भारत छोडो चळवळीतील पुढारी व त्यांची सांकेतिक नावे

1. सुचेता कृपलानी : दादी
2. अरुणा असफ अली : कदम
3. अच्युतराव पटवर्धन : कुसुम
4. बाबा राघवदास : दीदी

गांधीजींच्या अकरा मागण्या

# २ मार्च १९३० रोजी गांधीजीनी लॉर्ड आयर्विन यांना पत्र लिहून अकरा मागण्या केल्या.
1. संपूर्ण दारू बंदी
2. ५०% सेतसारा माफ
3. लष्करी खर्चात ५०% कपात करावी.
4. मिठावरील कर रद्द
5. विदेशी मालावर आयात कर
6. देशी मालाला व कापडास संरक्षण
7. सर्व राजकीय कैद्यांची सुटका. निर्वासित भारतीय नागरिकांना भारतात परत बोलवावे.
8. गुप्तहेर पद्धत बंद करावी
9. शस्त्र बाळगण्याची परवानगी
10. समुद्र किनारा देशी जहाजांना वापर करण्यासाठी कायद्यामार्फात सुरक्षा
11. मुलकी सेवेतील सर्व उच्च पदावरील अधिकाऱ्यांचे वेतन ५० % कमी करावे.
आयर्विनने या मागण्यांकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे गांधीजी म्हणाले " मी मागली भाकरी आणि मिळाला दगड."

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

🔻🔻 भूगोल 🔻🔻

🔹भारताचा विस्तार :

👉 8 अंश 4 मिनिटे उत्तर ते 37 अंश 6 मिनिटे उत्तर अक्षांश,

👉 38 अंश 7 मिनिटे पूर्व व 97 अंश 25 मिनिटे पूर्व रेखांश या दरम्यान आहे.

🔹भारताचे क्षेत्रफळ 32,87,263 चौ किमी आहे. क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने भारताचा जगात 7 वा क्रमांक लागतो. 

🔸भारतीय भुसीमा पुढील सात देशांना भिडते. :

👉 बचपन MBA : या क्रमाने सर्व देशांच्या सीमा लक्षात ठेवा.

बांगलादेश
चीन
पाकिस्तान
नेपाळ
म्यानमार
भूतान
अफगाणिस्तान

👉 कारण बांगलादेशची सर्वांत जास्त सीमा आणि अफगाणिस्तानची सर्वांत कमी सीमा भारताला लागून आहे.

🔹भारताच्या तिन्ही बाजुंनी हिंदी महासागर वेढलेला आहे. 

🔻भारत हा पूर्व गोलार्धातस्थित आहे.

🔻🔻 भूगोल 🔻🔻

🔹 भारताची पूर्व पश्चिम लांबी 2933 किमी आहे व उत्तर दक्षिण लांबी 3214 किमी आहे.

🔸भारताची भुसीमा 15200 किमी एवढी आहे.

🔹जगाच्या एकूण भूभागांपैकी 2.4% क्षेत्रफळ भारताने व्यापले आहे.

🔸21 जून या दिवशी सूर्याची लंबरुप किरणे भोपाळ या शहरावर पडतात.

🎯 इंग्रज - म्हैसूर युद्धे 🎯

👉 पहिले युद्ध : 1767 - 1769

# युद्धानंतर झालेला तह - मद्रासचा तह

👉 दुसरे युद्ध : 1780 - 1784

# वॉरेन हेस्टिंग्जच्या कारकिर्दीत

# युद्धानंतर झालेला तह - मंगलोरचा तह

# वरील पहिल्या दोन्ही युद्धात म्हैसूरला हैदरअलीचे नेतृत्व मिळाले होते.

👉 तिसरे युद्ध : 1790 - 1792

# कॉर्नवालीसच्या कारकिर्दीत

# युद्धानंतर झालेला तह - श्रीरंगपट्टणमचा तह

👉 चौथे युद्ध : मार्च ते मे 1799

# इंग्रजांचे नेतृत्व : लॉर्ड वेलस्ली

# तिसऱ्या आणि चौथ्या युद्धात टिपू सुलतान लढला होता.

🔻🔻 आणखीन काही महत्त्वाचे मुद्दे

👉 हैदरअलीने : फ्रेंचांच्या मदतीने "डिंडीगल" येथे शस्त्र निर्मितीचा कारखाना उभारला होता.

👉 मलबार किनाऱ्यावरील "माहे" बंदरातून हैदरअलीला फ्रेंचांकडून युद्धसामग्री मिळत होती.

👉 कोणत्या तहानुसार टिपू सुलतानला आपले अर्धे राज्य गमवावे लागले : तिसऱ्या युद्धानंतर झालेला श्रीरंगपट्टणमचा तह (मार्च 1792)

👉 "तकावी" म्हणजे काय? = सरकारने कमी दरात दिलेले कर्ज

🎯 लोकमान्य टिळक 🎯

👉 1882 = 4 महिने तुरुंगवास

# कारण - सरकारने (ब्रिटिशांनी) कोल्हापूरच्या राजाशी केलेल्या व्यवहारांची कठोर शब्दांत टीका केली म्हणून

👉 1897 = 18 महिने तुरुंगवास

# कारण - 22 जून 1897 रोजी चाफेकर बंधूनी केलेल्या रँडच्या खुनानंतर लिहिलेला लेख

👉 22 जून 1908 = 6 वर्षे तुरुंगवास

# केसरीत लिहिलेल्या लेखामुळे प्रफुल्ल चाकी आणि खुदिराम बोस यांनी किंग्जफोर्डच्या हत्येचा प्रयत्न केला असा आरोप ठेवून ब्रिटिशांनी टिळकांना 6 वर्षांसाठी "मंडाले"च्या तुरुंगात पाठवले होते.

# या गुन्ह्यासाठी,
* खुदिराम बोस - फाशी
* आणि प्रफुल्ल चाकी - ब्रिटिशांनी पकडण्यापूर्वीच आत्महत्या.

🔻 पाणी मोजण्याची एकके 🔻

👉 घनफुट
👉 घनमीटर
👉 गॅलन (3.785 लीटर)
👉 धरणातील पाणी मोजण्यासाठी : TMC

🔹 TMC : Thousand Million Cubic feet
👉 म्हणजे "एक हजार दशलक्ष घनफुट"

👉 म्हणजेच "शंभर कोटी घनफुट"

♦️ एका सेकंदात किती पाणी वाहते हे मोजण्यासाठी खालील 2 एकके वापरतात :
1) cusec (क्यूसेक)
2) cumec (क्यूमेक)

🔹 cusec (क्यूसेक) :

👉 cubic feet per second म्हणजेच
👉 घनफुट / सेकंद

👉 1 cusec = 28.317 lit/sec

🔹 cumec (क्यूमेक) :

👉 cubic meter per second म्हणजेच
👉 घनमीटर / सेकंद

👉 1 cumec = 35.314 cusec
👉 1 cumec = 1000 lit/sec

🔻 वरील माहिती महत्त्वाची आहे, पण लगेच लक्षात राहणार नाही त्यामुळे तुमच्या वहीत नोंद करून ठेवा.

🔹 क्षेत्रफळानुसार देशांचा क्रम :

1) रशिया
2) कॅनडा
3) चीन
4) अमेरिका
5) ब्राझील
6) ऑस्ट्रेलिया
7) भारत

क्रम लक्षात ठेवा.

♦️ महत्त्वाची माहिती ♦️

🔹 भारतातील अणुविद्युत केंद्रे :

1) तारापूर - महाराष्ट्र
2) रावतभाटा - राजस्थान
3) कल्पकम व कुडनकुलम - तामिळनाडू
4) नरोरा - उत्तरप्रदेश
5) काक्रापार - गुजरात
6) कैगा - कर्नाटक

♦️ महत्त्वाची माहिती ♦️

🔹 भारताचे प्रमाण रेखावृत्त : 82.5° E (पूर्व)

# हे रेखावृत्त मिर्झापुर या शहरातून जाते.

🔸 इंदिरा पॉईंट : 6°45'10″ N (उत्तर)

🔹 ज्या राज्यांतून कर्कवृत्त गेले आहे:

1) गुजरात
2) राजस्थान
3) मध्यप्रदेश
4) छत्तीसगड
5) झारखंड
6) प. बंगाल
7) त्रिपुरा
8) मिझोराम

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

♦️ महत्त्वाची माहिती ♦️

🔹 १८५४ : भारतातील पहिली ताग गिरणी - रिश्रा (कोलकाता)

👉 ताग उत्पादनात प्रथम - पश्चिम बंगाल

👉 ताग उत्पादनात भारताचा जगात प्रथम क्रमांक

🔹 रेल्वे इंजिन निर्मिती कारखाने : चित्तरंजन व वाराणसी

🔹 रेल्वेसाठी प्रवासी डबे व मालवाहू डबे यांची निर्मिती करणारे कारखाने : पेराम्बुर (तामिळनाडू) व कपूरथाळा (पंजाब)

🔸 महामार्ग

1) सुवर्ण चतुष्कोन महामार्ग : दिल्ली कोलकाता चेन्नई मुंबई

2) पूर्व-पश्चिम महामार्ग : सिल्चर ते पोरबंदर

3) उत्तर-दक्षिण महामार्ग : श्रीनगर ते कन्याकुमारी


♦️ महत्त्वाची माहिती ♦️

🔸 भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर नर्मदा नदीच्या मुखाशी निक्षेपणामुळे तयार झालेले बेट : 👉 "आलिया बेट"

🔸 कुमाऊं हिमालयातील सर्वांत उंच शिखर :
👉 नंदादेवी (7817 m)

🔹 "पछम, खादीर व बेला" ही बेटे कोठे आहेत? : 👉 कच्छच्या रणात

🔹 'कोकोनेट बेट' हे बेसाल्ट खडकाचे बेट कोणत्या राज्याच्या किनाऱ्यावर आहे? : 👉 कर्नाटक

🔹 "न्यूमूर बेट" कोणत्या नदीच्या मुखाशी आहे ? : 👉 गंगा

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

♦️ काही महामंडळे व त्यांची स्थापना ♦️

👉 महामंडळ - स्थापना वर्ष - मुख्यालय : या स्वरूपात,

🔹 MIDC - 1 ऑगस्ट 1962 - मुंबई

🔸 MSRTC (परिवहन महामंडळ) - 1961 - मुंबई

🔹 SICOM (औद्योगिक व गुंतवणूक महामंडळ) - 31 मार्च 1966 - मुंबई

🔸 MSFC (वित्तीय महामंडळ) - 1 एप्रिल 1962 - मुंबई

🔹 MSSIDC (लघुउद्योग विकास महामंडळ) - 1962 - मुंबई

🔸 MELTRON (इलेक्ट्रॉनिक्स कॉर्पोरेशन) - 1978 - मुंबई


♦️ काही महामंडळे व त्यांची स्थापना ♦️

👉 महामंडळ - स्थापना वर्ष - मुख्यालय : या स्वरूपात,

🔹 कृष्णा खोरे विकास महामंडळ - 1996 - पुणे

🔸 विदर्भ सिंचन विकास महामंडळ - 1997 - नागपूर

🔹 कोकण सिंचन विकास महामंडळ - 1997 - ठाणे

🔸 तापी सिंचन विकास महामंडळ - 1997 - जळगाव

🔹 गोदावरी - मराठवाडा सिंचन विकास महामंडळ - 1998 - औरंगाबाद

🔹 भारतात सर्वांत जास्त बोलली जाणारी भाषा कोणती?
✏️ हिंदी

👉 चर्चेत कारण : नुकतेच सर्वांत जास्त बोलल्या जाणाऱ्या भाषेत "मराठी" तिसऱ्या क्रमांकावर आली आहे.

👉 तिने 'तेलगू' भाषेला मागे टाकले आहे.

🔻 भारतात सर्वाधिक बोलल्या जाणाऱ्या भाषांचा नवीन क्रम :

1) हिंदी - 43.63%
2) बंगाली - 8.3%
3) मराठी - 7.09%
4) तेलुगू - 6.93%

👉 यातील पहिल्या तीन भाषा बोलणाऱ्या लोकांचे प्रमाण वाढले आहे मात्र, तेलुगू बोलणाऱ्यांचे प्रमाण 7.19% वरून 6.93% टक्के असे कमी झाले आहे. त्यामुळेच मराठी भाषा तिसऱ्या क्रमांकावर आली आहे.

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

🎯 राज्य पुनर्रचना आयोग 🎯

👉भारत सरकारने एस्. फाझल अली यांच्या अध्यक्षतेखाली "२९ डिसेंबर १९५३" रोजी राज्य पुनर्रचना आयोगाची स्थापना केली.

👉या आयोगाने आपला अहवाल १० ऑक्टोबर १९५५ मध्ये प्रसिद्ध केला.

👉या अहवालात "विदर्भाचे स्वतंत्र राज्य" सुचविले आणि कन्नड भाषिक जिल्हे वगळून, मराठवाडा धरुन, गुजराती प्रदेशासह मुंबईच्या द्वैभाषिक राज्याची शिफारस केली.

👉मुंबई राज्याचे त्यावेळचे मुख्यमंत्री मोरारजी देसाई यांनी १८ नोव्हेंबर १९५५ रोजी सुरू झालेल्या अधिवेशनापुढे मान्यतेचा शिक्कामोर्तब मिळवण्याचा प्रयत्न केला; अनेक दिवस चर्चा झाली; शिक्कामोर्तब मिळाला नाही.

👉या अवधीमध्ये संयुक्त महाराष्ट्राच्या मागणीची चळवळ अधिक आक्रमक बनली. खरा वादाचा मुद्दा मुंबईवाचून संयुक्त महाराष्ट्र की मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्र, हा होता.

👉गुजरातला मुंबईपासून अलग असे शासन नको होते; कारण गुजरातचा व मुंबईचा व्यापारी व्यवहार एकमेकांत अतिशय गुंतलेला होता; परंतु गुजरातमध्येदेखील सलग गुजरात भाषिक प्रदेशाची मागणी वाढू लागली आणि तीही चळवळ उग्र बनत गेली.

👉महाराष्ट्रामध्ये चालू असलेले जनतेचे आंदोलन दडपण्याकरता मोरारजींच्या शासनाने कठोर उपाय योजले. या चळवळीत ३१,०९२ इसमांना अटक करण्यातआली, १९,४४५ लोकांवर खटले भरले व त्यांतील १८,४१९ लोकांना कैदेची शिक्षा झाली. मुंबई शहरात आणि महाराष्ट्रातील इतर नागरी व ग्रामीण भागात दंगली उसळल्या. त्यात ५३७ वेळी गोळीबार करण्यात आला. सुमारे ५०० दुकाने लुटली; ८० ट्रामगाड्यांची आणि २०० बसगाड्यांची मोडतोड केली.

👉झालेल्या गोळीबारांमध्ये 106 माणसे बळी गेली. त्यांचे स्मारक हुतात्मा स्मारक म्हणून मुंबईत फ्लोरा फाउंटनजवळ उभारण्याता आले.

🔹🔹107 वे हुतात्मा : संयुक्त महाराष्ट्र निर्मितीच्या चळवळीतील हौतात्म्य पत्करलेल्या येथील "शंकरराव तोरस्कर" यांची हुतात्मा म्हणून सरकार दरबारी नोंद होण्यासाठी ५९ वर्षे जावी लागली. चार पाच वर्षांपासून पाठपुरावा केल्यानंतर 2016 मध्ये संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीतील १०७ वे हुतात्मा म्हणून सरकार दरबारी त्यांची नोंद घेतली गेली.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

🎯 हे लक्षात ठेवा 🎯

👉 महाराष्ट्रातील ब्राह्मणेतर चळवळीशी संबंधित नसलेली व्यक्ती कोण??

1) भास्करराव जवळकर
2) केशवराव जेधे
3) दिनकरराव जवळकर
4) वि. रा. शिंदे.

👉 उत्तर : वि. रा. शिंदे. = हे दलित चळवळीशी संबंधित होते.

🔻🔻 लॉर्ड डलहौसी 🔻🔻

👉 याच्या काळात सुरू झालेले 3 रेल्वेमार्ग :

1) मुंबई ते ठाणे (1853 - 34 km)
2) कलकत्ता ते राणीगंज (1855)
3) मद्रास ते अर्काट

🔻🔻 महत्त्वाचे 🔻🔻

👉 खालीलपैकी कोणत्या निवडणुकांमध्ये एक उमेदवार 2 मतदारसंघातून निवडणूक लढवू शकतो?

1) लोकसभा
2) राज्यसभा
3) विधानसभा
4) विधान परिषद

👉 उत्तर : वरील सर्व

{लोकप्रतिनिधत्व कायदा, 1951 नुसार}

🔻🔻 महत्त्वाचे 🔻🔻

👉 एक हॉटेल चालविणे आणि पाहूण्यांचे आदरातिथ्य करणे : राज्यपालाच्या कार्याचे वर्णन अशाप्रकारे करणारे -

# के. एम. मुन्शी

(Described Governor's role as : 'To run a hotel and hospitality of guests')

🔻🔻 महत्त्वाचे 🔻🔻

👉 समता आणि स्वातंत्र्याबाबतचे डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांचे विधान :

"समतेशिवाय स्वातंत्र्य एकाधिकारशाही निर्माण करेल तर स्वातंत्र्याशिवाय असणारी समता व्यक्तिस्वातंत्र्याचा नाश करेल"

🎯 भारतीय राज्यघटनेने विविध देशांच्या राज्यघटनेतून घेतलेल्या तरतुदी 🎯

1) राजकीय (Political) तरतुदी : ब्रिटिश राज्यघटना

2) तत्त्वज्ञानात्मक (Philosophical) तरतुदी : अमेरिकन राज्यघटना

3) संरचनात्मक (Structural) तरतुदी : भारत सरकार कायदा 1935


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

🌀 भारतातील काही बंदरे व राज्य


कांडला : गुजरात

मुंबई : महाराष्ट्र

न्हाव्हाशेवा : महाराष्ट्र

मार्मागोवा : गोवा

कोचीन : केरळ

तुतीकोरीन : तमिळनाडू

चेन्नई : तामीळनाडू

विशाखापट्टणम : आंध्रप्रदेश

पॅरादीप : ओडिसा

न्यू मंगलोर : कर्नाटक

एन्नोर : आंध्रप्रदेश

कोलकत्ता : पश्चिम बंगाल

हल्दिया : पश्चिम बंगाल

🌀भारतातील पहिले

पहिले वर्तमान पत्र - द बेंगॉल गॅझेट (जेम्स हिके, 29 जाने. 1781)

पहिली टपाल कचेरी - कोलकत्ता (1727)

पहिले रेल्वे(वाफेचे) इंजिन - मुंबई ते ठाणे (16 एप्रिल, 1853) 

पहिले संग्रहालय - इंडियन म्युझियम, कोलकत्ता (फेब्रु.1814)

पहिले क्षेपणास्त्र - पृथ्वी (1988)

पहिले राष्ट्रीय उद्यान - जीम कार्बेट, राष्ट्रीय उद्यान (उत्तरांचल 1935)

पहिले रेल्वेस्थानक - बोरीबंदर (सध्याचे छत्रपती शिवाजी)

पहिली भुयारी रेल्वे - मेट्रो रेल्वे दिल्ली

पहिले व्यापारी विमानोड्डाण - कराची ते मुंबई (ऑक्टो. 1932)

पहिली दुमजली रेल्वेगाडी - सिंहगड एक्सप्रेस (मुंबई ते ठाणे)

🌀 भारतातील पहिले

पहिले पंचतारांकित हॉटेल - ताजमहाल, मुंबई (1903)

पहिला मूकपटराजा - हरिश्चंद्र (1913 दादासाहेब फाळके निर्मिती)

पहिला बोलपट - आलमआरा (1913, आर्देशिर इराणी निर्मिती)

पहिला मराठी बोलपट - अयोध्येचा राजा

पहिले जलविद्युत केंद्र - दार्जिलिंग (1898)

पहिला तेलशुद्धीकरण कारखाना - दिग्बोई (1901, आसाम)

पहिला आधुनिक पोलाद कारखाना - कुल्टी, प.बंगाल

पहिले दूरदर्शन केंद्र - दिल्ली (1959)

पहिली अनुभट्टी - अप्सरा, तारापूर (1956)

📌 भारतातील पहिले 📌

पहिले अंटार्क्टिका मोहीम- डिसेंबर 1981, मोहीम प्रमुख प्रा. कासीम

पहिले विद्यापीठ - कोलकत्ता (1957)

पहिला स्कायबस प्रकल्प - मडगाव, गोवा

पहिले रासायनिक बंदर - दाहेज, गुजरात

भारतीय बनावटीचा पहिला रणगाडा - विजयंता

पहिले टेलिफोन एक्सचेंज - कोलकत्ता (1881)

भारताचे पहिले लढाऊ विमान - नॅट

📌 भारतरत्न 📌

👉 या पुरस्काराविषयी काही विशेष मुद्दे :-

📌भारतरत्न हा देशाचा सर्वात मोठा नागरी सन्मान असून जीवनच्या कुठल्याही क्षेत्रातील उत्तुंग कामगिरीसाठी तो दिला जातो.

📌1954 मध्ये हा सन्मान सुरू झाला. आतापर्यंत 45 जणांना हा पुरस्कार मिळाला आहे.

📌वंश, व्यवसाय, लिंगभाव यावर आधारित भेदभावाशिवाय तो पात्र व्यक्तीस दिला जातो.

📌पंतप्रधान भारतरत्नासाठी व्यक्तींच्या नावाची शिफारस करतात. इतर औपचारिक शिफारशींची गरज नसते.

📌एका वर्षात तीन जणांना भारतरत्न देता येते.

📌भारतरत्न मिळालेल्या व्यक्तिला सनद (प्रमाणपत्र) व पदक दिले जाते.

📌राज्यघटनेच्या कलम 18 (1) अनुसार पुरस्कार हा नावापुढे किंवा मागे लावता येत नाही. बायोडाटामध्ये मात्र भारतरत्न उल्लेख केला जाऊ शकतो. लेटरहेड किंवा व्हिजिटिंग कार्डमध्ये त्याचा उल्लेख करता येतो.

📌भारतरत्न सन्मान राष्टपतीच्या हस्ते सामान्यत: 26 जानेवारी रोजी प्रदान करतात.

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

🌀 काही जनरल info

📌बटुग्रह – सन 2006 पर्यंत प्लूटो या ग्रहास सूर्यमालिकेत नवव्या ग्रहाचे स्थान दिले होते. परंतु; आंतरराष्ट्रीय खगोल समितीने परीभ्रमणाबाबत केलेल्या नवीन नियमानुसार प्लूटोचे परिभ्रमन ग्रह नसल्यामुळे त्यास बटुग्रह असे नाव देण्यात आले आहे.

📌लघुग्रह – मंगळ आणि गुरु या ग्रहाच्या दरम्यान असलेल्या ग्रहाच्या पटयाला लघुग्रह असे म्हणतात.

📌अंर्तग्रह – बूध ते मंगळ या ग्रहांना अंर्तग्रह असे म्हणतात.

📌बर्हिग्रह – गुरुनंतरच्या इतर ग्रहांना बर्हिग्रह असे म्हणतात.

📌धूमकेतू – सूर्याभोवती लंबकार कक्षेत फिरणार्‍या, जास्त परिभ्रमन काळ असलेल्या खगोलीय वस्तूला धूमकेतू म्हणतात.

📌उल्का – जेव्हा एखादी खगोलीय वस्तू पृथ्वीच्या जवळ येते आणि ती पृथ्वीच्या गुरुत्वीय बळामुळे पृथ्वीकडे खेचली जाते. अशी वस्तू पृथ्वीच्या वातावरणातून पृथ्वीकडे येत असतांना वातावरणाशी घर्षण होवून ती जळते व प्रकाश निर्माण होतो. याला उल्का असे म्हणतात.

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

महाराष्ट्रातील धबधबे आणि जिल्हा
» ठोसेघर - सातारा
» सौंताडा - बीड
» मारलेश्वर - रत्नागिरी
» रंधा - अहमदनगर
» मुक्तागिरी - अमरावती
» सहस्त्रकुंड - नांदेड

म्हैस प्रकार व राज्य
» मुरा - हरियाणा
» भादवरी - उत्तर प्रदेश
» महेसाना - गुजरात
» नीलीरवी - पंजाब

सिंचन स्त्रोत (उतरता क्रम) (महाराष्ट्र)
1) विहिरी
2) सरकारी कालवे
3) तलाव
4) खाजगी कालवे

#Geography
आखात व प्रसिद्ध बंदरे :-
» कच्छचे आखत :- मांडवी, कांडला, ओखा
» खांबातचे आखात :- खांबायत, भावनगर
» मानारचे आखात :- तिरूचेंडूर, तुतीकोरिन

आखात (Gulf)?
» आखात म्हणजे समुद्राचा किनार्‍यापासून जमिनीकडे आत घुसलेला, सामान्यता खोल, चिंचोळा भाग होय.

🔹कोकणात उतरणाऱ्या घाटांचा क्रम :

[उत्तरेकडुन दक्षिणेकडे ]

1) थळघाट
2) बोरघाट
3)ताम्हीणी
4)वरंधा
5)कुंभार्ली
6) आंबा घाट
7) फोंडा घाट
8)आंबोली घाट

🔹उत्तरेकडून दक्षिणेकडे कोकणातील नद्यांचा क्रम


1) सूर्या नदी
2) वैतरणा नदी
३) उल्हास नदी
4) अंबा नदी
5) सावित्री
6) वाशिष्ठी
7) काजळी
8)वाघोठाण
9)कर्ली
10) तेरेखोल

🔹खाड्यांचा क्रम उत्तरेकडून दक्षिणेकडे खालीलप्रमाणे

1)डहाणूची खाडी
2) दातिवऱ्याची खाडी
3) वसईची खाडी
4) धरमतरची खाडी
5) रोह्याची खाडी
6) राजपुरीची खाडी
7) बाणकोटची खाडी
8) दाभोळची खाडी
9) जयगडची खाडी
10) विजयदुर्गची खाडी
11) तेरेखोलची खाडी

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

सत्यशोधक समाज :-
» स्थापना : २४ सप्टेंबर १८७३
» संस्थापक : महात्मा जोतीराव फुले
» ठिकाण : पुणे
» चिटणीस : महात्मा फुले
» अध्यक्ष : डॉ. विश्राम रामजी घोले
» सत्यशोधक समाजाच्या निर्मितीमागील पार्श्वभूमी, तात्त्विक बैठक, कार्य व उपक्रम यांसंबंधी माहिती सार्वजनिक सत्यधर्म या पुस्तकातून मिळते
» सत्यशोधक समाज एकच निर्मिक, एक धर्म, एक मनुष्यजात मानणारा म्हणून स्थापन झाला.

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

१९३६ चे फैजपूर अधिवेशन :-

» इ.स. १९३६मध्ये राष्ट्रीय काँग्रेसचे अधिवेशन महाराष्ट्रात जळगाव जिल्ह्य़ातील फैजपूर येथे भरविण्यात आले होते.
» हे राष्ट्रीय काँग्रेसचे ग्रामीण भागातील पहिले अधिवेशन होय.
» पंडित जवाहरलाल नेहरू या अधिवेशनाच्या अध्यक्षस्थानी होते.
» या अधिवेशनाला देशाच्या कानाकोपऱ्यातून आलेला शेतकरी व कामगारवर्ग मोठय़ा प्रमाणात सहभागी झाला होता.

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

🔘 शिक्षण विषयक सुधारणा 🔘

1) मेकॉले मिनिट (1835) लॉ वि.बेंटिक
2) वुडचा खलिता (1854) लॉ डलहौसी
3) हंटर कमिशन (1882) लॉ रिपन
4) सर थॉमस रॅले (1902) लॉ कर्झन

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

ब्रिटिशांचे जमीन महसुल धोरण
• बोली पद्धत – वारन हेस्टिंग
• मौजेवारी - लॉर्ड एलफिस्टन
• कायमधारा - लॉर्ड कॉर्नवालीस
• रयतवारी- थोमस मनरो, कॅप्टन रीड
• महालवारी- मार्टिन बर्ड , होल्ट माकेंझी


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

** ब्राम्हो समाजाशी संबंधित संघटना:
» आत्मीय सभा - राजा राममोहन रॉय
» तत्वबोधिनी सभा - देवेन्द्रनाथ टागोर
» संगत सभा - केशव चंद्र सेन
» वेद समाज @मद्रास
» प्रार्थना समाज @महाराष्ट्र
» आदि ब्रम्हो समाज
» भारतीय ब्राम्हो समाज
» साधारण ब्राम्हो समाज - आनंद मोहन बोस

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

लॉर्ड जॉन लॉरेन्स (१८६३-१८६९) :

सर जॉन लॉरेन्सने शेतकऱ्यांचे कल्याण साधण्यासाठी टेनन्सी अ‍ॅक्ट फॉर पंजाब अ‍ॅण्ड अवध संमत केला. १८६८ मध्ये पंजाब अवधसाठी कूळ कायदा लागू केला. त्याच्या काळात दोन दुष्काळ पडले. पहिला १८६८ साली ओरिसातील व दुसरा १८६८-६९ मध्ये बुंदेलखंड व राजपुतान्यात. तेव्हा फेमीन कमिशनची स्थापना केली. दुष्काळासाठी जॉर्ज कॅम्पेबल समिती नेमली. समितीच्या शिफारशीनुसार सिंचन खाते स्थापन केले व त्याचा प्रमुख रिचर्ड स्ट्रची यास नियुक्त केले. सिमला ही ग्रीष्मकालीन राजधानी ठरविली.

व्हाइसरॉय लॉर्ड नॉर्थब्रुक (१८७२-१८७६) :

१८५३ मध्ये लॉर्ड नॉर्थब्रुक हा चार्ल्स वुडचा सचिव होता. १८७२ मध्ये नॉर्थब्रुक व्हाइसरॉय झाला. लॉर्ड नॉर्थब्रुक हा अनियोजित खाजगी आर्थिक व्यवहार आणि मुक्त व्यापार धोरणाचा पुरस्कर्ता होता. बिहार, बंगाल प्रांतात दुष्काळ निवारणार्थ (१८७३-७४) ब्रम्हदेशातून तांदूळ आयात केला. बंगाल-बिहार दुष्काळ निवारणार्थ नॉर्थब्रुकने ६६ लक्ष पौंड खर्च केले. त्याच्या काळात पंजाबातील कुका चळवळीचा सामना करावा लागला. त्याच्याच कारकिर्दीत मुंबईत १८७५ साली आर्य समाज व थिऑसॉफिकल सोसायटीची स्थापना झाली. नॉर्थब्रुकची कारकीर्द अफगाण संदर्भात विरोधी धोरणामुळे प्रसिद्ध आहे. इंग्लंड सत्ताधीशांच्या मतभेदामुळे एक वर्ष आधी मुदतपूर्व राजीनामा दिला.

लॉर्ड लिटन (१८७६-१८८०) :

लॉर्ड लिटन हा कट्टर साम्राज्यवादी होता. म्हणून डिझरायलीने त्याची भारताच्या व्हाइसरॉयपदी १८७६ मध्ये नेमणूक केली. त्याच्या काळात १८७६-७७ मध्ये मद्रास, मुंबई, पंजाब या भागात दुष्काळ पडला. या काळात दुष्काळाने ५० लाख व्यक्ती मृत्यू पावल्या व २० लाख हेक्टर जमीन नापीक झाली. व्हाइसरॉयने दुष्काळावर कायमस्वरूपी उपाययोजनेच्या हेतूने स्ट्रची दुष्काळ निवारण समिती नेमली. (अहवाल १८८०). तिचा अहवाल स्वीकारून सरकारने १८८३ साली दुष्काळ संहिता जाहीर केली. लिटनच्या उद्दाम धोरणामुळे दुसरे अफगाण युद्ध उद्भवले. १८७७ साली पहिला दिल्ली दरबार भरवण्यात येऊन राणी व्हिक्टोरियाने भारत सम्राज्ञी हा किताब धारण केल्याचे जाहीर केले. त्याच्यावर देशी वृत्तपत्रांनी टीकेची झोड उठवल्याने देशी वृत्तपत्रांवर र्निबध टाकणारा देशी कायदा मार्च, १८७८ मध्ये पास करून वृत्तपत्र स्वातंत्र्याची गळचेपी केली. अमृतबझार पत्रिका हे देशी वृत्त तेव्हापासून इंग्रजी भाषेत सुरू आहे. १८७८ मध्ये शस्त्रबंदी कायदा करून विनापरवाना शस्त्र बाळगण्यास बंदी. लिटनच्या काळात भारतीय मुलकी सेवा कायदा १८७९ पास केला. आयसीएस परीक्षेचे वय २१ वरून १९ वर्षांवर आणले. त्याविरुद्ध सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी यांची (आयसीएस पास प्रथम भारतीय व्यक्ती) इंडियन असोसिएशनच्या वतीने जनजागरण मोहीम.

व्हाइसरॉय लॉर्ड रिपन (१८८०-१८८४)

भारतीयांसाठी उदारमतवादी व्हाइसरॉय म्हणून ओळखला जातो. इ.स. १८३२ च्या इंग्लंडमधील फॅक्टरी अ‍ॅक्टप्रमाणे रिपनने १८८१ मध्ये कामगारांसंबंधी फॅक्टरी अ‍ॅक्ट पास केला. इ.स. १८३५ मध्ये चार्ल्स मेटाकाफ व लॉर्ड मेकॉलेने भारतातील वृत्तपत्रांना स्वातंत्र्याची मागणी केली होती. १९ जानेवारी, १८८२ रोजी रिपनने (Vernacular) रद्द केला. रिपनने शिक्षणपद्धतीच्या पाहणीकरिता १८८२ मध्ये हंटर समिती १८५४ च्या वुड्स खलित्याप्रमाणे नेमली. हंटर समितीच्या शिफारशी स्वीकारून लाहोर येथे पंजाब व अलाहाबाद विद्यापीठाची स्थापना केली. १८८२ मध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था कायदा पास केला. रिपनने स्थानिक भारतीयांना नियुक्त केले. त्यामुळे रिपनला स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा जनक म्हणून संबोधतात. भारतातील पहिली दशवर्षीय जनगणना १८८१ मध्ये रिपनच्या कारकिर्दीत झाली. १८८४ मध्ये इलबर्ट बिल मंजूर केले. या कायद्यान्वये भारतीय सत्र न्यायाधीशांना युरोपियन लोकांवर खटले चालविण्याची मुभा देण्यात आली. १८८४ मध्ये रिपनने राजीनामा दिला.

लॉर्ड डफरिन (१८८४-१८८८) :

रिपनच्या मुदतपूर्व राजीनाम्यामुळे लॉर्ड डफरिनची व्हाइसरॉयपदी नियुक्ती झाली. डफरिनच्या काळात उत्तर ब्रम्हदेश जिंकून संपूर्ण ब्रम्हदेश (१८८६) इंग्रजांच्या वर्चस्वाखाली आणला. मुलकी सेवेत भारतीयांना समाविष्ट केले जावे म्हणून व्हाइसरॉयने चार्ल्स अ‍ॅचिसन समिती नेमली. चार्ल्स अ‍ॅचिसनच्या अध्यक्षतेखाली लोकसेवा आयोग (पब्लिक सर्व्हिस कमिशन)ची स्थापना झाली. १८८७ मध्ये अ‍ॅचिसनने लोकसेवा आयोगाच्या शिफारशी (अहवाल) सादर केल्या. डफरिनच्या काळात अ‍ॅलन ‘ाुम (निवृत्त आय.ए.एस. अधिकारी) ने इंडियन नॅशनल काँग्रेस स्थापण्यास पुढाकार घेतला. डिसेंबर १८८५ मध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना मुंबईत तेजपाल संस्कृत महाविद्यालयात झाली. लॉर्ड डफरिनने इंपेरियल सर्व्हिस क्रॉप्सची स्थापना केली. बंगाल, पंजाब, औंधमध्ये नवीन कुळकायदे व कुळासाठी अधिक उदार धोरण स्वीकारले

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

❇️ब्राम्हो समाज (1828)
▪️ भर - सर्व धर्म समभाव
▪️ ब्राम्हो समाजाला विरोध करण्यासाठी राधाकांत देव यांनी 'धर्म सभा' स्थापन केली.
▪️ राजा राम मोहन राय यांच्या मृत्युनंतर ब्राम्हो समाजाची धुरा देवेंद्रनाथ टागोर यांनी सांभाळली.
▪️ ज्ञानवर्धिनी, तत्वाबोधिनी सभा - देवेंद्रनाथ टागोर
▪️ १८४२- देवेंद्रनाथ टागोर ब्राम्हो समाजाचे सदस्य
▪️ १८५८- केशवचंद्र सेन ब्राम्हो समाजाचे सदस्य
▪️ १८६५ - ब्राम्हो समाजात फुट:
▪️केशवचंद्र सेन - भारतीय ब्राम्हो समाज
▪️देवेंद्रनाथ टागोर- आदि ब्राम्हो समाज
▪️ १८७८- भारतीय ब्राम्हो समाजात फुट
▪️फुटीर सदस्य : साधारण ब्राम्हो समाज
▪️ पंजाबमध्ये दयाल शिंह ट्रस्ट ने ब्राम्हो समाजाचा प्रसार केला.
▪️ १९१० मध्ये या ट्रस्टने लाहोरमध्ये दयाल शिंह कॉलेज सुरु केले.

❇️यंग बंगाल चळवळ

▪️ हेन्री व्हिव्हियन डोरोझिओ या चळवळीचे प्रणेते होते.
▪️ हिंदू कॉलेजचे प्राध्यापक डोरोझिओ या चळवळीचे प्रमुख नेते
▪️ ते फ्रांसच्या क्रांतीने प्रभावित झाले होते
▪️ समाज सुधारणेसाठी त्यांनी Academic Association व Society for the Acquisition of General Knowledge या संस्था काढल्या
▪️ त्यांनी Anglo Indian Hindu Association, बंगहित सभा, Debeting club या संस्था स्थापन केल्या
▪️ कट्टर हिंदूंसोबत मतभेद झाल्यान त्यांना हिंदू कॉलेजमधून काढण्यात आले
▪️ ‘इस्ट इंडिया’ नामक वृतपत्र त्यांनी सुरु केले
▪️ या चळवळीने राजा राम मोहन राय यांच्या विचारणा पुढे नेले.
▪️ सुरेंद्रनाथ बनर्जी ने या आंदोलनाला 'बंगालमध्ये आधुनिक सभ्यतेचे जनक’ म्हटले आहे
____________________________________

स्वदेशी चळवळीचे नेतृत्व

• पुणे आणि मुंबई - बाळ गंगाधर टिळक
• पंजाब - लाला लजपतराय , अजित शिंह
• दिल्ली - सय्यद हैदर रझा
• मद्रास - चिदम्बरम पिलई

🔹तेभाग संघर्ष काय होता? (राज्यसेवा मुख्य प. 2015)

- खंडाने शेत कसणार्याला पिकाचा 2/3 वाटा मिळावा म्हणून केलेला संघर्ष
- चळवळीची सुरुवात बंगाल प्रांतात 1946-47 मध्ये
- किसान सभेने ही चळवळ सुरु केली
- बटाईदारांना एकुण पिकांच्या 50% वाटा द्यावा लागे म्हणुन अंदोलन

लॉर्ड मेयो (१८६९-१८७२) :

सर जॉन लॉरेन्सच्या निवृत्तीनंतर व्हाइसरॉय १८६९ मध्ये मेयोची नियुक्ती झाली. डिसेंबर १८७० मध्ये रिचर्ड स्ट्रचीने वित्त विकेंद्रीकरणाची घोषणा केली. स्ट्रचीने तूट भरून काढण्यासाठी विकास कार्यात कपात, आयकरात वाढ, मीठ करात सुधारणा केल्या. १८७० चा विकेंद्रीकरणाचा ठराव प्रांती स्वायत्ततेची सनद म्हणून ओळखला जातो. बजेटमध्ये उत्पन्न खर्चात समतोल मेयोने निर्माण केला. स्थानिक प्रश्नांच्या सोडवणुकीसाठी मेयोने १८७० मध्ये स्थानिक स्वतंत्र शासन समित्या स्थापल्या. संस्थानिकांच्या, सरदारांच्या शिक्षणासाठी पहिले कॉलेज अजमेर येथे काढले. सर्वप्रथम भारतात जनगणना १८७२ मध्ये मेयोच्या काळात झाली. मेयोस आर्थिक सत्तेचे विकेंद्रीकरण करणारा व्हाइसरॉय म्हणतात. जानेवारी, १८७२ मध्ये अंदमान येथे कैद्यांची पाहणी करत असताना एका पठाणाकडून मेयोची हत्या झाली.

अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

स्वदेशी चळवळीचे नेतृत्व
• पुणे आणि मुंबई - बाळ गंगाधर टिळक
• पंजाब - लाला लजपतराय , अजित शिंह
• दिल्ली - सय्यद हैदर रझा
• मद्रास - चिदम्बरम पिलई


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

⛰⛰ महाराष्ट्र पठार (दख्खन पठार)⛰⛰

🩸 स्थान :- सह्याद्रीच्या पुर्वेस

🩸 महाराष्ट्र पठारालाच 'दख्खनचे पठार' ( Deccan Plateue) असे म्हणतात.

🩸 महाराष्ट्राचा 86.7 % भाग दख्खन पठाराने व्यापला आहे.

🩸 महाराष्ट्र पठारची निर्मिती प्रामुख्याने बेसाल्ट यापासून झाली.

🩸 महाराष्ट्र पठारावर अहमदनगर पठार, सासवड पठार, बुलढाणा-मालेगाव पठार, तोरणमाळ पठार इ. लहान पठारे व त्यामधील नद्या आढळतात.

🩸 पठाराच्या उत्तरेस सातपुडा रांग पुर्व-पश्चिमेस पसरली आहे.

🩸 गोदावरी नदी खोरे हे सर्वात मोठे नदी खोरे ह्याच पठारावर आहे.

🩸 महाराष्ट्र पठारावर गोदावरी, तापी, भीमा, वर्धा-वैनगंगा इ. नद्यांची खोरे आढळतात.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍
✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍✍

♥समाजसुधारक व त्यांच्या पदव्या♥

🌼जस्टीज ऑफ दि पीस
जगन्नाथ शंकरशेठ
🌼मुंबईचा अनभिषिक्त सम्राट
जगन्नाथ शंकरशेठ
🌼मुंबईचा शिल्पकार
जगन्नाथ शंकरशेठ
🌼आचार्य बाळशास्त्री जांभेकर, विनोबा भावे
🌼घटनेचे शिल्पकार
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
🌼मराठीतील पहिले पत्रकार
विनोबा भावे
🌼लोकहितवादी
गोपाळ हरी देशमुख
🌼विदर्भाचे भाग्यविधाता
डॉ. पंजाबराव देशमुख
🌼समाजक्रांतीचे जनक
महात्मा ज्योतीबा फुले
🌼भारतीय प्रबोधनाचे जनक
राजा राममोहन रॉय
🌼नव्या युगाचे दूत
राजा राममोहन रॉय
🌼आधुनिक भारताचे अग्रदूत
राजा राममोहन रॉय
🌼भारतीय पुनरुजीवन वादाचे जनक
राजा राममोहन रॉय
🌼हिंदू नेपोलियन
स्वामी विवेकानंद
🌼आर्थिक राष्ट्रवादाचे प्रणेते ➡दादाभाई नौरोजी
🌼भारतातील स्वराज्याचे पहिले उद्गाते
➡दादाभाई नौरोजी
🌼नामदार
➡गोपाळ कृष्णा गोखले
🌼भारताचे बुकर टी वॉशिंग्टन
➡महात्मा ज्योतीबा फुले
🌼आधुनिक मनू
➡डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
🌼दलितांचा मुक्तीदाता
➡डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
🌼कर्मवीर
➡भाऊराव पायगोंडा पाटील
🌼आधुनिक भगीरथ
➡भाऊराव पायगोंडा पाटील
💠महाराष्ट्राचे बुकरटी वॉशिग्टन
➡भाऊराव पायगोंडा पाटील
💠महर्षी
➡धोंडे केशव कर्वे / विठ्ठल रामजी शिंदे
💠राष्ट्रसंत
➡तुकडोजी महाराज
💠भारताच्या कुषक क्रांतीचे जनक
➡पंजाबराव देशमुख
💠महाराष्ट्रातील राष्ट्रवादाचे अद्यप्रवर्तक
➡लोकशाहीवादी गोपाळ हरी देशमुख
💠धन्वंतरी
➡डॉ. भाऊदाजी लाड
💠राजर्षी
➡शाहू महाराज
💠वस्तीगृहाचे अद्यजनक
➡शाहू महाराज
💠सर्वांगपूर्ण राष्ट्रपुरुष
➡शाहू महाराज
💠असंतोषाचे जनक
➡लोकमान्य टिळक
💠जहाल राजकारणी
➡लोकमान्य टिळक
💠मराठी भाषेचे शिवाजी ➡विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
💠आधुनिक गद्याचे जनक ➡विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
💠निबंधकार
➡विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
💠मराठी भाषेचे शिल्पकार ➡विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
🌼मराठीतील जॉन्सन
➡विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
💠क्रांतीसिंह
➡नाना पाटील
💠सेनापती
➡पांडुरंग महादेव बापट
💠सार्वजनिक काका
➡गणेश वासुदेव जोशी
💠मराठी भाषेतील पाणिनी
➡दादोबा पांडुरंग तर्खडकर
💠महाराष्ट्रातील मार्टिन ल्युथरकिंग ➡महात्मा ज्योतीबा फुले
--------------------

🎯महाराष्ट्रातील अभयारण्ये🎯
# अनेर - धुळे
# अंधेरी - चंद्रपूर
# औट्रमघाट - जळगांव
# कर्नाळा - रायगड
# कळसूबाई - अहमदनगर
# काटेपूर्णा - अकोला
# किनवट - यवतमाळ
# कोयना - सातारा
# कोळकाज - अमरावती
# गौताळा औट्रमघाट - औरंगाबाद, जळगांव
# चांदोली - सांगली, कोल्हापूर
# चापराला - गडचिरोली
# जायकवाडी - औरंगाबाद
# ढाकणा कोळकाज - अमरावती
# ताडोबा - चंद्रपूर
# तानसा - ठाणे
# देऊळगांव रेहेकुरी - अहमदनगर
# नवेगांव - भंडारा
# नागझिरा - भंडारा
# नांदूर मध्यमेश्वर - नाशिक
# नानज - सोलापूर
# पेंच - नागपूर
# पैनगंगा - यवतमाळ, नांदेड
# फणसाड - रायगड
# बोर - वर्धा
# बोरीवली(संजय गांधी) - मुंबई
# भिमाशंकर - पुणे, ठाणे
# मधमेश्वर - चंद्रपूर
# मालवण - सिंधुदुर्ग
# माळढोक - अहमदनगर, सोलापूर
# माहीम - मुंबई
# मुळा-मुठा - पुणे
# मेळघाट - अमरावती
# यावल - जळगांव
# राधानगरी - कोल्हापूर
# रेहेकुरी - अहमदनगर
# सागरेश्वर – सांगली


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

✅समान नागरी कायद्याविषयी काही महत्वपूर्ण तथ्ये:

# राज्यघटनेबाबत घटना समितीत चर्चा होत असताना देशात समान नागरी कायदा असावा, असे पं. नेहरू आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे मत होते.
# फाळणीच्या पार्श्वभूमीवर भारतात राहू इच्छिणाऱ्या मुस्लिमांना असुरक्षित वाटू नये म्हणून त्याचा समावेश मार्गदर्शक कलमात करण्यात आला.
# आता केंद्रातील भाजप सरकराने प्रतिज्ञापत्र सादर करून तोंडी तलाक, बहुपत्नीत्व, हलाला यांसारख्या मुस्लिम व्यक्तिगत कायद्यातील तरतुदी रद्द करून राज्यघटनेतील मूलभूत हक्क कलम १४ व १५ नुसार संरक्षण देण्याची भूमिका स्पष्ट केली आणि या संदर्भात विधी आयोगाकडे अभ्यास करून शिफारशी करण्यास कळवले.
# कलम १३ नुसार, कलम २५च्या अधिकारात तयार करण्यात आलेले व्यक्तिगत कायदे मूलभूत हक्कांवर अतिक्रमण करीत असतील, तर असे व्यक्तिगत कायद्यातील अन्यायकारक तरतुदी रद्द करण्याचा अधिकार आहे.
# युरोपियन देशांत, खुद्द मुस्लिम देशांत, तसेच आपल्याकडील गोवा राज्यातही समान नागरी कायदा आहे.
#समान नागरी कायदा समवर्ती सूचित असल्याने राज्येही हा कायदा अस्तित्वात आणू शकतात.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial

काही महत्त्वाचे कलम:

197 (2)- विधान परिषदेने एखादे विधेयक 1 पेक्षा जास्त वेळा फेटाळून लावले तर विधानसभा ते विधेयक मंजूर झाले आहे असे जाहीर करू शकते.
महाराष्ट्र विधानसभेने आत्ता सध्या हे कलम वापरून सहकारी पतसंस्था विधेयक मंजूर केले आहे ज्याला विधानपरिषद मध्ये काँग्रेस व राष्ट्रवादी ने 2 वेळा फेटाळून लावले होते. आता हा कायदा लागू झाला आहे.
361 (A)- संसद गोपनीयता/ शिस्त पाळणे.
आप पक्षाचे खासदार भगवंत मान यांनी या कलमाचा भंग करून संसदेत कामकाज रेकॉर्डिंग करून ते सोशल मीडिया वर टाकले
या संदर्भात खासदार किरीट सोमय्या समिती नेमली होती.


अश्याच माहितीसाठी जॉईन करा टेलिग्राम चॅनेल :-

@onlympscstudymaterial