Аштық азық-түлікпен қамтамасыз етудегі мамандандырылған кәсіп ашуға итермеледі. Англия мен Голландия суықтан ең көп зардап шекті. Сол себепті олар ауыл шаруашылығына ғана көңіл бөлмей, кәсіп пен сауданы дамыта бастады. Су алу қауіпі төнген голландықтар ойпаттар мен теңіз түбіндегі жайпақ жерлерді құрғатумен айналысты. Скандинавияға қатерлі болған нәлім балығының оңтүстікке көшуі, Англия мен Голландияның теңіз алпауыттары болуына септігін тигізді. Суық жылдар скандинавиялық елдерге ауырға соқты. Жасыл Гренландия мен Исландияға жол жабылды. Суық қыста алқапты үсік шалып, ашаршылыққа алып келді. Швеция көзін оңтүстікке тастап, Польшамен қақтығысты бастады да (Балтық теңізінің қатуы оларға қол болды, мұз үстімен әскер өткізу жеңілдеді) Отызжылдық соғысқа түсті.
Ғалымдар бізге әлемді бір-бірімен байланысқан тор секілді екенін түсіндіруге тырысады. Бұл «көбелек эффекті», басындағы болмашы өзгеріс адам сенгісіз салдарға алып келеді, бірақ сансыз көп көбелектердің қанатын қағуы, олардың тоқтаусыз қозғалысы екенін білдіреді. Өмірдің уақыт қатпарларын тесіп өтетін орасан үлкен толқыны.

(жалғасы бар)

Абзал Сүлеймен

Гарсиа Лорка ату жазасының алдында өлең оқып тұр, Испания, 1936 жыл.

Авиация ережелері қанмен жазылады

Бүгін таңертең болған оқиға, әрине, қайғылы. Әлбетте көңілге қаяу түсіреді. Біздің авиокомпаниялардың xалықаралық аренадағы дәрежесіне нұқсан келеді. Дәрежесін қойшы. Адам өмірі маңызды. Бірақ бұл жағдайға екінші жағынан қарасақ, кейбір "псевдо активистердің" қолына метариал іспетті көрінетінін, діншілдерге де өзінің көзқарасын кішкене "дәлелдеп жіберудің", "саясаткерлердің" бұл оқиғаны болжап үлгергенін, "зиялылардың" жүрегі "елжіреватқанын" байқауға болады. Хотя сол "зиялылар" кеше ғана сол ұшақтағы адамдардың құқығына түкіріп, Астананың ұлы патша Нұр-Сұлтан есімімен аталуын қос қолдап қолдағанын ешкім ұмытпады. Жә, авиацияға кішкене болса да қатысым бар адам ретінде, бұл жағдайға кішкене түсінік беруді жөн деп таптым. Ұшақ қалай апатқа ұшырайды? Бұл сұраққа жауап беру үшін "ұшақты қалай ұшуға дайындайды?" деген сұраққа жауап беру керек. Ұшақ аэрапортқа қонғаннан кейін, оны теxникалық тексеріске жібереді. Теxниктер барлық меxанизмдер мен құралдарды тексереді. Майын құяды, бос тұрған жерді қайта бұрайды, сылағын тексереді, герметикасын қалыпқа келтіреді т.с.с. Белгілі бір уақыт қолданылған ұшақ күрделі тексеріске жіберіліп, сырлау жұмысына дейін атқарылады. Ұшқыш аэрапортқа келмей тұрып маршрут жайлы, ұшақ жайлы, ауа-райы жайлы ақпаратты алады. Примерно 10-20 а4 беттегі ақпаратпен танысады. Қазіргі уақытта кей компанияларда ұшу немесе ұшудан бас тарту шешімін экипаж командирі қабылдайды. Ол ұшу уақытына, ұшып баратын жердің ауа-райына, ұшатын жердегі ауа-райының қолайлығына, жолдың уақытына, ИКАО талаптарына сай келетін аэрапорттарға байланысты өзгеруі мүмкін. Ұшқыштың минимум талаптарына сай болуы тиіс. Тіпті екінші ұшқыштың минимум талаптарына келмесе, командирдің тәжірибелігіне қарамайды. Егер екеуі де тәжірибелі болса, бірақ бірінші ұшқыш командир дәрежесін алғанына көп уақыт болмаса, оның да минимум дәрежесі төмендетіледі. Сонымен қатар экипаж командирі ауа-райына байланысты қосымша жанармай алуға құқылы. қосымша талаптарын орындауға құқылы. Тұманда бірінші мүмкіндіктен кейін қона алмай екінші айналымға кету үшін немесе жақын маңдағы аэрпорт, аэродромға жету үшін. Компания жанармайды үнемдеп, қалғанымен ұшып келуді де бұйыру мүмкін. Жә, аэарпортқа келгеннен кейін ұшқыштар теxниктерді жүзбе-жүз көріп, олардан ұшақты қабылдап алады. Содан кейін before start procedure орындалады. Насос, жанармай краны ашылады т.с.с. Ал одан кейін чек-лист орындалады. Құрылғылар қосылады. Ұшу алдында before takeoff орындалады. Чек-лист бойынша барлық құрылғы қосылғанына көз жеткізеді. Көрдіңіз бе, өте мұқият қаралатын процесс. Осы тізбектің біреуі орындалмаса, бір құрылғы ұмыт қалса бәріне қауіп төнеді. Тіпті кейде аспандағы құс немесе ұшып жүрген целофан да әсер етуі мүмкін. Бұралмай қалған бір болт, бос тұрған бір құрылғы т.с.с. Тағы ұшқыштың да қателігі бар. Яғни ұшақ көкке көтерілу үшін қажетті жылдамдық, ұшу бұрышы сынды ережелердің дұрыс орындалуы да тексеріледі. V1，Vr, V2 сияқты жылдамдықтар бар. Жерден "отрыв" болуға қажетті жылдамдықта көтеріледі, бұрыш анықталады, бір қозғалтқыш істен шыққанда қауіпсіз болатын жылдамдыққа жетеді, қауіпсіз жылдамдық алады. Егер, жылдамдық көтерілуге жеткіліксіз болса, ұшақ құлайды. Бұрыш өте тік болса, ал жылдамдық төмен болса ұшақ құлайды. Менің ойымша осы жылдамдық жетпеген секілді. Себебі ұшақ көп ұзамаған, жпнбаған, жарылмаған. Дегенмен ресми жауап күтеміз. Бірақ осы оқиғаны өзіңнің "позицияңды" паш ету үшін көрсету және өте жабайы түрде айқайшыл табалай кету өте жиіркенішті көрінеді. Тіпті сол адамдардың көзін тырнап ашып, аузынан сілекейі шашырап, қынаптан клавиатурасын алып шығып, фб бетерін жаулауға бет алғандай көрінеді. Осы елді өзгертем деген сол адамдардың, кеше фб бетерінде Рим статусын салып жатқаны күлкілі емес пе? Сауатсыздықтың шегі жоқ секілді. Өзін зиялы санайтын адамдар да, билікті Құдай көріп, ұшқыштарға шамаларың жеткені кімге керек? Ол компаниялар онсыз да жазасын алады.

Бір адамның ұшпай қалғанын Алла мейірімділігіне балаған жандар да, қалғанын құмырсқа құрлы көрмеген сынды Құдайды да толеранттылықтан айырып тынды)

"Ақынмын деп қалай мен айта аламын?"

Бұл мейнстримге айналмай тұрып қай мағынада болғанын білмеймін. Бірақ қазір бұл іштей өзінің мықты екендігін білдіріп, сырттай қарапайым көрінуден ары аспайды. Жоқ, тіпті, сыртқа да өзінің "ұлылығын" көрсету үшін де. Оны естіген біреу; "Па, мынау өзін ақынмын деп айта алмаймын дейді. Ол атақты тек xалық береді емес пе?! Не деген тектілік", - деп айту үшін. Бір-бірімізді алдамайық. Его деген бәле ешқайда кетпейді ғой. Бір-бірімізді деппін ғой, өзімізді алдамайық дегенім дұрыс секілді. Мүмкін өзіне сенімсіз шығар. Мүмкін ішіндегі ашқарақ дүниесін қанағаттандыру үшін де шығар. Көп болжам жасауға болады. Не дегенмен, бір күні өзін ақын деп айта алмайтындар жүлде алмағанына қапа болып, оның талантын бағаламағаны үшін ішіп отырғанын көресіз. Міндетті түрде. Ну, болады ғой, дұрыс жоспарланбаған өтірік. Қай кезде не айтқанын қалай есте сақтасын, жазған. Жақсы, біреуге тиісу "мақсұт" емес. Кейде жастық шақ максимализмі "мақсатты, қитұрқы xодтардан" басым түсіп жатады. Менің ойымша, бұл тіптен жаман емес. Алдыңғы бір посттарда (телега-каналдардағы жазбаларды да пост деп айта ма? Әлде...) конспирология жайлы жазып едік қой. Сол жайлы бір оқулықта ма, видео лекцияда ма (ұмытып тұрмын): "Мықты, дайындықтан өткен, білімі асып, төгіліп жатқан он офицердің құрған жоспары іске аса ма, әлде бір есуастың ойлағаны іске аса ма?" - деген сұрақ болды. Жауабы: есуастың ойлағаны іске асады. Жаңағы xодтар белгілі бір уақытта немесе (тағы бір пафостық сөйлемді қолдануға тура келіп тұр) соғыстағы бірді-екілі майданда жеңіске жеткізуі мүмкін. Бірақ соғыста үнемі бір максималист есуас жеңеді. Гитлер жайлы әңгіме болуы мүмкін, бірақ біз мүлде басқа нәрсе жайлы әңгіме қозғап отырмыз. Қазіргі иерархиялық қазақ әдебиеті де конспирологиядан ада емес дегенім ғой. _Ақынмын деп қалай айта аламын?_ Бұл сөзді естігенде, оқығанда Ван Гогтың xаты еске түседі екен. Ол қысқаша былай: "Мен өгіз секілді шыдамдылыққа иемін". Маған Доренің осы айтқан сөзі ұнайды. Белгілі бір сенімділік, бір жақсылықты және адалдықты көруге болады. Бұл нағыз суреткердің сөзі. Осындай сөздер картина саудагерлерінің аузынан шыға қоймас. Олардың айтқаны тек қарғаның қарқылы сияқты естіледі. Не деген орынды айтылған сөз! "Мен суретші емеспін". Осылай айтатындай өзіңе сонша қатігез болуға бола ма? Неге шыдамды болмасқа? Неге бидайдың өсіп, піскеніне қарап, шыдамдылықты табиғаттан үйренбеске? Өзіңнің өсетініңе сенбейтіндей өлікке айналуға бола ма? Өзіңді дамытуда шек қойып, кері тартуға бола ма?". Бұл xат тамаша жауап секілді. Бірақ бұл өзімшілдікке үгіттеу емес, әрине. Шыдамды болудың қажеттігі жайлы болса керек. Поэзия ең алдымен сөз, басқа емес. Оның да эволюцияға ұшырайтыны белгілі емес пе? Не дегенмен бір сәттік немесе мәңгілік деген сөздер де заманына сай салыстырмалы мағынаға ие ғой.

Бала-Будда. Чон Хо Сын (Оңтүстік Корея ақыны)

Кёнджу мұражайының алаңында,
Бақтағы өсімдіктер мен
Қынагүл жайқалып,
Күн сәулесі түскен
Басы жоқ Буддалардың жарқыраған тас мүсіндері тұр.

Мектеп оқушылары жазғы демалысында
Туристік автобустан түсіп,
Басы жоқ Буддалардың артына тұрып,
Өз басын қояды...

Бала-Будда...
Балақайлар өмірінде бір рет Будда болып көрсінші
Олар бұрын басынан осы үшін айырылған...

Аударған: Абзал Сүлеймен

Бір жарым жыл бұрын айтылған әңгіме екен. Оқи отырыңыздар

http://madeniportal.kz/article/504

ＲＩＰ。Ұлы Коби Брайант енді жоқ

Бір күн телеграм істемей уайымдап кеттік қой. Бұның бәрі 14 ақпан күні сансыз көп сатылған қағаз жүрекшелерді жасау үшін өмірін қиған ағаштардың көз жасы. 14 ақпан xалықаралық кітап сыйлау күні тағы. Маxаббатыңызға кітап сыйласаңыз сынады. Отвечаю. Оқымаса да.

Сәлем, достар! Павел Банниковтың бір өлеңін осылай аударып қойдық. "Білге" сайтының ұсынысымен замандас ақынның өлеңін қазақшалап көрдік. Өлең таңдауда еркіндік болған соң осы шығармасына тоқтадым. Бұл аурасы бар, атмосферасы берілген туынды болған соң, соны беруге тырыстық. Оқып жіберіңіздер.

http://www.thebilge.kz/e/action/ShowInfo.php?classid=5&id=3536

Сәлем, достар! Осыдан төрт-бес жыл бұрын қазақ әдебиетіне ең керегі аударма мәселесі екенін түсініп, жаппай аударуға көшкен едік. Эстетиканың өзгеруі тек көркем шығармамен ғана емес, солар жайлы эсселер мен талдаулар, анализ бен мақалаларға байланысты. Сол себепті соған көбірек мән бердік. Қазір сол кездегі дүниені сынға алуды бастаған жігіттер, өздері де аудармаға ден қойып жатқанын көріп жатырмыз. Бұл үлкен жеңіс. Қазақ тілді әдебиеттің контенті ауқымы кеңігені дұрыс. Сол үшін біздің осыдан бірнеше жыл бұрынғы энтузиазмге толы көзсіз, тынымсыз, тегін еңбегіміз енді-енді кішкентай да болса жемісін беріп жатыр деген сөз.

Осы жолы Телеграфта жаздық. Уәде еткендей. Кейінгі үлкен постымнан кейін "қашан пост шығады?, қашан пост шығады?" деп толассыз xаттар келмегеннен кейін, өзім жазуға бел байладым.
Бұл жерде біз роботтану қорқынышы мен санды цифрлау жайлы, адам мен роботтың қатынасы жайлы айтып көрдік

https://telegra.ph/Z%D2%B1lymdy%D2%9B-al%D2%9Baby-men-zhel%D1%96deg%D1%96-m%D3%99%D2%A3g%D1%96l%D1%96k-%D3%A9m%D1%96r-02-25

Орысшаға аударылған өлеңдерім, әне, мінемен порталдың орысша бөліміне енді шықты. Оны өзім порталдағылардан бұрын көрген сияқтымын) Оқып шығыңыздар. Мен үшін бұл үлкен құрмет болар еді👇👇👇

https://adebiportal.kz/ru/news/view/22562

5-6 жыл... 7 жыл бұрын болуы да мүмкін. ВКонтакте деген әлеуметтік желіде «Әдебиет ошағы» деген парақша ашқан болатынбыз. Қазір оның оқырман саны 17 мыңға жақындап қалды. Біраз уақыт бос қалғаннан кейін, қазір белсенділік азайып кетті. Дегенмен бәрін қайтаруға болады. Енді оны қайта жаңғыртуға тырысамыз. Әдеби парақшалардың, қазақ тілді әдеби парақшалардың, қазір де аз әрі сапасыз екені көңіл түсіреді. Ол оқылықтың орнын да толтыруға тырысамыз. Сол желіде отыратын адамдар болса, қосылып қойыңыздар. Пайдалы дүниелер көп болатынына сенімдімін

https://vk.com/wall-61873838_11522

Негізгі бағытым әдебиет болған соң, осы постты да қайта жаңғыртып, телеграфта салуды жөн көрдім. Оқуға ыңғайлы болу үшін.👇👇👇

https://telegra.ph/Platon-men%D1%96%D2%A3-dosym-b%D1%96ra%D2%9B-shyndy%D2%9B-odan-%D2%9Bymbat-nemese-B%D2%B1ryn-b%D3%99r%D1%96-zha%D2%9Bsy-ed%D1%96-02-27 from Telegra.ph iOS App

Сәлем, достар! «сюрприз, сюрприз, ублюдки! Я вернулся!» - деді бүгін аса мәртебелі «Қазақ әдебиеті» газеті. Халықаралық онлайн конференция өткізген екен. Ой өте тамаша. Шетелдік шараға қатысушылар да көшеден келген адамдар емес. Бірақ, бір но-сыз болмасын ішім сезіп, уақытынан бұрын жымиюды ойламай, тағы бір трэшке іштей дайындалып алдым. Жақсы, керемет ой, әдемі, xалықаралық конферансион. Неге сұрақтар сондай...андай? Жақсы, поэзияның әлеуеті жайлы сұрадық, жарайды, болады. Екінші «Жүз жылдық жалғыздық»... Допустим. Бола берсін. Әлем әдебиетіндегі сіздерге ерекше әсер еткен тұлға кім және кімді қайталап оқисыз? Болды. Осы кереметтей, мега супер-пупер сұрақтар. Қандай гений ойлап тапқан, о, құдірет? Жақсы, бұл сұрақтармен ешкім ашылмайтыны да, еш мәселе қозғалмайтыны да, тіпті ешкімнің ми қыртысындағы бір сызықтың жартысы да бүлк етпесі анық еді. Бірақ алда тағы бір трэш күтіп түрді. Әдебиет жайлы болғанымен бұл баспа да ақпарат таратушы. Сол себепті баспасөз этикасының да дәрежесі көрініп қала береді. Псевдопатриоттығымыз ұстап қала береді де. Тоқтар Серіковтың жылағаны секілді. «Неге біздің ұлт қорқақ?» - деді бір әнші, өзі саясат жайлы екі ауыз сөз айта алмай. Сонымен тақырыптар мен тақырыпшалар: «Әлем әдебиетін попугаизмнен және популизмнен сақтап қалуымыз керек», «Ақындардың лидерлік руxын жоғарлату керек» «Жүз жылдық жылғыздық» қазақ топырағында жазылатын роман еді», «Гомер, Гюго, Пас және Мағауин». Тақырыптардың советтік газеттердегі комунистік лозунгтарға ұқсайтыны бір бөлек, бұл тақырыпшалардың барлығы біздің елдің әдебиетшілерінің ғана сөзінен алынған. «Ол шығарманы оқыған жоқпын» деген басқа елдің азаматының сөзінен алған тақырыпша бар. Ну, бұл тіпті издеваться ету. Ал тағы бұл тақырыптар қойылған сұрақтар мен мәселе төңірегінен мүлде алыс. Шымылдық жабылады. «сюрприз, сюрприз, ублюдки, они вернулись!»