Интересно, что в середине XVIII в. Улус Джучи вернулся ровно в те границы, которые Чингисхан выделил Джучи. Я про территорию Казахского ханства.
👍17😢5👎1
Мажарстандағы 1802 жылы құрылған Сечени ұлттық кітапханасының түркі мәдениеті мен тарихына қатысты қолжазба және құжаттар, Орталық Азияға қатысты ежелгі карталар қоры өте бай екен. Оның дені күні бүгінге дейін ғылыми айналымға түспеген. Бұйырса осыған айналып соқпақпыз. 1661 жылы құрылған Берлин мемлекеттік кітапханасы қорындағы Шығыс қолжазбалары, оның ішінде Орталық Азия аймағына қатысты араб, парсы тілі мен ескі түркі әдеби тіліндегі еңбектер ерекше. Мұнда
42 000-нан аса қолжазба сақталған, оның ішінде 252 қолжазба түркі тіліндегі әдебиеттер екенін байқадық. Франция Ұлттық кітапханасы Шығыс қолжазбалар бөлімінде Батыс және Шығыс тілдерінде жалпы 56 тілде қолжазба сақталған. Мұның бәрі саяхатшылар, елшілер, саудагерлер, антикварлар арқылы қорға алынған. Бұл кітапханадағы парсы тіліндегі қолжазбалардың жалпы саны 2869, түркі тілінде 2038, оның ішінде 113 қолжазба Орталық Азияға тікелей қатысты түркі (шағатай) тілінде жазылыпты. Сақталған құжаттардың арасында Қашқария, Түркістан мен Орталық Азия тарихына қатысты материалдар мен қазақ хандары мен сұлтандарының хаттары бар. Барақ ханның түрік сұлтанына хаты, Тәуекел ханның Бұқараға жорығы туралы осы кезге дейін беймәлім болып келген дүниелер осы кітапхана қорындағы маңызды деректер қатарынан.
https://egemen.kz/article/391599-duken-masimkhanuly-europa-arkhivterinde-el-tarikhyna-qatysty-eleuli-derekter-az-?
42 000-нан аса қолжазба сақталған, оның ішінде 252 қолжазба түркі тіліндегі әдебиеттер екенін байқадық. Франция Ұлттық кітапханасы Шығыс қолжазбалар бөлімінде Батыс және Шығыс тілдерінде жалпы 56 тілде қолжазба сақталған. Мұның бәрі саяхатшылар, елшілер, саудагерлер, антикварлар арқылы қорға алынған. Бұл кітапханадағы парсы тіліндегі қолжазбалардың жалпы саны 2869, түркі тілінде 2038, оның ішінде 113 қолжазба Орталық Азияға тікелей қатысты түркі (шағатай) тілінде жазылыпты. Сақталған құжаттардың арасында Қашқария, Түркістан мен Орталық Азия тарихына қатысты материалдар мен қазақ хандары мен сұлтандарының хаттары бар. Барақ ханның түрік сұлтанына хаты, Тәуекел ханның Бұқараға жорығы туралы осы кезге дейін беймәлім болып келген дүниелер осы кітапхана қорындағы маңызды деректер қатарынан.
https://egemen.kz/article/391599-duken-masimkhanuly-europa-arkhivterinde-el-tarikhyna-qatysty-eleuli-derekter-az-?
egemen.kz
Дүкен МӘСІМХАНҰЛЫ: Еуропа архивтерінде ел тарихына қатысты елеулі деректер аз емес
Жақында Еуропа елдеріндегі Қазақстан елшіліктері, Батыстың бірқатар ғылыми мекемелері сайттарынан, әлеуметтік желілерден Ғылым және жоғары білім министрлігі Р.Б.Сүлейменов атындағы Шығыстану институтының делегациясы алыс шетелден ұлт тарихы мен мәдениетіне…
👍9🔥2
Остатки мавзолея Көк-Кесене в Сыгнаке. По мнениям исследователей, там мог быть захоронен шибанид Абулхайр-хан.
👍27
https://www.inform.kz/ru/pisma-v-moskvu-svyazi-s-buharoy-kakoy-bila-diplomatiya-v-kazahskom-hanstve-3e91aa
Дал интервью Казинформу о дипломатии Казахского ханства.
Дал интервью Казинформу о дипломатии Казахского ханства.
Казинформ
Письма в Москву, связи с Бухарой: какой была дипломатия в Казахском ханстве
Историк Адильбек Каратаев, младший научный сотрудник НИИ Улуса Джучи, рассказал корреспонденту Kazinform о дипломатии Казахского ханства, тонкостях внешней политики ханов и параллелях с современной геополитикой.
👍16🤡2❤1
⬆️ "Другой важный успех — переговоры Тауке-хана после похода на Бухару."
Не Тауке, а Тауекель.
Не Тауке, а Тауекель.
❤8👍3🔥2
Forwarded from Казахское ханство и Русское царство
«— Есть ли примеры неудачных дипломатических миссий?
— Один из таких примеров — попытка Тауекель-хана получить у России огнестрельное оружие. В послании царю он указывал на угрозу со стороны Шейбанидов, общую для казахов и русских. Но оружие не было передано. В результате хану пришлось долго ждать подходящего момента для наступления. Возможно, при иной поддержке история могла пойти другим путем».
В историографии нередко казахско-русские посольства конца XVI в. оцениваются как «неудачные». При чем если в ранней историографии (А. И. Левшин и др.) неудача виделась в том, что вопреки договоренностям Таваккул-хан не пошел «под царскую руку», т. е. в реальности не признал зависимости от царя, то в современной историографии «неудача» видится в том, что не было получено огнестрельное оружие, которое якобы просил казахский хан.
Во-первых, о передачи оружия (вопреки распространенности такой версии в историографии) в ходе переговоров речь не шла. В литературе (например Я. Г. Солодкин) уже обращалось внимание на то, что под «огненным боем», который упоминается в источниках, казахская сторона подразумевала не огнестрельное оружие, а вооруженную им русскую рать.
Во-вторых, в силу все еще не исследованности всех деталей тех событий мы, собственно, до конца и незнаем чем завершились казахско-русские посольские контакты 1590-х гг. Нам относительно известно содержание и отдельные детали только первого казахского посольства (во главе с Кул-Мухаммедом) и отчасти первого русского (во главе с Вельямином Степановым), однако мы практически очень мало знаем о деталях второго казахского посольства (так же во главе с Кул-Мухаммедом) и вообще не знаем о содержании второй русской миссии (Исенчюры Байкешева) отправленной к Таваккул-хану.
Таким образом сложно судить об успешности или неудаче посольства. Однако определенная интенсивность контактов, особенно в сравнении с предыдущем периодом, показывает заинтересованность сторон друг в друге. По крайней мере если бы после первого посольства казахский хан увидел бесперспективность дальнейших контактов, то навряд ли бы направил еще одно свое посольство в Москву, да при этом еще и вместе с одним из своих сыновей.
— Один из таких примеров — попытка Тауекель-хана получить у России огнестрельное оружие. В послании царю он указывал на угрозу со стороны Шейбанидов, общую для казахов и русских. Но оружие не было передано. В результате хану пришлось долго ждать подходящего момента для наступления. Возможно, при иной поддержке история могла пойти другим путем».
В историографии нередко казахско-русские посольства конца XVI в. оцениваются как «неудачные». При чем если в ранней историографии (А. И. Левшин и др.) неудача виделась в том, что вопреки договоренностям Таваккул-хан не пошел «под царскую руку», т. е. в реальности не признал зависимости от царя, то в современной историографии «неудача» видится в том, что не было получено огнестрельное оружие, которое якобы просил казахский хан.
Во-первых, о передачи оружия (вопреки распространенности такой версии в историографии) в ходе переговоров речь не шла. В литературе (например Я. Г. Солодкин) уже обращалось внимание на то, что под «огненным боем», который упоминается в источниках, казахская сторона подразумевала не огнестрельное оружие, а вооруженную им русскую рать.
Во-вторых, в силу все еще не исследованности всех деталей тех событий мы, собственно, до конца и незнаем чем завершились казахско-русские посольские контакты 1590-х гг. Нам относительно известно содержание и отдельные детали только первого казахского посольства (во главе с Кул-Мухаммедом) и отчасти первого русского (во главе с Вельямином Степановым), однако мы практически очень мало знаем о деталях второго казахского посольства (так же во главе с Кул-Мухаммедом) и вообще не знаем о содержании второй русской миссии (Исенчюры Байкешева) отправленной к Таваккул-хану.
Таким образом сложно судить об успешности или неудаче посольства. Однако определенная интенсивность контактов, особенно в сравнении с предыдущем периодом, показывает заинтересованность сторон друг в друге. По крайней мере если бы после первого посольства казахский хан увидел бесперспективность дальнейших контактов, то навряд ли бы направил еще одно свое посольство в Москву, да при этом еще и вместе с одним из своих сыновей.
❤15👍7
Работорговля в Казахском ханстве - хорошая тема для исследований, если кому нужно.
❤10👍4
Forwarded from Qazaq DNA 🧩
🇰🇿P0006 Алтын Ордалық жауынгер | Золотоордынский воин (Karasuyr 28)
🧬C2-> F4002-> C-ZQ346
🧬mt dna: D4m2
Ғылыми мақалада «алтын ордалық» деп көрсетілген образец шамамен 1200-1600 жылдары өмір сүрген, Ұлытау облысында табылған.
🔸C-ZQ346 субклады шамамен б.з. 750 жылы C-F10312 субкладынан бөлінді.
~1275 жыл туыстық аясында қазіргі жалайыр руы арасынан табылды. ~1390 жыл туыстық аясында Орталық Азия халықтары арасында табылды.
——————
Образец, описанный в научной статье как «золотоордынский», был найден в районе Улытау и жил около 1200-1600 гг.
🔸Субклад C-ZQ346 ок. 750 г. н.э. был выделен из субклада C-F10312, является частью старкластера.
В рамках родства ~1275 лет обнаружены представители части рода жалайыр. В рамках родства ~1390 лет найдены люди среди народов Центральной Азии.
@kazakhdna
🧬C2-> F4002-> C-ZQ346
🧬mt dna: D4m2
Ғылыми мақалада «алтын ордалық» деп көрсетілген образец шамамен 1200-1600 жылдары өмір сүрген, Ұлытау облысында табылған.
🔸C-ZQ346 субклады шамамен б.з. 750 жылы C-F10312 субкладынан бөлінді.
~1275 жыл туыстық аясында қазіргі жалайыр руы арасынан табылды. ~1390 жыл туыстық аясында Орталық Азия халықтары арасында табылды.
——————
Образец, описанный в научной статье как «золотоордынский», был найден в районе Улытау и жил около 1200-1600 гг.
🔸Субклад C-ZQ346 ок. 750 г. н.э. был выделен из субклада C-F10312, является частью старкластера.
В рамках родства ~1275 лет обнаружены представители части рода жалайыр. В рамках родства ~1390 лет найдены люди среди народов Центральной Азии.
Палео ДНҚ :
🇨🇳 Kalatasi (Темір дәуірлік | Железный век Алтай (368-173 BCE)
🇲🇳Shar Tolgoi 1 (Ортағасырлық | Средневековая Моңғолия 1300-1400 CE)
🇺🇦UKR017 (Ортағасырлық | Средневековый Ноғай 1400-1500 CE)
@kazakhdna
👍9
Думаю, III том (об Улусе Джучи) из казахстанского академического многотомника займет видное место среди всей историографии об истории Улуса Джучи. Очень много новых открытий.
🔥29👍11
Жалпы түрде Жетіру тайпаларының тарихын мынадай түрде сипаттауға болады. Табын, тубан (дуван), тама (туман), рамадан, телеу, кердері, керейіт тайпалары XV ғасырда Әбілқайыр ханның мемлекетінің құрамына кірген. Әбілқайыр хан қайтыс болғаннан кейін кейбір тайпалар марқұм билеушінің әулетіне адалдығын сақтап, оның немересі Мұхаммед Шайбани ханмен бірге қазіргі Өзбекстан жеріне қоныс аударды. Ал басқа бір бөлігі Муса бидің басқаруымен бөлініп шыққан жаңа мемлекеттік бірлестік – Ноғай Ордасының құрамына енді.
Бұл тайпалар Қазақ хандығының құрамына тек жекелеген кезеңдерде, яғни Батыс бағытында сәтті экспансия жүргізген күшті қазақ хандары – Керей хан, Қасым хан, Хақназар хан тұсында ғана кірген болуы мүмкін. Қазақ хандарының билігі әлсіреп, олардың иеліктерінің аумағы қысқарған кезде, Жетіру тайпалары өз жерінде қалып, өздерінің сюзерендері ретінде ноғай билерін және сібір хандарын мойындаған.
Айта кетерлігі, «Илатиияның 92 ру» тізімінде қазақ руларының негізгі өзегі – жалайыр, қоңырат, алшын, арғын, найман, қыпшақ – айқын түрде топтастырылып, Жетіру тайпаларынан едәуір қашық орналасқан.
Тек XVI ғасырдың соңы мен XVII ғасырдың басында, Ноғай Ордасы мен Сібір хандығының күйреуі мен терең дағдарысы кезінде, табын, тама, рамадан, кердері, телеу, керейіт, жағалбайлы тайпаларының бір бөлігі қазіргі Оңтүстік Қазақстан мен Солтүстік Өзбекстан аумағына қоныс аударады.
Болжам бойынша, осы кезде қазақ даласына табындармен бірге Сібір билеушісі Көшім ханның ұрпақтары да келген. Оның шөбересі Күшік хан Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің іргесінде жерленген.
Р. Ж. Темірғалиев. Қазақтың Жетіру ру-тайпалық одағының тарихына дейінгі кезең туралы
Бұл тайпалар Қазақ хандығының құрамына тек жекелеген кезеңдерде, яғни Батыс бағытында сәтті экспансия жүргізген күшті қазақ хандары – Керей хан, Қасым хан, Хақназар хан тұсында ғана кірген болуы мүмкін. Қазақ хандарының билігі әлсіреп, олардың иеліктерінің аумағы қысқарған кезде, Жетіру тайпалары өз жерінде қалып, өздерінің сюзерендері ретінде ноғай билерін және сібір хандарын мойындаған.
Айта кетерлігі, «Илатиияның 92 ру» тізімінде қазақ руларының негізгі өзегі – жалайыр, қоңырат, алшын, арғын, найман, қыпшақ – айқын түрде топтастырылып, Жетіру тайпаларынан едәуір қашық орналасқан.
Тек XVI ғасырдың соңы мен XVII ғасырдың басында, Ноғай Ордасы мен Сібір хандығының күйреуі мен терең дағдарысы кезінде, табын, тама, рамадан, кердері, телеу, керейіт, жағалбайлы тайпаларының бір бөлігі қазіргі Оңтүстік Қазақстан мен Солтүстік Өзбекстан аумағына қоныс аударады.
Болжам бойынша, осы кезде қазақ даласына табындармен бірге Сібір билеушісі Көшім ханның ұрпақтары да келген. Оның шөбересі Күшік хан Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің іргесінде жерленген.
Р. Ж. Темірғалиев. Қазақтың Жетіру ру-тайпалық одағының тарихына дейінгі кезең туралы
👍14❤1
На территории Ногайской Орды в XVI веке находилось огромное количество многочисленных племен. И сами ногайцы могли выставить десять санов войск (100 тысяч). На той же территории впоследствии расположился казахский Младший жуз, однако всю территорию занимали племя Алшин и семь племен Жетыру. В XVIII веке эти восемь племен выставляло около 20 тысяч воинов.
В чем причина того, что на той же территории стало умещаться гораздо меньшее количество кочевого населения? Возможно, климат региона изменился в неблагоприятную сторону. Либо причиной было отсутствие у казахов доступа к берегам Волги. Вероятно в ее очень плодородной и густой травой долине могло пасти скот огромное количество кочевников.
В чем причина того, что на той же территории стало умещаться гораздо меньшее количество кочевого населения? Возможно, климат региона изменился в неблагоприятную сторону. Либо причиной было отсутствие у казахов доступа к берегам Волги. Вероятно в ее очень плодородной и густой травой долине могло пасти скот огромное количество кочевников.
❤14👍8