लॉर्ड जॉन लॉरेन्स (१८६३-१८६९) :

सर जॉन लॉरेन्सने शेतकऱ्यांचे कल्याण साधण्यासाठी टेनन्सी अ‍ॅक्ट फॉर पंजाब अ‍ॅण्ड अवध संमत केला. १८६८ मध्ये पंजाब अवधसाठी कूळ कायदा लागू केला. त्याच्या काळात दोन दुष्काळ पडले. पहिला १८६८ साली ओरिसातील व दुसरा १८६८-६९ मध्ये बुंदेलखंड व राजपुतान्यात. तेव्हा फेमीन कमिशनची स्थापना केली. दुष्काळासाठी जॉर्ज कॅम्पेबल समिती नेमली. समितीच्या शिफारशीनुसार सिंचन खाते स्थापन केले व त्याचा प्रमुख रिचर्ड स्ट्रची यास नियुक्त केले. सिमला ही ग्रीष्मकालीन राजधानी ठरविली.

व्हाइसरॉय लॉर्ड नॉर्थब्रुक (१८७२-१८७६) :

१८५३ मध्ये लॉर्ड नॉर्थब्रुक हा चार्ल्स वुडचा सचिव होता. १८७२ मध्ये नॉर्थब्रुक व्हाइसरॉय झाला. लॉर्ड नॉर्थब्रुक हा अनियोजित खाजगी आर्थिक व्यवहार आणि मुक्त व्यापार धोरणाचा पुरस्कर्ता होता. बिहार, बंगाल प्रांतात दुष्काळ निवारणार्थ (१८७३-७४) ब्रम्हदेशातून तांदूळ आयात केला. बंगाल-बिहार दुष्काळ निवारणार्थ नॉर्थब्रुकने ६६ लक्ष पौंड खर्च केले. त्याच्या काळात पंजाबातील कुका चळवळीचा सामना करावा लागला. त्याच्याच कारकिर्दीत मुंबईत १८७५ साली आर्य समाज व थिऑसॉफिकल सोसायटीची स्थापना झाली. नॉर्थब्रुकची कारकीर्द अफगाण संदर्भात विरोधी धोरणामुळे प्रसिद्ध आहे. इंग्लंड सत्ताधीशांच्या मतभेदामुळे एक वर्ष आधी मुदतपूर्व राजीनामा दिला.

लॉर्ड लिटन (१८७६-१८८०) :

लॉर्ड लिटन हा कट्टर साम्राज्यवादी होता. म्हणून डिझरायलीने त्याची भारताच्या व्हाइसरॉयपदी १८७६ मध्ये नेमणूक केली. त्याच्या काळात १८७६-७७ मध्ये मद्रास, मुंबई, पंजाब या भागात दुष्काळ पडला. या काळात दुष्काळाने ५० लाख व्यक्ती मृत्यू पावल्या व २० लाख हेक्टर जमीन नापीक झाली. व्हाइसरॉयने दुष्काळावर कायमस्वरूपी उपाययोजनेच्या हेतूने स्ट्रची दुष्काळ निवारण समिती नेमली. (अहवाल १८८०). तिचा अहवाल स्वीकारून सरकारने १८८३ साली दुष्काळ संहिता जाहीर केली. लिटनच्या उद्दाम धोरणामुळे दुसरे अफगाण युद्ध उद्भवले. १८७७ साली पहिला दिल्ली दरबार भरवण्यात येऊन राणी व्हिक्टोरियाने भारत सम्राज्ञी हा किताब धारण केल्याचे जाहीर केले. त्याच्यावर देशी वृत्तपत्रांनी टीकेची झोड उठवल्याने देशी वृत्तपत्रांवर र्निबध टाकणारा देशी कायदा मार्च, १८७८ मध्ये पास करून वृत्तपत्र स्वातंत्र्याची गळचेपी केली. अमृतबझार पत्रिका हे देशी वृत्त तेव्हापासून इंग्रजी भाषेत सुरू आहे. १८७८ मध्ये शस्त्रबंदी कायदा करून विनापरवाना शस्त्र बाळगण्यास बंदी. लिटनच्या काळात भारतीय मुलकी सेवा कायदा १८७९ पास केला. आयसीएस परीक्षेचे वय २१ वरून १९ वर्षांवर आणले. त्याविरुद्ध सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी यांची (आयसीएस पास प्रथम भारतीय व्यक्ती) इंडियन असोसिएशनच्या वतीने जनजागरण मोहीम.

व्हाइसरॉय लॉर्ड रिपन (१८८०-१८८४)

भारतीयांसाठी उदारमतवादी व्हाइसरॉय म्हणून ओळखला जातो. इ.स. १८३२ च्या इंग्लंडमधील फॅक्टरी अ‍ॅक्टप्रमाणे रिपनने १८८१ मध्ये कामगारांसंबंधी फॅक्टरी अ‍ॅक्ट पास केला. इ.स. १८३५ मध्ये चार्ल्स मेटाकाफ व लॉर्ड मेकॉलेने भारतातील वृत्तपत्रांना स्वातंत्र्याची मागणी केली होती. १९ जानेवारी, १८८२ रोजी रिपनने (Vernacular) रद्द केला. रिपनने शिक्षणपद्धतीच्या पाहणीकरिता १८८२ मध्ये हंटर समिती १८५४ च्या वुड्स खलित्याप्रमाणे नेमली. हंटर समितीच्या शिफारशी स्वीकारून लाहोर येथे पंजाब व अलाहाबाद विद्यापीठाची स्थापना केली. १८८२ मध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था कायदा पास केला. रिपनने स्थानिक भारतीयांना नियुक्त केले. त्यामुळे रिपनला स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा जनक म्हणून संबोधतात. भारतातील पहिली दशवर्षीय जनगणना १८८१ मध्ये रिपनच्या कारकिर्दीत झाली. १८८४ मध्ये इलबर्ट बिल मंजूर केले. या कायद्यान्वये भारतीय सत्र न्यायाधीशांना युरोपियन लोकांवर खटले चालविण्याची मुभा देण्यात आली. १८८४ मध्ये रिपनने राजीनामा दिला.

लॉर्ड डफरिन (१८८४-१८८८) :

रिपनच्या मुदतपूर्व राजीनाम्यामुळे लॉर्ड डफरिनची व्हाइसरॉयपदी नियुक्ती झाली. डफरिनच्या काळात उत्तर ब्रम्हदेश जिंकून संपूर्ण ब्रम्हदेश (१८८६) इंग्रजांच्या वर्चस्वाखाली आणला. मुलकी सेवेत भारतीयांना समाविष्ट केले जावे म्हणून व्हाइसरॉयने चार्ल्स अ‍ॅचिसन समिती नेमली. चार्ल्स अ‍ॅचिसनच्या अध्यक्षतेखाली लोकसेवा आयोग (पब्लिक सर्व्हिस कमिशन)ची स्थापना झाली. १८८७ मध्ये अ‍ॅचिसनने लोकसेवा आयोगाच्या शिफारशी (अहवाल) सादर केल्या. डफरिनच्या काळात अ‍ॅलन ‘ाुम (निवृत्त आय.ए.एस. अधिकारी) ने इंडियन नॅशनल काँग्रेस स्थापण्यास पुढाकार घेतला. डिसेंबर १८८५ मध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना मुंबईत तेजपाल संस्कृत महाविद्यालयात झाली. लॉर्ड डफरिनने इंपेरियल सर्व्हिस क्रॉप्सची स्थापना केली. बंगाल, पंजाब, औंधमध्ये नवीन कुळकायदे व कुळासाठी अधिक उदार धोरण स्वीकारले

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

❇️ब्राम्हो समाज (1828)
▪️ भर - सर्व धर्म समभाव
▪️ ब्राम्हो समाजाला विरोध करण्यासाठी राधाकांत देव यांनी 'धर्म सभा' स्थापन केली.
▪️ राजा राम मोहन राय यांच्या मृत्युनंतर ब्राम्हो समाजाची धुरा देवेंद्रनाथ टागोर यांनी सांभाळली.
▪️ ज्ञानवर्धिनी, तत्वाबोधिनी सभा - देवेंद्रनाथ टागोर
▪️ १८४२- देवेंद्रनाथ टागोर ब्राम्हो समाजाचे सदस्य
▪️ १८५८- केशवचंद्र सेन ब्राम्हो समाजाचे सदस्य
▪️ १८६५ - ब्राम्हो समाजात फुट:
▪️केशवचंद्र सेन - भारतीय ब्राम्हो समाज
▪️देवेंद्रनाथ टागोर- आदि ब्राम्हो समाज
▪️ १८७८- भारतीय ब्राम्हो समाजात फुट
▪️फुटीर सदस्य : साधारण ब्राम्हो समाज
▪️ पंजाबमध्ये दयाल शिंह ट्रस्ट ने ब्राम्हो समाजाचा प्रसार केला.
▪️ १९१० मध्ये या ट्रस्टने लाहोरमध्ये दयाल शिंह कॉलेज सुरु केले.

❇️यंग बंगाल चळवळ

▪️ हेन्री व्हिव्हियन डोरोझिओ या चळवळीचे प्रणेते होते.
▪️ हिंदू कॉलेजचे प्राध्यापक डोरोझिओ या चळवळीचे प्रमुख नेते
▪️ ते फ्रांसच्या क्रांतीने प्रभावित झाले होते
▪️ समाज सुधारणेसाठी त्यांनी Academic Association व Society for the Acquisition of General Knowledge या संस्था काढल्या
▪️ त्यांनी Anglo Indian Hindu Association, बंगहित सभा, Debeting club या संस्था स्थापन केल्या
▪️ कट्टर हिंदूंसोबत मतभेद झाल्यान त्यांना हिंदू कॉलेजमधून काढण्यात आले
▪️ ‘इस्ट इंडिया’ नामक वृतपत्र त्यांनी सुरु केले
▪️ या चळवळीने राजा राम मोहन राय यांच्या विचारणा पुढे नेले.
▪️ सुरेंद्रनाथ बनर्जी ने या आंदोलनाला 'बंगालमध्ये आधुनिक सभ्यतेचे जनक’ म्हटले आहे
____________________________________

स्वदेशी चळवळीचे नेतृत्व

• पुणे आणि मुंबई - बाळ गंगाधर टिळक
• पंजाब - लाला लजपतराय , अजित शिंह
• दिल्ली - सय्यद हैदर रझा
• मद्रास - चिदम्बरम पिलई

🔹तेभाग संघर्ष काय होता? (राज्यसेवा मुख्य प. 2015)

- खंडाने शेत कसणार्याला पिकाचा 2/3 वाटा मिळावा म्हणून केलेला संघर्ष
- चळवळीची सुरुवात बंगाल प्रांतात 1946-47 मध्ये
- किसान सभेने ही चळवळ सुरु केली
- बटाईदारांना एकुण पिकांच्या 50% वाटा द्यावा लागे म्हणुन अंदोलन

लॉर्ड मेयो (१८६९-१८७२) :

सर जॉन लॉरेन्सच्या निवृत्तीनंतर व्हाइसरॉय १८६९ मध्ये मेयोची नियुक्ती झाली. डिसेंबर १८७० मध्ये रिचर्ड स्ट्रचीने वित्त विकेंद्रीकरणाची घोषणा केली. स्ट्रचीने तूट भरून काढण्यासाठी विकास कार्यात कपात, आयकरात वाढ, मीठ करात सुधारणा केल्या. १८७० चा विकेंद्रीकरणाचा ठराव प्रांती स्वायत्ततेची सनद म्हणून ओळखला जातो. बजेटमध्ये उत्पन्न खर्चात समतोल मेयोने निर्माण केला. स्थानिक प्रश्नांच्या सोडवणुकीसाठी मेयोने १८७० मध्ये स्थानिक स्वतंत्र शासन समित्या स्थापल्या. संस्थानिकांच्या, सरदारांच्या शिक्षणासाठी पहिले कॉलेज अजमेर येथे काढले. सर्वप्रथम भारतात जनगणना १८७२ मध्ये मेयोच्या काळात झाली. मेयोस आर्थिक सत्तेचे विकेंद्रीकरण करणारा व्हाइसरॉय म्हणतात. जानेवारी, १८७२ मध्ये अंदमान येथे कैद्यांची पाहणी करत असताना एका पठाणाकडून मेयोची हत्या झाली.

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

स्वदेशी चळवळीचे नेतृत्व
• पुणे आणि मुंबई - बाळ गंगाधर टिळक
• पंजाब - लाला लजपतराय , अजित शिंह
• दिल्ली - सय्यद हैदर रझा
• मद्रास - चिदम्बरम पिलई


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

⛰⛰ महाराष्ट्र पठार (दख्खन पठार)⛰⛰

🩸 स्थान :- सह्याद्रीच्या पुर्वेस

🩸 महाराष्ट्र पठारालाच 'दख्खनचे पठार' ( Deccan Plateue) असे म्हणतात.

🩸 महाराष्ट्राचा 86.7 % भाग दख्खन पठाराने व्यापला आहे.

🩸 महाराष्ट्र पठारची निर्मिती प्रामुख्याने बेसाल्ट यापासून झाली.

🩸 महाराष्ट्र पठारावर अहमदनगर पठार, सासवड पठार, बुलढाणा-मालेगाव पठार, तोरणमाळ पठार इ. लहान पठारे व त्यामधील नद्या आढळतात.

🩸 पठाराच्या उत्तरेस सातपुडा रांग पुर्व-पश्चिमेस पसरली आहे.

🩸 गोदावरी नदी खोरे हे सर्वात मोठे नदी खोरे ह्याच पठारावर आहे.

🩸 महाराष्ट्र पठारावर गोदावरी, तापी, भीमा, वर्धा-वैनगंगा इ. नद्यांची खोरे आढळतात.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍
✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍

♥समाजसुधारक व त्यांच्या पदव्या♥

🌼जस्टीज ऑफ दि पीस
जगन्नाथ शंकरशेठ
🌼मुंबईचा अनभिषिक्त सम्राट
जगन्नाथ शंकरशेठ
🌼मुंबईचा शिल्पकार
जगन्नाथ शंकरशेठ
🌼आचार्य बाळशास्त्री जांभेकर, विनोबा भावे
🌼घटनेचे शिल्पकार
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
🌼मराठीतील पहिले पत्रकार
विनोबा भावे
🌼लोकहितवादी
गोपाळ हरी देशमुख
🌼विदर्भाचे भाग्यविधाता
डॉ. पंजाबराव देशमुख
🌼समाजक्रांतीचे जनक
महात्मा ज्योतीबा फुले
🌼भारतीय प्रबोधनाचे जनक
राजा राममोहन रॉय
🌼नव्या युगाचे दूत
राजा राममोहन रॉय
🌼आधुनिक भारताचे अग्रदूत
राजा राममोहन रॉय
🌼भारतीय पुनरुजीवन वादाचे जनक
राजा राममोहन रॉय
🌼हिंदू नेपोलियन
स्वामी विवेकानंद
🌼आर्थिक राष्ट्रवादाचे प्रणेते ➡दादाभाई नौरोजी
🌼भारतातील स्वराज्याचे पहिले उद्गाते
➡दादाभाई नौरोजी
🌼नामदार
➡गोपाळ कृष्णा गोखले
🌼भारताचे बुकर टी वॉशिंग्टन
➡महात्मा ज्योतीबा फुले
🌼आधुनिक मनू
➡डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
🌼दलितांचा मुक्तीदाता
➡डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
🌼कर्मवीर
➡भाऊराव पायगोंडा पाटील
🌼आधुनिक भगीरथ
➡भाऊराव पायगोंडा पाटील
💠महाराष्ट्राचे बुकरटी वॉशिग्टन
➡भाऊराव पायगोंडा पाटील
💠महर्षी
➡धोंडे केशव कर्वे / विठ्ठल रामजी शिंदे
💠राष्ट्रसंत
➡तुकडोजी महाराज
💠भारताच्या कुषक क्रांतीचे जनक
➡पंजाबराव देशमुख
💠महाराष्ट्रातील राष्ट्रवादाचे अद्यप्रवर्तक
➡लोकशाहीवादी गोपाळ हरी देशमुख
💠धन्वंतरी
➡डॉ. भाऊदाजी लाड
💠राजर्षी
➡शाहू महाराज
💠वस्तीगृहाचे अद्यजनक
➡शाहू महाराज
💠सर्वांगपूर्ण राष्ट्रपुरुष
➡शाहू महाराज
💠असंतोषाचे जनक
➡लोकमान्य टिळक
💠जहाल राजकारणी
➡लोकमान्य टिळक
💠मराठी भाषेचे शिवाजी ➡विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
💠आधुनिक गद्याचे जनक ➡विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
💠निबंधकार
➡विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
💠मराठी भाषेचे शिल्पकार ➡विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
🌼मराठीतील जॉन्सन
➡विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
💠क्रांतीसिंह
➡नाना पाटील
💠सेनापती
➡पांडुरंग महादेव बापट
💠सार्वजनिक काका
➡गणेश वासुदेव जोशी
💠मराठी भाषेतील पाणिनी
➡दादोबा पांडुरंग तर्खडकर
💠महाराष्ट्रातील मार्टिन ल्युथरकिंग ➡महात्मा ज्योतीबा फुले
--------------------

🎯महाराष्ट्रातील अभयारण्ये🎯
# अनेर - धुळे
# अंधेरी - चंद्रपूर
# औट्रमघाट - जळगांव
# कर्नाळा - रायगड
# कळसूबाई - अहमदनगर
# काटेपूर्णा - अकोला
# किनवट - यवतमाळ
# कोयना - सातारा
# कोळकाज - अमरावती
# गौताळा औट्रमघाट - औरंगाबाद, जळगांव
# चांदोली - सांगली, कोल्हापूर
# चापराला - गडचिरोली
# जायकवाडी - औरंगाबाद
# ढाकणा कोळकाज - अमरावती
# ताडोबा - चंद्रपूर
# तानसा - ठाणे
# देऊळगांव रेहेकुरी - अहमदनगर
# नवेगांव - भंडारा
# नागझिरा - भंडारा
# नांदूर मध्यमेश्वर - नाशिक
# नानज - सोलापूर
# पेंच - नागपूर
# पैनगंगा - यवतमाळ, नांदेड
# फणसाड - रायगड
# बोर - वर्धा
# बोरीवली(संजय गांधी) - मुंबई
# भिमाशंकर - पुणे, ठाणे
# मधमेश्वर - चंद्रपूर
# मालवण - सिंधुदुर्ग
# माळढोक - अहमदनगर, सोलापूर
# माहीम - मुंबई
# मुळा-मुठा - पुणे
# मेळघाट - अमरावती
# यावल - जळगांव
# राधानगरी - कोल्हापूर
# रेहेकुरी - अहमदनगर
# सागरेश्वर – सांगली


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

✅समान नागरी कायद्याविषयी काही महत्वपूर्ण तथ्ये:

# राज्यघटनेबाबत घटना समितीत चर्चा होत असताना देशात समान नागरी कायदा असावा, असे पं. नेहरू आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे मत होते.
# फाळणीच्या पार्श्वभूमीवर भारतात राहू इच्छिणाऱ्या मुस्लिमांना असुरक्षित वाटू नये म्हणून त्याचा समावेश मार्गदर्शक कलमात करण्यात आला.
# आता केंद्रातील भाजप सरकराने प्रतिज्ञापत्र सादर करून तोंडी तलाक, बहुपत्नीत्व, हलाला यांसारख्या मुस्लिम व्यक्तिगत कायद्यातील तरतुदी रद्द करून राज्यघटनेतील मूलभूत हक्क कलम १४ व १५ नुसार संरक्षण देण्याची भूमिका स्पष्ट केली आणि या संदर्भात विधी आयोगाकडे अभ्यास करून शिफारशी करण्यास कळवले.
# कलम १३ नुसार, कलम २५च्या अधिकारात तयार करण्यात आलेले व्यक्तिगत कायदे मूलभूत हक्कांवर अतिक्रमण करीत असतील, तर असे व्यक्तिगत कायद्यातील अन्यायकारक तरतुदी रद्द करण्याचा अधिकार आहे.
# युरोपियन देशांत, खुद्द मुस्लिम देशांत, तसेच आपल्याकडील गोवा राज्यातही समान नागरी कायदा आहे.
#समान नागरी कायदा समवर्ती सूचित असल्याने राज्येही हा कायदा अस्तित्वात आणू शकतात.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

काही महत्त्वाचे कलम:

197 (2)- विधान परिषदेने एखादे विधेयक 1 पेक्षा जास्त वेळा फेटाळून लावले तर विधानसभा ते विधेयक मंजूर झाले आहे असे जाहीर करू शकते.
महाराष्ट्र विधानसभेने आत्ता सध्या हे कलम वापरून सहकारी पतसंस्था विधेयक मंजूर केले आहे ज्याला विधानपरिषद मध्ये काँग्रेस व राष्ट्रवादी ने 2 वेळा फेटाळून लावले होते. आता हा कायदा लागू झाला आहे.
361 (A)- संसद गोपनीयता/ शिस्त पाळणे.
आप पक्षाचे खासदार भगवंत मान यांनी या कलमाचा भंग करून संसदेत कामकाज रेकॉर्डिंग करून ते सोशल मीडिया वर टाकले
या संदर्भात खासदार किरीट सोमय्या समिती नेमली होती.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

इतिहास:-
सिराज उददौला याने 1756 मध्ये कलकत्ता जिंकून त्याचे नाव अलिनगर असे ठेवले.
अलिवरदी खान (बंगाल नवाब) याने इंग्रजांना मधमाश्याची उपमा दिली.
मद्रास प्रांताची स्थापना - फ्रान्सिस डे
भारतीय स्वातंत्रची पहिली हाक असा गौरव डॉ. शिशिर कुमार मित्रा यांनी ब्राह्मो समाजाचा केला.
सत्यशोधक हा शब्द बाबा पद्मनजी यांनी दिला.

भूगोल:-
सह्याद्री तील सर्वात लहान खिंड- पलक्कड खिंड
कोका टेकड्या - भंडारा
कर्कवृत्ताला दोन वेळा छेदून जाणाऱ्या नद्या- मही, साउथ कोयल
भारतीय शीत वाळवंट स्थान- पीरपंजाल च्या पश्चिमेला
गोदावरी व महानदी या दरम्यान चा पर्वत/शिखर- महेंद्रगिरी(1501)
पंजाब हिमालयातील सर्वात उंच पर्वत- नंगा पर्वत (8126)
धातू कामासाठी प्रसिद्ध शहर - कटक (ओरिसा)


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

★★★मराठीतील पहिले पत्रकार
बाळशास्त्री जांभेकर★★★

◆जांभेकर हे मराठीतील पहिले पत्रकार होत.
◆स्वदेशात विलायतेतील शिक्षणाचा अभ्यास व्हावा असे त्यांना वाटत होते.
◆त्यांनी समाज जागृती, ज्ञानप्रसार व लोककल्याणासाठी १२ नोव्हेंबर १८३१ रोजी 'दर्पण' वर्तमानपत्राची घोषणा केली.
◆६ जानेवारी १८३२ ला 'दर्पण' चा पहिला अंक निघाला.
◆'दर्पण' हे पश्चिम भारतातील पहिले इंग्रजी व मराठी वृत्तपत्र होते.
◆दर्पण सुरुवातीस चार महिने पाक्षिक व नंतर साप्ताहिक झाले.
◆१ जुलै १८४० रोजी 'दर्पण' बंद झाले.
◆'दिग्दर्शन' हे पहिले मासिक सुरू करण्याचा मानही त्यांनाच जातो.
◆त्यांच्याच प्रेरणेने 'प्रभाकर' व 'उपदेशचंद्रिका' ही नियतकालिके निघाली.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

जागतिक आरोग्य संघटना
(World Health Organisation)


- संयुक्त राष्ट्र संघटनेची विशेष संस्था आंतरराष्ट्रीय सार्वजनिक आरोग्यावर समन्वय प्राधिकरण म्हणून कार्य करते.
- स्थापना : 7 एप्रिल 1948
- 7 एप्रिल 1948 रोजी जिनिव्हा येथे पहिली जागतिक आरोग्य सभा पार पडली होती.
-मुख्यालय : जिनिव्हा (स्वित्झर्लंड)
- लीग ऑफ नेशनच्या आरोग्य संघटनेची जागा घेतली.
-संयुक्त राष्ट्र विकास गटाची सदस्य संस्था


कार्ये
- WHO सार्स, मलेरिया, क्षयरोग, इन्फ्लूएन्झा, एड्स आणि कोविड-19 सारख्या संसर्गजन्य रोग रोखण्यासाठी व उपचार करण्यासाठीच्या आंतरराष्ट्रीय प्रयत्नांचे समन्वय करते.
- लसीकरण विस्तारीत कार्यक्रमाच्या माध्यमातून सुरक्षित आणि प्रभावी लस, फार्मास्युटिकल डायग्नोस्टिक्स आणि ड्रग्सच्या विकासास आणि वितरणाला समर्थन देते.
- 1980 मध्ये WHO ने देवीच्या रोगाचे (smallpox) निर्मुलन झाल्याचे घोषित केले. मानवाच्या प्रयत्नाने निर्मुलन झालेला हा इतिहासातील पहिला रोग आहे.


महासंचालक
- WHO चे प्रमुख महासंचालक असतात.
- नेमणूक - वर्ल्ड हेल्थ असेंब्ली करते
- सध्या महासंचालक (8 वे) - टेड्रोस अँधनॉम (जुलै 2017 पासून)


जागतिक आरोग्य दिन
- दरवर्षी 7 एप्रिल रोजी पाळला जातो.
.- WHO चा स्थापना दिवस.
- 1950 मध्ये पहिल्यांदा हा दिवस पाळण्यात आला.
- जवाहरलाल नेहरू यांनी हा दिवस सुरु करण्यासाठी WHO ला सल्ला दिला होता.

प्रकाशने
-बुलेटिन ऑफ द ‘हू'
-क्रॉनिकल
-इंटरनॅशनल डायजेस्ट ऑफ हेल्थ
-लेजिस्लेशन
- वर्ल्ड हेल्थ
.
प्रादेशिक कार्यालये (प्रदेश व HQ)
- आफ्रिका - बॅझाव्हिल, काँगो
- अमेरिका - वॉशिंग्टन, अमेरिका
- आग्नेय आशिया - नवी दिल्ली, भारत
- यूरोप - कोपनहेगन, डेन्मार्क
- भूमध्य समुद्र - पूर्वभाग- अलेक्झांड्रिया, ईजिप्त
- पश्चिम पॅसिफिक (सागरीय) - मॅनिला, फिलिपीन्स


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

🔰 इतिहासाच्या दृष्टीने महत्वाचे 🔰


◾️राष्ट्रीय काँग्रेसची महत्वाची अधिवेशने व त्याचे वैशिष्टे :-◾️

▶️1885 – मुंबई – ओमेशचंद्र बॅनर्जी – राष्ट्रीय काँग्रेसचे पहिले अधिवेशन

▶️1886 – कलकत्ता – दादाभाई नौरोजी

▶️1887 – मद्रास – बद्रुद्दीन तय्यबजी – पहिले मुस्लिम अध्यक्ष

▶️1888 – अलाहाबाद – सर जॉर्ज युल – पहिले स्काटिश अध्यक्ष

▶️1889 – मुंबई – सर विल्यम वेडरबर्ग – पहिले इंग्रज अध्यक्ष

▶️1896 – कलकत्ता – रहेमतुल्ला सयानी – या अधिवेशनात वंदेमातरम हे गीत प्रथम गायले गेले.

▶️1905 – बनारस – गोपाल कृष्ण गोखले – हे अधिवेशन बंगालच्या फाळणीवरुण गाजले.

▶️1906 – कलकत्ता – दादाभाई नौरोजी – या अधिवेशनात चतु:सूत्रीचा ठराव पास करण्यात आला.

▶️1907 – सूरत – राशबिहारी बोस – राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये फुट पडली.

▶️1915 – मुंबई – लॉर्ड सचिन्द्रनाथ सिन्हा – या अधिवेशनात टिळकांना काँग्रेसमध्ये प्रवेश देण्याचा ठराव पास करण्यात आला.

▶️1916 – लखनौ – अंबिकाचरण मुजूमदार – या अधिवेशनात टिळक व त्यांच्या सहकार्याना काँग्रेसमध्ये प्रवेश देण्यात आला व मुस्लिम लीग व काँग्रेस यांच्या लखनौ करार झाला.

▶️1917 – कलकत्ता – डॉ. अॅनी बेझंट – राष्ट्रीय काँग्रेसच्या पहिल्या महिला अध्यक्षा व महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी अश्पृश्यता निवारणाचा ठराव मांडला.

▶️1920 – कलकत्ता(विशेष) – लाला लजपत रॉय – या अधिवेशनात महात्मा गांधीजींनी असहकार आंदोलनाचा ठराव मांडला.

▶️1920 – नागपूर – सी. राघवाचारी – या अधिवेशनात महात्मा गांधीजींच्या नेतृत्वाखाली असहकार आंदोलन सुरू करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

▶️1924 – बेळगांव – महात्मा गांधी – महात्मा गांधी प्रथमच राष्ट्रीय काँग्रेसचे अध्यक्ष बनले.

▶️1925 – कानपूर – सरोजिनी नायडू – राष्ट्रीय काँग्रेसच्या पहिल्या भारतीय महिला अध्यक्षा.

▶️1927 – मद्रास – एम.ए. अंसारी – सायमन कमिशनवर बहिष्कार टाकण्याचा ठराव पास करण्यात आला.

▶️1928 – कलकत्ता – मोतीलाल नेहरू – नेहरू रिपोर्टला मान्यता देण्यात आली.

▶️1929 – लाहोर– पं. जवाहरलाल नेहरू – संपूर्ण स्वातंत्र्याचा ठराव व महात्मा गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली संविनय कायदेभंग चळवळ सुरू करण्याची घोषणा करण्यात आली.

▶️1931 – कराची – सरदार पटेल – मूलभूत हक्काचा ठराव पास करण्यात आला.

▶️1936 – फैजपूर – जवाहरलाल नेहरू – ग्रामीण भागातील पहिले अधिवेशन आणि शेतकरी व कामगारांच्या हिताचे ठराव पक्के करण्यात आले.

▶️1938 – हरिपुरा – सुभाषचंद्र बोस –

▶️1939 – त्रिपुरा – सुभाषचंद्र बोस –

▶️1940 – रामगढ – अब्दुल कलाम आझाद – वैयक्तिक सत्याग्रहाची घोषणा करण्यात आली.

▶️1940 – मुंबई – मौ. अबूल आझाद – चलेजाव आंदोलनाची घोषणा.

▶️1946 – मिरत – जे. बी. कृपलानी –

▶️1947 – दिल्ली – डॉ. राजेंद्रप्रसाद – भारत स्वतंत्र झाल्यानंतरचे पहिले अधिवेशन


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

___________________________________

खनिज संपत्ती :

१. मँगेनीज:- भारतातील मँगेनीजच्या एकूण साठ्यापैकी सुमारे ४०% मँगेनीजचा साठा महाराष्ट्रात आहे. तसेच मँगेनीज उत्पादनात महाराष्ट्राचा भारतात दुसरा क्रमांक लागतो.
जिल्हे - नागपूर, भंडारा, सिंधुदुर्ग.

२. बॉक्साईट- भारतातील बॉक्साईटच्या एकूण उत्पादनापैकी २०% उत्पादन महाराष्ट्रात होते. महाराष्ट्रात जवळ जवळ ८० दशलक्ष टन इतका बॉक्साईटचा साठा आहे. -
जिल्हे - कोल्हापूर, सातारा, सांगली, ठाणे, रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग.

३. कायनाईट - देशातील कायनाईटच्या एकूण उत्पादनात महाराष्ट्राचा हिस्सा १५% इतका आहे.
जिल्हा - भंडारा.

४. क्रोमाईट - देशातील एकूण क्रोमाईटच्या साठ्याच्या १०% इतका साठा महाराष्ट्रात आहे.
जिल्हे - भंडारा, सिंधुदुर्ग, नागपूर.

५. डेलोमाईट - देशातील एकूण साठ्यांपैकी ९% डेलोमाईटचा साठा महाराष्ट्रात आहे.
जिल्हे - रत्नागिरी, यवतमाळ.

६. चुनखडी - देशातील एकूण चुनखडीच्या साठ्यापैकी ९% साठे महाराष्ट्रात आहेत.
जिल्हे - यवतमाळ, चंद्रपूर, गडचिरोली, अहमदनगर.

७. दगडी कोळसा:- महाराष्ट्रात दगडी कोळशाचा साठा ५,००० दशलक्ष टन आहे. देशाच्या एकूण दगडी कोळशाच्या साठ्याच्या तो ४% इतका आहे.
जिल्हे - नागपूर, चंद्रपूर,

८. लोहखनिज- भारताच्या एकूण लोहखनिज साठ्यांपैकी २% लोहखनिज साठा महाराष्ट्रात आहे.
जिल्हे - चंद्रपूर, गडचिरोली, गोंदीया, नागपूर, सिंधुदुर्ग.

९. ग्रॅनाईट - गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली, सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांत सापडतो.

१०.तांबे - नागपूर व यवतमाळ जिल्हयात अत्यल्प प्रमाणात सापडते.

११.अधक - सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात सापडते.

१२.टंगस्टन - नागपूर जिल्ह्यात सापडते.

१३.बेसॉल्ट खडक - दक्षिण कोकण व महाराष्ट्राचा अतिपूर्व भाग वगळता महाराष्ट्रात सर्वत्र सापडतो.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

.
🏆 उष्ण वारे 🏆
______________________________

◾️ फॉन - आल्प्स पर्वत

◾️ चिनुक - रॉकी पर्वत

◾️ सिरोको - उ.आफ्रिका

◾️ खामसिंन - इजिप्त

◾️ हरमाटन-गिनीआखात

◾️ नॉर्वेस्टर व लु-भारत

◾️ सिमुम -अरेबियन वाळवंट

◾️ बर्ग- द.आफ्रिका

◾️ ब्रिकफिल्डर-ऑस्ट्रेलिया

◾️ झोण्डा- अर्जेंटिना

◾️ सॅनटाआना-केलिफोर्नि

◾️ काराबूरण -मध्य आशिया


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

◆◆◆भारताचं आर्थिक नियोजन◆◆◆

एम. विश्वेश्वरय्या
- 1934 मध्ये Planned Economy for India या पुस्तकात भारतासाठी सर्वप्रथम त्यांनी नियोजनाची आवश्यकता मांडली
- 1936 मध्ये नियोजन "करा किंवा नष्ट व्हा" असा संदेश त्यांनी दिला.

काँग्रेस अधिवेशन 1938
- राष्ट्रीय नियोजन समितीची स्थापना झाली

मुंबई योजना किंवा टाटा बिर्ला योजना
- 1944 मध्ये मुंबईतील आठ उद्योगपतींनी मिळून ही योजना मांडली.
- मिश्र अर्थव्यवस्थेची संकल्पना याच योजनेने सर्वप्रथम मांडली.

गांधी योजना
- 1944 मध्ये नारायण अग्रवाल यांनी ही योजना मांडली. टेलीग्राम चॅनल व्हीजेएस ईस्टडी.
- गांधीजींचे आर्थिक विचार हा या योजनेचा आधार होता.

जनता योजना
- 1945 मध्ये मानवेंद्रनाथ राॅय यांनी मांडली.
- ही योजना मुंबई योजनेला उत्तर म्हणून होती.

सर्वोदय योजना
- 1950 मध्ये जयप्रकाश नारायण यांनी मांडली.
- अहिंसात्मक पद्धतीने समाजनिर्मिती हे या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट होते.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

▪️ *सागर :* जमिनीने पूर्णः किंवा अंशतः वेढलेल्या खा-या पाण्याचा जलभाग म्हणजे सागर किंवा समुद्र होय.

▪️ *महासागर :* दोन खंडांदरम्यान पसरलेला खा-या पाण्याचा विस्तीर्ण साठा म्हणजे महासागर होय.

▪️ *उपसागर :* सर्वसाधारणपणे जमिनीने तीन बाजूंनी वेढला गेलेला सागराचा लहान भाग म्हणजे उपसागर होय.

▪️ *आखात :* जमिनीत घुसलेला सागराचा अरुंद भाग, म्हणजे आखात होय. टेलीग्राम चॅनल व्हीजेएस ईस्टडी.

▪️ *सरोवर :* भूपृष्ठावरील सखल भागात नैसर्गिकरीत्या तयार झालेला जलाशय म्हणजे सरोवर होय.

▪️ *जलावरण :* पृथ्वीवरील पाण्याने व्यापलेला भाग, म्हणजे जलावरण होय.

▪️ *खाडी :* समुद्राचे पाणी नदीच्या मुखातून जेथेपर्यंत नदीत शिरते, त्या नदीच्या भागाला खाडी म्हणतात.

▪️ *सागरी मैदान :* सागरतळाचा सपाट व सखल भाग म्हणजे सागरी मैदान होय.

▪️ *गर्ता :* सागरातील अरुंद व अतिखोल भागास गर्ता म्हणतात.

▪️ *सागरी डोह :* सागरतळावर काही ठिकाणी खोल,अरुंद आणि तीव्र उतारांची सागरी भूरूपे आढळतात. त्यातील कमी खोलीच्या अरुंद व तीव्र उतारांची सागरी भूरूपे म्हणजे सागरी डोह होय.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

🌀 कलम 102
1] दुहेरी सदस्यत्व मुले जागा रिक्त होणे

🔺 संसदेच्या दोन्ही सभागृहात निवड - 10 दिवसात निवड - अन्यथा - राज्यसभा जागा रिक्त होते
🔺 एका सभागृहाचा सदस्य दुसऱ्या सभागृहात निवडून आल्यास पहिल्या सभागृहातील जागा रिक्त होते
🔺 एका सभागृहातील दोन जागांवर निवडून आल्यास एकाची निवड करावी अन्यथा दोन्ही रिक्त
🔺कलम 101(2) अन्वये संसद व राज्य विधानमंडळ एकाच वेळी सदस्य असणार नाही
🔺 संसद व राज्य विधानमंडळ दोन्हींचा सदस्य निवडून आल्यास 14 दिवसात राज्य विधानमंडळ राज्यनामा द्यावा नाहीतर संसद जागा रिक्त


🌀 कलम 101 अन्वये संसद सदस्यास पुढील परिस्थितीत जागा रिक्त करावी लागते
1] दुहेरी सदस्यत्व
2] अपात्रता(कलम 102 नुसार)
3] राजीनामा
4] अनुपस्थिती( संमतीशिवाय 60 दिवस)
5] इतर- निवडणूक अवैध,हकालपट्टी, इतर नेमणूक


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

🥀🍁महाराष्ट्रातील संतांची समाधीस्थळे🍁🥀

🌷 संत 🌷समाधी

🩸तुकाराम - देहू

🩸 तुकडोजी महाराज - मोझरी

🩸 सोपानदेव - सासवड

🩸 ज्ञानेश्वर - आळंदी

🩸 गोराकूंभार - तेर

🩸 रामदास - सज्जनगड

🩸 गुरूगोविंद सिंग - नांदेड

🩸 चांगदेव - पुणतांबे

🩸 चोखामेळा - पंढरपूर

🩸 दासोपंत - अंबाजोगाई

🩸 स्वामी समर्थ - अक्कलकोट

🩸 साईबाबा - शिर्डी


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰

ब्रिटन
फ्रान्स
जपान
चीन
इटली
बेल्जियम
नॉर्वे
स्वीडन
स्पेन
या देशांमध्ये एकात्मक शासनपद्धती आढळते

यूएसए
स्विझर्लंड
ऑस्ट्रेलिया
कॅनडा
रशिया
ब्राझील
अर्जेन्टिना
या देशात संघराज्यात्मक शासन पद्धती आढळते

📌संघ राज्यांना
यूएसएमध्ये :- राज्ये
स्वित्झर्लंडमध्ये :-कॅन्टॉन्स
रशियात :- गणराज्ये
कॅनडात :- प्रांत
अशी नावे आहेत

📌संघ राज्याची निर्मिती दोन प्रकारे होऊ शकते
👉 एकात्मीकरण द्वारे
👉 विघटनाद्वारे

📌भारतीय संघराज्य व्यवस्था ही अमेरिकन मॉडेलवर आधारित नसून
👉कॅनडाच्या मॉडेलवर आधारित आहे

📌भारतीय संघराज्य कॅनडाच्या संघराज्याशी कोणकोणत्या बाबतीत मिळतेजुळते आहे??

👉 निर्मिती पद्धत (विघटना द्वारे )
👉 राज्यांचा संघ या संज्ञेचा वापर
👉केंद्रीकरणाची प्रवृत्ती


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

📌1Apr 1957
👉दशमान पध्दत सुरू

📌 2 July 1962
👉 दशमान पद्धतीचे पहिले १ रु चे नाणे

📌४ नोट प्रेस
👉नाशिक
👉देवास
👉म्हैसूर
👉सालबोनी

📌1957 ला भारताने
👉 अपरिवर्तनीय कागदी चलन स्विकारले
(किमान निधी पद्धत)
👉११५ कोटि सोने
👉८५ कोटी परकीय सरकारी कर्जरोखे

बॅंक नोट = १ रु ची नोट सोडून इतर सर्व नोटा

प्रदिष्ट मुद्रा = संकटकालीन मुद्रा


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

प्रार्थना समाज

दादोबा पांडुरंग यांचे बंधू आत्माराम पांडुरंग यांच्या अध्यक्षतेखाली

👉३१ मार्च १८६७ रोजी
👉 प्रार्थनासमाजाची स्थापना झाली.

पुणे,
नगर,
सातारा
इ. ठिकाणी प्रार्थनासमाजाच्या शाखा निघाल्या.

👉 प्रार्थनासमाज ही प्रारंभापासूनच आध्यात्मिक चळवळ ठरते.

👉 हा समाज ब्रह्मवादी आहे; परंतु मायावादी नाही

👉भांडारकरांनी प्रार्थनासमाज हा अनिर्देश्य, अव्यक्त, अचिंत्य व कूटस्थ अशा निर्गुण ईश्वराची प्रार्थना करीत नाही, तर तो सत्य, ज्ञान व आनंदस्वरूपी सगुण ईश्वराची उपासना करतो, असे स्पष्ट केले.

👉 प्रार्थनासमाजाची तत्त्वे रानड्यांनीच निश्चित केली

प्रार्थनासमाजाची धर्मतत्त्वे :

 (१) परमेश्वराने हे सर्व ब्रह्मांड निर्माण केले. तोच एक खरा ईश्वर. तो नित्य, ज्ञानस्वरूप, अनंत, कल्याणनिधान, आनंदमय, निरवयव, निराकार, एकमेवाद्वितीय, सर्वांचा नियंता, सर्वव्यापी, सर्वज्ञ, सर्वशक्तिमान, कृपानिधी, परमपवित्र व पतितपावन असा आहे.

(२) केवळ त्याच्याच उपासनेच्या योगे इहलोकी व परलोकी शुभ प्राप्त होते.

(३) त्याच्या ठायी पूज्यबुद्धी व अनन्यभाव ठेवून त्याचे मानसिक भजन-पूजन करणे व त्यास प्रिय अशी कृत्ये करणे, हीच त्याची खरी उपासना.

(४) प्रतिमा व इतर सृष्ट पदार्थ यांची पूजाअर्चा किंवा आराधना करणे हा ईश्वरोपासनेचा खरा प्रकार नव्हे.

(५) परमेश्वर सावयव रूपाने अवतार घेत नाही आणि कोणताही ग्रंथ साक्षात ईश्वरप्रणीत नाही.

(६) सर्व मनुष्ये एका परमेश्वराची लेकरे आहेत, म्हणून भेदभाव न राखता परस्परांशी त्यांनी बंधुभावाने वागावे, हे ईश्वरास प्रिय आहे.

👉प्रार्थना संगीत,
👉प्रार्थनासमाजाचा इतिहास  इ. मराठी
तसेच 
👉स्पिरिच्युअल पॉवर हाउस यासारखे इंग्रजी ग्रंथ समाजाने प्रसिद्ध केले

भागवत धर्माचा कळस म्हणून ज्याचा उल्लेख होतो,

ते संत ⇨ तुकाराम हा मुख्यत्वे प्रार्थनासमाजाचा मार्गदर्शक मानला जातो

♨️पुनर्विवाह, स्त्रियांचे शिक्षण, अस्पृश्यतानिवारण वगैरे बहुतेक सर्व सामाजिक सुधारणांचा प्रार्थनासमाजाने पुरस्कार केला. 

♨️विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी प्रार्थनासमाजाचा विचार बहुजनसमाजापर्यंत नेला

पंढरपूर व विलेपार्ले येथील बालकाश्रम;
राममोहन हायस्कूल;
प्रार्थनासमाज हायस्कूल,
विलेपार्ले;

♨️सर चंदावरकर मराठी शाळा वगैरे दर्जेदार शैक्षणिक संस्था व विविध प्रकारची समाजकल्याणपर कार्ये चालविण्यात प्रार्थनासमाजाने यश मिळविले आहे.

♨️मुंबई, पुणे, वाई, खार येथील या समाजाच्या शाखा यथाशक्ती समाजसेवा करीत आहेत.

♨️अंधश्रद्धा व धर्मभोळेपणा नाहीसा करण्याच्या दृष्टीने प्रार्थनासमाजाने अनन्यसाधारण कार्य केले आहे.

♨️ मामा परमानंद ♨️
______________________________

👉(३ जुलै १८३८–१३ सप्टेंबर १८९३). प्रार्थना समाजाचे एक संस्थापक व संवर्धक.

👉संपूर्ण नाव :- नारायण महादेव परमानंद; तथापि मामा परमानंद ह्याच नावाने ते प्रसिद्ध आहेत

👉रानडे यांनी मामांना ‘राजकीय ऋषि’ ह्या महनीय पदवीने गौरविले

👉म. जोतीराव फुले यांच्या शेवटच्या आजारात आर्थिक साह्य मिळावे म्हणून बडोदे सरकारला मामांनी लिहिलेली पत्रे फुल्यांच्या चरित्रावर व कार्यावर चांगला प्रकाश टाकणारी ठरली आहेत.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

🌀चौधरी, बहिणाबाई 🌀

🌀१८८० – ३ डिसेंबर १९५१).

🌀मराठी कवयित्री. महाराष्ट्रातील एक प्रसिद्ध कवी सोपानदेव चौधरी हे बहिणाबाईंचे पुत्र.

🌀 बहिणाबाईंचा जन्म जळगाव जिल्ह्यातील असोदे ह्या गावी झाला. त्या निरक्षर होत्या;

🌀बहिणाबाईंच्या मृत्यूनंतर ह्या कविता आचार्य अत्रे ह्यांच्या निदर्शनास आल्या आणि त्यांनी त्या प्रकाशित करण्यात पुढाकार घेतला.

🌀अत्रे ह्यांच्या विस्तृत प्रस्तावनेसह "बहिणाबाईंची गाणी" १९५२ मध्ये (दुसरी आवृ. १९६९) प्रसिद्ध झाली.

आणि

🌀 ‘धरत्रीच्या आरशामधी सरग ’ (स्वर्ग) पाहणाऱ्या ह्या कवयित्रीचा महाराष्ट्रात बोलबाला झाला.

🌀 ह्या काव्यसंग्रहात बहिणाबाईंच्या फक्त ३५ कविता आहेत;

🌀बहिणाबाईंच्या कविता वऱ्हाडी-खानदेशीत,
त्यांच्या मातृबोलीत, रचिलेल्या आहेत.

🌀 माहेर, संसार; शेतीची साधने, कापणी, मळणी इ. कृषिजीवनातील विविध प्रसंग; अक्षय्य तृतीया, पोळा, पाडवा इ.  सणसोहळे;

🌀 काही परिचित व्यक्ती, असे त्यांच्या कवितांचे विषय

🌀‘नही वाऱ्यानं हाललं ।  त्याले पान म्हनूं नही’

 यासारखी सुभाषिते, 

🌀‘मानसा मानसा । कधीं व्हशील मानूस

🌀बरा संसार संसार 

जसा तावा चुल्ह्यावर । 

आंधी हाताले चटके 

तव्हां मियते भाकर


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial