40. Yangi O'zbekistonda Korrupsiyaga qarshi kurashish tizimi.

​Korrupsiyaga qarshi kurashish — jamiyat taraqqiyotining asosiy omili hisoblanadi. Korrupsiyaning o'zi shaxsni mansab mavqeidan shaxsiy maqsadlarda foydalanishi bilan bog'liq jinoyat turi bo'lib, unga qarshi kurashishning asosiy yo'llaridan biri davlat xizmatlari sifatini tubdan yaxshilash va aholi uchun qulay muhit yaratishdir.
​O'zbekistonda ushbu tizimning shakllanishi va rivojlanishi xronologik tartibda quyidagicha kechgan:

​1. Tizimning Shakllanishi va Xalqaro Shartnomalar
​Birinchi Prezident I.A. Karimov tashabbusi: Mustaqillik davrida mamlakatda qonuniylik va huquq-tartibotni ta'minlashning huquqiy asoslari shakllantirildi va korrupsiyaga qarshi kurashish tizimiga asos solindi.
​2008-yil 24-iyun: O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi tomonidan "BMTning Korrupsiyaga qarshi konvensiyasiga O'zbekiston Respublikasining qo'shilishi to'g'risida"gi Qonun qabul qilindi.

​2. Prokuratura Organlari Faoliyati va Islohotlar
​2014-yil 24-iyul: "Qonunchilik ijrosini ta'minlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi Farmon qabul qilindi. Unga muvofiq, O'zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi tarkibida Qonunchilik ijrosini ustidan nazorat bosh boshqarmasi tashkil etildi. Bu prokuratura organlarining korrupsiyaga qarshi kurash faoliyatini kuchaytirdi.
​2015-yil 15-may: O'zbekiston Respublikasi Prezidentining xususiy mulk, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni ishonchli himoya qilishga qaratilgan farmoni qabul qilindi.
​2015-yil 1-iyul: Yuqoridagi farmon ijrosini ta'minlash maqsadida Bosh prokuratura huzurida fuqarolarning kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub'ektlarining murojaatlarini qabul qiladigan elektron tizim yaratildi.

​3. Profilaktika va Huquqiy Madaniyatni Oshirish
​Har payshanba kuni: Mamlakatda "Huquqbuzarliklarni oldini olish kuni" deb e'lon qilindi. Shu kuni mehnat jamoalari va yashash joylarida aholini jinoyatchilikdan ogoh etish hamda huquqiy madaniyatni oshirish tadbirlari an'anaga aylandi. Shuningdek, payshanba kunlari ichki ishlar tayanch punktlarida "Ochiq eshiklar kuni" o'tkazilib, fuqarolarni qabul qilish ishlari yo'lga qo'yildi.

​4. Yangi Davr Islohotlari va Maxsus Agentlikning Tashkil Etilishi
​2016-yilning so'nggi choragi: Mamlakatda korrupsiyaga barham berish sohasida tub va katta islohotlar boshlandi.
​2017-yil 13-yanvar: Prezident Sh.M. Mirziyoyev tashabbusi bilan O'zbekiston Respublikasining "Korrupsiyaga qarshi kurashish to'g'risida"gi Qonuni qabul qilindi.
​2017-yil 4-yanvar: Mazkur Qonun rasman kuchga kirdi. Uning asosiy maqsadi korrupsiyaga qarshi kurash sohasidagi munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishdan iborat edi.
​2020-yil 29-iyun: Prezidentning "O'zbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini takomillashtirish bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida"gi Farmoniga muvofiq Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi tashkil etildi. Ushbu agentlik korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish sohasida davlat siyosatini shakllantiruvchi va amalga oshiruvchi maxsus vakolatli davlat organi hisoblanadi.

41. O‘zbekistonda yoshlarga oid davlat siyosati

43. Mustaqillik yillarida sogʻliqni saqlash tizimidagi islohotlar


Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash sohasidagi asosiy islohotlar 1990-yillar oʻrtalaridan boshlandi. Tizimdagi ulkan oʻzgarishlarga quyidagi muhim hujjatlar ilk qadam boʻldi:
​1996-yil 29-avgustda “Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonun kuchga kirdi.
​1998-yil 10-noyabrda “Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash tizimini isloh qilish Davlat dasturi toʻgʻrisida”gi Prezident farmoni qabul qilindi.

​2. Islohotlarning xronologik bosqichlari
​1991–1994-yillar
​Butun eʼtibor onalar va bolalar sogʻligʻini muhofaza qilish xizmatini takomillashtirishga qaratildi.
​Demografik koʻrsatkichlarni barqarorlashtirish hamda yuqumli kasalliklarni kamaytirish choralari koʻrildi.
​1994–1998-yillar
​Dorixonalar va bir qancha davolash-profilaktika muassasalari xususiylashtirildi.
​Ambulatoriya-poliklinika xizmati rivojlantirilib, qayta tuzildi.
​1998–2016-yillar
​Aholiga tibbiy yordam koʻrsatish sifatini oshirish tadbirlari amalga oshirildi.
​2006-yilda respublikada faoliyat koʻrsatayotgan qishloq vrachlik punktlari (QVP) soni qariyb 2800 tani tashkil etdi. Qishloq joylarida 159 ta tibbiyot punkti ishga tushirildi, 202 ta tibbiyot muassasasi tibbiyot punktlariga aylantirildi.
​Nogironlarni davolash boʻyicha respublika markazi tashkil etildi. Toshkent, Navoiy va Fargʻona shaharlarida bolalar va kattalar uchun poliomielit markazlari qurildi.
​2014-yilda 133 ta tibbiyot muassasasi yangitdan qurildi va rekonstruksiya qilindi (masalan, Gulistondagi viloyat onkologiya dispanseri, Toshkentdagi Respublika ixtisoslashtirilgan pediatriya ilmiy-amaliy markazi, Andijondagi koʻptarmoqli viloyat tibbiyot markazi, Nukusdagi respublika silga qarshi kurash dispanseri va boshqalar).
​2016-yildan hozirgacha (Ijtimoiy himoya va moddiy qoʻllab-quvvatlash)
​2016-yil 31-oktabrdagi qarorga muvofiq, aholini dori-darmon vositalari va tibbiy buyumlar bilan taʼminlashni yaxshilash choralari koʻrildi, mahsulotlar narxi ancha arzonlashdi hamda ularning belgilangan narxlarda sotilishi nazoratga olindi.
​2017-yil mart oyida Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlarining chekka hududlariga Toshkent – Sariosiyo – Qumqoʻrgʻon – Boysun – Darband – Oqrabod – Dehqonobod – Qarshi – Toshkent yoʻnalishida “Salomatlik” poyezdi tashkil etildi.
​2019-yil 1-choragida urush va mehnat fronti faxriylari, pensionerlar, nogironlar va yolgʻiz qariyalardan iborat 6 955 nafar fuqaro sanatoriylarda bepul sogʻlomlashtirildi.
​2021-yil 4-apreldagi Prezident farmoniga muvofiq, Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari va mehnat fronti faxriylari moddiy va maʼnaviy qoʻllab-quvvatlandi.


​3. Tizimni raqamlashtirish va innovatsiyalar
​Soʻnggi yillarda sohaga ilgʻor texnologiyalar va elektron tizimlar keng joriy etila boshlandi:
​SARS-CoV-2 (Koronavirus): Ilgʻor texnologiyalar markazida virusni aniqlash boʻyicha test oʻtkazish amaliyoti oʻzlashtirildi va maxsus laboratoriya tashkil etildi. Emlash hisobini yuritish uchun “Emlash.uz” tizimi, bemorlar va dori vositalari hisobi uchun esa “bemor.ssv.uz” tizimi ishga tushirildi.
​Axborot tizimlari: Kasalxonalarda “Elektron poliklinika”, “TMEK”, “Narkologik dispanser”, “Psixologik dispanser”, “Bemor”, “Emlash”, “Xatlov”, “Tugʻilish va oʻlim”, “PTSR-test tizimi” kabi dasturlar ishga tushirildi.
​Raqamlashtirish strategiyasi (E-Health-2025): Kanada, Avstriya, Litva, Koreya respublikasi va Estoniya tajribasi asosida ishlab chiqilgan ushbu

2021–2025-yillarga moʻljallangan strategiyada quyidagilar nazarda tutilgan:
​“Davlat tibbiy sugʻurta jamgʻarmasi” axborot tizimini ishlab chiqish;
​Tibbiyot muassasalarida “Diagnostik tasvirlar arxivi tizimi”ni joriy etish;
​“Idoralararo telemeditsina” xizmatlarini rivojlantirish;
​Hududlarda “103” tez tibbiy yordam boshqaruv markazining yagona tizimini joriy qilish;

​Tibbiyot muassasalari xizmatlari uchun “Tibbiy axborot tizimi”ni yaratish.
​Aholi xatlovi: Patronaj tekshiruvlarini optimallashtirish maqsadida “Xatlov” elektron tizimi ishga tushirilib, unda 30 million nafar aholining maʼlumotlari shakllantirildi.
​Kadrlar tayyorlash: 2019-yildan boshlab tibbiyot oliy oʻquv yurtlarida klinik psixologiya, biotibbiyot muhandisligi va zamonaviy dori vositalarini boshqarish boʻyicha sertifikatlash kabi yangi mutaxassisliklar va fanlar ochildi.

44. Mustaqillik yillarida qadryatlar va ajdodlar merosini qayta tiklash

Tarixni xolis yoritish: Jamiyat maʼnaviyatini yuksaltirish maqsadida boy tariximizni xolis va haqqoniy yoritish, barcha oʻquv maskanlarida Vatan tarixini oʻqitish boʻyicha tizimli choralar koʻrildi.
​Uchrashuv va qarorlar: Oʻzbek xalqi va davlatchiligi tarixini ilmiy asosda yoritish vazifalari 1998-yil iyun oyida Prezident I.A. Karimovning bir guruh tarixchi olimlar bilan suhbatida belgilab berildi. Shundan soʻng, 1998-yil 27-iyulda Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi FA Tarix instituti faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi Qarori qabul qilindi.
​Ziyolilar nomining oqlanishi: Vatan ozodligi yoʻlida shahid ketgan Abdulla Qodiriy, Choʻlpon, Fitrat, Usmon Nosir kabi xalq ziyolilarining nomi va hurmati oʻz joyiga qoʻyilib, asarlari nashr etildi.
​“Shahidlar xotirasi” majmuasi: Toshkentda mustamlakachilik davri qurbonlari xotirasini abadiylashtirish maqsadida ushbu yodgorlik majmuasi bunyod etildi. Majmua qoshida “Qatagʻon qurbonlari xotirasi” muzeyi qurilib, 2002-yil 27-avgust kuni foydalanishga topshirildi.

​2. Milliy va maʼnaviy qadriyatlarning tiklanishi
​Qadriyatlar poydevori: Oʻzbek xalqining milliy qadriyatlari uzoq tarixiy jarayon davomida, dastlab mahalliy mazmunda (Xorazm, Surxondaryo, Buxoro, Samarqand, Toshkent, Fargʻona kabi hududlarda) urf-odat, rasm-rusum va marosimlar tarzida shakllanib, asrlar davomida elanib umummilliy darajaga koʻtarilgan.
​“Oltin meros” jamgʻarmasi: 1996-yil yanvarda Respublika “Maʻnaviyat va maʻrifat” jamoatchilik Markazi huzurida “Oltin meros” xalqaro xayriya jamgʻarmasi tuzildi va oʻsha yilning 27-sentabrida Vazirlar Mahkamasi qarori bilan davlat tomonidan moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlandi.
​Gʻalaba bogʻi va yodgorliklar: Ikkinchi jahon urushida qozonilgan buyuk gʻalabaning 75 yilligiga bagʻishlab Toshkentning Olmazor tumanida “Gʻalaba bogʻi”, “Shon-sharaf” muzeyi, “Matonat madhiyasi” hamda “Mangu jasorat” monumentlari barpo etildi.

​3. Muzeylar tizimini rivojlantirish va moddiy bazasini mustahkamlash
​Muzeylarni rekonstruksiya qilish: 2017–2027-yillar davomida yurtimizdagi barcha muzeylarni rekonstruksiya qilish, qayta taʼmirlash va ularning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash ustuvor vazifa qilib belgilangan.
​Yangi muzey va qoʻriqxonalar: Koʻplab yangi muzeylar bunyod etildi, mavjudlarining ishi zamon talablariga moslashtirildi hamda muzey-qoʻriqxonalar tashkil qilindi.
​Raqamli koʻrsatkichlar (2021-yil holatiga): Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, 2021-yil 1-yanvar holatiga Oʻzbekistondagi muzeylar soni 105 taga yetgan.

​Hududlar kesimida muzeylar quyidagicha taqsimlangan:
Qoraqalpog‘iston
Respublikasida 4 ta, Andijon viloyatida 2 ta, Buxoro viloyatida 19 ta, Jizzax
viloyatida 5 ta, Qashqadaryo viloyatida 3 ta, Navoiy viloyatida 5 ta, Namangan
viloyatida 2 ta, Samarqand viloyatida 12 ta, Surxondaryo viloyatida 2 ta, Sirdaryo
viloyatida 1 ta, Toshkent viloyatida 5 ta, Farg‘ona viloyatida 13 ta, Xorazm
viloyatida 3 ta muzey o‘z ekspozitsiyalari bilan tashrif buyuruvchilarga xizmat
qilmoqda