Learning more
Photo
37. Oʻzbekistonda Transport-Kommunikatsiya Tizimi.
1. Tizimning Tashkil Topishi va Boshqaruv Islohotlari (111-sahifa)
1992-yil: “Oʻzbekiston havo yoʻllari” milliy aviakompaniyasi tashkil etildi.
1993-yil: “Oʻzbekiston avtomobil transporti” (“Oʻzavtotrans”) davlat-aksiyadorlik korporatsiyasi tuzildi (1998-yildan Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi).
1994-yil: “Oʻzbekiston temir yoʻllari” aksiyadorlik kompaniyasi tashkil topdi.
1998-yil: Daryo transporti agentligi faoliyati yoʻlga qoʻyildi.
2004-yil: Transmilliya transport yoʻlaklarini rivojlantirish va faoliyatni muofiqlashtirish maqsadida “Oʻzbekiston transport va transport kommunikatsiyalari uyushmasi” tashkil etildi.
2. Havo Yoʻllari va Aviatsiya Infratuzilmasi (111-sahifa)
Geografik holat: Oʻzbekiston dengizga toʻgʻridan-toʻgʻri chiqish imkoni cheklangan dunyodagi 34 ta davlatdan biri boʻlgani sababli havo transportiga katta urgʻu berildi.
Parvozlar koʻlami: Aviakompaniya samolyotlari dunyoning 25 dan ortiq mamlakatidagi 40 dan ziyod aeroportga muntazam qatnay boshladi.
Aeroportlar tizimi: Aviakompaniya tarkibida 11 ta zamonaviy aeroport (Toshkent, Nukus, Samarqand, Buxoro, Urganch, Termiz, Qarshi, Namangan, Andijon, Fargʻona, Navoiy) xalqaro andozalar darajasida modernizatsiya qilindi. Toshkent aeroporti Markaziy Osiyodagi yirik xalqaro aeroportlardan biriga aylandi. Buxoro, Samarqand va Urganch aeroportlari xalqaro aeroport maqomini oldi.
2035-yilgacha moʻljallangan strategiya: Toshkent aeroportini xalqaro xabga, Navoiy aeroportini yuk tashish xabiga, Samarqand va Buxoro aeroportlarini turizm xablariga aylantirish belgilangan. Toshkent aeroportida yoʻlovchi oʻtkazish quvvati soatiga 2 ming 400 nafarga oshirilishi rejalashtirilgan.
3. Temir Yoʻllar Qurilishi va "Afrosiyob" Tezurar Poezdi (111—112-sahifalar)
1996-yil: Uzunligi 100 km boʻlgan Toshkent–Andijon–Oʻsh togʻ yoʻli qurilishi boshlandi.
1994—2001-yillar: Uzunligi 700 km ga yaqin boʻlgan Navoiy–Uchquduq–Nukus temir yoʻli liniyasi qurildi.
2001-yil: 341 km boʻlgan Navoiy–Uchquduq–Sultonvoda yoʻnalishi qurilishi yakunlandi.
2007-yil: Uzunligi 220 km boʻlgan strategik Gʻuzor–Bojsun–Qumqoʻrgʻon yoʻnalishi qurilishi tamomlandi.
2010-yil: Afgʻoniston bilan tranzitni yoʻlga qoʻyish uchun strategik ahamiyatga ega 75 kilometrlik Hayraton–Mozori Sharif temir yoʻli liniyasi qurib bitkazildi.
Tezurar qatnov: Toshkent–Samarqand yoʻnalishi boʻylab “Afrosiyob” tezurar yoʻlovchi poezdi qatnovi 2011-yilning oktyabridan boshlab tijorat maqsadida foydalanishga topshirildi.
2016-yil iyun: Fargʻona vodiysini mamlakat bilan bogʻlovchi Angren–Pop temir yoʻli va uning tarkibidagi ulkan Qamchiq tunneli rasman ochildi.
4. Avtomobil Transporti va Yoʻlovchi Tashish Tizimi (113-sahifa)
Yangi yoʻnalishlar: Aholiga transport xizmati koʻrsatishni yaxshilash maqsadida jami 14 ta yangi yoʻnalish ochildi (Buxoroda 2 ta, Jizzaxda 1 ta, Navoiyda 4 ta, Surxondaryoda 1 ta, Sirdaryoda 3 ta, Toshkentda 1 ta, Xorazmda 2 ta).
2017-yilgi dastur: Jami 537 ta avtobus sotib olindi, ulardan 116 tasi “Isuzu” rusumli avtobuslardir.
Viloyatlar kesimida avtobuslar taqsimoti: Jizzaxda — 26 ta, Namanganda — 12 ta, Xorazmda — 8 ta, Fargʻonada — 13 ta, Qoraqalpogʻistonda — 10 ta, Samarqandda — 2 ta, Buxoroda — 43 ta, Sirdaryoda — 2 ta.
Avtostansiyalar (2017-yil): 7 ta yangi avtostansiya qurildi va 10 ta mavjudi rekonstruksiya qilindi (Navoiyda 2 ta, Surxondaryoda 2 ta, Xorazmda 2 ta, Samarqandda 1 ta). Tadbirkorlar tomonidan qoʻshimcha 154 dona avtobus xarid qilinib, yoʻnalishlarga joylashtirildi.
Xalqaro qatnovlar: Aholi ehtiyojlari uchun 3 ta xalqaro (Rossiya Federatsiyasiga) va 30 ta mahalliy avtobus yoʻnalishlari tashkil etildi.
Xulosa: Mustaqillik yillarida transport tizimining modernizatsiya qilinishi Oʻzbekistonning kommunikatsiyaviy mustaqilligini va xalqaro tranzit salohiyatini toʻliq taʻminladi.
1. Tizimning Tashkil Topishi va Boshqaruv Islohotlari (111-sahifa)
1992-yil: “Oʻzbekiston havo yoʻllari” milliy aviakompaniyasi tashkil etildi.
1993-yil: “Oʻzbekiston avtomobil transporti” (“Oʻzavtotrans”) davlat-aksiyadorlik korporatsiyasi tuzildi (1998-yildan Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi).
1994-yil: “Oʻzbekiston temir yoʻllari” aksiyadorlik kompaniyasi tashkil topdi.
1998-yil: Daryo transporti agentligi faoliyati yoʻlga qoʻyildi.
2004-yil: Transmilliya transport yoʻlaklarini rivojlantirish va faoliyatni muofiqlashtirish maqsadida “Oʻzbekiston transport va transport kommunikatsiyalari uyushmasi” tashkil etildi.
2. Havo Yoʻllari va Aviatsiya Infratuzilmasi (111-sahifa)
Geografik holat: Oʻzbekiston dengizga toʻgʻridan-toʻgʻri chiqish imkoni cheklangan dunyodagi 34 ta davlatdan biri boʻlgani sababli havo transportiga katta urgʻu berildi.
Parvozlar koʻlami: Aviakompaniya samolyotlari dunyoning 25 dan ortiq mamlakatidagi 40 dan ziyod aeroportga muntazam qatnay boshladi.
Aeroportlar tizimi: Aviakompaniya tarkibida 11 ta zamonaviy aeroport (Toshkent, Nukus, Samarqand, Buxoro, Urganch, Termiz, Qarshi, Namangan, Andijon, Fargʻona, Navoiy) xalqaro andozalar darajasida modernizatsiya qilindi. Toshkent aeroporti Markaziy Osiyodagi yirik xalqaro aeroportlardan biriga aylandi. Buxoro, Samarqand va Urganch aeroportlari xalqaro aeroport maqomini oldi.
2035-yilgacha moʻljallangan strategiya: Toshkent aeroportini xalqaro xabga, Navoiy aeroportini yuk tashish xabiga, Samarqand va Buxoro aeroportlarini turizm xablariga aylantirish belgilangan. Toshkent aeroportida yoʻlovchi oʻtkazish quvvati soatiga 2 ming 400 nafarga oshirilishi rejalashtirilgan.
3. Temir Yoʻllar Qurilishi va "Afrosiyob" Tezurar Poezdi (111—112-sahifalar)
1996-yil: Uzunligi 100 km boʻlgan Toshkent–Andijon–Oʻsh togʻ yoʻli qurilishi boshlandi.
1994—2001-yillar: Uzunligi 700 km ga yaqin boʻlgan Navoiy–Uchquduq–Nukus temir yoʻli liniyasi qurildi.
2001-yil: 341 km boʻlgan Navoiy–Uchquduq–Sultonvoda yoʻnalishi qurilishi yakunlandi.
2007-yil: Uzunligi 220 km boʻlgan strategik Gʻuzor–Bojsun–Qumqoʻrgʻon yoʻnalishi qurilishi tamomlandi.
2010-yil: Afgʻoniston bilan tranzitni yoʻlga qoʻyish uchun strategik ahamiyatga ega 75 kilometrlik Hayraton–Mozori Sharif temir yoʻli liniyasi qurib bitkazildi.
Tezurar qatnov: Toshkent–Samarqand yoʻnalishi boʻylab “Afrosiyob” tezurar yoʻlovchi poezdi qatnovi 2011-yilning oktyabridan boshlab tijorat maqsadida foydalanishga topshirildi.
2016-yil iyun: Fargʻona vodiysini mamlakat bilan bogʻlovchi Angren–Pop temir yoʻli va uning tarkibidagi ulkan Qamchiq tunneli rasman ochildi.
4. Avtomobil Transporti va Yoʻlovchi Tashish Tizimi (113-sahifa)
Yangi yoʻnalishlar: Aholiga transport xizmati koʻrsatishni yaxshilash maqsadida jami 14 ta yangi yoʻnalish ochildi (Buxoroda 2 ta, Jizzaxda 1 ta, Navoiyda 4 ta, Surxondaryoda 1 ta, Sirdaryoda 3 ta, Toshkentda 1 ta, Xorazmda 2 ta).
2017-yilgi dastur: Jami 537 ta avtobus sotib olindi, ulardan 116 tasi “Isuzu” rusumli avtobuslardir.
Viloyatlar kesimida avtobuslar taqsimoti: Jizzaxda — 26 ta, Namanganda — 12 ta, Xorazmda — 8 ta, Fargʻonada — 13 ta, Qoraqalpogʻistonda — 10 ta, Samarqandda — 2 ta, Buxoroda — 43 ta, Sirdaryoda — 2 ta.
Avtostansiyalar (2017-yil): 7 ta yangi avtostansiya qurildi va 10 ta mavjudi rekonstruksiya qilindi (Navoiyda 2 ta, Surxondaryoda 2 ta, Xorazmda 2 ta, Samarqandda 1 ta). Tadbirkorlar tomonidan qoʻshimcha 154 dona avtobus xarid qilinib, yoʻnalishlarga joylashtirildi.
Xalqaro qatnovlar: Aholi ehtiyojlari uchun 3 ta xalqaro (Rossiya Federatsiyasiga) va 30 ta mahalliy avtobus yoʻnalishlari tashkil etildi.
Xulosa: Mustaqillik yillarida transport tizimining modernizatsiya qilinishi Oʻzbekistonning kommunikatsiyaviy mustaqilligini va xalqaro tranzit salohiyatini toʻliq taʻminladi.
Learning more
Photo
38. Oʻzbekistonda Qishloq Xoʻjaligidagi Islohotlar
1. Islohotlarning Davrlari va Tashkiliy-Huquqiy Asoslari
Islohotlarning ilk davri: 1991—1997-yillarni oʻz ichiga oladi.
Tub islohotlar davri: 1998—2006-yillarga toʻgʻri keladi.
1992-yil: “Dehqon (fermer) xoʻjaligi toʻgʻrisida”gi qonunning qabul qilinishi agrar islohotlarning dastlabki bosqichini belgilab berdi.
1998-yil: “Fermer xoʻjaliklari toʻgʻrisida”gi qonunning qabul qilinishi sohaning toʻlaqonli rivojlanishi uchun huquqiy asos boʻldi.
2020—2030-yillar: Soha mas’ullari tomonidan Yangi qishloq xoʻjaligi strategiyasi ishlab chiqildi.
2. Mulkchilik Shakllarining Oʻzgarishi (Evolutsiyasi)
1989-yildan buyon: Sobiq qishloq va fermer xoʻjaliklaridan aholi uchun qishloq xoʻjaligi yerlarining koʻp qismi alohida fermer xoʻjaliklarini tashkil etish uchun ajratila boshlandi.
1994-yil: Barcha kollektiv va fermer xoʻjaliklari kooperativ fermer xoʻjaliklariga yoki shirkat xoʻjaliklariga aylantirildi.
2000-yillar: Shirkat xoʻjaliklari qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarishning asosiy sub’yektlari sifatida fermer xoʻjaliklariga almashtirildi.
Yer berish muddatlari: 1998-yildan boshlab yer maydoni pudratchilarga 1 yilga berilgan boʻlsa, 1999-yilga kelib bu muddat 3 yildan kam boʻlmagan muddatga uzaytirildi.
3. Zamonaviy Texnologiyalar va Melioratsiya Islohotlari
Tomchilatib sugʻorish: 1998-yildan boshlab paxtachilikda Isroil texnologiyalari asosida tomchilatib sugʻorish usuli joriy etildi.
Plyonka ostiga ekish: Andijonlik paxtakorlar tashabbusi bilan chigitni plyonka ostiga ekish texnologiyasi amaliyotga kiritildi.
2003—2009-yillar: Yerlarning suv ta’minoti va meliorativ holatini yaxshilash boʻyicha 21 ta loyiha amalga oshirildi.
Intensiv bogʻdorchilik (2010-yil): Ukraina va Polsha davlatlaridan intensiv texnologiyalar asosida parvarishlanadigan pakana va yarim pakana olma, nok, olxoʻri, gilos, shaftoli koʻchatlari olib kelinib, asosan Toshkent va Samarqand viloyatlaridagi fermer xoʻjaliklari maydonlariga ekildi.
4. Suv Omborlari Tarmogʻini Kengaytirish (1000048779.jpg)
Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi ilmiy-ishlab chiqarish markazi tarkibida 11 ta ilmiy tadqiqot instituti va 44 ta ilmiy-tajriba stansiyasi faoliyat yuritadi. Taraqqiyot strategiyasi doirasida yangi suv omborlarini qurish belgilandi:
Toshkent viloyatida: Jami 44 million kub metr suv yigiladigan “Parkentsoy”, “Qizilsoy”, “Toshtepa” suv omborlari.
Jizzax viloyatida: Forish tumanidagi “Karaman” suv ombori.
Boshqa hududlarda: Qashqadaryoda “Guldara”, Samarqandda “Bulungʻur”, Navoiyda “Sentobsoy”, Namanganda “Qorasuv”, “Yertikan”, “Uychi” suv omborlarini qurish yoki sigʻimini kariyib 2 barobar kengaytirish vazifasi belgilandi.
5. Agrar Sohaning Muhim Iqtisodiy Koʻrsatkichlari (Foizlarda)
Aholi ulushi: Respublika aholisining 62 foizi qishloqda yashaydi.
YIM va Valyuta ulushi: Mamlakat yalpi ichki mahsulotining 30 foizi, valyuta tushumlarining esa 55 foizi aynan qishloq xoʻjaligiga toʻgʻri keladi.
Ishlab chiqarish (2018-yil): Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarishning 70,0 foizi dehqon xoʻjaliklari hisobiga toʻgʻri kelgan.
Ekin maydonlari ulushi: Dehqon xoʻjaliklariga ajratilgan yerlar umumiy ekin maydonlari, bogʻ va uzumzorlarning atigi 11,3 foizini tashkil etadi.
Eksportni qoʻllab-quvvatlash (2022-yil 1-avgustgacha): Pillachilik korxonalariga 8 turdagi mahsulotni AQSH, Yevropa Ittifoqi va Turkiyaga eksport qilishda transport xarajatlarining 50 foizgacha miqdori davlat budjetidan subsidiya sifatida kompensatsiya qilinishi belgilandi.
Ekologik chora (2020-yil 1-yanvardan): Tut daraxtlarini gʻayriqonuniy kesganlik yoki shikastlaganlik uchun undirilgan jaromaning 50 foizi oʻsha hududda yangi tut koʻchatlari ekishga yoʻnaltiriladi.
Xulosa: Qishloq xoʻjaligidagi islohotlar mulkdorlik shaklini shirkatlardan mustaqil fermer va dehqon xoʻjaliklariga oʻtkazish hamda intensiv texnologiyalarni joriy etish orqali mamlakat iqtisodiy barqarorligini ta’minladi.
1. Islohotlarning Davrlari va Tashkiliy-Huquqiy Asoslari
Islohotlarning ilk davri: 1991—1997-yillarni oʻz ichiga oladi.
Tub islohotlar davri: 1998—2006-yillarga toʻgʻri keladi.
1992-yil: “Dehqon (fermer) xoʻjaligi toʻgʻrisida”gi qonunning qabul qilinishi agrar islohotlarning dastlabki bosqichini belgilab berdi.
1998-yil: “Fermer xoʻjaliklari toʻgʻrisida”gi qonunning qabul qilinishi sohaning toʻlaqonli rivojlanishi uchun huquqiy asos boʻldi.
2020—2030-yillar: Soha mas’ullari tomonidan Yangi qishloq xoʻjaligi strategiyasi ishlab chiqildi.
2. Mulkchilik Shakllarining Oʻzgarishi (Evolutsiyasi)
1989-yildan buyon: Sobiq qishloq va fermer xoʻjaliklaridan aholi uchun qishloq xoʻjaligi yerlarining koʻp qismi alohida fermer xoʻjaliklarini tashkil etish uchun ajratila boshlandi.
1994-yil: Barcha kollektiv va fermer xoʻjaliklari kooperativ fermer xoʻjaliklariga yoki shirkat xoʻjaliklariga aylantirildi.
2000-yillar: Shirkat xoʻjaliklari qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarishning asosiy sub’yektlari sifatida fermer xoʻjaliklariga almashtirildi.
Yer berish muddatlari: 1998-yildan boshlab yer maydoni pudratchilarga 1 yilga berilgan boʻlsa, 1999-yilga kelib bu muddat 3 yildan kam boʻlmagan muddatga uzaytirildi.
3. Zamonaviy Texnologiyalar va Melioratsiya Islohotlari
Tomchilatib sugʻorish: 1998-yildan boshlab paxtachilikda Isroil texnologiyalari asosida tomchilatib sugʻorish usuli joriy etildi.
Plyonka ostiga ekish: Andijonlik paxtakorlar tashabbusi bilan chigitni plyonka ostiga ekish texnologiyasi amaliyotga kiritildi.
2003—2009-yillar: Yerlarning suv ta’minoti va meliorativ holatini yaxshilash boʻyicha 21 ta loyiha amalga oshirildi.
Intensiv bogʻdorchilik (2010-yil): Ukraina va Polsha davlatlaridan intensiv texnologiyalar asosida parvarishlanadigan pakana va yarim pakana olma, nok, olxoʻri, gilos, shaftoli koʻchatlari olib kelinib, asosan Toshkent va Samarqand viloyatlaridagi fermer xoʻjaliklari maydonlariga ekildi.
4. Suv Omborlari Tarmogʻini Kengaytirish (1000048779.jpg)
Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi ilmiy-ishlab chiqarish markazi tarkibida 11 ta ilmiy tadqiqot instituti va 44 ta ilmiy-tajriba stansiyasi faoliyat yuritadi. Taraqqiyot strategiyasi doirasida yangi suv omborlarini qurish belgilandi:
Toshkent viloyatida: Jami 44 million kub metr suv yigiladigan “Parkentsoy”, “Qizilsoy”, “Toshtepa” suv omborlari.
Jizzax viloyatida: Forish tumanidagi “Karaman” suv ombori.
Boshqa hududlarda: Qashqadaryoda “Guldara”, Samarqandda “Bulungʻur”, Navoiyda “Sentobsoy”, Namanganda “Qorasuv”, “Yertikan”, “Uychi” suv omborlarini qurish yoki sigʻimini kariyib 2 barobar kengaytirish vazifasi belgilandi.
5. Agrar Sohaning Muhim Iqtisodiy Koʻrsatkichlari (Foizlarda)
Aholi ulushi: Respublika aholisining 62 foizi qishloqda yashaydi.
YIM va Valyuta ulushi: Mamlakat yalpi ichki mahsulotining 30 foizi, valyuta tushumlarining esa 55 foizi aynan qishloq xoʻjaligiga toʻgʻri keladi.
Ishlab chiqarish (2018-yil): Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarishning 70,0 foizi dehqon xoʻjaliklari hisobiga toʻgʻri kelgan.
Ekin maydonlari ulushi: Dehqon xoʻjaliklariga ajratilgan yerlar umumiy ekin maydonlari, bogʻ va uzumzorlarning atigi 11,3 foizini tashkil etadi.
Eksportni qoʻllab-quvvatlash (2022-yil 1-avgustgacha): Pillachilik korxonalariga 8 turdagi mahsulotni AQSH, Yevropa Ittifoqi va Turkiyaga eksport qilishda transport xarajatlarining 50 foizgacha miqdori davlat budjetidan subsidiya sifatida kompensatsiya qilinishi belgilandi.
Ekologik chora (2020-yil 1-yanvardan): Tut daraxtlarini gʻayriqonuniy kesganlik yoki shikastlaganlik uchun undirilgan jaromaning 50 foizi oʻsha hududda yangi tut koʻchatlari ekishga yoʻnaltiriladi.
Xulosa: Qishloq xoʻjaligidagi islohotlar mulkdorlik shaklini shirkatlardan mustaqil fermer va dehqon xoʻjaliklariga oʻtkazish hamda intensiv texnologiyalarni joriy etish orqali mamlakat iqtisodiy barqarorligini ta’minladi.
❤1
Learning more
o-zbekistonda-soliq-tizimidagi-islohotlari.pdf
39. Soliq tizimidagi islohatlar.
1. Soliq Tizimining Mohiyati (Tushunchalar)
Tor ma’noda soliq tizimi: Bir xil mohiyatga (majburiy xarakterga) ega bo‘lgan va markazlashgan pul fondini tashkil etadigan soliq, yig‘im, boj va boshqa majburiy to‘lovlarning yig‘indisi (Soliq Kodeksi mazmuniga mos keladi).
Soliq islohotlari: Soliq yukini kamaytirish, soliqqa tortishni soddalashtirish va soliq yordamida iqtisodiy rivojlanishni ta’minlashga qaratilgan davlat tadbirlari.
2. Soliq Islohotlarining Uchta Asosiy Bosqichi (1991—2017-yillar)
I bosqich (1991—1994-yillar): Soliqqa oid ilk qonun hujjatlarini yaratish; mutlaqo yangi soliqlar va to‘lovlar tizimini joriy etish; davlat soliq xizmatini mustaqil tizim sifatida shakllantirish.
II bosqich (1995—1999-yillar): Soliq tizimini takomillashtirish va korxonalarga soliq yukini kamaytirish. 1997-yilda ilk bor O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi qabul qilindi.
III bosqich (2000—2017-yillar): Fuqarolar va korxonalar uchun soliq yukini yanada kamaytirish, ayrim soliq turlarini bekor qilish, kichik va o‘rta tadbirkorlikni soliqqa tortishni soddalashtirish.
3. 2018-yildagi Yangi Soliq Konsepsiyasigacha Bo‘lgan Holat
Soliq to‘lovchilarning 97 foizi soddalashtirilgan rejimda faoliyat yuritgan.
Ularning mamlakat Yalpi Ichki Mahsulotidagi (YIM) ulushi qariyb 60 foizni tashkil etsa-da, budjet tushumlaridagi hissasi bor-yo‘g‘i 9,2 foizga teng bo‘lgan.
Umumbelgilangan soliq to‘lovchilar (asosiy soliq yukini tortganlar) jami tadbirkorlarning atiga 3 foizini tashkil etgan.
Tadbirkorlar zimmasidagi og‘ir yuklar: Nafaqa, maktab ta’limi va yo‘l jamg‘armalariga majburiy soliqlar, sug‘urta badali, mol-mulk va QQS (qo‘shilgan qiymat solig‘i) stavkalarining yuqoriligi edi. Bu holat ishchilar soni va ish haqini yashirishga (“konvert” usuli) majbur qilgan.
4. 2017-yildan Keyingi Tub Burilish va Yangi Soliq Ma’murchiligi
Soliq turlari qisqarishi: Soliqlar turi 16 tadan 9 taga kamaytirildi.
Nazorat shakllari qisqarishi: Soliq nazorati shakllari 13 tadan 2 taga tushirildi.
Yig‘imlarning bekor qilinishi: Tadbirkorlarga eng katta yuk bo‘lgan nafaqa, maktab va yo‘l jamg‘armalariga undiriladigan 3,2 foizli yig‘imlar butunlay bekor qilindi.
Iqtisodiy samara: Ushbu yig‘imlarning bekor qilinishi hisobiga tadbirkorlar ixtiyorida har yili qariyb 6 trillion so‘m mablag‘ qoladigan bo‘ldi.
5. Soliq Tizimini Raqamlashtirish (Sohadagi AKT)
Ma’lumotlarni qayta ishlash markazi modernizatsiya qilindi.
Tadbirkorlarga ro‘yxatdan o‘tish, soliq tizimini tanlash, budjet bilan munosabatlarni masofadan kuzatish va hisobotlarni elektron topshirish imkoniyati berildi.
Soliq organlarining elektron davlat xizmatlari portali — my.soliq.uz orqali dunyoning istalgan burchagidan shaxsiy kabinet orqali bajariladigan 50 ga yaqin masofaviy xizmatlar yo‘lga qo‘yildi.
1. Soliq Tizimining Mohiyati (Tushunchalar)
Tor ma’noda soliq tizimi: Bir xil mohiyatga (majburiy xarakterga) ega bo‘lgan va markazlashgan pul fondini tashkil etadigan soliq, yig‘im, boj va boshqa majburiy to‘lovlarning yig‘indisi (Soliq Kodeksi mazmuniga mos keladi).
Soliq islohotlari: Soliq yukini kamaytirish, soliqqa tortishni soddalashtirish va soliq yordamida iqtisodiy rivojlanishni ta’minlashga qaratilgan davlat tadbirlari.
2. Soliq Islohotlarining Uchta Asosiy Bosqichi (1991—2017-yillar)
I bosqich (1991—1994-yillar): Soliqqa oid ilk qonun hujjatlarini yaratish; mutlaqo yangi soliqlar va to‘lovlar tizimini joriy etish; davlat soliq xizmatini mustaqil tizim sifatida shakllantirish.
II bosqich (1995—1999-yillar): Soliq tizimini takomillashtirish va korxonalarga soliq yukini kamaytirish. 1997-yilda ilk bor O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi qabul qilindi.
III bosqich (2000—2017-yillar): Fuqarolar va korxonalar uchun soliq yukini yanada kamaytirish, ayrim soliq turlarini bekor qilish, kichik va o‘rta tadbirkorlikni soliqqa tortishni soddalashtirish.
3. 2018-yildagi Yangi Soliq Konsepsiyasigacha Bo‘lgan Holat
Soliq to‘lovchilarning 97 foizi soddalashtirilgan rejimda faoliyat yuritgan.
Ularning mamlakat Yalpi Ichki Mahsulotidagi (YIM) ulushi qariyb 60 foizni tashkil etsa-da, budjet tushumlaridagi hissasi bor-yo‘g‘i 9,2 foizga teng bo‘lgan.
Umumbelgilangan soliq to‘lovchilar (asosiy soliq yukini tortganlar) jami tadbirkorlarning atiga 3 foizini tashkil etgan.
Tadbirkorlar zimmasidagi og‘ir yuklar: Nafaqa, maktab ta’limi va yo‘l jamg‘armalariga majburiy soliqlar, sug‘urta badali, mol-mulk va QQS (qo‘shilgan qiymat solig‘i) stavkalarining yuqoriligi edi. Bu holat ishchilar soni va ish haqini yashirishga (“konvert” usuli) majbur qilgan.
4. 2017-yildan Keyingi Tub Burilish va Yangi Soliq Ma’murchiligi
Soliq turlari qisqarishi: Soliqlar turi 16 tadan 9 taga kamaytirildi.
Nazorat shakllari qisqarishi: Soliq nazorati shakllari 13 tadan 2 taga tushirildi.
Yig‘imlarning bekor qilinishi: Tadbirkorlarga eng katta yuk bo‘lgan nafaqa, maktab va yo‘l jamg‘armalariga undiriladigan 3,2 foizli yig‘imlar butunlay bekor qilindi.
Iqtisodiy samara: Ushbu yig‘imlarning bekor qilinishi hisobiga tadbirkorlar ixtiyorida har yili qariyb 6 trillion so‘m mablag‘ qoladigan bo‘ldi.
5. Soliq Tizimini Raqamlashtirish (Sohadagi AKT)
Ma’lumotlarni qayta ishlash markazi modernizatsiya qilindi.
Tadbirkorlarga ro‘yxatdan o‘tish, soliq tizimini tanlash, budjet bilan munosabatlarni masofadan kuzatish va hisobotlarni elektron topshirish imkoniyati berildi.
Soliq organlarining elektron davlat xizmatlari portali — my.soliq.uz orqali dunyoning istalgan burchagidan shaxsiy kabinet orqali bajariladigan 50 ga yaqin masofaviy xizmatlar yo‘lga qo‘yildi.
Learning more
Photo
40. Yangi O'zbekistonda Korrupsiyaga qarshi kurashish tizimi.
Korrupsiyaga qarshi kurashish — jamiyat taraqqiyotining asosiy omili hisoblanadi. Korrupsiyaning o'zi shaxsni mansab mavqeidan shaxsiy maqsadlarda foydalanishi bilan bog'liq jinoyat turi bo'lib, unga qarshi kurashishning asosiy yo'llaridan biri davlat xizmatlari sifatini tubdan yaxshilash va aholi uchun qulay muhit yaratishdir.
O'zbekistonda ushbu tizimning shakllanishi va rivojlanishi xronologik tartibda quyidagicha kechgan:
1. Tizimning Shakllanishi va Xalqaro Shartnomalar
Birinchi Prezident I.A. Karimov tashabbusi: Mustaqillik davrida mamlakatda qonuniylik va huquq-tartibotni ta'minlashning huquqiy asoslari shakllantirildi va korrupsiyaga qarshi kurashish tizimiga asos solindi.
2008-yil 24-iyun: O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi tomonidan "BMTning Korrupsiyaga qarshi konvensiyasiga O'zbekiston Respublikasining qo'shilishi to'g'risida"gi Qonun qabul qilindi.
2. Prokuratura Organlari Faoliyati va Islohotlar
2014-yil 24-iyul: "Qonunchilik ijrosini ta'minlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi Farmon qabul qilindi. Unga muvofiq, O'zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi tarkibida Qonunchilik ijrosini ustidan nazorat bosh boshqarmasi tashkil etildi. Bu prokuratura organlarining korrupsiyaga qarshi kurash faoliyatini kuchaytirdi.
2015-yil 15-may: O'zbekiston Respublikasi Prezidentining xususiy mulk, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni ishonchli himoya qilishga qaratilgan farmoni qabul qilindi.
2015-yil 1-iyul: Yuqoridagi farmon ijrosini ta'minlash maqsadida Bosh prokuratura huzurida fuqarolarning kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub'ektlarining murojaatlarini qabul qiladigan elektron tizim yaratildi.
3. Profilaktika va Huquqiy Madaniyatni Oshirish
Har payshanba kuni: Mamlakatda "Huquqbuzarliklarni oldini olish kuni" deb e'lon qilindi. Shu kuni mehnat jamoalari va yashash joylarida aholini jinoyatchilikdan ogoh etish hamda huquqiy madaniyatni oshirish tadbirlari an'anaga aylandi. Shuningdek, payshanba kunlari ichki ishlar tayanch punktlarida "Ochiq eshiklar kuni" o'tkazilib, fuqarolarni qabul qilish ishlari yo'lga qo'yildi.
4. Yangi Davr Islohotlari va Maxsus Agentlikning Tashkil Etilishi
2016-yilning so'nggi choragi: Mamlakatda korrupsiyaga barham berish sohasida tub va katta islohotlar boshlandi.
2017-yil 13-yanvar: Prezident Sh.M. Mirziyoyev tashabbusi bilan O'zbekiston Respublikasining "Korrupsiyaga qarshi kurashish to'g'risida"gi Qonuni qabul qilindi.
2017-yil 4-yanvar: Mazkur Qonun rasman kuchga kirdi. Uning asosiy maqsadi korrupsiyaga qarshi kurash sohasidagi munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishdan iborat edi.
2020-yil 29-iyun: Prezidentning "O'zbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini takomillashtirish bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida"gi Farmoniga muvofiq Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi tashkil etildi. Ushbu agentlik korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish sohasida davlat siyosatini shakllantiruvchi va amalga oshiruvchi maxsus vakolatli davlat organi hisoblanadi.
Korrupsiyaga qarshi kurashish — jamiyat taraqqiyotining asosiy omili hisoblanadi. Korrupsiyaning o'zi shaxsni mansab mavqeidan shaxsiy maqsadlarda foydalanishi bilan bog'liq jinoyat turi bo'lib, unga qarshi kurashishning asosiy yo'llaridan biri davlat xizmatlari sifatini tubdan yaxshilash va aholi uchun qulay muhit yaratishdir.
O'zbekistonda ushbu tizimning shakllanishi va rivojlanishi xronologik tartibda quyidagicha kechgan:
1. Tizimning Shakllanishi va Xalqaro Shartnomalar
Birinchi Prezident I.A. Karimov tashabbusi: Mustaqillik davrida mamlakatda qonuniylik va huquq-tartibotni ta'minlashning huquqiy asoslari shakllantirildi va korrupsiyaga qarshi kurashish tizimiga asos solindi.
2008-yil 24-iyun: O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi tomonidan "BMTning Korrupsiyaga qarshi konvensiyasiga O'zbekiston Respublikasining qo'shilishi to'g'risida"gi Qonun qabul qilindi.
2. Prokuratura Organlari Faoliyati va Islohotlar
2014-yil 24-iyul: "Qonunchilik ijrosini ta'minlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi Farmon qabul qilindi. Unga muvofiq, O'zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi tarkibida Qonunchilik ijrosini ustidan nazorat bosh boshqarmasi tashkil etildi. Bu prokuratura organlarining korrupsiyaga qarshi kurash faoliyatini kuchaytirdi.
2015-yil 15-may: O'zbekiston Respublikasi Prezidentining xususiy mulk, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni ishonchli himoya qilishga qaratilgan farmoni qabul qilindi.
2015-yil 1-iyul: Yuqoridagi farmon ijrosini ta'minlash maqsadida Bosh prokuratura huzurida fuqarolarning kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub'ektlarining murojaatlarini qabul qiladigan elektron tizim yaratildi.
3. Profilaktika va Huquqiy Madaniyatni Oshirish
Har payshanba kuni: Mamlakatda "Huquqbuzarliklarni oldini olish kuni" deb e'lon qilindi. Shu kuni mehnat jamoalari va yashash joylarida aholini jinoyatchilikdan ogoh etish hamda huquqiy madaniyatni oshirish tadbirlari an'anaga aylandi. Shuningdek, payshanba kunlari ichki ishlar tayanch punktlarida "Ochiq eshiklar kuni" o'tkazilib, fuqarolarni qabul qilish ishlari yo'lga qo'yildi.
4. Yangi Davr Islohotlari va Maxsus Agentlikning Tashkil Etilishi
2016-yilning so'nggi choragi: Mamlakatda korrupsiyaga barham berish sohasida tub va katta islohotlar boshlandi.
2017-yil 13-yanvar: Prezident Sh.M. Mirziyoyev tashabbusi bilan O'zbekiston Respublikasining "Korrupsiyaga qarshi kurashish to'g'risida"gi Qonuni qabul qilindi.
2017-yil 4-yanvar: Mazkur Qonun rasman kuchga kirdi. Uning asosiy maqsadi korrupsiyaga qarshi kurash sohasidagi munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishdan iborat edi.
2020-yil 29-iyun: Prezidentning "O'zbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini takomillashtirish bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida"gi Farmoniga muvofiq Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi tashkil etildi. Ushbu agentlik korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish sohasida davlat siyosatini shakllantiruvchi va amalga oshiruvchi maxsus vakolatli davlat organi hisoblanadi.
❤1
Learning more
Photo
43. Mustaqillik yillarida sogʻliqni saqlash tizimidagi islohotlar
Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash sohasidagi asosiy islohotlar 1990-yillar oʻrtalaridan boshlandi. Tizimdagi ulkan oʻzgarishlarga quyidagi muhim hujjatlar ilk qadam boʻldi:
1996-yil 29-avgustda “Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonun kuchga kirdi.
1998-yil 10-noyabrda “Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash tizimini isloh qilish Davlat dasturi toʻgʻrisida”gi Prezident farmoni qabul qilindi.
2. Islohotlarning xronologik bosqichlari
1991–1994-yillar
Butun eʼtibor onalar va bolalar sogʻligʻini muhofaza qilish xizmatini takomillashtirishga qaratildi.
Demografik koʻrsatkichlarni barqarorlashtirish hamda yuqumli kasalliklarni kamaytirish choralari koʻrildi.
1994–1998-yillar
Dorixonalar va bir qancha davolash-profilaktika muassasalari xususiylashtirildi.
Ambulatoriya-poliklinika xizmati rivojlantirilib, qayta tuzildi.
1998–2016-yillar
Aholiga tibbiy yordam koʻrsatish sifatini oshirish tadbirlari amalga oshirildi.
2006-yilda respublikada faoliyat koʻrsatayotgan qishloq vrachlik punktlari (QVP) soni qariyb 2800 tani tashkil etdi. Qishloq joylarida 159 ta tibbiyot punkti ishga tushirildi, 202 ta tibbiyot muassasasi tibbiyot punktlariga aylantirildi.
Nogironlarni davolash boʻyicha respublika markazi tashkil etildi. Toshkent, Navoiy va Fargʻona shaharlarida bolalar va kattalar uchun poliomielit markazlari qurildi.
2014-yilda 133 ta tibbiyot muassasasi yangitdan qurildi va rekonstruksiya qilindi (masalan, Gulistondagi viloyat onkologiya dispanseri, Toshkentdagi Respublika ixtisoslashtirilgan pediatriya ilmiy-amaliy markazi, Andijondagi koʻptarmoqli viloyat tibbiyot markazi, Nukusdagi respublika silga qarshi kurash dispanseri va boshqalar).
2016-yildan hozirgacha (Ijtimoiy himoya va moddiy qoʻllab-quvvatlash)
2016-yil 31-oktabrdagi qarorga muvofiq, aholini dori-darmon vositalari va tibbiy buyumlar bilan taʼminlashni yaxshilash choralari koʻrildi, mahsulotlar narxi ancha arzonlashdi hamda ularning belgilangan narxlarda sotilishi nazoratga olindi.
2017-yil mart oyida Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlarining chekka hududlariga Toshkent – Sariosiyo – Qumqoʻrgʻon – Boysun – Darband – Oqrabod – Dehqonobod – Qarshi – Toshkent yoʻnalishida “Salomatlik” poyezdi tashkil etildi.
2019-yil 1-choragida urush va mehnat fronti faxriylari, pensionerlar, nogironlar va yolgʻiz qariyalardan iborat 6 955 nafar fuqaro sanatoriylarda bepul sogʻlomlashtirildi.
2021-yil 4-apreldagi Prezident farmoniga muvofiq, Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari va mehnat fronti faxriylari moddiy va maʼnaviy qoʻllab-quvvatlandi.
3. Tizimni raqamlashtirish va innovatsiyalar
Soʻnggi yillarda sohaga ilgʻor texnologiyalar va elektron tizimlar keng joriy etila boshlandi:
SARS-CoV-2 (Koronavirus): Ilgʻor texnologiyalar markazida virusni aniqlash boʻyicha test oʻtkazish amaliyoti oʻzlashtirildi va maxsus laboratoriya tashkil etildi. Emlash hisobini yuritish uchun “Emlash.uz” tizimi, bemorlar va dori vositalari hisobi uchun esa “bemor.ssv.uz” tizimi ishga tushirildi.
Axborot tizimlari: Kasalxonalarda “Elektron poliklinika”, “TMEK”, “Narkologik dispanser”, “Psixologik dispanser”, “Bemor”, “Emlash”, “Xatlov”, “Tugʻilish va oʻlim”, “PTSR-test tizimi” kabi dasturlar ishga tushirildi.
Raqamlashtirish strategiyasi (E-Health-2025): Kanada, Avstriya, Litva, Koreya respublikasi va Estoniya tajribasi asosida ishlab chiqilgan ushbu
2021–2025-yillarga moʻljallangan strategiyada quyidagilar nazarda tutilgan:
“Davlat tibbiy sugʻurta jamgʻarmasi” axborot tizimini ishlab chiqish;
Tibbiyot muassasalarida “Diagnostik tasvirlar arxivi tizimi”ni joriy etish;
“Idoralararo telemeditsina” xizmatlarini rivojlantirish;
Hududlarda “103” tez tibbiy yordam boshqaruv markazining yagona tizimini joriy qilish;
Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash sohasidagi asosiy islohotlar 1990-yillar oʻrtalaridan boshlandi. Tizimdagi ulkan oʻzgarishlarga quyidagi muhim hujjatlar ilk qadam boʻldi:
1996-yil 29-avgustda “Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonun kuchga kirdi.
1998-yil 10-noyabrda “Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash tizimini isloh qilish Davlat dasturi toʻgʻrisida”gi Prezident farmoni qabul qilindi.
2. Islohotlarning xronologik bosqichlari
1991–1994-yillar
Butun eʼtibor onalar va bolalar sogʻligʻini muhofaza qilish xizmatini takomillashtirishga qaratildi.
Demografik koʻrsatkichlarni barqarorlashtirish hamda yuqumli kasalliklarni kamaytirish choralari koʻrildi.
1994–1998-yillar
Dorixonalar va bir qancha davolash-profilaktika muassasalari xususiylashtirildi.
Ambulatoriya-poliklinika xizmati rivojlantirilib, qayta tuzildi.
1998–2016-yillar
Aholiga tibbiy yordam koʻrsatish sifatini oshirish tadbirlari amalga oshirildi.
2006-yilda respublikada faoliyat koʻrsatayotgan qishloq vrachlik punktlari (QVP) soni qariyb 2800 tani tashkil etdi. Qishloq joylarida 159 ta tibbiyot punkti ishga tushirildi, 202 ta tibbiyot muassasasi tibbiyot punktlariga aylantirildi.
Nogironlarni davolash boʻyicha respublika markazi tashkil etildi. Toshkent, Navoiy va Fargʻona shaharlarida bolalar va kattalar uchun poliomielit markazlari qurildi.
2014-yilda 133 ta tibbiyot muassasasi yangitdan qurildi va rekonstruksiya qilindi (masalan, Gulistondagi viloyat onkologiya dispanseri, Toshkentdagi Respublika ixtisoslashtirilgan pediatriya ilmiy-amaliy markazi, Andijondagi koʻptarmoqli viloyat tibbiyot markazi, Nukusdagi respublika silga qarshi kurash dispanseri va boshqalar).
2016-yildan hozirgacha (Ijtimoiy himoya va moddiy qoʻllab-quvvatlash)
2016-yil 31-oktabrdagi qarorga muvofiq, aholini dori-darmon vositalari va tibbiy buyumlar bilan taʼminlashni yaxshilash choralari koʻrildi, mahsulotlar narxi ancha arzonlashdi hamda ularning belgilangan narxlarda sotilishi nazoratga olindi.
2017-yil mart oyida Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlarining chekka hududlariga Toshkent – Sariosiyo – Qumqoʻrgʻon – Boysun – Darband – Oqrabod – Dehqonobod – Qarshi – Toshkent yoʻnalishida “Salomatlik” poyezdi tashkil etildi.
2019-yil 1-choragida urush va mehnat fronti faxriylari, pensionerlar, nogironlar va yolgʻiz qariyalardan iborat 6 955 nafar fuqaro sanatoriylarda bepul sogʻlomlashtirildi.
2021-yil 4-apreldagi Prezident farmoniga muvofiq, Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari va mehnat fronti faxriylari moddiy va maʼnaviy qoʻllab-quvvatlandi.
3. Tizimni raqamlashtirish va innovatsiyalar
Soʻnggi yillarda sohaga ilgʻor texnologiyalar va elektron tizimlar keng joriy etila boshlandi:
SARS-CoV-2 (Koronavirus): Ilgʻor texnologiyalar markazida virusni aniqlash boʻyicha test oʻtkazish amaliyoti oʻzlashtirildi va maxsus laboratoriya tashkil etildi. Emlash hisobini yuritish uchun “Emlash.uz” tizimi, bemorlar va dori vositalari hisobi uchun esa “bemor.ssv.uz” tizimi ishga tushirildi.
Axborot tizimlari: Kasalxonalarda “Elektron poliklinika”, “TMEK”, “Narkologik dispanser”, “Psixologik dispanser”, “Bemor”, “Emlash”, “Xatlov”, “Tugʻilish va oʻlim”, “PTSR-test tizimi” kabi dasturlar ishga tushirildi.
Raqamlashtirish strategiyasi (E-Health-2025): Kanada, Avstriya, Litva, Koreya respublikasi va Estoniya tajribasi asosida ishlab chiqilgan ushbu
2021–2025-yillarga moʻljallangan strategiyada quyidagilar nazarda tutilgan:
“Davlat tibbiy sugʻurta jamgʻarmasi” axborot tizimini ishlab chiqish;
Tibbiyot muassasalarida “Diagnostik tasvirlar arxivi tizimi”ni joriy etish;
“Idoralararo telemeditsina” xizmatlarini rivojlantirish;
Hududlarda “103” tez tibbiy yordam boshqaruv markazining yagona tizimini joriy qilish;
Learning more
Photo
Tibbiyot muassasalari xizmatlari uchun “Tibbiy axborot tizimi”ni yaratish.
Aholi xatlovi: Patronaj tekshiruvlarini optimallashtirish maqsadida “Xatlov” elektron tizimi ishga tushirilib, unda 30 million nafar aholining maʼlumotlari shakllantirildi.
Kadrlar tayyorlash: 2019-yildan boshlab tibbiyot oliy oʻquv yurtlarida klinik psixologiya, biotibbiyot muhandisligi va zamonaviy dori vositalarini boshqarish boʻyicha sertifikatlash kabi yangi mutaxassisliklar va fanlar ochildi.
Aholi xatlovi: Patronaj tekshiruvlarini optimallashtirish maqsadida “Xatlov” elektron tizimi ishga tushirilib, unda 30 million nafar aholining maʼlumotlari shakllantirildi.
Kadrlar tayyorlash: 2019-yildan boshlab tibbiyot oliy oʻquv yurtlarida klinik psixologiya, biotibbiyot muhandisligi va zamonaviy dori vositalarini boshqarish boʻyicha sertifikatlash kabi yangi mutaxassisliklar va fanlar ochildi.
Learning more
Photo
44. Mustaqillik yillarida qadryatlar va ajdodlar merosini qayta tiklash
Tarixni xolis yoritish: Jamiyat maʼnaviyatini yuksaltirish maqsadida boy tariximizni xolis va haqqoniy yoritish, barcha oʻquv maskanlarida Vatan tarixini oʻqitish boʻyicha tizimli choralar koʻrildi.
Uchrashuv va qarorlar: Oʻzbek xalqi va davlatchiligi tarixini ilmiy asosda yoritish vazifalari 1998-yil iyun oyida Prezident I.A. Karimovning bir guruh tarixchi olimlar bilan suhbatida belgilab berildi. Shundan soʻng, 1998-yil 27-iyulda Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi FA Tarix instituti faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi Qarori qabul qilindi.
Ziyolilar nomining oqlanishi: Vatan ozodligi yoʻlida shahid ketgan Abdulla Qodiriy, Choʻlpon, Fitrat, Usmon Nosir kabi xalq ziyolilarining nomi va hurmati oʻz joyiga qoʻyilib, asarlari nashr etildi.
“Shahidlar xotirasi” majmuasi: Toshkentda mustamlakachilik davri qurbonlari xotirasini abadiylashtirish maqsadida ushbu yodgorlik majmuasi bunyod etildi. Majmua qoshida “Qatagʻon qurbonlari xotirasi” muzeyi qurilib, 2002-yil 27-avgust kuni foydalanishga topshirildi.
2. Milliy va maʼnaviy qadriyatlarning tiklanishi
Qadriyatlar poydevori: Oʻzbek xalqining milliy qadriyatlari uzoq tarixiy jarayon davomida, dastlab mahalliy mazmunda (Xorazm, Surxondaryo, Buxoro, Samarqand, Toshkent, Fargʻona kabi hududlarda) urf-odat, rasm-rusum va marosimlar tarzida shakllanib, asrlar davomida elanib umummilliy darajaga koʻtarilgan.
“Oltin meros” jamgʻarmasi: 1996-yil yanvarda Respublika “Maʻnaviyat va maʻrifat” jamoatchilik Markazi huzurida “Oltin meros” xalqaro xayriya jamgʻarmasi tuzildi va oʻsha yilning 27-sentabrida Vazirlar Mahkamasi qarori bilan davlat tomonidan moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlandi.
Gʻalaba bogʻi va yodgorliklar: Ikkinchi jahon urushida qozonilgan buyuk gʻalabaning 75 yilligiga bagʻishlab Toshkentning Olmazor tumanida “Gʻalaba bogʻi”, “Shon-sharaf” muzeyi, “Matonat madhiyasi” hamda “Mangu jasorat” monumentlari barpo etildi.
3. Muzeylar tizimini rivojlantirish va moddiy bazasini mustahkamlash
Muzeylarni rekonstruksiya qilish: 2017–2027-yillar davomida yurtimizdagi barcha muzeylarni rekonstruksiya qilish, qayta taʼmirlash va ularning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash ustuvor vazifa qilib belgilangan.
Yangi muzey va qoʻriqxonalar: Koʻplab yangi muzeylar bunyod etildi, mavjudlarining ishi zamon talablariga moslashtirildi hamda muzey-qoʻriqxonalar tashkil qilindi.
Raqamli koʻrsatkichlar (2021-yil holatiga): Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, 2021-yil 1-yanvar holatiga Oʻzbekistondagi muzeylar soni 105 taga yetgan.
Hududlar kesimida muzeylar quyidagicha taqsimlangan:
Qoraqalpog‘iston
Respublikasida 4 ta, Andijon viloyatida 2 ta, Buxoro viloyatida 19 ta, Jizzax
viloyatida 5 ta, Qashqadaryo viloyatida 3 ta, Navoiy viloyatida 5 ta, Namangan
viloyatida 2 ta, Samarqand viloyatida 12 ta, Surxondaryo viloyatida 2 ta, Sirdaryo
viloyatida 1 ta, Toshkent viloyatida 5 ta, Farg‘ona viloyatida 13 ta, Xorazm
viloyatida 3 ta muzey o‘z ekspozitsiyalari bilan tashrif buyuruvchilarga xizmat
qilmoqda
Tarixni xolis yoritish: Jamiyat maʼnaviyatini yuksaltirish maqsadida boy tariximizni xolis va haqqoniy yoritish, barcha oʻquv maskanlarida Vatan tarixini oʻqitish boʻyicha tizimli choralar koʻrildi.
Uchrashuv va qarorlar: Oʻzbek xalqi va davlatchiligi tarixini ilmiy asosda yoritish vazifalari 1998-yil iyun oyida Prezident I.A. Karimovning bir guruh tarixchi olimlar bilan suhbatida belgilab berildi. Shundan soʻng, 1998-yil 27-iyulda Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi FA Tarix instituti faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi Qarori qabul qilindi.
Ziyolilar nomining oqlanishi: Vatan ozodligi yoʻlida shahid ketgan Abdulla Qodiriy, Choʻlpon, Fitrat, Usmon Nosir kabi xalq ziyolilarining nomi va hurmati oʻz joyiga qoʻyilib, asarlari nashr etildi.
“Shahidlar xotirasi” majmuasi: Toshkentda mustamlakachilik davri qurbonlari xotirasini abadiylashtirish maqsadida ushbu yodgorlik majmuasi bunyod etildi. Majmua qoshida “Qatagʻon qurbonlari xotirasi” muzeyi qurilib, 2002-yil 27-avgust kuni foydalanishga topshirildi.
2. Milliy va maʼnaviy qadriyatlarning tiklanishi
Qadriyatlar poydevori: Oʻzbek xalqining milliy qadriyatlari uzoq tarixiy jarayon davomida, dastlab mahalliy mazmunda (Xorazm, Surxondaryo, Buxoro, Samarqand, Toshkent, Fargʻona kabi hududlarda) urf-odat, rasm-rusum va marosimlar tarzida shakllanib, asrlar davomida elanib umummilliy darajaga koʻtarilgan.
“Oltin meros” jamgʻarmasi: 1996-yil yanvarda Respublika “Maʻnaviyat va maʻrifat” jamoatchilik Markazi huzurida “Oltin meros” xalqaro xayriya jamgʻarmasi tuzildi va oʻsha yilning 27-sentabrida Vazirlar Mahkamasi qarori bilan davlat tomonidan moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlandi.
Gʻalaba bogʻi va yodgorliklar: Ikkinchi jahon urushida qozonilgan buyuk gʻalabaning 75 yilligiga bagʻishlab Toshkentning Olmazor tumanida “Gʻalaba bogʻi”, “Shon-sharaf” muzeyi, “Matonat madhiyasi” hamda “Mangu jasorat” monumentlari barpo etildi.
3. Muzeylar tizimini rivojlantirish va moddiy bazasini mustahkamlash
Muzeylarni rekonstruksiya qilish: 2017–2027-yillar davomida yurtimizdagi barcha muzeylarni rekonstruksiya qilish, qayta taʼmirlash va ularning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash ustuvor vazifa qilib belgilangan.
Yangi muzey va qoʻriqxonalar: Koʻplab yangi muzeylar bunyod etildi, mavjudlarining ishi zamon talablariga moslashtirildi hamda muzey-qoʻriqxonalar tashkil qilindi.
Raqamli koʻrsatkichlar (2021-yil holatiga): Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, 2021-yil 1-yanvar holatiga Oʻzbekistondagi muzeylar soni 105 taga yetgan.
Hududlar kesimida muzeylar quyidagicha taqsimlangan:
Qoraqalpog‘iston
Respublikasida 4 ta, Andijon viloyatida 2 ta, Buxoro viloyatida 19 ta, Jizzax
viloyatida 5 ta, Qashqadaryo viloyatida 3 ta, Navoiy viloyatida 5 ta, Namangan
viloyatida 2 ta, Samarqand viloyatida 12 ta, Surxondaryo viloyatida 2 ta, Sirdaryo
viloyatida 1 ta, Toshkent viloyatida 5 ta, Farg‘ona viloyatida 13 ta, Xorazm
viloyatida 3 ta muzey o‘z ekspozitsiyalari bilan tashrif buyuruvchilarga xizmat
qilmoqda
❤1