“Dunyo mamlakatlari” kitobi, bu oddiy ma’lumotlar to‘plami emas, balki o‘z joyingizdan turib butun dunyo bilan tanishtiradigan intellektual sayohatdir.

Uni o‘qigan kishida, eng avvalo, dunyoqarash kengayadi. Xarita ustidagi nomlar jonlanadi, har bir davlat o‘z tarixi, madaniyati, iqtisodi va yashash tarzi bilan alohida bir olamga aylanadi. Siz shunchaki mamlakatlar haqida o‘qimaysiz, Siz ularni tushuna boshlaysiz.
Bu kitob bizga:
1) global fikrlashni beradi — voqealarga faqat mahalliy emas, balki xalqaro nuqtai nazardan qarashni o‘rganamiz;
2) muloqot madaniyatini oshiradi — turli xalqlarni bilgan inson har qanday suhbatda erkin bo‘la oladi;
3) o‘ziga ishonch bag‘ishlaydi — bilimli inson har doim bir qadam oldinda yuradi;
4) tanqidiy tafakkurni rivojlantiradi — biz fakt ortidagi sababni ko‘ra boshlaymiz.
Eng muhimi, bu kitobni zo‘rma-zo‘raki o‘qimaysiz, u Sizni qiziqtirib qo‘yadi. Birinchi sahifadan boshlab o‘zingiz sezmagan holda o‘qishda davom etasiz. Va yana ham muhim jihati, u yosh va jins tanlamaydi, uni oila a’zolariga o‘qib berib, “bir o‘q bilan bir necha quyonni urish”, ya’ni dunyo haqida butun oilani, jamiyatni bilimli bo’lishiga hissa qo’shasiz.
Bugun dunyo shiddat bilan o‘zgarib bormoqda. Biz axborotlar oqimi hukmron bo‘lgan davrda yashayapmiz. Demak, kim dunyoni bilsa, u imkoniyatlarni qo‘lga kiritibdi. Kimda imkoniyat bo‘lsa, u dunyoni yutibdi.
“Dunyo mamlakatlari” kitobi esa aynan shu yo‘lda sizning eng ishonchli yo‘lboshingizga aylanishi shubhasiz. Quyida bu fikrni yanada oydinlashtiruvchi uch buyuk adib — ispan adiblari Migel de Servantes, Xorxe Luis Borxes va amerikalik shoira Emili Dikinsonning fikrlarini keltiraman:
1) Migel de Servantes:
🇪🇸 El que lee mucho y anda mucho, ve mucho y sabe mucho.
(🇺🇿 Ko‘p o‘qigan va ko‘p kezgan inson ko‘p narsani ko‘radi va ko‘p narsani biladi;
🇺🇸 He who reads much and travels much sees much and knows much).

2) Xorxe Luis Borxes:
🇪🇸 Siempre imaginé que el Paraíso sería algún tipo de biblioteca.
(🇺🇿 Men doimo jannat qandaydir kutubxona bo‘lsa kerak, deb tasavvur qilaman;
🇺🇸 I have always imagined that Paradise would be a kind of library).

3) Emili Dikinson:
🇺🇸 There is no frigate like a book to take us lands away.
(🇺🇿 Bizni olis yurtlarga olib boradigan kitobdek kema yo‘q;
🇪🇸 No hay fragata como un libro para llevarnos a tierras lejanas).
Xullas, yoshligimda “Suv ostida 80 ming kilometr” (Twenty Thousand Leagues Under the Sea)” asarini o‘qib, uning sahifalari bilan birga sayohat qilgandim. Orzu qilgandim o’shanda ko’p yurtlarni kezishni… va 30 dan ortiq mamlakatda bo‘ldim. Demak, orzular, albatta, ro‘yobga chiqadi. Bugun ana shu imkoniyat “Dunyo mamlakatlari” orqali Sizning qo‘lingizda. U bilan birga siz nafaqat bilim olasiz, balki dunyo bo‘ylab sayohatga chiqasiz, yangi ufqlarni kashf etasiz va tasavvuringizni boyitasiz.
Bu qanday ajoyib!

PS Quyidagi videoda tahrir hayati a’zolari va muallifning kitob haqidagi qisqa fikrlari bayon etilgan.

#Ибрат

— Энг доно ким?
— Ҳаёт қийинчиликларидан ғамгин бўлмаган киши.

— Энг яхши бойлик нима?
— Ақл.

— Қайси олов ўз ёқувчисини куйдиради?
— Ҳасад ўти.

— Қандай бино вайрон бўлмайди?
— Адолат биноси.

— Қайси аччиқ нарсанинг сўнгги ширин?
— Сабрнинг.

— Қайси нарсанинг охири аччиқ?
— Шошқалоқликнинг.

— Қайси дард бедаво?
— Нодонлик.

Дарвешдан "Заҳар нима?" дея сўрадилар.
Дарвеш жавоб қилди:
- Эҳтиёжимиздан ортиқ хамма нарса заҳар бўлади.
Ортиқча куч, ортиқча дам олиш, ортиқча ейиш, ортиқча қўрқув, ортиқча хотиржамлик, ортиқча қувноқлик, ортиқча нафрат ва ҳатто ортиқча яхшилик қилиш ҳам...

Ҳаётнинг моҳияти - меъёрда.

#иқтибос

"Бахтнинг бир эшиги ёпилганда, бошқаси очилади. Лекин биз кўпинча ёпиқ эшикка тикилиб, буни сезмай қоламиз."

Ҳелен КЕЛЛЕР

Уинстон Черчилль ҳаёт ҳақиқатлари ҳақида

«Ёшликда тушликкача ҳеч қачон спиртли ичимлик ичмасликни ӯз олдимга вазифа  қилиб олгандим. Энди эса, ёшим ўтиб, шу қоидани тонггача ичмаслик деб озгина ўзгартирдим.»

Уинстон Черчилль адабиёт соҳасида Нобел мукофотига сазовор бўлган Буюк Британиянинг ягона Бош вазири. Унинг асарларини ўқиб, шунга ишонч ҳосил қиласиз: машҳур ёзувчи бўлиш учун узун китоблар ёзиш шарт эмас. Ва ҳақиқий файласуф бўлиш учун ҳам шундай.

Мана ундан ҳаёт ҳақидаги ибратли  сўзлар:

Агар дўзахдан ўтаётган бўлсанг ҳам тўхтама, давом эт.
Душманларинг борми? Демак, ҳаётинг давомида қачондир қандайдир ҳақиқатни ҳимоя қилгансан.
Ҳар бир инқироз — янги имкониятлар эшигидир.
Ақлли одам ҳамма хатоларни ўзи қилмайди — бошқаларга ҳам имконият беради.
Демократияга қарши энг кучли далил — ўртача сайловчи билан беш дақиқалик суҳбат.
Муваффақият — ҳушёрликни йўқотмаган ҳолда бир муваффақиятсизликдан иккинчисига қадам ташлашдир.
Бургут фақат бўронга қарши учсагина баландроқ кўтарилади.
Ӯз фикрини ҳеч қачон ўзгартирмайдиган одам — ахмоқ одамдир.
Капитализмнинг туғма нуқсони  — неъматларни нотўғри  тақсимлаш; социализмнинг туғма фазилати — камбағалликни тенг тақсимлаш.
Қарғалар сукут сақлаганда — тўтиқушлар гапиради.
Ҳокимият — гиёҳвандлик каби. Ундан бир марта татиб кўрган киши, абадий  боғланиб қолади.
Ҳар бир инсон ҳаёти давомида “катта имконият”га дуч келади. Афсуски, кўпчилигимиз ундан бехабар ўтиб кетамиз.
Ӯзингизга соғлик ва бойлик тиламанг — омад тиланг. Титаникда ҳамма бой ва соғлом эди, фақат саноқли инсонларгина омадли чиқди.
Ҳақиқат ӯз шимини кийиб улгурмасдан, ёлғон ер шарини ярмини айланиб чиқади,
Сиёсат — урушдек хавфли. Фарқи шундаки, урушда бир марта ўласан, сиёсатда — бир неча марта.
Менинг дидим содда: мен фақат энг яхшисини қабул қиламан.
Тортишувда сўнгги сўз сизники бўлишини истайсизми? Унда мухолифингизга “Эҳтимол, сиз ҳақлисиз”, деб айтиш кифоя.
Эрта хато қилган одам кўпроқ афзалликка эга: у хатоларидан ўрганади.
Одамлар ўзлари билмаган сирни жуда яхши сақлай оладилар.
Мен чўчқаларни яхши кўраман: итлар бизга пастдан юқорига  қарайди, мушуклар юқоридан пастга. Фақат чўчқаларгина тўғридан боқадилар.
Уруш — бу бошқалар манфаати учун бегуноҳ инсонларнинг ҳалок бўлишидир.
Ҳаётнинг буюк сабоғи шундаки, кўпинча аҳмоқлар ҳақ бўлиб чиқишади.
Одамни ўлдиришдан кўра сотиб олган яхши, ўлик бўлгандан кўра сотқин бўлиш яхшироқдир.
Бир миллатни бошқариш тўрт фарзанд тарбиясидан осонроқ.
Биз катта воқеалар даврида, аммо кичик одамлар орасида яшаяпмиз.
Тахта  пойафзалдан тахта  пойафзалгача — тўрт авлодлик йўл: биринчиси топади, иккинчиси кўпайтиради, учинчиси исроф қилади, тўртинчиси яна завод қуради.
Хотиржамликдан ўзга обрўга эришишнинг осон йўли йўқ.
Америкаликлар доимо энг тўғри ечим топишади. Фақат барча  нотўғри йўлларни синаб кўргандан сўнг…
Мамлакат учун оғир дамларда афсоналар қадрини баҳолаш қийин.
Муносабатларни бузишнинг энг осон йўли — уларни аниқлашга уриниш.
Парламентнинг вазифаси — муштлашувларни сўз билан алмаштириш.
Қачон икки киши уришса — ғолиб учинчи киши бўлади.
Қотилларни ўлдириш билан қотиллар сонини камайтириб бӯлмайди.
Пессимист ҳар имкониятда муаммони кўради; оптимист ҳар муаммода имкониятни.
Ҳар ҳурган итга тош отаверсанг, ҳеч қачон манзилингга ета олмайсан.
Ўз ўтмишини унутган миллат келажагидан маҳрум бўлади.
Ҳатто энг ёруғ нур ҳам соясиз бўлмайди.
Ҳеч бир юлдуз орқасида қора парда бўлмаса кўзга ташланмайди.

…Кимдир Черчилль нутқ ирод қилаётганда сўради:
— Ҳар сафар нутқ сўзлаганда, залнинг тўлиб кетганини кўриш сизга ёқадими?
Черчилль жавоб беради:
— Албатта, ёқади. Лекин баъзан  ўйлаб қоламан: агар мен нутқ сўзлаш учун эмас, балки дорга осилиш учун чиқсам, залда одам икки баробар кўп бўларди...

Talabaning nutqiy mahoratga ega bo'lishi uchun bir qator talablar mavjud. Bu talablar nafaqat akademik muvaffaqiyatga erishishda, balki kelajakdagi professional faoliyatda ham muhim rol o'ynaydi. Quyida asosiy talablar keltirilgan:

1. Til boyligi:

*   So'z boyligi: Talaba o'z fikrlarini aniq va to'liq ifodalash uchun yetarli so'z boyligiga ega bo'lishi kerak. Bu kitoblar o'qish, lug'atlardan foydalanish va yangi so'zlarni o'rganish orqali erishiladi.
*   Grammatik bilimlar: Talaba tilning grammatik qoidalarini yaxshi bilishi kerak. Bu gaplarni to'g'ri tuzish, so'zlarni o'rinli ishlatish va xatolarga yo'l qo'ymaslik uchun zarur.

2. Nutq texnikasi:

*   To'g'ri talaffuz: Talaba so'zlarni to'g'ri talaffuz qilishi, urg'uni to'g'ri qo'yishi va nutq ohangini moslashtira olishi kerak.
*   Ravon nutq: Talaba ravon va tushunarli nutqqa ega bo'lishi kerak. Bu nutq tezligini nazorat qilish, pauzalardan o'rinli foydalanish va ortiqcha so'zlardan qochish orqali erishiladi.
*   Ovoz: Talaba o'z ovozini nazorat qila olishi, uni balandligi, ohangi va tembrini vaziyatga moslashtira olishi kerak.

3. Tinglash qobiliyati:

*   Diqqat bilan tinglash: Talaba boshqalarning nutqini diqqat bilan tinglashi, asosiy fikrlarni ajrata olishi va tushunishi kerak.
*   Fikr bildirish: Talaba tinglaganlari haqida savollar berishi, fikr bildira olishi va munozaralarda ishtirok etishi kerak.

4. Nutqiy vaziyatni hisobga olish:

*   Auditoriyani tushunish: Talaba nutq qilayotgan auditoriyaning qiziqishlari, bilim darajasi va ehtiyojlarini hisobga olishi kerak.
*   Maqsadni aniqlash: Talaba nutqining maqsadi nima ekanligini aniq bilishi kerak (axborot berish, ishontirish, ko'ngil ochish va h.k.).
*   Vaziyatga moslashish: Talaba nutqini vaziyatga moslashtira olishi, kerak bo'lganda uni o'zgartira olishi kerak.

5. Notiqlik qobiliyati:

*   Ishonch: Talaba o'ziga ishonishi, qo'rqmasdan auditoriya oldida nutq qila olishi kerak.
*   Samimiyat: Talaba samimiy bo'lishi, o'z fikrlarini chin dildan ifodalashi kerak.
*   Emotsionallik: Talaba nutqiga emotsiyalar qo'sha olishi, tinglovchilarga ta'sir o'tkaza olishi kerak.
*   Hikoya qilish: Talaba hikoyalar yordamida o'z fikrlarini yanada qiziqarli va tushunarli qila olishi kerak.

6. Tanqidiy fikrlash:

*   Ma'lumotlarni tahlil qilish: Talaba turli manbalardan olingan ma'lumotlarni tahlil qila olishi, ularning ishonchliligini baholay olishi kerak.
*   Argumentlarni tuzish: Talaba o'z fikrlarini asoslash uchun mantiqiy argumentlar tuza olishi kerak.
*   Xulosalar chiqarish: Talaba ma'lumotlar va argumentlar asosida to'g'ri xulosalar chiqara olishi kerak.

7. Amaliy mashqlar:

*   Nutq tayyorlash: Talaba turli mavzularda nutqlar tayyorlashi va ularni mashq qilishi kerak.
*   Auditoriya oldida chiqish: Talaba imkon qadar ko'proq auditoriya oldida chiqish qilishi kerak.
*   Fikr-mulohazalarni qabul qilish: Talaba o'z nutqi haqida boshqalardan fikr-mulohazalar so'rashi va ularni hisobga olishi kerak.

Ushbu talablarga javob berish orqali talaba nutqiy mahoratga ega bo'lishi va o'z fikrlarini samarali tarzda ifodalay olishi mumkin.