین فهمیده میشود كه تمام كتابهای آقای كسروی پسندیده و بجا است.
ح ـ آخر درباب تشیع دلایلی در دست است.
ن ـ دلایل شما را اگر از قرآن و نهج‌البلاغه و تاریخ عمومی اسلام باشد می‌پذیرم.
ح ـ تاریخ را كنار بگذار. در تاریخ دست برده‌اند.
ن ـ بسیار خوب. از دو كتاب دیگر دلیل بیاور
ح ـ از همه واضحتر خطبه‌ی شقشقیه است.
ن ـ نخست باید دانست كه در خطبه‌ی نامبرده‌اختلاف است كه آیا از خود امام است و یا باو نسبت داده‌اند. ما چنین انگاریم كه‌از خود امام است. باز هم در هیچ جای آن از آنچه شیعیان در باب داستان غدیر خم میگویند ذكری نشده‌است بلكه كوتاهشده‌ی خطبه گله‌گزاری است. این را گفتم و كتاب نهج‌البلاغه را از كتابخانه بیرون آورده خواندم :
« اما بعد فقد تقمصها فلان و انه یعلم ان محلی منها محل القطب من الرحی ینحدر عنی السیل و لایرقی الی الطیر ...».
دیدید در هیچ جای این خطبه اشاره بحق صریح خود در خلافت و یا تعیین از طرف پیغمبر ننموده‌است. حتا پس از كشته شدن عثمان خلافت را با اكراه پذیرفته میگوید : « حتی وطئی الحسنان و شق عطفا ردای» در چند جای دیگر و در نامه‌های خود كه بمعاویه فرستاده صحت خلافت خلفای پیشین را میرساند و حتی در جائی از خلیفه‌ی دوم ستایش كرده میگوید : « لله در فلان ...».
ح ـ گرفتم كه در نهج‌البلاغه اشاره‌ی صریحی نشده باشد شاید دیگران حذف كرده‌اند. ولی در قرآن كه صریحاً خطاب بپیغمبر میگوید : « و اذا فرغت فانصب والی ربك فارغب». این را چه میگویید؟
ن ـ افسوس كه با دستار یك منی و ردا از زبان و دستور عرب آگاهی نداری.
شیخ ح از این گفت ها برآشفت و با روی برافروخته و با تندی گفت : عجب؟
ن ـ در عربی (نصب ینصب) با زبر صاد بمعنی خستگی و تعب است و (نصب ینصب) با زیر صاد بمعنی نصب و نشاندن است. در اینجا هم كه خودت با زبر صاد خواندی در قرآن هم بهمین رُویه آمده پس معنی خستگی و تعب است. از اینرو بستگی با تعیین جانشین ندارد.
چون دیدم گفته مرا باور ندارد ، قرآن تفسیر بیضاوی را كه در خانه دارم آوردم همان بود كه گفتم. فرهنگ عربی « المنجد» را آوردم همان بود كه گفتم.
در اینجا راه دلیل بر او بسته شده ناچار تاریخ را كه در آغاز نپذیرفته بود پیش كشیده گفت :
داستان غدیر خم از همه روشنتر [است] و حتی سنیان هم بآن اشاره كرده‌اند.
ن ـ داستان راست است ولی پیغمبر در آنجا چه گفته؟
ح ـ علی را برداشته بهمه نشان داده فرمود : « من كنت مولاء فهذا علی مولاء». ما اگر پیغمبر اسلام را قبول داریم باید علی را هم قبول داشته باشیم.
این سخنان را چنان میگفت كه تو گوئی چیره شده و مرا از میدان بدر كرده.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
خوب چشمانت را باز کن ای مردک شوم. ببین از زبان تو و از نافهمی و نادانیت چه ها برمیخیزد :
🌑 از کشاکش کیشها چه‌ها که برنخیزد
به گزارش ایرنا :
در انفجار دیشب 26/5/98 در یک مراسم عروسی در غرب کابل تاکنون 63 نفر کشته و 182 تن زخمی شده اند
به گزارش رسانه های افغانستان ، سخنگوی وزارت کشور افغانستان امروز یکشنبه گفت که زنان و کودکان نیز درمیان قربانیان این حادثه هستند. این انفجار نزدیک ساعت 11 شب شنبه در سالن عروسی [هتل] «شهر دبی» رخ داد. به گفته او ، یک مهاجم انتحاری مواد منفجره‌ی همراه خود را در نزدیکی جایگاه داماد منفجر کرده است.
گواهان گفته اند زمانی که انفجار رخ داد در این عروسی حدود یک هزار و ۲۰۰ تن مهمان حضور داشت.
تا کنون هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این رویداد را بر عهده نگرفته است و گفته می شود که گروه طالبان نیز امروز صبح با صدور بیانیه ای این حادثه را محکوم کرده است.
🔸یکی از اندامان نویساد کانال مینویسد : هنگامی این خبر را از تلویزیون شنیدم که سرگرم کار بودم. تکان سختی همراه با افسوس بسیار خوردم ولی دل آن را نداشتم که به فیلم و تصویرها بنگرم.
از اینگونه خبرها از کمابیش 20 سال پیش آن اندازه شنیده و خوانده و دیده ایم که تازگی ندارد. ولی آنچه تکان این خبر و حساسیت مرا به آن بیشتر میگردانید ، نزدیکی این رویداد با «عید غدیر خم» است که شیعیان دو روز دیگر آن را جشن میگیرند.
خوانندگانی که گفتار دیروز ما دربارهی گرفتاری شیعی و سنی و همچنین سخنان دیگرمان را دربارهی کشاکشهای کیشی دیگر در جهان ، خواست اصلی شرقشناسی و سیاست کشورهای آزمند جهان خوانده اند میدانند که آنها نمی‌خواهند کشورهایی همچون ایران که فراهم کننده‌ی مواد خام کارخانه‌های آنها و بازار نیکی برای کالاهاشان میباشند از درماندگی و بدبختی رها گردند.
در راه رسیدن به خواستهاشان ، آنان جز توپ و تانک از سلاحهای دیگری نیز بهره میبرند که از جمله مؤثرترین آنها «سرگرم» نمودن توده‌های شرقی با گمراهیها و کشاکشهای کیشی و برخی دیگر از «سرگرمی»هاست که در اینجا مجال پرداختن به آنها نیست.
شرقیان اگر بخواهند تن خود را از چنگال بُرنده و گزنده‌ی آن کشورها برهانند باید «زمینه‌ی» سیاستبازی و نیرنگ را از آنان بگیرند. یکی از آنها رها گردیدن از دو یا چندتیرگیهاست. زیرا فهم این دشوار نیست که پراکندگی در یک توده که از دو یا چند تیرگی برمیخیزد مایه‌ی ناتوانی بلکه مرگ او میباشد.
شاید خوانندگان ایراد بگیرند که این انفجار و رویدادهای مانند آن ، همه از کشاکشهای کیشی یا دوتیرگیهای نژادی و زبانی برنمی‌خیزد و یک علت عمده در اینگونه پیشامدها قدرت‌طلبی یا جنگ قدرت است.
این سخن درست است ولی این را نیز نباید از دیده دور داشت که آن قدرت‌طلبان نیز هر جا بتوانند از این جداییها و کشاکشهای کیشی سود میبرند. دلهای مهاجمان انتحاری را با چنان کینه‌هایی می‌انبارند و مغزهاشان را می‌شویند. از آنسو مگر مانند این پیشامدها در کشور خودمان از رهگذر جدایی کیشها پیش نیامده؟ در عراق و پاکستان و سوریه و یمن دیده نشده؟
ما اگر به این گرفتاری که برای جهان پیش آمده تنها از دریچه‌ی کشاکش شیعی و سنی نیز نگاه کنیم باز جای آن دارد که هرچه زودتر جلو این بدبختیها را بگیریم. دهان کینه‌پراکنان را ببندیم.
خرد را داور گیریم و دست از این بیهوده‌پندار ولایت یا آنچه ریشه‌ی پیدایش شیعیگری بوده برداریم. این کوشش را برای خشنودی خدا کنیم. برای پیش‌گیری از خونهایی که بناحق بزمین میریزد و عروسیها را عزا میگرداند بکنیم. برای آنکه مادران را بیش از این داغدار نبینیم بکنیم. برای آنکه جوانان ناکام بجای زیر خاک با همسران خود در خانه‌ها آسایند و خانواده‌ها با خوشی زیند بکنیم. برای نیکبختی کشورمان و مردمان شرقی کنیم.
(خبر آخر امشب از دویچه وله :
گروه تروریستی "دولت اسلامی" (داعش) در افغانستان اعلام کرد که شبه‌نظامیان این گروه مسئولیت اجرای این حمله انتحاری را برعهده داشته‌اند.)
به گزارش ایرنا :
در انفجار دیشب 26/5/98 در یک مراسم عروسی در غرب کابل تاکنون 63 نفر کشته و 182 تن زخمی شده اند
به گزارش رسانه های افغانستان ، سخنگوی وزارت کشور افغانستان امروز یکشنبه گفت که زنان و کودکان نیز درمیان قربانیان این حادثه هستند. این انفجار نزدیک ساعت 11 شب شنبه در سالن عروسی [هتل] «شهر دبی» رخ داد. به گفته او ، یک مهاجم انتحاری مواد منفجره‌ی همراه خود را در نزدیکی جایگاه داماد منفجر کرده است.
گواهان گفته اند زمانی که انفجار رخ داد در این عروسی حدود یک هزار و ۲۰۰ تن مهمان حضور داشت.
تا کنون هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این رویداد را بر عهده نگرفته است و گفته می شود که گروه طالبان نیز امروز صبح با صدور بیانیه ای این حادثه را محکوم کرده است.
🔸یکی از اندامان نویساد کانال مینویسد : هنگامی این خبر را از تلویزیون شنیدم که سرگرم کار بودم. تکان سختی همراه با افسوس بسیار خوردم ولی دل آن را نداشتم که به فیلم و تصویرها بنگرم.
از اینگونه خبرها از کمابیش 20 سال پیش آن اندازه شنیده و خوانده و دیده ایم که تازگی ندارد. ولی آنچه تکان این خبر و حساسیت مرا به آن بیشتر میگردانید ، نزدیکی این رویداد با «عید غدیر خم» است که شیعیان دو روز دیگر آن را جشن میگیرند.
خوانندگانی که گفتار دیروز ما دربارهی گرفتاری شیعی و سنی و همچنین سخنان دیگرمان را دربارهی کشاکشهای کیشی دیگر در جهان ، خواست اصلی شرقشناسی و سیاست کشورهای آزمند جهان خوانده اند میدانند که آنها نمی‌خواهند کشورهایی همچون ایران که فراهم کننده‌ی مواد خام کارخانه‌های آنها و بازار نیکی برای کالاهاشان میباشند از درماندگی و بدبختی رها گردند.
در راه رسیدن به خواستهاشان ، آنان جز توپ و تانک از سلاحهای دیگری نیز بهره میبرند که از جمله مؤثرترین آنها «سرگرم» نمودن توده‌های شرقی با گمراهیها و کشاکشهای کیشی و برخی دیگر از «سرگرمی»هاست که در اینجا مجال پرداختن به آنها نیست.
شرقیان اگر بخواهند تن خود را از چنگال بُرنده و گزنده‌ی آن کشورها برهانند باید «زمینه‌ی» سیاستبازی و نیرنگ را از آنان بگیرند. یکی از آنها رها گردیدن از دو یا چندتیرگیهاست. زیرا فهم این دشوار نیست که پراکندگی در یک توده که از دو یا چند تیرگی برمیخیزد مایه‌ی ناتوانی بلکه مرگ او میباشد.
شاید خوانندگان ایراد بگیرند که این انفجار و رویدادهای مانند آن ، همه از کشاکشهای کیشی یا دوتیرگیهای نژادی و زبانی برنمی‌خیزد و یک علت عمده در اینگونه پیشامدها قدرت‌طلبی یا جنگ قدرت است.
این سخن درست است ولی این را نیز نباید از دیده دور داشت که آن قدرت‌طلبان نیز هر جا بتوانند از این جداییها و کشاکشهای کیشی سود میبرند. دلهای مهاجمان انتحاری را با چنان کینه‌هایی می‌انبارند و مغزهاشان را می‌شویند. از آنسو مگر مانند این پیشامدها در کشور خودمان از رهگذر جدایی کیشها پیش نیامده؟ در عراق و پاکستان و سوریه و یمن دیده نشده؟
ما اگر به این گرفتاری که برای جهان پیش آمده تنها از دریچه‌ی کشاکش شیعی و سنی نیز نگاه کنیم باز جای آن دارد که هرچه زودتر جلو این بدبختیها را بگیریم. دهان کینه‌پراکنان را ببندیم.
خرد را داور گیریم و دست از این بیهوده‌پندار ولایت یا آنچه ریشه‌ی پیدایش شیعیگری بوده برداریم. این کوشش را برای خشنودی خدا کنیم. برای پیش‌گیری از خونهایی که بناحق بزمین میریزد و عروسیها را عزا میگرداند بکنیم. برای آنکه مادران را بیش از این داغدار نبینیم بکنیم. برای آنکه جوانان ناکام بجای زیر خاک با همسران خود در خانه‌ها آسایند و خانواده‌ها با خوشی زیند بکنیم. برای نیکبختی کشورمان و مردمان شرقی کنیم.
(خبر آخر امشب از دویچه وله :
گروه تروریستی "دولت اسلامی" (داعش) در افغانستان اعلام کرد که شبه‌نظامیان این گروه مسئولیت اجرای این حمله انتحاری را برعهده داشته‌اند.)
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 7ـ دین باید با خرد و دانش بسازد (تکه‌ی یک از دو)
اینبود كه پیش از آنكه ما بكار برخیزیم و چیزهایی بنگاریم همگی از دین نومیدی می‌نمودند و جز كسانی كه از این راه نان میخورند و سود میبرند ، و جز از دسته‌هایی كه چندان آگاهی از دانشها و این چیزها نمی‌دارند دیگران همگی از دین بیزاری می‌نمودند. فراموش نكرده‌ام كه چون شماره‌های نخستین پیمان بیرون می‌آمد و كسانی میدیدند كه ما نام دین می‌بریم و از آن هواداری می‌نماییم در شگفت می‌شدند و بسیاری از ایشان باور نكرده آن را سیاستی برای پیشرفت كار می‌شماردند و بارها بزبان می‌آمدند. من خود نیز چون هشت سال پیش بر این شدم كه گامهایی در این راه بردارم هر زمان كه باین زمینه می‌رسیدم تو گویی كوهی بس بزرگ و سخت را در برابر خود می‌دیدم و اگر نبودی كه به پشتیبانی خدا امید می‌بستم نومیدانه رو برگردانیدمی.
می‌بایست من راست را از دروغ جدا گردانم ولی آیا ترازوی آن چه بایستی بود؟.. آیا توانستمی بدلخواه چیزهایی را راست پنداشته و چیزهایی را دروغ شمارم؟!. آیا از چنان كاری جز رسوایی چه نتیجه برداشتمی؟!. من بایستی آنچه را که با دانش نمی‌سازد کنار گزارم. لیکن کدام دانش؟!.. آیا هر آنچه در كتاب است دانش است؟!.. اگر نیست راه جدا كردن آنها از یكدیگر چیست؟!..
چنانكه در جای دیگر گفته‌ام ما در گام نخست باین پرداختیم كه دین باید با خرد و دانش سازگار باشد ، ولی تا دیرزمانی بر سر این كشاكش داشتیم زیرا كمتر كسی می‌پذیرفت كه میتوان دین را با خرد و دانش سنجید. یك دسته كه بیدین می‌بودند هیچ گونه سازشی میانه‌ی دین و خرد گمان نمی‌كردند و سراسر دین را افسانه و بازیچه می‌انگاشتند. یك دسته كه در دین باز مانده اینان هم كسانی بودند كه به خرد و دانش ارج نمی‌گزاردند و آشكاره میگفتند خردهای ما نارساست (چنانكه همین سخن را حقیقتگو نیز گفته و ما آن را خواهیم آورد) پس از نگارشهای بسیار و كوششهای فراوان بود كه ما توانستیم این گفته را در دلها جا دهیم و راهی برای سنجش دین با خرد و دانش باز كنیم. پس از آن با سختی دیگری روبرو گردیدیم و آن اینكه آیا كدام خرد است كه تواند دربارهی دین و راستی آن داوری كند و ناگزیر شدیم خرد و معنی آن را روشن گردانیم.
از آنسوی دربارهی دانشها بسختترین زمینه‌ها درآمدیم : زیرا بایستی روشن گردانیم كه هر آنچه در كتاب است دانش نیست ، و تنها گفته‌ی یك یا چند پرفسور دلیل نتواند بود ، و این رشته‌های گوناگون كه امروز بنام دانش در جهان روانست همگی در یك رده نیست ، و بی‌آنكه بدرون دانشها درآییم و یكایك آنها را بسنجیم و زیر و رو كنیم و بگفتگوهای بی‌پایان پردازیم ، یك ترازویی برای شناختن درست از نادرست در دست كنیم و دانش را از جز از آن جدا گردانیم. آیا بچنین كاری چگونه فیروز می‌شدیم؟!.. آیا آشنایی بدانشها برای چنین كاری بس بودی.
اگر راستی را بخواهیم در چنین زمینه‌ای آشنایی بدانشها و خو گرفتن بآنها پابند اندیشه شود و من اگر اندك آشنایی با دانشهای طبیعی می‌داشتم آن سنگ راهم بود و اگر سرخود بودمی بایستی از آن بیمناك باشم و بنگهداری خود كوشم نه اینكه چشم یاوری از آنها دارم.
ببینید فلسفه‌ی نوین سراسر جهان را جز مادّه و نمایشهای آن نمی‌شناسد و امروز هزاران كسان از پرفسوران و دانشمندان هوادار او میباشند. آیا بایستی ما چه جدایی میانه‌ی آن با دانشهای دیگر گزاریم؟. اگر آن را نپذیریم آیا چه پاسخی بآن دهیم؟!.. در اینجا بود كه می‌بایست دست خدا درمیان باشد و كاری انجام گیرد. دیگران هرچه میگویند بگویند ، من میدانم و خدا كه آن روزی كه بكار برخاستم هیچ گونه دانشی در این باره‌ها در دل نمی‌داشتم و تنها این اندازه می‌دانستم كه چون راه را پیش گیرم گام بگام راستیها برایم روشن خواهد گردید و كار انجام خواهد گرفت. این كار تاكنون نشده بود و من كه آن را انجام دادم با پیشانی باز میگویم كه به یاری خدا بكوچكترین لغزشی دچار نگردیدم.
🔸 7ـ دین باید با خرد و دانش بسازد (تکه‌ی یک از دو)
اینبود كه پیش از آنكه ما بكار برخیزیم و چیزهایی بنگاریم همگی از دین نومیدی می‌نمودند و جز كسانی كه از این راه نان میخورند و سود میبرند ، و جز از دسته‌هایی كه چندان آگاهی از دانشها و این چیزها نمی‌دارند دیگران همگی از دین بیزاری می‌نمودند. فراموش نكرده‌ام كه چون شماره‌های نخستین پیمان بیرون می‌آمد و كسانی میدیدند كه ما نام دین می‌بریم و از آن هواداری می‌نماییم در شگفت می‌شدند و بسیاری از ایشان باور نكرده آن را سیاستی برای پیشرفت كار می‌شماردند و بارها بزبان می‌آمدند. من خود نیز چون هشت سال پیش بر این شدم كه گامهایی در این راه بردارم هر زمان كه باین زمینه می‌رسیدم تو گویی كوهی بس بزرگ و سخت را در برابر خود می‌دیدم و اگر نبودی كه به پشتیبانی خدا امید می‌بستم نومیدانه رو برگردانیدمی.
می‌بایست من راست را از دروغ جدا گردانم ولی آیا ترازوی آن چه بایستی بود؟.. آیا توانستمی بدلخواه چیزهایی را راست پنداشته و چیزهایی را دروغ شمارم؟!. آیا از چنان كاری جز رسوایی چه نتیجه برداشتمی؟!. من بایستی آنچه را که با دانش نمی‌سازد کنار گزارم. لیکن کدام دانش؟!.. آیا هر آنچه در كتاب است دانش است؟!.. اگر نیست راه جدا كردن آنها از یكدیگر چیست؟!..
چنانكه در جای دیگر گفته‌ام ما در گام نخست باین پرداختیم كه دین باید با خرد و دانش سازگار باشد ، ولی تا دیرزمانی بر سر این كشاكش داشتیم زیرا كمتر كسی می‌پذیرفت كه میتوان دین را با خرد و دانش سنجید. یك دسته كه بیدین می‌بودند هیچ گونه سازشی میانه‌ی دین و خرد گمان نمی‌كردند و سراسر دین را افسانه و بازیچه می‌انگاشتند. یك دسته كه در دین باز مانده اینان هم كسانی بودند كه به خرد و دانش ارج نمی‌گزاردند و آشكاره میگفتند خردهای ما نارساست (چنانكه همین سخن را حقیقتگو نیز گفته و ما آن را خواهیم آورد) پس از نگارشهای بسیار و كوششهای فراوان بود كه ما توانستیم این گفته را در دلها جا دهیم و راهی برای سنجش دین با خرد و دانش باز كنیم. پس از آن با سختی دیگری روبرو گردیدیم و آن اینكه آیا كدام خرد است كه تواند دربارهی دین و راستی آن داوری كند و ناگزیر شدیم خرد و معنی آن را روشن گردانیم.
از آنسوی دربارهی دانشها بسختترین زمینه‌ها درآمدیم : زیرا بایستی روشن گردانیم كه هر آنچه در كتاب است دانش نیست ، و تنها گفته‌ی یك یا چند پرفسور دلیل نتواند بود ، و این رشته‌های گوناگون كه امروز بنام دانش در جهان روانست همگی در یك رده نیست ، و بی‌آنكه بدرون دانشها درآییم و یكایك آنها را بسنجیم و زیر و رو كنیم و بگفتگوهای بی‌پایان پردازیم ، یك ترازویی برای شناختن درست از نادرست در دست كنیم و دانش را از جز از آن جدا گردانیم. آیا بچنین كاری چگونه فیروز می‌شدیم؟!.. آیا آشنایی بدانشها برای چنین كاری بس بودی.
اگر راستی را بخواهیم در چنین زمینه‌ای آشنایی بدانشها و خو گرفتن بآنها پابند اندیشه شود و من اگر اندك آشنایی با دانشهای طبیعی می‌داشتم آن سنگ راهم بود و اگر سرخود بودمی بایستی از آن بیمناك باشم و بنگهداری خود كوشم نه اینكه چشم یاوری از آنها دارم.
ببینید فلسفه‌ی نوین سراسر جهان را جز مادّه و نمایشهای آن نمی‌شناسد و امروز هزاران كسان از پرفسوران و دانشمندان هوادار او میباشند. آیا بایستی ما چه جدایی میانه‌ی آن با دانشهای دیگر گزاریم؟. اگر آن را نپذیریم آیا چه پاسخی بآن دهیم؟!.. در اینجا بود كه می‌بایست دست خدا درمیان باشد و كاری انجام گیرد. دیگران هرچه میگویند بگویند ، من میدانم و خدا كه آن روزی كه بكار برخاستم هیچ گونه دانشی در این باره‌ها در دل نمی‌داشتم و تنها این اندازه می‌دانستم كه چون راه را پیش گیرم گام بگام راستیها برایم روشن خواهد گردید و كار انجام خواهد گرفت. این كار تاكنون نشده بود و من كه آن را انجام دادم با پیشانی باز میگویم كه به یاری خدا بكوچكترین لغزشی دچار نگردیدم.
✴️ مشروطه یا دمکراسی؟؟!
(تکه‌ی شانزدهم)
🔶باید معنی درست مشروطه را فهمید و بدیگران هم فهمانید
(تکه‌ی یک از دو)
كسانی می‌پرسند : اكنون چه باید كرد؟.. آن نیكی‌ای كه میگویید از چه راه آن را آغازید؟..
میگویم : در این راه كه ماییم نخست باید معنی زیست توده‌ای را فهمید و از آئین آن آگاه گردید ، و معنی درست مشروطه و سررشته‌داری توده را شناخت. باید اینها را نیك فهمید و بدیگران نیز فهمانید. اینست آنچه درگام نخست باید كرد.
خواهند گفت : مگر ما معنی اینها را نمیدانیم؟!. اینها چیزهاییست كه هر كسی بارها شنیده ، دیگر چه نیاز كه دوباره بآنها پردازیم؟ چه نیاز که دوباره بشنویم یا بشنوانیم؟!...
میگویم : شنیده‌اید ، ولی بیشترتان ندانسته‌اید. شنیدن جز از دانستن میباشد ، و بهتر است من معنی دانستن را روشن گردانم :
🔸«دانستن» آنست كه كسی در یك زمینه راست از كج بازشناسد ، و با دلیل راست را باور كند و به دل سپارد و كج را بیكبار بیرون گرداند. یك اندیشه تا یكرُویه[=قطعی] نگردد و بیگمان نشود آن را «دانستن» نتوان شمرد.
مثلاً دربارهی زمین از باستان زمان گفتگوهایی درمیان بوده. برخی از علما آن را مسطح
می‌پنداشتند و برخی كروی میگفتند ، ولی هیچ یكی دلیلی نداشتند و راست از كج جدا
نمیگردید و اینبود حال زمین «دانسته» نبود. ولی چون در چند قرن پیش علما موضوع را یكرویه گردانیده با دلیل «كروی» بودن آن را ثابت كردند ، در این هنگام بود كه حال زمین «دانسته» گردید.
همین امروز فرض كنیم یك كسی از یكسو كروی بودن زمین را شنیده و از یكسو مسطح بودن آن بگوشش خورده ، و برای هردو در دلِ خود جا باز كرده و بی‌آنكه راست یا كج بودن كدام یكی را بداند و یا دلیلی دربارهی یكسو داشته باشد ـ این شنیده‌های او «دانستن» شمرده نخواهد شد.
🔸امروز یكی از گرفتاریها اینست كه چون سخنان پراكنده فراوان است ، بیشتر مردم ، در بیشتر موضوعها دو گونه شنیده و دو گونه بدل سپارده ، و اینست گیج و درمانده گردیده‌اند.
یكی از مهمترین موضوعها دین و خداشناسیست. اینان در آن باره از یكسو كتابهای دینی را خوانده و یا از زبانها شنیده‌اند. از آنسوی از بیست و سی سال پیش پای فلسفه‌ی مادی بایران رسیده و در روزنامه‌ها و مهنامه‌ها پیاپی گفتارها دربارهی ریشخند بخدا و دین ترجمه گردیده ، كه اینها را هم خوانده و در دل جا داده‌اند.
بدینسان دو رشته اندیشه‌های متضاد را فراگرفته‌اند بی‌آنكه راست از كج بازشناسند و بی‌آنكه دلیلهای روشنی دربارهی یكسو بیاموزند. اینست نه دین دارند و نه بیدین میباشند و درمیانه‌ی دین و بیدینی گیج و سرگردان روز میگزارند.
اینان خود ، آنها را «دانستن» می‌شمارند. اینست شما اگر از خدا سخن رانید و دلیلها بهستی آن یاد كنید ، سر پیش آورند و با شما در گفتگو همباز[=شریک] گردند. و اگر جایش افتد بنام دین و خداشناسی بمردم پند آموزند و اندرز سرایند ، و اگر كسی از بیدینی سخن راند و گفته‌های نیتچه و باخنر و دیگر پیشوایان فلسفه‌ی مادی را یاد كند با او نیز هم‌آواز گردند و همداستانی نمایند ، و اگر پایش افتد بمردم درس بیدینی دهند.
این حالیست كه امروز هزاران كسان گرفتارند و ما هر روز گفتارهای آنان را می‌شنویم و رفتارهاشان می‌بینیم. بسیاری از ملایان كه از دین نان میخورند همین حال را میدارند.
روزنامه‌نویسان كه امروزها گاهگاهی نام دین میبرند و هواداری از خود نشان میدهند ، بیشتر آنان بارها گفتار در بیدینی نوشته‌اند و هنوز آن گفتارها فراموش نگردیده.
خواستم گفتگو از دین نیست. این را برای مثل یاد كردم. میخواهم بگویم : دین كه گرانمایه‌ترین چیز است این حال آنست. فلان آخوند از یكسو بالای منبر میرود و مردم را بدین میخواند و كتاب نوشته پراكنده میكند ، و از یكسو در فلان مجلس می‌نشیند و میگوید : «ما از دین هم چیزی نفهمیدیم».
اینان معنی دین را نمیدانند. شما اگر از هر كدام بپرسید : «دین چیست و برای چیست؟» درمانند. یك چیزهای كمی را شنیده و یا خوانده‌اند و بآن نیز باوری ندارند و متزلزلند.
در همه چیز چنینند ، و
🔸این نتیجه‌ی آن سخنان متضادیست كه در هر زمینه درمیان توده منتشر میباشد.
همان مشروطه در ایران با چه رنجهایی بدست آمده ، چه خونهایی در آن راه ریخته شده ، چه مردان گرانمایه‌ای بالای دار رفته‌اند. پس از ده سال کشاکش یک قانون اساسی و یک حکومت مشروطه در این کشور برقرار گردیده. ولی سی و اند سال میگذرد و هنوز عقیده‌ها دربارهی آن یكرویه نشده و هنوز معنی آن دانسته نگردیده.
(دنباله‌ی این گفتار را فردا می‌آوریم)
(تکه‌ی شانزدهم)
🔶باید معنی درست مشروطه را فهمید و بدیگران هم فهمانید
(تکه‌ی یک از دو)
كسانی می‌پرسند : اكنون چه باید كرد؟.. آن نیكی‌ای كه میگویید از چه راه آن را آغازید؟..
میگویم : در این راه كه ماییم نخست باید معنی زیست توده‌ای را فهمید و از آئین آن آگاه گردید ، و معنی درست مشروطه و سررشته‌داری توده را شناخت. باید اینها را نیك فهمید و بدیگران نیز فهمانید. اینست آنچه درگام نخست باید كرد.
خواهند گفت : مگر ما معنی اینها را نمیدانیم؟!. اینها چیزهاییست كه هر كسی بارها شنیده ، دیگر چه نیاز كه دوباره بآنها پردازیم؟ چه نیاز که دوباره بشنویم یا بشنوانیم؟!...
میگویم : شنیده‌اید ، ولی بیشترتان ندانسته‌اید. شنیدن جز از دانستن میباشد ، و بهتر است من معنی دانستن را روشن گردانم :
🔸«دانستن» آنست كه كسی در یك زمینه راست از كج بازشناسد ، و با دلیل راست را باور كند و به دل سپارد و كج را بیكبار بیرون گرداند. یك اندیشه تا یكرُویه[=قطعی] نگردد و بیگمان نشود آن را «دانستن» نتوان شمرد.
مثلاً دربارهی زمین از باستان زمان گفتگوهایی درمیان بوده. برخی از علما آن را مسطح
می‌پنداشتند و برخی كروی میگفتند ، ولی هیچ یكی دلیلی نداشتند و راست از كج جدا
نمیگردید و اینبود حال زمین «دانسته» نبود. ولی چون در چند قرن پیش علما موضوع را یكرویه گردانیده با دلیل «كروی» بودن آن را ثابت كردند ، در این هنگام بود كه حال زمین «دانسته» گردید.
همین امروز فرض كنیم یك كسی از یكسو كروی بودن زمین را شنیده و از یكسو مسطح بودن آن بگوشش خورده ، و برای هردو در دلِ خود جا باز كرده و بی‌آنكه راست یا كج بودن كدام یكی را بداند و یا دلیلی دربارهی یكسو داشته باشد ـ این شنیده‌های او «دانستن» شمرده نخواهد شد.
🔸امروز یكی از گرفتاریها اینست كه چون سخنان پراكنده فراوان است ، بیشتر مردم ، در بیشتر موضوعها دو گونه شنیده و دو گونه بدل سپارده ، و اینست گیج و درمانده گردیده‌اند.
یكی از مهمترین موضوعها دین و خداشناسیست. اینان در آن باره از یكسو كتابهای دینی را خوانده و یا از زبانها شنیده‌اند. از آنسوی از بیست و سی سال پیش پای فلسفه‌ی مادی بایران رسیده و در روزنامه‌ها و مهنامه‌ها پیاپی گفتارها دربارهی ریشخند بخدا و دین ترجمه گردیده ، كه اینها را هم خوانده و در دل جا داده‌اند.
بدینسان دو رشته اندیشه‌های متضاد را فراگرفته‌اند بی‌آنكه راست از كج بازشناسند و بی‌آنكه دلیلهای روشنی دربارهی یكسو بیاموزند. اینست نه دین دارند و نه بیدین میباشند و درمیانه‌ی دین و بیدینی گیج و سرگردان روز میگزارند.
اینان خود ، آنها را «دانستن» می‌شمارند. اینست شما اگر از خدا سخن رانید و دلیلها بهستی آن یاد كنید ، سر پیش آورند و با شما در گفتگو همباز[=شریک] گردند. و اگر جایش افتد بنام دین و خداشناسی بمردم پند آموزند و اندرز سرایند ، و اگر كسی از بیدینی سخن راند و گفته‌های نیتچه و باخنر و دیگر پیشوایان فلسفه‌ی مادی را یاد كند با او نیز هم‌آواز گردند و همداستانی نمایند ، و اگر پایش افتد بمردم درس بیدینی دهند.
این حالیست كه امروز هزاران كسان گرفتارند و ما هر روز گفتارهای آنان را می‌شنویم و رفتارهاشان می‌بینیم. بسیاری از ملایان كه از دین نان میخورند همین حال را میدارند.
روزنامه‌نویسان كه امروزها گاهگاهی نام دین میبرند و هواداری از خود نشان میدهند ، بیشتر آنان بارها گفتار در بیدینی نوشته‌اند و هنوز آن گفتارها فراموش نگردیده.
خواستم گفتگو از دین نیست. این را برای مثل یاد كردم. میخواهم بگویم : دین كه گرانمایه‌ترین چیز است این حال آنست. فلان آخوند از یكسو بالای منبر میرود و مردم را بدین میخواند و كتاب نوشته پراكنده میكند ، و از یكسو در فلان مجلس می‌نشیند و میگوید : «ما از دین هم چیزی نفهمیدیم».
اینان معنی دین را نمیدانند. شما اگر از هر كدام بپرسید : «دین چیست و برای چیست؟» درمانند. یك چیزهای كمی را شنیده و یا خوانده‌اند و بآن نیز باوری ندارند و متزلزلند.
در همه چیز چنینند ، و
🔸این نتیجه‌ی آن سخنان متضادیست كه در هر زمینه درمیان توده منتشر میباشد.
همان مشروطه در ایران با چه رنجهایی بدست آمده ، چه خونهایی در آن راه ریخته شده ، چه مردان گرانمایه‌ای بالای دار رفته‌اند. پس از ده سال کشاکش یک قانون اساسی و یک حکومت مشروطه در این کشور برقرار گردیده. ولی سی و اند سال میگذرد و هنوز عقیده‌ها دربارهی آن یكرویه نشده و هنوز معنی آن دانسته نگردیده.
(دنباله‌ی این گفتار را فردا می‌آوریم)
دویچه وله :
شنبه شب (به وقت محلی) در پی انفجار در مراسم عروسی که در هتل "شهر دبی" در غرب کابل برگزار می‌شد دست‌کم ۶۳ نفر از مهمانان این جشن کشته شدند. این حمله دست‌کم ۱۸۲ زخمی نیز برجای گذاشته است.
در این مراسم عروسی حدود هزار نفر شرکت کرده بودند. اکثریت ساکنان منطقه محل انفجار در کابل را شیعیان تشکیل میدهند.
روز یکشنبه گروه تروریستی "دولت اسلامی" (داعش) در افغانستان اعلام کرد که شبه‌نظامیان این گروه مسئولیت اجرای این حمله انتحاری را برعهده داشته‌اند.
این گروه اسلامگرای افراطی سنی در افغانستان شیعیان را "کافر" میخواند و بارها مراکز تجمع آنان را مورد حمله قرار داده است.
در پیامی که صبح یکشنبه از سوی نیروهای داعش در اینترنت منتشر شده آمده است که عامل انفجار انتحاری از سوی این گروه عملیات خود را "علیه یک تجمع مرتدان" به انجام رسانده است.
شنبه شب (به وقت محلی) در پی انفجار در مراسم عروسی که در هتل "شهر دبی" در غرب کابل برگزار می‌شد دست‌کم ۶۳ نفر از مهمانان این جشن کشته شدند. این حمله دست‌کم ۱۸۲ زخمی نیز برجای گذاشته است.
در این مراسم عروسی حدود هزار نفر شرکت کرده بودند. اکثریت ساکنان منطقه محل انفجار در کابل را شیعیان تشکیل میدهند.
روز یکشنبه گروه تروریستی "دولت اسلامی" (داعش) در افغانستان اعلام کرد که شبه‌نظامیان این گروه مسئولیت اجرای این حمله انتحاری را برعهده داشته‌اند.
این گروه اسلامگرای افراطی سنی در افغانستان شیعیان را "کافر" میخواند و بارها مراکز تجمع آنان را مورد حمله قرار داده است.
در پیامی که صبح یکشنبه از سوی نیروهای داعش در اینترنت منتشر شده آمده است که عامل انفجار انتحاری از سوی این گروه عملیات خود را "علیه یک تجمع مرتدان" به انجام رسانده است.
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
10) پومپيوس ـ تکه‌ی 20
🔸 در اين باره اندك كشاكشي برخاست و پومپيوس نيز دخالت نموده تو گويي مي‌خواست هواداري ازو كند و رشك خود را فرونشاند و چنين مي‌گفت نامه‌هایی از قیصر بمن رسیده که خواستار شده دیگری بجای او فرستاده شود و میگفت بهتر از همه آن خواهد بود كه به قيصر با همه‌ی نبودنش در روم حق قونسولي داده شود. ولي دسته‌ی كاتو با اين پيشنهاد همداستان نبودند و مي‌گفتند اگر قيصر خواستار احترام از مردم مي‌باشد سپاه را رها كرده خويشتن تنها بشهر بيايد. دسته‌ی پومپيوس باين سخن پاسخ نداده مي‌خواستند كه آن پيشنهاد پومپيوس پذيرفته نشود و اين خود رشك او را بر قيصر ثابت مي‌نمايد. در همين هنگام پومپيوس بدستاويز جنگ با پارتيا (ايران) دو لگيون را كه به قيصر عاريت سپرده بود بازخواست و قيصر با آنكه مي‌دانست كه آنها را براي چه مي‌خواهد با گشاده‌رويي روانه‌شان گردانيد و به هر كدام بخششهايي نمود.
در اين ميان پومپيوس در ناپلس1 از بيماري بيمناك سختي كه گرفتار شده بود بهبودي يافت و از بهر اين پيشامد براهنمايي پراكساگوراس2 در سراسر شهر روم بشادي برخاسته قربانيها براي خدايان كردند. سپس شهرهاي نزديك هم پيروي كرده بجشن و قرباني پرداختند همچنين ديگر شهرها و بدينسان در سراسر ايتالي شهري از بزرگ و كوچك نبود كه چند روزي را با جشن و شادي بسر نبرد. كساني كه از شهرهاي دور براي ديدن او مي‌آمدند چندان انبوه بودند كه هيچ جايي گنجايش آنان را نداشت و اينبود سراسر ديهها و شهرهاي بندري و شاهراهها همه پر از اينگونه آدميان بود و همگي بجشن و شادي برخاسته قرباني براي خدايان مي‌كردند. نيز دسته‌هاي بسياري با بساكهاي گل بر سر و مشعلها بر دست بديدن او مي‌آمدند و چون او از راه مي‌گذشت گلها و گلدستهها نثار او مي‌نمودند و اينبود كه راه رفتن در رهگذرها و اينگونه پذيراييهاي مردم ازو از دلگشاترين و بهترين تماشاها بود از اينجا كساني همين پيشامدها را يكي از علتهاي جنگ خانگي دانسته‌اند. زيرا پومپيوس از اين نوازشها و پذيراييها كه در اين پيشامد مي‌ديد مغرور شده خود را هميشه فيروزبخت و كامياب مي‌پنداشت و از اين جهت شيوه‌ی احتياط‌كاري كه پيش از آن داشت و هيچگاه راه ميانه‌روي را از دست نمي‌هشت و بدينسان خود را نگه مي‌داشت اينزمان آن شيوه را رها كرد و سخت اميدوار بود كه سپاهيانش هرگونه دلبستگي باو دارند و سپاهيان قيصر هرگونه بيزاري ازو مي‌جويند و چندان در اين باره تند مي‌رفت كه مي‌پنداشت به هيچ گونه زور يا سپاه يا كوشش ديگري براي جلوگيري از قيصر نيازمند نخواهد بود و مي‌گفت چنانكه او را آسان بالا بردم آسانتر از آن پايينش مي‌آورم. گذشته از همه‌ی اينها آپيوس3 نامي كه دو لگيون از نزد قيصر زير فرماندهي او بازگشته بودند چون بتازگي از گااول بيرون آمده بود از كارهاي قيصر در آنجا گفتگو مي‌نمود و يك رشته خبرهاي ننگ‌آميزي پراكنده مي‌ساخت. نيز او مي‌گفت : پومپيوس اگر در برابر قيصر بزوري جز از زور خود قيصر نيازي پندارد بايد گفت كه اندازه‌ی شهرت و احترام خود را نمي‌شناسد و از ارج خود نزد مردم ناآگاه است. مي‌گفت : زيرا كه سپاه قيصر چندان ازو بيزارند و هواي پومپيوس را دارند كه همينكه پومپيوس در برابر قيصر پديدار شود همگي آنان بيدرنگ او را گزارده بزير درفش اين خواهند شتافت. از اين چاپلوسيها پومپيوس چندان بخود مي‌باليد كه كساني كه گفتگوي جنگ خانگي پيش مي‌آوردند در پاسخ ايشان بيك خنده‌ی ريشخندآميز بسنده مي‌نمود. نيز كساني اگر مي‌گفتند كه شايد قيصر لشكر بر سر شهر بياورد و ما در اينجا سپاهي براي نگهداري شهر نداريم وي در پاسخ لبخندي زده مي‌گفت : هيچ باك نداشته باشيد. زيرا در هر گوشه‌ی ايتالي كه من پاي خود را بزمين بكوبم زور و سپاه باندازه‌اي كه دربايست است از پياده و سواره از زمين بيرون مي‌آورم.
1ـ Naples
2ـ Praxagoras
3ـ Appius
10) پومپيوس ـ تکه‌ی 20
🔸 در اين باره اندك كشاكشي برخاست و پومپيوس نيز دخالت نموده تو گويي مي‌خواست هواداري ازو كند و رشك خود را فرونشاند و چنين مي‌گفت نامه‌هایی از قیصر بمن رسیده که خواستار شده دیگری بجای او فرستاده شود و میگفت بهتر از همه آن خواهد بود كه به قيصر با همه‌ی نبودنش در روم حق قونسولي داده شود. ولي دسته‌ی كاتو با اين پيشنهاد همداستان نبودند و مي‌گفتند اگر قيصر خواستار احترام از مردم مي‌باشد سپاه را رها كرده خويشتن تنها بشهر بيايد. دسته‌ی پومپيوس باين سخن پاسخ نداده مي‌خواستند كه آن پيشنهاد پومپيوس پذيرفته نشود و اين خود رشك او را بر قيصر ثابت مي‌نمايد. در همين هنگام پومپيوس بدستاويز جنگ با پارتيا (ايران) دو لگيون را كه به قيصر عاريت سپرده بود بازخواست و قيصر با آنكه مي‌دانست كه آنها را براي چه مي‌خواهد با گشاده‌رويي روانه‌شان گردانيد و به هر كدام بخششهايي نمود.
در اين ميان پومپيوس در ناپلس1 از بيماري بيمناك سختي كه گرفتار شده بود بهبودي يافت و از بهر اين پيشامد براهنمايي پراكساگوراس2 در سراسر شهر روم بشادي برخاسته قربانيها براي خدايان كردند. سپس شهرهاي نزديك هم پيروي كرده بجشن و قرباني پرداختند همچنين ديگر شهرها و بدينسان در سراسر ايتالي شهري از بزرگ و كوچك نبود كه چند روزي را با جشن و شادي بسر نبرد. كساني كه از شهرهاي دور براي ديدن او مي‌آمدند چندان انبوه بودند كه هيچ جايي گنجايش آنان را نداشت و اينبود سراسر ديهها و شهرهاي بندري و شاهراهها همه پر از اينگونه آدميان بود و همگي بجشن و شادي برخاسته قرباني براي خدايان مي‌كردند. نيز دسته‌هاي بسياري با بساكهاي گل بر سر و مشعلها بر دست بديدن او مي‌آمدند و چون او از راه مي‌گذشت گلها و گلدستهها نثار او مي‌نمودند و اينبود كه راه رفتن در رهگذرها و اينگونه پذيراييهاي مردم ازو از دلگشاترين و بهترين تماشاها بود از اينجا كساني همين پيشامدها را يكي از علتهاي جنگ خانگي دانسته‌اند. زيرا پومپيوس از اين نوازشها و پذيراييها كه در اين پيشامد مي‌ديد مغرور شده خود را هميشه فيروزبخت و كامياب مي‌پنداشت و از اين جهت شيوه‌ی احتياط‌كاري كه پيش از آن داشت و هيچگاه راه ميانه‌روي را از دست نمي‌هشت و بدينسان خود را نگه مي‌داشت اينزمان آن شيوه را رها كرد و سخت اميدوار بود كه سپاهيانش هرگونه دلبستگي باو دارند و سپاهيان قيصر هرگونه بيزاري ازو مي‌جويند و چندان در اين باره تند مي‌رفت كه مي‌پنداشت به هيچ گونه زور يا سپاه يا كوشش ديگري براي جلوگيري از قيصر نيازمند نخواهد بود و مي‌گفت چنانكه او را آسان بالا بردم آسانتر از آن پايينش مي‌آورم. گذشته از همه‌ی اينها آپيوس3 نامي كه دو لگيون از نزد قيصر زير فرماندهي او بازگشته بودند چون بتازگي از گااول بيرون آمده بود از كارهاي قيصر در آنجا گفتگو مي‌نمود و يك رشته خبرهاي ننگ‌آميزي پراكنده مي‌ساخت. نيز او مي‌گفت : پومپيوس اگر در برابر قيصر بزوري جز از زور خود قيصر نيازي پندارد بايد گفت كه اندازه‌ی شهرت و احترام خود را نمي‌شناسد و از ارج خود نزد مردم ناآگاه است. مي‌گفت : زيرا كه سپاه قيصر چندان ازو بيزارند و هواي پومپيوس را دارند كه همينكه پومپيوس در برابر قيصر پديدار شود همگي آنان بيدرنگ او را گزارده بزير درفش اين خواهند شتافت. از اين چاپلوسيها پومپيوس چندان بخود مي‌باليد كه كساني كه گفتگوي جنگ خانگي پيش مي‌آوردند در پاسخ ايشان بيك خنده‌ی ريشخندآميز بسنده مي‌نمود. نيز كساني اگر مي‌گفتند كه شايد قيصر لشكر بر سر شهر بياورد و ما در اينجا سپاهي براي نگهداري شهر نداريم وي در پاسخ لبخندي زده مي‌گفت : هيچ باك نداشته باشيد. زيرا در هر گوشه‌ی ايتالي كه من پاي خود را بزمين بكوبم زور و سپاه باندازه‌اي كه دربايست است از پياده و سواره از زمين بيرون مي‌آورم.
1ـ Naples
2ـ Praxagoras
3ـ Appius
se goftãr az Varjãvand Bonyãd darbãreye din.pdf
336.3 KB
✴️ از کتاب ورجاوند بنیاد دربارهی دین (سه گفتار در یکجا)
اینها گفتارهایی بود که چندی پیش جداگانه آورده بودیم و چون گفتار چهارمی هم از آن کتاب دربارهی دین خواهیم آورد خواستیم بار دیگر اینها همه در یکجا باشد که کسانی اگر بخشی را نخوانده اند یکجا در دسترس بدارند.
اینها گفتارهایی بود که چندی پیش جداگانه آورده بودیم و چون گفتار چهارمی هم از آن کتاب دربارهی دین خواهیم آورد خواستیم بار دیگر اینها همه در یکجا باشد که کسانی اگر بخشی را نخوانده اند یکجا در دسترس بدارند.
🔶 غدیر خم : کشاکش هزار ساله
🔶 راز واعظی (بخش 2 از 4)
ن ـ حالا فهمیدم كه حتی فروع دینت را هم نمیدانی. رنگ از رویش پریده ، نفس تازه كرده ، راست نشست و گفت :
چطور ، نفهمیدم ، یعنی شما ریش تراشیده‌های مزّلف بهتر از ما میدانید؟.
ن ـ اوقاتت تلخ نشود ، و از حدود نزاكت خارج نشوید. اولاً ریش نمودار فهم و شعور نیست و الا بز هم ریش دارد. پس چرا ضرب‌المثل نافهمی است؟ ثانیاً زلف كه شرعاً اشكالی ندارد. مگر نه خودتان بالای منبر میگوئید : روز عاشورا لیلی زلف علی‌اكبر را شانه كرد و بمیدان فرستاد؟. ثالثاً اگر سر چَخِش= مجادله داری ما را با تو كاری نیست ، و اگر مقصودت فهمیدن است دلیل بخواه.
ح ـ بفرمایید.
ن ـ نخست آنكه یكی از ابواب فقه ولاء است. دوم آنكه ماده‌ی نهم فروع دین تولا و دهم تبرا است. در هر دو جا ولاء و تولا را دوست داشتن و محبت معنی كرده‌اند. پس مولی كه‌از ولاء مشتق است بهمان معنی دوستی است. فرهنگ (المنجد) هم حاضر است در واژه‌ی (المولی) میگوید :
« المالك. السید. العبد. المعتق. العتق. المنعم. المنعم علیه. المحب. الصاحب. الحلیف. الجار. النزیل. الشریك. الابن. ابن العم. ابن الاخت. العم. الصهر. القریب مطلقا. الولی. التابع » دیدید در هیچكدام معنی امارت. خلافت. سلطنت نیست.
از طرف دیگر بگفته‌ی شما پیغمبر پس از آن جمله فرموده : « اللهم و ال من والاء و عاد من عاداه» یعنی « خداوندا ، دوست دار كسی كه او را دوست دارد و دشمن دار كسی كه او را دشمن دارد» این همان خواست مرا میرساند و اگر بگفته‌ی شما « مولی» بمعنی جانشین و خلیفه باشد باید خَستُوان= معترف شد كه پیغمبر گفته‌است « خداوندا خلیفه كن كسی كه او را خلیفه شناسد» پیداست كه خواست پیغمبر این نبوده وگرنه باید تمام شیعیان بخلافت و سلطنت برسند و دستگاه پادشاهی داشته باشند.
وانگهی در روز غدیر خم هزارها عرب و زبان فهم بوده‌اند كه بیگمان زبان تازی را صد بار بهتر از من و شما میدانسته‌اند و مقصود پیغمبر را در می‌یافتند و اگر راستی را مقصود پیغمبر جانشینی و خلافت بوده باوركردنی نیست كه هزاران مسلمان و اعراب كه چه در دین و چه در زبان از ما صد درجه بالاتر بوده‌اند اعتنائی بگفته‌ی دیروز پیغمبرشان نكرده ابوبكر را بخلافت بپذیرند؟
میدانم خواهید گفت : « ارتد الناس الا اربعه». ولی این گفته با خرد ناسازگار است. وانگهی تاریخ میرساند كه در اوج عظمت و قدرت و فرمانروائی بنی‌امیه و بنی‌عباس ، شیعیان سرجنبان بودند و در گوشه و كنار زمزمه‌هائی میكردند و از كشتن و هرگونه آزار هراس نداشتند. آنوقت چطور میتوان باور كرد در صدر اسلام كه آزادی بیش از اندازه بود و مسلمانان میتوانستند بخلیفه‌ی خود بیپروا بگویند : « لقومناك بحد السیف» و میتوانستند بر خلیفه شوریده او را بكشند و در جائی كه خلیفه خودش بالای منبر و در برابر صدها مسلمان بگوید « لقد ولیت علیكم و لست بخیركم» آنهمه مسلمانان بادین از جان‌گذشته خامش نشینند و شورش برای اجرای اوامر پیغمبر خود نكنند؟. با اینكه برای انتخاب جانشین پیغمبر میان مهاجرین و انصار گفتگوهائی رفت و برودتی روی داد باز هم هیچكدام اشاره بداستان غدیر خم نكردند و آن را دست‌آویزی برای جدائی نگرفتند. اعرابی كه مرتد شده و از دادن زكات خودداری نموده با عسکریان خلیفه‌ی اول نبرد نمودند بخوبی میتوانستند از این داستان سودجوئی كنند.
اینها همه میرساند كه خواست پیغمبر جز این است كه شما مدعی هستید و راستی همانست كه اعراب وقت فهمیده و بكار بسته‌اند.
بالاتر روم. میخواهم بگویم رفتار ابوبكر و عمر را با علی ابن ابیطالب كه عنوان كرده‌اید و راهی برای نان درآوردن شما روضه‌خوانها است سرتا پا دروغ است. منزلت و ارج امام علی والاتر از آن بود كه كس بتواند آن جسارتها را بنماید؟ سرشناسی و بلندنامی علی در میان تمام اعراب و محبوبیت او در میان مسلمانان عموماً بالاتر از آن بود كه دستخوش هوا و هوس یكی دو نفر قرار گیرد و آنهمه آزار بخود و همسرش رسانند كه او خاموش نشیند و مسلمانان هم تماشاچی باشند. این داستانها كه در بالای منبرها خوانده میشود جز توهین و كوچك کردن امام نتیجه ندارد. شرم هم خوب چیز است. در واقعه‌ی امام حسین كه خلافت بنی‌امیه در اوج قدرت و توانایی بود و مسلمانان هم آن فداكاری و خیمهای پسندیده یاران پیغمبر را نداشتند دیدیم چه هیاهویی بر پا كردند و مردانه ایستادگیهایی نمودند كه خود یكی از علل انقراض دولت بنی‌امیه گردید. در اینصورت چگونه ممكن است كه پدر امام حسین آنهمه آزار و بی‌احترامی بیند و یاران پیغمبر خاموشی گزینند؟ چرا خرد خودتان را بداوری نمیخوانید؟!.
🔶 راز واعظی (بخش 2 از 4)
ن ـ حالا فهمیدم كه حتی فروع دینت را هم نمیدانی. رنگ از رویش پریده ، نفس تازه كرده ، راست نشست و گفت :
چطور ، نفهمیدم ، یعنی شما ریش تراشیده‌های مزّلف بهتر از ما میدانید؟.
ن ـ اوقاتت تلخ نشود ، و از حدود نزاكت خارج نشوید. اولاً ریش نمودار فهم و شعور نیست و الا بز هم ریش دارد. پس چرا ضرب‌المثل نافهمی است؟ ثانیاً زلف كه شرعاً اشكالی ندارد. مگر نه خودتان بالای منبر میگوئید : روز عاشورا لیلی زلف علی‌اكبر را شانه كرد و بمیدان فرستاد؟. ثالثاً اگر سر چَخِش= مجادله داری ما را با تو كاری نیست ، و اگر مقصودت فهمیدن است دلیل بخواه.
ح ـ بفرمایید.
ن ـ نخست آنكه یكی از ابواب فقه ولاء است. دوم آنكه ماده‌ی نهم فروع دین تولا و دهم تبرا است. در هر دو جا ولاء و تولا را دوست داشتن و محبت معنی كرده‌اند. پس مولی كه‌از ولاء مشتق است بهمان معنی دوستی است. فرهنگ (المنجد) هم حاضر است در واژه‌ی (المولی) میگوید :
« المالك. السید. العبد. المعتق. العتق. المنعم. المنعم علیه. المحب. الصاحب. الحلیف. الجار. النزیل. الشریك. الابن. ابن العم. ابن الاخت. العم. الصهر. القریب مطلقا. الولی. التابع » دیدید در هیچكدام معنی امارت. خلافت. سلطنت نیست.
از طرف دیگر بگفته‌ی شما پیغمبر پس از آن جمله فرموده : « اللهم و ال من والاء و عاد من عاداه» یعنی « خداوندا ، دوست دار كسی كه او را دوست دارد و دشمن دار كسی كه او را دشمن دارد» این همان خواست مرا میرساند و اگر بگفته‌ی شما « مولی» بمعنی جانشین و خلیفه باشد باید خَستُوان= معترف شد كه پیغمبر گفته‌است « خداوندا خلیفه كن كسی كه او را خلیفه شناسد» پیداست كه خواست پیغمبر این نبوده وگرنه باید تمام شیعیان بخلافت و سلطنت برسند و دستگاه پادشاهی داشته باشند.
وانگهی در روز غدیر خم هزارها عرب و زبان فهم بوده‌اند كه بیگمان زبان تازی را صد بار بهتر از من و شما میدانسته‌اند و مقصود پیغمبر را در می‌یافتند و اگر راستی را مقصود پیغمبر جانشینی و خلافت بوده باوركردنی نیست كه هزاران مسلمان و اعراب كه چه در دین و چه در زبان از ما صد درجه بالاتر بوده‌اند اعتنائی بگفته‌ی دیروز پیغمبرشان نكرده ابوبكر را بخلافت بپذیرند؟
میدانم خواهید گفت : « ارتد الناس الا اربعه». ولی این گفته با خرد ناسازگار است. وانگهی تاریخ میرساند كه در اوج عظمت و قدرت و فرمانروائی بنی‌امیه و بنی‌عباس ، شیعیان سرجنبان بودند و در گوشه و كنار زمزمه‌هائی میكردند و از كشتن و هرگونه آزار هراس نداشتند. آنوقت چطور میتوان باور كرد در صدر اسلام كه آزادی بیش از اندازه بود و مسلمانان میتوانستند بخلیفه‌ی خود بیپروا بگویند : « لقومناك بحد السیف» و میتوانستند بر خلیفه شوریده او را بكشند و در جائی كه خلیفه خودش بالای منبر و در برابر صدها مسلمان بگوید « لقد ولیت علیكم و لست بخیركم» آنهمه مسلمانان بادین از جان‌گذشته خامش نشینند و شورش برای اجرای اوامر پیغمبر خود نكنند؟. با اینكه برای انتخاب جانشین پیغمبر میان مهاجرین و انصار گفتگوهائی رفت و برودتی روی داد باز هم هیچكدام اشاره بداستان غدیر خم نكردند و آن را دست‌آویزی برای جدائی نگرفتند. اعرابی كه مرتد شده و از دادن زكات خودداری نموده با عسکریان خلیفه‌ی اول نبرد نمودند بخوبی میتوانستند از این داستان سودجوئی كنند.
اینها همه میرساند كه خواست پیغمبر جز این است كه شما مدعی هستید و راستی همانست كه اعراب وقت فهمیده و بكار بسته‌اند.
بالاتر روم. میخواهم بگویم رفتار ابوبكر و عمر را با علی ابن ابیطالب كه عنوان كرده‌اید و راهی برای نان درآوردن شما روضه‌خوانها است سرتا پا دروغ است. منزلت و ارج امام علی والاتر از آن بود كه كس بتواند آن جسارتها را بنماید؟ سرشناسی و بلندنامی علی در میان تمام اعراب و محبوبیت او در میان مسلمانان عموماً بالاتر از آن بود كه دستخوش هوا و هوس یكی دو نفر قرار گیرد و آنهمه آزار بخود و همسرش رسانند كه او خاموش نشیند و مسلمانان هم تماشاچی باشند. این داستانها كه در بالای منبرها خوانده میشود جز توهین و كوچك کردن امام نتیجه ندارد. شرم هم خوب چیز است. در واقعه‌ی امام حسین كه خلافت بنی‌امیه در اوج قدرت و توانایی بود و مسلمانان هم آن فداكاری و خیمهای پسندیده یاران پیغمبر را نداشتند دیدیم چه هیاهویی بر پا كردند و مردانه ایستادگیهایی نمودند كه خود یكی از علل انقراض دولت بنی‌امیه گردید. در اینصورت چگونه ممكن است كه پدر امام حسین آنهمه آزار و بی‌احترامی بیند و یاران پیغمبر خاموشی گزینند؟ چرا خرد خودتان را بداوری نمیخوانید؟!.
✴️ مشروطه یا دمکراسی؟؟!
(تکه‌ی هفدهم)
🔶باید معنی درست مشروطه را فهمید و بدیگران هم فهمانید
(تکه‌ی دو از دو)
همان مشروطه در ایران با چه رنجهایی بدست آمده ، چه خونهایی در آن راه ریخته شده ، چه مردان گرانمایه‌ای بالای دار رفته‌اند. پس از ده سال کشاکش یک قانون اساسی و یک حکومت مشروطه در این کشور برقرار گردیده. ولی سی و اند سال میگذرد و هنوز عقیده‌ها دربارهی آن یكرویه نشده و هنوز معنی آن دانسته نگردیده.
یك دسته در همان آغاز كار مخالفت كردند و ایستادگیها نمودند و كنون همانان یا بازماندگانشان هستند و هنوز زبانهاشان به بدگویی از مشروطه باز است. از آنسوی عقیده‌های فراوان بسیاری كه با مشروطه مخالفت آشكار دارد درمیان توده رواج دارد.
بدتر از همه حال آن جوانانست كه بار آمده‌اند و یك حكومت مشروطه‌ی مفت و بی‌رنج بدستشان افتاده و بیشترشان جز عقیده‌های سست و مشوبی دربارهی آن ندارند.
من گاهی سخنان شگفتی می‌شنوم : فلان جوان می‌آید و می‌نشیند و زبان بسخن میگشاید و چنین میگوید : «شما طرفداری از مشروطه میكنید؟!. امروز دنیا عوض شده. دیگر مشروطه یا دمكراسی طرفدار ندارد» ، یا میگوید : «این مردم لایق دمكراسی نیستند. باید اینها را با دیكتاتوری اداره كرد» یا میگوید : «ما از دیگران عقب مانده‌ایم. مشروطه ما را عقب گذاشته. باید تند برویم تا بدیگران برسیم» [1] اینها سخنانی است كه در نزد ما میگویند. پیداست كه درمیان خودشان سخنان رنگینتر دیگری بزبان می‌آورند.
قانون اساسی كشور بر روی مشروطه و دمكراسیست ، ولی اینان آن را نمی‌پسندند و با زبانهای شگفتی خرده میگیرند و هر یكی اندیشه‌های بیجای دیگری در سر میدارند.
مشروطه بهنگامی كه در ایران آغاز یافت معنی درست آن روشن نگردید. كسانی پیدا نشدند كه معنی درست آن را بمردم شرح دهند و مزایای آن را روشن گردانند.
انبوه مردم از دربار قاجاری به تنگ آمده و در زیر فشار ستم كوفته شده و درپی قانون و عدالت بودند ، و چون مشروطه داده شد و مجلس برپا گردید دارالشورا را بیش از یك «عدالتخانه» نشناختند ، و این بود تا دیرزمانی هرچه ستم میدیدند شكایت از آن بمجلس شورا می‌بردند و داد از آنجا میخواستند.
🔸یك تبدل بزرگی در اندیشه‌ها پدید نیامد ، و مردم فرقی را كه در شكل زندگانی و طرز حكومت بایستی بود چندان درنیافتند و آن آمادگی كه بایستی در توده پدید آید نیامد.
🔸فرق مشروطه با خودكامگی (استبداد) تنها در بودن و نبودن قانون نیست. یك فرق بزرگ دیگر در آمادگی توده برای سررشته‌داری و در شایستگی آنست. در مشروطه توده سررشته‌ی حكومت را خود بدست میگیرد و باید برای چنان كاری آماده و شایسته باشد.
در توده‌ی ایرانی چنین آمادگی‌ای پیدا نشد. اساساً مردم مشروطه را باین معنی نشناختند تا آماده باشند. پس از آن در ایران «فرقه‌ی دموكرات» برپا گردید و در همه‌ی شهرهای كشور شاخه‌ها پیدا شد. این حزب در تاریخ نامی از خود گزاشت. دموكراتها بیشتر مردان غیرتمند و جانفشانی می‌بودند و كوششهای بسیار در راه پیشرفت مشروطه كردند. ولی معنی مشروطه یا سررشته‌داری توده را نه خود نیك فهمیدند و نه بتوده توانستند فهمانید. امروز بسیاری از آنان كه از دموكراتها بودند زنده‌اند. شما اگر بپرسید بیشتر آنان معنی درست مشروطه یا دمكراسی را شرح دادن نخواهند توانست ، و آنان كه بتوانند ، از شمردن مزایای آن خواهند درماند. زیرا اینها چیزهاییست كه خود آگاه نبوده‌اند و نمی‌باشند.
كوتاه سخن : ما در گام نخست بروشن گردانیدن معنی مشروطه ، و فهمانیدن آن بمردم ، و علاقه‌مند ساختن ایشان بكشور و آزادی آن ، خواهیم كوشید و با اندیشه‌های متضاد دیگر نبرد سختی خواهیم كرد.
از شماره‌ی آینده بگفتارهایی در این زمینه خواهیم پرداخت.
(پرچم روزانه شماره‌ی 6 یكشنبه 12 بهمن 1320)
[1] : با پیشرفتهایی كه شوروی ، ایتالیا و آلمان كرده و فیروزیهایی كه بدست آورده بودند (بویژه آلمان در آغاز جنگ جهانی) كسانی در ایران و دیگر كشورهای آسیایی دلباخته‌ی شیوه‌ی سررشته‌داری ایشان شده و آرزوهایی در سر می‌پروراندند كه مخالفت آشكار با دمكراسی داشت. در كشور ما «آلمانوفیلها» برای خود دسته‌ای بودند ، یكی از آنان «آیت الله» كاشانی بود.
(تکه‌ی هفدهم)
🔶باید معنی درست مشروطه را فهمید و بدیگران هم فهمانید
(تکه‌ی دو از دو)
همان مشروطه در ایران با چه رنجهایی بدست آمده ، چه خونهایی در آن راه ریخته شده ، چه مردان گرانمایه‌ای بالای دار رفته‌اند. پس از ده سال کشاکش یک قانون اساسی و یک حکومت مشروطه در این کشور برقرار گردیده. ولی سی و اند سال میگذرد و هنوز عقیده‌ها دربارهی آن یكرویه نشده و هنوز معنی آن دانسته نگردیده.
یك دسته در همان آغاز كار مخالفت كردند و ایستادگیها نمودند و كنون همانان یا بازماندگانشان هستند و هنوز زبانهاشان به بدگویی از مشروطه باز است. از آنسوی عقیده‌های فراوان بسیاری كه با مشروطه مخالفت آشكار دارد درمیان توده رواج دارد.
بدتر از همه حال آن جوانانست كه بار آمده‌اند و یك حكومت مشروطه‌ی مفت و بی‌رنج بدستشان افتاده و بیشترشان جز عقیده‌های سست و مشوبی دربارهی آن ندارند.
من گاهی سخنان شگفتی می‌شنوم : فلان جوان می‌آید و می‌نشیند و زبان بسخن میگشاید و چنین میگوید : «شما طرفداری از مشروطه میكنید؟!. امروز دنیا عوض شده. دیگر مشروطه یا دمكراسی طرفدار ندارد» ، یا میگوید : «این مردم لایق دمكراسی نیستند. باید اینها را با دیكتاتوری اداره كرد» یا میگوید : «ما از دیگران عقب مانده‌ایم. مشروطه ما را عقب گذاشته. باید تند برویم تا بدیگران برسیم» [1] اینها سخنانی است كه در نزد ما میگویند. پیداست كه درمیان خودشان سخنان رنگینتر دیگری بزبان می‌آورند.
قانون اساسی كشور بر روی مشروطه و دمكراسیست ، ولی اینان آن را نمی‌پسندند و با زبانهای شگفتی خرده میگیرند و هر یكی اندیشه‌های بیجای دیگری در سر میدارند.
مشروطه بهنگامی كه در ایران آغاز یافت معنی درست آن روشن نگردید. كسانی پیدا نشدند كه معنی درست آن را بمردم شرح دهند و مزایای آن را روشن گردانند.
انبوه مردم از دربار قاجاری به تنگ آمده و در زیر فشار ستم كوفته شده و درپی قانون و عدالت بودند ، و چون مشروطه داده شد و مجلس برپا گردید دارالشورا را بیش از یك «عدالتخانه» نشناختند ، و این بود تا دیرزمانی هرچه ستم میدیدند شكایت از آن بمجلس شورا می‌بردند و داد از آنجا میخواستند.
🔸یك تبدل بزرگی در اندیشه‌ها پدید نیامد ، و مردم فرقی را كه در شكل زندگانی و طرز حكومت بایستی بود چندان درنیافتند و آن آمادگی كه بایستی در توده پدید آید نیامد.
🔸فرق مشروطه با خودكامگی (استبداد) تنها در بودن و نبودن قانون نیست. یك فرق بزرگ دیگر در آمادگی توده برای سررشته‌داری و در شایستگی آنست. در مشروطه توده سررشته‌ی حكومت را خود بدست میگیرد و باید برای چنان كاری آماده و شایسته باشد.
در توده‌ی ایرانی چنین آمادگی‌ای پیدا نشد. اساساً مردم مشروطه را باین معنی نشناختند تا آماده باشند. پس از آن در ایران «فرقه‌ی دموكرات» برپا گردید و در همه‌ی شهرهای كشور شاخه‌ها پیدا شد. این حزب در تاریخ نامی از خود گزاشت. دموكراتها بیشتر مردان غیرتمند و جانفشانی می‌بودند و كوششهای بسیار در راه پیشرفت مشروطه كردند. ولی معنی مشروطه یا سررشته‌داری توده را نه خود نیك فهمیدند و نه بتوده توانستند فهمانید. امروز بسیاری از آنان كه از دموكراتها بودند زنده‌اند. شما اگر بپرسید بیشتر آنان معنی درست مشروطه یا دمكراسی را شرح دادن نخواهند توانست ، و آنان كه بتوانند ، از شمردن مزایای آن خواهند درماند. زیرا اینها چیزهاییست كه خود آگاه نبوده‌اند و نمی‌باشند.
كوتاه سخن : ما در گام نخست بروشن گردانیدن معنی مشروطه ، و فهمانیدن آن بمردم ، و علاقه‌مند ساختن ایشان بكشور و آزادی آن ، خواهیم كوشید و با اندیشه‌های متضاد دیگر نبرد سختی خواهیم كرد.
از شماره‌ی آینده بگفتارهایی در این زمینه خواهیم پرداخت.
(پرچم روزانه شماره‌ی 6 یكشنبه 12 بهمن 1320)
[1] : با پیشرفتهایی كه شوروی ، ایتالیا و آلمان كرده و فیروزیهایی كه بدست آورده بودند (بویژه آلمان در آغاز جنگ جهانی) كسانی در ایران و دیگر كشورهای آسیایی دلباخته‌ی شیوه‌ی سررشته‌داری ایشان شده و آرزوهایی در سر می‌پروراندند كه مخالفت آشكار با دمكراسی داشت. در كشور ما «آلمانوفیلها» برای خود دسته‌ای بودند ، یكی از آنان «آیت الله» كاشانی بود.
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 7ـ دین باید با خرد و دانش بسازد (تکه‌ی دو از دو)
ببینید : جاویدانی روان را فلسفه‌ی نوین نمی‌پذیرد و در دینها كه آمده دلیلی برای آن یاد نشده. این دینها هنگامی بنیاد یافته‌اند كه گمراهیهای امروزی درمیان نبوده و پیغمبران جز با كسان بی‌آلایش ساده‌درون روبرو نبوده‌اند ، اینست چندان دربند دلیل نبوده‌اند و همیشه بگفتارهای ساده‌ی طبیعی بسنده كرده‌اند و بایستی كنند. لیكن امروز ما بایستی دلیلی برای آن یاد كنیم و من تا چند سال دربارهی آن سخنی بزبان نمی‌آوردم تا داستان «جان و روان» برایم روشن گردید و بنگارش آن پرداختم. كنون شما ببینید كه دیگران چه كرده‌اند و چنانكه در جای دیگری نوشته‌ام دست بدامن افسانه‌ی «گفتگو با مردگان» (اسپرتیسم) كه از اروپا برخاسته زده‌اند و آن را دلیل جاویدانی روان گرفته‌اند كه باید گفت بنیادی بروی یخ گزارده‌اند. بارها من می‌شنوم میگویند : «چگونه شما گفتگو با مردگان را نمی‌پذیرید در جایی كه صدها پرفسور آن را پذیرفته‌اند؟!..» اینان آن نمیدانند كه پذیرفتن صدها پرفسور دلیل درستی یك چیز نتواند بود و این بهترین نمونه است كه جدا كردن راستیها از دروغها یك كار آسانی نیست و لغزشگاههای فراوان در آن راه است.
دوباره میگویم : پیغمبری یا برانگیختگی از خدا یكی از شگفتترین رازهای طبیعت میباشد ولی كیشها رنگی بآن داده‌اند كه هر كسی را می‌رماند. گذشته از آنكه بخود برانگیختگی یك رویه‌ی عامیانه داده‌اند دلیلی را كه راستگویی یك فرستاده با آن دانسته شود كارهای نیارَستنی (یا بگفته‌ی خودشان معجزه) گرفته‌اند و این گذشته از آنكه با دانشها درست نمی‌آید و تاریخ نیز آن را نمی‌پذیرد خود قرآن راستگوترین گواه است كه هر زمان كه از پیغمبر پاك اسلام معجزه خواسته‌اند آن را نپذیرفته است. آیا من چه بایستی كنم؟!. اگر گفتمی دلیل یك فرستاده كارهای نیارَستنی است بایستی با دانش و تاریخ بلكه با قرآن نیز نبرد كنم. اگر گفتمی معجزه یا كارهای نیارَستنی باور كردنی نیست در آن هنگام نیز بایستی از داستان پیغمبری و فرستادگی بیكبار چشم پوشم. یكی از دشواریهایی كه در گام نخست بآن برخوردم این بود و تا معنی درست فرستادگی و دلیل آن را نیافتم بنگارش در آن باره نپرداختم. آنچه من در این زمینه در كتاب «راه رستگاری» نوشته‌ام از هر باره درست است و نشانه‌ای كه برای راستگویی یك فرستاده نشان داده‌ام صد بار استوارتر از معجزه میباشد ولی این معنی بیكبار فراموش گردیده و از میان رفته بوده و تاكنون كسی آن را یاد ننموده و تنها كارلایل 1 انگلیسی دو سه گامی بآن نزدیك رفته است.
بیش از این در این باره نمی‌نگارم. ارزش این كار و نتیجه‌های آن خود بخود دانسته خواهد شد. ولی چون آقای حقیقتگو در ایرادگیری بنگارشهای ما تنها نیست و بسیاری از آنان كه دین را دستاویز خودنمایی و پول‌اندوزی گرفته‌اند ناسپاسانه اینهمه كوششهای ما را فراموش ساخته هر زمان ببهانه‌ی دیگری زبان بگله و ایراد باز می‌كنند و كسانی از آنان از زباندرازی و بیفرهنگی نیز بازنمی‌ایستند ، اینست در پایان گفتار روی سخن را بایشان گردانیده می‌گوییم : آیا شما تاكنون بفلسفه‌ی مادّی یا فلسفه‌ی داروین كه تكان به بنیاد دین داده و ملیونها كسان را بیدین گردانیده پاسخی ـ پاسخی كه درخور پذیرفتن باشد ـ داده‌اید؟.. اگر داده‌اید بگویید كدام كتاب یا گفتار است كه مردمان بخوانند و اندازه‌ی فهم و دانش شما را بدانند. اگر نداده‌اید و یا نتوانسته‌اید بدهید آیا این نشان درماندگی و یا بیپروایی شما در كار دین نخواهد بود؟!.. آیا با این بیپروایی یا درماندگی ، شما را می‌رسد كه به هر گفته‌ای از ما خرده گیرید و از در خودفروشی 2 درآیید؟!.. آیا این دلیل بیدینی و خداناشناسی شما نیست كه بنیاد دین را بیكبار فراموش كرده و كوششهای بسیار ارجدار ما را دربارهی آن بدیده نمی‌گیرید و در این شاخه و آن شاخه ناسپاسانه بگفتگو می‌پردازید؟!.. 3
ما از شما می‌پرسیم : آیا معنایی كه ما بفرستادگی می‌دهیم و دلیلی كه یاد می‌كنیم شما آن را درست میدانید یا نه؟.. اگر درست میدانید آیا این دلیل آن نیست كه شما تاكنون معنی درست فرستادگی را نمی‌دانستید و بیكبار از یك زمینه‌ی بس ارجداری از دین ناآگاه بودید و با این حال بسیار ناشایست است كه در برابر ما ایستید و زبان بایراد باز كنید. اگر میگویید آن معنی و آن دلیل درست نیست خودتان بگویید معنی فرستادگی و دلیل آن چیست تا مردم اندازه‌ی دانش و فهم شما را دریابند. این است سزای كسانی كه خدای آفریدگار و دین و راستی و فیروزی توده و همه چیز را فدای خودنماییها و بیفرهنگیهای خود می‌سازند.
🔸 7ـ دین باید با خرد و دانش بسازد (تکه‌ی دو از دو)
ببینید : جاویدانی روان را فلسفه‌ی نوین نمی‌پذیرد و در دینها كه آمده دلیلی برای آن یاد نشده. این دینها هنگامی بنیاد یافته‌اند كه گمراهیهای امروزی درمیان نبوده و پیغمبران جز با كسان بی‌آلایش ساده‌درون روبرو نبوده‌اند ، اینست چندان دربند دلیل نبوده‌اند و همیشه بگفتارهای ساده‌ی طبیعی بسنده كرده‌اند و بایستی كنند. لیكن امروز ما بایستی دلیلی برای آن یاد كنیم و من تا چند سال دربارهی آن سخنی بزبان نمی‌آوردم تا داستان «جان و روان» برایم روشن گردید و بنگارش آن پرداختم. كنون شما ببینید كه دیگران چه كرده‌اند و چنانكه در جای دیگری نوشته‌ام دست بدامن افسانه‌ی «گفتگو با مردگان» (اسپرتیسم) كه از اروپا برخاسته زده‌اند و آن را دلیل جاویدانی روان گرفته‌اند كه باید گفت بنیادی بروی یخ گزارده‌اند. بارها من می‌شنوم میگویند : «چگونه شما گفتگو با مردگان را نمی‌پذیرید در جایی كه صدها پرفسور آن را پذیرفته‌اند؟!..» اینان آن نمیدانند كه پذیرفتن صدها پرفسور دلیل درستی یك چیز نتواند بود و این بهترین نمونه است كه جدا كردن راستیها از دروغها یك كار آسانی نیست و لغزشگاههای فراوان در آن راه است.
دوباره میگویم : پیغمبری یا برانگیختگی از خدا یكی از شگفتترین رازهای طبیعت میباشد ولی كیشها رنگی بآن داده‌اند كه هر كسی را می‌رماند. گذشته از آنكه بخود برانگیختگی یك رویه‌ی عامیانه داده‌اند دلیلی را كه راستگویی یك فرستاده با آن دانسته شود كارهای نیارَستنی (یا بگفته‌ی خودشان معجزه) گرفته‌اند و این گذشته از آنكه با دانشها درست نمی‌آید و تاریخ نیز آن را نمی‌پذیرد خود قرآن راستگوترین گواه است كه هر زمان كه از پیغمبر پاك اسلام معجزه خواسته‌اند آن را نپذیرفته است. آیا من چه بایستی كنم؟!. اگر گفتمی دلیل یك فرستاده كارهای نیارَستنی است بایستی با دانش و تاریخ بلكه با قرآن نیز نبرد كنم. اگر گفتمی معجزه یا كارهای نیارَستنی باور كردنی نیست در آن هنگام نیز بایستی از داستان پیغمبری و فرستادگی بیكبار چشم پوشم. یكی از دشواریهایی كه در گام نخست بآن برخوردم این بود و تا معنی درست فرستادگی و دلیل آن را نیافتم بنگارش در آن باره نپرداختم. آنچه من در این زمینه در كتاب «راه رستگاری» نوشته‌ام از هر باره درست است و نشانه‌ای كه برای راستگویی یك فرستاده نشان داده‌ام صد بار استوارتر از معجزه میباشد ولی این معنی بیكبار فراموش گردیده و از میان رفته بوده و تاكنون كسی آن را یاد ننموده و تنها كارلایل 1 انگلیسی دو سه گامی بآن نزدیك رفته است.
بیش از این در این باره نمی‌نگارم. ارزش این كار و نتیجه‌های آن خود بخود دانسته خواهد شد. ولی چون آقای حقیقتگو در ایرادگیری بنگارشهای ما تنها نیست و بسیاری از آنان كه دین را دستاویز خودنمایی و پول‌اندوزی گرفته‌اند ناسپاسانه اینهمه كوششهای ما را فراموش ساخته هر زمان ببهانه‌ی دیگری زبان بگله و ایراد باز می‌كنند و كسانی از آنان از زباندرازی و بیفرهنگی نیز بازنمی‌ایستند ، اینست در پایان گفتار روی سخن را بایشان گردانیده می‌گوییم : آیا شما تاكنون بفلسفه‌ی مادّی یا فلسفه‌ی داروین كه تكان به بنیاد دین داده و ملیونها كسان را بیدین گردانیده پاسخی ـ پاسخی كه درخور پذیرفتن باشد ـ داده‌اید؟.. اگر داده‌اید بگویید كدام كتاب یا گفتار است كه مردمان بخوانند و اندازه‌ی فهم و دانش شما را بدانند. اگر نداده‌اید و یا نتوانسته‌اید بدهید آیا این نشان درماندگی و یا بیپروایی شما در كار دین نخواهد بود؟!.. آیا با این بیپروایی یا درماندگی ، شما را می‌رسد كه به هر گفته‌ای از ما خرده گیرید و از در خودفروشی 2 درآیید؟!.. آیا این دلیل بیدینی و خداناشناسی شما نیست كه بنیاد دین را بیكبار فراموش كرده و كوششهای بسیار ارجدار ما را دربارهی آن بدیده نمی‌گیرید و در این شاخه و آن شاخه ناسپاسانه بگفتگو می‌پردازید؟!.. 3
ما از شما می‌پرسیم : آیا معنایی كه ما بفرستادگی می‌دهیم و دلیلی كه یاد می‌كنیم شما آن را درست میدانید یا نه؟.. اگر درست میدانید آیا این دلیل آن نیست كه شما تاكنون معنی درست فرستادگی را نمی‌دانستید و بیكبار از یك زمینه‌ی بس ارجداری از دین ناآگاه بودید و با این حال بسیار ناشایست است كه در برابر ما ایستید و زبان بایراد باز كنید. اگر میگویید آن معنی و آن دلیل درست نیست خودتان بگویید معنی فرستادگی و دلیل آن چیست تا مردم اندازه‌ی دانش و فهم شما را دریابند. این است سزای كسانی كه خدای آفریدگار و دین و راستی و فیروزی توده و همه چیز را فدای خودنماییها و بیفرهنگیهای خود می‌سازند.
1 : Thomas Carlyle ، کتاب «On Heroes, Hero-worship, and the Heroic in History» ـ و
2 : «خودفروشی» خودنمایی بیرون از اندازه است. آن معنایی را که بغلط از آن میخواهند باید از واژه‌ی «تن‌فروشی» خواست. ـ و
3 : باید افزود : بلکه دزدانه از آن بهره‌ها جسته با رنگ و روغن دیگری بنام خود و برای رونق دادن به کیش سراسر زیانمندی که دعوی پیشواییش را دارید بکار می‌برید؟!. ـ و
2 : «خودفروشی» خودنمایی بیرون از اندازه است. آن معنایی را که بغلط از آن میخواهند باید از واژه‌ی «تن‌فروشی» خواست. ـ و
3 : باید افزود : بلکه دزدانه از آن بهره‌ها جسته با رنگ و روغن دیگری بنام خود و برای رونق دادن به کیش سراسر زیانمندی که دعوی پیشواییش را دارید بکار می‌برید؟!. ـ و
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
10) پومپيوس ـ تکه‌ی 21
🔸 ولي از آنسوي قيصر همه‌گونه دقت بكار برده بپيشرفت كار خود بي‌اندازه مي‌كوشيد و هميشه در نزديكي سرحد آماده نشسته سپاهيان خود را بشهر مي‌فرستاد كه هر انتخابي كه مي‌شود آن را بپايند و بي‌خبر نباشند. گذشته از آنكه بسياري از بزرگان و پيشوايان را با پول فريفته بسوي خود مي‌كشيد كه از جمله‌ی آنان پاولوس 1 قونسول بود كه او را در نتيجه‌ی پرداخت يكهزار و پانصد تالنت بدست آورده بود. ديگري كوريو2 تريبون مردم بود كه او را از قرضهايي كه داشت آسوده گردانيده و بسوي خود كشيده بود. همين حال را داشت ماركوس انتونيوس3 كه با كوريو دوستي داشت و همچون او گرفتار بود. اين سخن را از روي راستي گفته‌اند كه يكي از سرصدگان (يوزباشي) قيصر در عمارت سناتوس گوش بگفتگوها مي‌داد و چون ديد سناتوس از بازگزاردن قيصر بر سر سمتش ايستادگي ورزيد دست بر شمشير خود زد و چنين گفت : «ولي اين او را بر سر سمت خود باز خواهد گزاشت.» راستي هم بسيجهايي كه قيصر مي‌ديد و آمادگيها كه داشت جز همين را نشان نمي‌داد. آنچه كه كوريو براي قيصر مي‌خواست بسيار منصفانه و خردمندانه مي‌نمود. چه او مي‌گفت : يكي از دو كار را بايد كرد. يا بايد پومپيوس را هم بر آن واداشت كه از زور و سپاهي كه زيردست خود دارد دست بردارد و يا بايد آنچه را كه قيصر دارد از او بازنگرفت. مي‌گفت : زيرا اگر هر دوي ايشان يك تن عادي باشند به هر قانون و حقي سر فرو خواهند آورد. و اگر هر دو زور امروزي خود را همچنان داشته باشند هر يكي حد خود را شناخته بيش از آنچه دارد خواستار نخواهد بود. از اين جهت هر آنكه مي‌خواهد از زور يكي از ايشان بكاهد خود بزور آن ديگري افزوده است.
ماركيلوس4 قونسول باين سخنان پاسخي نداده مي‌گفت : قيصر يك راهزني است كه اگر سپاهيان را از گرد سر خود پراكنده نگرداند بايد او را دشمن كشور اعلام كرد. ليكن كوريو بهمدستي انتونيوس و پيسو در اين پيشنهاد فيروزمند گرديد كه موضوع بگفتگو نهاده شده و رأي دربارهی آن گرفته شود. نخست اين زمينه را برأي گزاردند كه هر آنكه مي‌خواهد قيصر سپاه خود را پراكنده كند و تنها پومپيوس فرمانده باشد خود را كنار بكشد و در نتيجه بيشتر اعضا كنار كشيدند. ولي دوباره اين زمينه برأي گزارده شد كه هر دوي ايشان سپاه را پراكنده كنند و هيچ يكي فرمانده نباشند. در اين زمينه تنها بيست و دو تن هواداري از پومپيوس كردند و ديگران همگي هواداري كوريو را برگزيدند. اينبود كه او خود را فيروز يافته و از شادي خويش را بميان مردم انداخت و آنان وي را با همه‌گونه شادي پذيرفتند و دست زدند و تاجهاي گل و گلدستهها باو پيشكش مي‌نمودند. پومپيوس اين هنگام در سناتوس نبود. زيرا قانون روا نمي‌دارد كه كسي كه سردار يك لشكري است بدرون شهر بيايد. ولي ماركيلئوس بپا خاسته گفت : من هرگز نمي‌توانم در اينجا نشسته گوش باين گفتگوها بدهم با آنكه مي‌بينم دو لگيون سپاه كوههاي آلپ را گزاشته‌اند و بر سر اين شهر مي‌آيند. من با اختياري كه در دست دارم كساني را خواهم فرستاد تا جلوي آنان را بگيرند و از كشور نگهداري نمايند.
1ـ Paulus
2ـ Curio
3ـ همان ماركوس انتونيوس كه ما سرگذشت آن را ترجمه كرده‌ايم و اينزمان هنوز معروف نبوده و آغاز كارش بوده.
4ـ Marcellus
10) پومپيوس ـ تکه‌ی 21
🔸 ولي از آنسوي قيصر همه‌گونه دقت بكار برده بپيشرفت كار خود بي‌اندازه مي‌كوشيد و هميشه در نزديكي سرحد آماده نشسته سپاهيان خود را بشهر مي‌فرستاد كه هر انتخابي كه مي‌شود آن را بپايند و بي‌خبر نباشند. گذشته از آنكه بسياري از بزرگان و پيشوايان را با پول فريفته بسوي خود مي‌كشيد كه از جمله‌ی آنان پاولوس 1 قونسول بود كه او را در نتيجه‌ی پرداخت يكهزار و پانصد تالنت بدست آورده بود. ديگري كوريو2 تريبون مردم بود كه او را از قرضهايي كه داشت آسوده گردانيده و بسوي خود كشيده بود. همين حال را داشت ماركوس انتونيوس3 كه با كوريو دوستي داشت و همچون او گرفتار بود. اين سخن را از روي راستي گفته‌اند كه يكي از سرصدگان (يوزباشي) قيصر در عمارت سناتوس گوش بگفتگوها مي‌داد و چون ديد سناتوس از بازگزاردن قيصر بر سر سمتش ايستادگي ورزيد دست بر شمشير خود زد و چنين گفت : «ولي اين او را بر سر سمت خود باز خواهد گزاشت.» راستي هم بسيجهايي كه قيصر مي‌ديد و آمادگيها كه داشت جز همين را نشان نمي‌داد. آنچه كه كوريو براي قيصر مي‌خواست بسيار منصفانه و خردمندانه مي‌نمود. چه او مي‌گفت : يكي از دو كار را بايد كرد. يا بايد پومپيوس را هم بر آن واداشت كه از زور و سپاهي كه زيردست خود دارد دست بردارد و يا بايد آنچه را كه قيصر دارد از او بازنگرفت. مي‌گفت : زيرا اگر هر دوي ايشان يك تن عادي باشند به هر قانون و حقي سر فرو خواهند آورد. و اگر هر دو زور امروزي خود را همچنان داشته باشند هر يكي حد خود را شناخته بيش از آنچه دارد خواستار نخواهد بود. از اين جهت هر آنكه مي‌خواهد از زور يكي از ايشان بكاهد خود بزور آن ديگري افزوده است.
ماركيلوس4 قونسول باين سخنان پاسخي نداده مي‌گفت : قيصر يك راهزني است كه اگر سپاهيان را از گرد سر خود پراكنده نگرداند بايد او را دشمن كشور اعلام كرد. ليكن كوريو بهمدستي انتونيوس و پيسو در اين پيشنهاد فيروزمند گرديد كه موضوع بگفتگو نهاده شده و رأي دربارهی آن گرفته شود. نخست اين زمينه را برأي گزاردند كه هر آنكه مي‌خواهد قيصر سپاه خود را پراكنده كند و تنها پومپيوس فرمانده باشد خود را كنار بكشد و در نتيجه بيشتر اعضا كنار كشيدند. ولي دوباره اين زمينه برأي گزارده شد كه هر دوي ايشان سپاه را پراكنده كنند و هيچ يكي فرمانده نباشند. در اين زمينه تنها بيست و دو تن هواداري از پومپيوس كردند و ديگران همگي هواداري كوريو را برگزيدند. اينبود كه او خود را فيروز يافته و از شادي خويش را بميان مردم انداخت و آنان وي را با همه‌گونه شادي پذيرفتند و دست زدند و تاجهاي گل و گلدستهها باو پيشكش مي‌نمودند. پومپيوس اين هنگام در سناتوس نبود. زيرا قانون روا نمي‌دارد كه كسي كه سردار يك لشكري است بدرون شهر بيايد. ولي ماركيلئوس بپا خاسته گفت : من هرگز نمي‌توانم در اينجا نشسته گوش باين گفتگوها بدهم با آنكه مي‌بينم دو لگيون سپاه كوههاي آلپ را گزاشته‌اند و بر سر اين شهر مي‌آيند. من با اختياري كه در دست دارم كساني را خواهم فرستاد تا جلوي آنان را بگيرند و از كشور نگهداري نمايند.
1ـ Paulus
2ـ Curio
3ـ همان ماركوس انتونيوس كه ما سرگذشت آن را ترجمه كرده‌ايم و اينزمان هنوز معروف نبوده و آغاز كارش بوده.
4ـ Marcellus