Шынында да, Ұлыс Жошының тарихы қашан аяқталып, кешкі Жошы ұрпақтарының мемлекеттерінің (оның ішінде Қазақ хандығының да) тарихы қашан басталды – бұл мәселені нақты бөліп айту қиын. Барлық даталар – ғалымдардың таңдауы. Өздері – хандар – ешқашан «енді міне, осы жылдан бастап біз Қазақ хандығымыз (немесе Қазан, Қырым, Сібір, Ноғай хандығымыз)» деп айтқан жоқ. Олардың дүниетанымында Жошы ұрпағының билігі қалай жүріп жатса, солай жалғасып жатыр деп қабылданды. Әсіресе, XVI ғасырда бұл көзқарас айқын байқалады. Ал XVII ғасырда мұны айту қиынырақ.

Кейбір ишан әулеттері өздерін Шыңғыс ханның ұрпағымыз деп есептейтін қазақ хандары мен сұлтандарымен құдандалы болып, өзара байланыстарын нығайтып, әлеуметтік мәртебелерін арттырған. Осындай әулеттердің бірі — XVIII ғасырдың ортасында Әбілқайыр ханмен бірге Түркістан қаласынан солтүстік-батысқа қоныс аударған сопы ұстаз Сейіт Мұхаммед-қожаның ұрпақтары еді. Мұхаммед-қожаның немересі Әбілқайыр ханның ұлы — сұлтан Шыңғысқа тұрмысқа шыққан, кейін оның ағасы — хан Нұралыға әйел болған. Осы әулеттен шыққан Қарауыл-қожа (Жәңгір хан Бөкейұлының қайын атасы) сұлтандар арасында кең тараған туыстық байланыстарымен белгілі болған. Оның ұлы — белгілі ағартушы Мұхаммед-Салих Бабажанов. Көптеген шыңғыс тұқымдары пайғамбар ұрпақтарымен құдандалы болу арқылы өздері де құрметті «сейіт» атағын алған.

Әдебиет:
Ерофеева, И.В. Родословные казахских ханов и кожа XVIII–XIX вв. (история, историография, источники). Алматы, 2003.

Об обстоятельствах смерти Абулхаир хана

Нұралы - үлкен хан? 🤔

Қырық сан Барақ

С 9 по 11 июня 2025 года в Болгаре и Казани пройдет VIII Международный Золотоордынский Форум «Pax Tatarica: средневековые источники и исторический контекст». Мероприятие организовано Институтом истории им. Ш.Марджани Академии наук Республики Татарстан и Болгарской исламской академией при поддержке ведущих научных учреждений России и зарубежных стран.

Форум объединит более 100 ученых из России, Казахстана, Турции, Египта, Марокко, Ирана, Китая, Японии, Франции, Канады и других стран. Ведущие ученые со всего мира обсудят новые открытия и актуальные вопросы истории Золотой Орды и татарских ханств.

На Форуме будут представлены сенсационные материалы, доказывающие, что город Болгар был первой столицей Золотой Орды. Участникам Форума расскажут о новых археологических находках, которые могут изменить датировку возникновения города Казани. Будут продемонстрированы результаты уникальных исследований золотоордынских мавзолеев, включая усыпальницы ханов. Планируется обсудить новые данные из тюркских и арабских источников о влиянии Золотой Орды на политику Европы и Азии. В рамках мероприятий Форума будут подниматься вопросы и об «исчезнувших городах» Поволжья: почему крупные золотоордынские центры пришли в упадок и что скрывают их руины? Несколько докладов будет посвящено легендарной личности Идегея и исторической памяти о нем. Мифы и реальность вокруг имени этого знаменитого полководца будут показаны через призму детального анализа исторических и фольклорных источников. Ильнур Миргалеев расскажет о татарах в османских хрониках – почему турецкие султаны называли себя наследниками Чингиз-хана? Жаксылык Сабитов представит новую реконструкцию генеалогии Джучидов – какие ветви правящей династии дожили до наших дней? Александр Филюшкин раскроет, как Москва перенимала ордынские дипломатические традиции в XVI веке.

Таким образом, Форум не только вносит вклад в науку, но и помогает восстановить объективную историю татарского народа. Многие доклады основаны на ранее неизученных рукописях, фольклоре и артефактах, которые проливают свет на истинную роль Золотой Орды в мировой истории. Форум станет главным научным событием года для всех, кто интересуется средневековой историей Евразии!

В рамках Форума пройдут Заседание совместной рабочей группы историков Российской Федерации и Республики Казахстан «Историко-культурное наследие золотоордынской цивилизации в контексте научных исследований российских и казахстанских историков» и российско-казахстанская конференция «Историческая память: академические подходы и неакадемические интерпретации» (Болгар – Казань, 9–10 июня 2025 г.). Также к дням проведения Форума приурочена работа I Международной летней школы по истории Золотой Орды (Болгар – Казань, 5–12 июня 2025 г.).

На Форуме будут представлены сенсационные материалы, доказывающие, что город Болгар был первой столицей Золотой Орды.

Қазақылық (qazaqlïq) феноменінің маңыздылығы кейбір неміс ғалымдары тарапынан да мойындалған. «Kasakentum, eine soziologisch-philologische Studie» («Қазақтар, әлеуметтанулық-филологиялық зерттеу») атты мақаласында неміс түркологы Аннемария фон Габайн Бартольд пен Заки Валиди Тоған ұсынған қазақ (qazaq) анықтамаларын қабылдай отырып, XV ғасырдан бастап қазақ (qazaq) сөзі саяси мақсатпен өз мемлекетінен бөлініп шыққан, жалғыз немесе отбасымен бірге далада рудың нақты қолдауынсыз көшіп-қонып жүрген, жаулап алуға ұмтылған ханзадаларды білдірген деп болжайды. Бұл анықтама сондай-ақ билікке келу мүмкіндігі жоқ ханзадаларды, сондықтан олар белгілі бір бағытсыз көшіп жүруге мәжбүр болғандарды, сондай-ақ ата-бабаларының мемлекеттерімен үзіп, қазақ (qazaq) атанған бүкіл тайпалар мен бірлестіктерді де білдірген. Ол сондай-ақ Жәнібек хан, Керей хан, Темір, Бабыр және Мұхаммед Шайбани хан қазақылық (qazaqlïq) тәжірибесінен өткен саяси тұлғалар қатарында болғанын атап өтеді.

Джу Юп Ли

Поздравляю братьев-узбеков с историческим выходом на Чемпионат мира по футболу!!!

Практически все походы джунгар на Южный Казахстан шли по пути Тараз - Шымкент - Сайрам - Ташкент.

Қажы сұлтан - Әбілқайыр ханның әкесі.

Я уже писал, что Жетысу входил в состав Улуса Джучи, пока не пришел угедеид Хайду, а за ним и чагатаиды. Только при Касым хане джучиды вернули себе Семиречье.

Тарихты қазіргі шындықпен — әсіресе қазіргі этностармен — байланыстыру ең пайдасыз әрі нәтижесіз іс екен деген қорытындыға келемін. Біріншіден, бұл — әрбір адамның, тұтас халықтардың жүрегіне әсер ететін нәзік әрі күрделі тақырып. Екіншіден, этникалық үдерістер тым күрделі, сондықтан «міне, бәрі осылай болған» деп айтуға болмайды. Кейде бір ғана рудың тарихын сипаттау қиын, ал бүтін этностардың тарихын жазу — нағыз mission impossible. Үшіншіден, бұл — уақыт пен күштің босқа кетуі. Тарих деген — ұсақ-түйекке үңілетін ғылым, онда нақты мәселелердің егжей-тегжейін зерттеу керек, ал мұнда сен ғасырлардан секіріп өтіп, біртұтас нәрсе тігемін деп әуре боласың. Себептерін көптеп келтіруге болады, бірақ қорытынды біреу — қазіргі идеологияға немесе саяси ахуалға тәуелді емес, тар әрі нақты тақырыптарды алып зерттеген жөн. Себебі, дәл осындай шағын тақырыптарды зерттеген сайын жаңа деректер ашыла береді. Ал кең тақырыптарға келгенде, жаңа жаңалықтар ашу мүмкін болмайды, өйткені олардың бәрі ұсақ-түйек детальдарда жасырынған.
Мысалы, беклербек Едігенің әкесі жайлы алғашқы мақалам есіме түседі — оны 2016 жылы жазып, 2019 жылы жарияладым. Нағыз «ұсақ-түйек зерттеу» еді. Бірақ айта аламын: кейінгі зерттеулердің бәрі осы мақаламнан бастау алды. Иә, бұл тақырыпта Жирмунский жазған, бірақ оны кім көтеріп, кім артынан сол тақырыпқа қайта оралды? Қазіргі кейбір ғалымдар да бұл мәселеге шолып өткен, алайда бәрі «эпостық нұсқа қате» деп санаған. Ал қазір бұл нұсқаны бірнеше беделді ғалым мойындап отыр. Бұл жерде өзімді мақтап тұрған жоқпын, тек айтайын дегенім — ешкімге керек емес сияқты көрінетін ұсақ мәселелермен айналысу әлдеқайда дұрыс. Солардан барып шынымен қызықты дүниелер өсіп шығады.

Самые распространенные этносы по регионам (не считая казахов и русских)

Сюжеты наших героических эпосов - готовые сценарии для фильмов в духе голливудских блокбастеров.

В эпосах присутствуют героизм и слабости батыров, любовные линии есть, и предательства близких, и военные хитрости, политические интриги, дружба и братство воинов, коварность правителей, надежность и верность боевых коней, и даже элементы фантастики. И главное - не нужно ничего придумывать с нуля. Берешь готовый сюжет и все. Особенно хороши эпосы "Едіге", "Орақ - Мамай", "Қарасай - Қази".

Просто красиво