دستگاه حفاری تونل که با نام مول (Mole) نیز شناخته میشود، با متههایش و حرکت چرخشی که دارد با حفر تونل پیش میرود. از این دستگاه غول پیکر برای حفر تونلهایی با مقطع دایرهای که قطری بیش از ۱ متر دارند استفاده میشود.
در روشهای قدیمی که با استفاده از انفجار و مته زنی تونل زده میشد باعث مشکلاتی در محیطهای اطراف و همچنین باعث نامنظم بودن تونل کنده شده میشد اما با استفاده از این دستگاه علاوه بر اینکه هیچ یک از دو مشکل ذکر شده وجود ندارد، باعث کم شدن هزینه ساخت میشود.
انجمن بینالمللی تونل (ITA)
البته ساخت دستگاههای TBM بسیار گران است و همچنین امکان جابجایی زیادی ندارند به همین دلیل شاید برای پروژههای کوچک استفاده از این دستگاهها گرانتر از روش سنتی باشد، اما برای پروژههای بزرگ و تونلهای طولانیتر به دلیل دقت در انجام پروژه و کاهش زمان پروژه این اختلاف قیمت جبران میشود.
بیشترین قطر دستگاه تی بی ام 15.43 متر است که برای پروژهای در شانگهای چین ساخته شده است. البته در این پروژه خاک و سنگهای محل نرم بوده اما برای سنگهای سخت بیشترین قطر 14.4 متر بوده است.
به طور معمول سرعت چرخش این نوع دستگاهها بین ۱ تا ۱۰ دور در دقیقه است که بستگی به نوع خاک دارد.
یکی از ویژگیهای خوب دستگاه های TBM این است که خرده سنگ و خاک حفر شده بصورت اتوماتیک روی ریلهای موجود در آن خارج میشوند. در بیشتر مواقع این خاک و سنگ خارج شده در ساخت بتن برای خود پروژه استفاده میشود.
دستگاههای تی بی ام یکی از مهمترین ماشین آلات حفر تونل می باشند که قادرند تونل را به صورت تمام مقطع حفر کنند.
تکامل و گسترش این دستگاه ها سبب شده است که آهنگ پیشروی تونل ها در حد قابل توجهی افزایش یابد. امروزه در سنگهای نسبتا سخت نیز برای حفر تونل از این ماشینها استفاده میکنند.
بعد از سالها تلاش و ساخت انواعی از این نوع ماشین ها کوشش های بعدی به منظور ساخت ماشین های تمام مقطعی بود که شرایط سخت زمین شناختی قادر به حفر تونل باشد که آهنگ پیشرفت و تکامل در این زمینه در مقایسه با پیشرفت های اولیه این ماشین ها محدود تر است.
در واقع شروع این تحقیقات کوشش های رابینز در سال 1957 میلادی برای ساخت ماشینهایی بود که بتواند در سنگ های خیلی سخت نیز با راندمان معقول تونل حفر کند.
در آن زمان به تدریج این دستگاه ها سنگینتر و محکمتر شدند و توان آنها نیز افزایش یافت اما پیشرفت آنها در زمینه حفر سنگهای محکم کند است.
به عنوان مثال عملکرد نوعی از این دستگاه ها که مجهز به هر دو سیستم برش ناخنی و دیسکی بود برای حفر در سنگهای آهکی سیلیتی که در بین آنها لایههایی با مقاومت140mpa وجود داشت راضی کننده نبود. سر انجام ناخنها به طور کلی حذف شد و حفر تونل تنها با استفاده از دیسک های حفار ادامه یافت.
تقسیم بندی ماشینهای تی بی ام:
open t.b.msingle t.b.md.s t.b.m
قسمت های اصلی ماشینهای تی بی ام:
بد نهصفحه حفارابزار برشچنگ زنهاجک های رانش صفحه حفارنحوه تخلیه مواد حفر شده توسط ماشینهای تی بی ام:
مواد حفر شده به وسیله سیستم ویزه ای که معمولا مرکب از سطل های تعبیه شده پیرامون صفحه حفار است از جلوی جبهه کار جمع آوری شده و به داخل نوار نقاله ای که از داخل دستگاه می گذرد به پشت ماشین هدایت می شود گرچه معمولا محدودیتی برای ابعاد مواد حفر شده و انتقال آنها وجود ندارد اما اگر ابعاد حفر شده خیلی زیاد باشد ممکن است گیر کنند وعمل اتقال را متوقف سازند.
از طرفی مواد خیلی نرم نیز علاوه بر مشکل تهویه ممکن است مخلوتی را تولید کنند که به شدت ساینده باشند. در بعضی از این نوع ماشین ها در مجاورت صفحه حفار پرده هائی تعبیه می شود که گرد و غبار را می گیرند این ذرات در اثر اسپری آب جدا می شوند.
قیمت این ماشینها:
قیمت tbm گران است و بیشتر به نوع سفارش داده شده به کارخانه سازنده و نوع سنگ های حفر شونده بستگی دارد. ولی در کل قیمت آنها را می توان در حدود 7 یا 8 میلیارد تومان در نظر گرفت.
البته بسته به شرایط قیمت آنها ممکن است کمتر یا بیشتر باشد. از مهم ترین سازندگان این نوع ماشینها میتوان از شرکت ویرث نام برد.
نحوه عملکرد دستگاه حفاری تمام مقطع به روش مکانیزه TBM
حفاری این دستگاه در اصول حفاری مکانیزه شامل مراحل خاص و با برنامهریزی دقیق زمانی و تجهیزاتی فراوان است.
انجام پروسه حفاری، تأیید جهت و مسیر صحیح، انجام پروسه تقویت دیواره، پروسه تخلیه مصالح، سیستم پایش هوا، نگهداری و تعمیرات.
پس از مونتاژ کامل دستگاه و تست نهایی دستگاه آماده شروع حفاری خواهد بود. اما در ابتدا باید بستر حفاری آماده شود.
یک کوه را در نظر بگیرید، برای اینکه دستگاه بتواند عملیات حفاری را شروع کند ابتدا می بایست دهانه ای با قطر متناسب با قطر دستگاه حفاری در کوه ایجاد شود تا سر برنده دستگاه (Cutter Head) بتواند روی متریال قرار گ
در روشهای قدیمی که با استفاده از انفجار و مته زنی تونل زده میشد باعث مشکلاتی در محیطهای اطراف و همچنین باعث نامنظم بودن تونل کنده شده میشد اما با استفاده از این دستگاه علاوه بر اینکه هیچ یک از دو مشکل ذکر شده وجود ندارد، باعث کم شدن هزینه ساخت میشود.
انجمن بینالمللی تونل (ITA)
البته ساخت دستگاههای TBM بسیار گران است و همچنین امکان جابجایی زیادی ندارند به همین دلیل شاید برای پروژههای کوچک استفاده از این دستگاهها گرانتر از روش سنتی باشد، اما برای پروژههای بزرگ و تونلهای طولانیتر به دلیل دقت در انجام پروژه و کاهش زمان پروژه این اختلاف قیمت جبران میشود.
بیشترین قطر دستگاه تی بی ام 15.43 متر است که برای پروژهای در شانگهای چین ساخته شده است. البته در این پروژه خاک و سنگهای محل نرم بوده اما برای سنگهای سخت بیشترین قطر 14.4 متر بوده است.
به طور معمول سرعت چرخش این نوع دستگاهها بین ۱ تا ۱۰ دور در دقیقه است که بستگی به نوع خاک دارد.
یکی از ویژگیهای خوب دستگاه های TBM این است که خرده سنگ و خاک حفر شده بصورت اتوماتیک روی ریلهای موجود در آن خارج میشوند. در بیشتر مواقع این خاک و سنگ خارج شده در ساخت بتن برای خود پروژه استفاده میشود.
دستگاههای تی بی ام یکی از مهمترین ماشین آلات حفر تونل می باشند که قادرند تونل را به صورت تمام مقطع حفر کنند.
تکامل و گسترش این دستگاه ها سبب شده است که آهنگ پیشروی تونل ها در حد قابل توجهی افزایش یابد. امروزه در سنگهای نسبتا سخت نیز برای حفر تونل از این ماشینها استفاده میکنند.
بعد از سالها تلاش و ساخت انواعی از این نوع ماشین ها کوشش های بعدی به منظور ساخت ماشین های تمام مقطعی بود که شرایط سخت زمین شناختی قادر به حفر تونل باشد که آهنگ پیشرفت و تکامل در این زمینه در مقایسه با پیشرفت های اولیه این ماشین ها محدود تر است.
در واقع شروع این تحقیقات کوشش های رابینز در سال 1957 میلادی برای ساخت ماشینهایی بود که بتواند در سنگ های خیلی سخت نیز با راندمان معقول تونل حفر کند.
در آن زمان به تدریج این دستگاه ها سنگینتر و محکمتر شدند و توان آنها نیز افزایش یافت اما پیشرفت آنها در زمینه حفر سنگهای محکم کند است.
به عنوان مثال عملکرد نوعی از این دستگاه ها که مجهز به هر دو سیستم برش ناخنی و دیسکی بود برای حفر در سنگهای آهکی سیلیتی که در بین آنها لایههایی با مقاومت140mpa وجود داشت راضی کننده نبود. سر انجام ناخنها به طور کلی حذف شد و حفر تونل تنها با استفاده از دیسک های حفار ادامه یافت.
تقسیم بندی ماشینهای تی بی ام:
open t.b.msingle t.b.md.s t.b.m
قسمت های اصلی ماشینهای تی بی ام:
بد نهصفحه حفارابزار برشچنگ زنهاجک های رانش صفحه حفارنحوه تخلیه مواد حفر شده توسط ماشینهای تی بی ام:
مواد حفر شده به وسیله سیستم ویزه ای که معمولا مرکب از سطل های تعبیه شده پیرامون صفحه حفار است از جلوی جبهه کار جمع آوری شده و به داخل نوار نقاله ای که از داخل دستگاه می گذرد به پشت ماشین هدایت می شود گرچه معمولا محدودیتی برای ابعاد مواد حفر شده و انتقال آنها وجود ندارد اما اگر ابعاد حفر شده خیلی زیاد باشد ممکن است گیر کنند وعمل اتقال را متوقف سازند.
از طرفی مواد خیلی نرم نیز علاوه بر مشکل تهویه ممکن است مخلوتی را تولید کنند که به شدت ساینده باشند. در بعضی از این نوع ماشین ها در مجاورت صفحه حفار پرده هائی تعبیه می شود که گرد و غبار را می گیرند این ذرات در اثر اسپری آب جدا می شوند.
قیمت این ماشینها:
قیمت tbm گران است و بیشتر به نوع سفارش داده شده به کارخانه سازنده و نوع سنگ های حفر شونده بستگی دارد. ولی در کل قیمت آنها را می توان در حدود 7 یا 8 میلیارد تومان در نظر گرفت.
البته بسته به شرایط قیمت آنها ممکن است کمتر یا بیشتر باشد. از مهم ترین سازندگان این نوع ماشینها میتوان از شرکت ویرث نام برد.
نحوه عملکرد دستگاه حفاری تمام مقطع به روش مکانیزه TBM
حفاری این دستگاه در اصول حفاری مکانیزه شامل مراحل خاص و با برنامهریزی دقیق زمانی و تجهیزاتی فراوان است.
انجام پروسه حفاری، تأیید جهت و مسیر صحیح، انجام پروسه تقویت دیواره، پروسه تخلیه مصالح، سیستم پایش هوا، نگهداری و تعمیرات.
پس از مونتاژ کامل دستگاه و تست نهایی دستگاه آماده شروع حفاری خواهد بود. اما در ابتدا باید بستر حفاری آماده شود.
یک کوه را در نظر بگیرید، برای اینکه دستگاه بتواند عملیات حفاری را شروع کند ابتدا می بایست دهانه ای با قطر متناسب با قطر دستگاه حفاری در کوه ایجاد شود تا سر برنده دستگاه (Cutter Head) بتواند روی متریال قرار گ
یرد و در انجام عملیات حفاری وقفه ایجاد نشود.
به بستر حفاری اصطلاحاً "ترانشه" گفته میشود. ترانشه شامل خاک برداری از سطح رویی زمین تا رسیدن به بستر سخت و سنگی، ایجاد یک تونل با قطر متناسب با قطر دستگاه حفاری، انجام عملیات سخت سازی( انجام مش و شات کریت) در اطراف دهانه و عملیات تقویت دیواره(لاینینگ) داخلی دهانه می باشد.
پس از انجام عملیات آماده سازی سایت و پورتال اختصاصی، ریل گذاری در دهانه انجام میشود تا دستگاه روی ریل قرار گرفته و دستگاه آماده شروع عملیات حفاری شود.
پروسه حفاری دستگاه حفاری تمام مقطع به روش مکانیزه
آماده سازی دستگاه از نظر الکتریکی و مکانیکی و تأمین نیروی هیدرولیکی دستگاه در بخش پشتیبان (BU) انجام میگیرد. سپس مسیر با لیزر مشخص شده و اپراتور دستگاه تنظیمات لازم جهت انجام حفاری را انجام میدهد. سیستمهای تهویه هوا و تخلیه مصالح روشن شده و سیستم های کنترلی فعال می شوند. حالا وقت شروع است.
سر برش بوسیله الکتروموتورها و جعبه دندههای قوی به چرخش درمیآید و جکها سر برش را به جلو هل میدهند تا دیسکها با سطح سنگ برخورد کرده ، آنها را خرد کند و به سیستم تخلیه مصالح انتقال دهد. کاتر به اندازه مشخصی به جلو پیش می رود. پس از آن متوقف شده و انجام عملیات تکمیلی تخلیه انجام میگیرد. به این عملیات اصطلاحاً یک کورس حفاری گفته می شود.
پس از انجام حفاری عملیات لاینینگ انجام شده و دستگاه توسط جکهای قدرتمند، خود را به جلو هل میدهد. به این پروسه تریلینگ (Traling) گفته میشود. سپس دستگاه دوباره تنظیم شده و این سیکل تکرار میشود.
در برخی از موارد که مصالح سخت تر بوده و امکان ریزش در حداقل است میتوان Telescop Shield را فعال کرد. این امر به شما این امکان را میدهد تا در هنگام انجام عملیات حفاری به صورت همزمان به انجام عملیات لاینیگ بپردازید و درمواقع لزوم به راحتی تلسکوپ شیلد را به عقب کشیده (Retract) و عملیات تعمیر یا بازدید دیسکها را انجام دهید یا حتی سطح حفاری را بررسی نمایید.
این تکنیک تنها در سیستم های Duble Shield امکان پذیر است و نحوه عملکرد آن مختصراً به این گونه است که شیلد عقبی یا Gripper Shield توسط جکهای گریپر در جایش فیکس می شود و شیلد جلویی یا Front Shield و کاتر هد به وسیله جکهای Advance به جلو هل داده میشوند، در همین زمان شما میتوانید جکهای Auxilary Thrust را جمع کنید و عملیات لاینینگ را همزمان با انجام عملیات حفاری انجام دهید.
در اصطلاح به عملیات بازشدن جک ها Extend و به عملیات جمع کردن آنها Retract می گویند.
در تمام مراحل انجام عملیات حفاری سنسورها و دستگاه های مختلف فرایند انجام عملیات، فشار وارده بر کاتر، جک ها و بدنه ؛ جهت مسیر، احتمال وجود گاز و یا کم شدن اکسیژن، تعادل در جریان های الکتریکی و هیدرولیکی وارده به دستگاه و بسیاری از مسائل حیاتی و ضروری دیگر دائم در حال کنترل هستند.
تاریخچه دستگاههای حفاری تونل
نخستین سپر محافظ تونل، توسط سر مارک ایزامبارد برونل در سال ۱۸۲۵ و برای حفاری تونل تِیمز ساخته شد. اگرچه این ابتکار تنها به منظور ساخت یک سپر بوده و شامل ساختن یک دستگاه حفاری تونل کامل نبود؛ اما عملیات حفر تونلها نیاز داشت که با استفاده از روشهای استاندارد حفاری به سرانجام برسد.
مشهور است که نخستین دستگاه حفاری ساخته شده، هنری جوزف ماوس یک دستگاه برش کوه بودهاست. این دستگاه در سال ۱۸۴۵ به سفارش پادشاه ساردینیا و به منظور حفر تونل ریلی فرجوس از میان رشتهکوههای آلپ، بین دو کشور فرانسه و ایتالیا ساخته شده بود.
عملیات ساخت این دستگاه در یک کارخانه اسلحهسازی در نزدیکی تورین و در سال ۱۸۴۶ به پایان رسید. این دستگاه عبارت بودهاست از بیش از ۱۰۰ مته کوبهای که در قسمت جلویی دستگاهی به اندازه لوکوموتیو نصب شده بود که نیروی رانشی آن از ورودی تونل به صورت مکانیکی اعمال میشد.
بودجه این پروژه تحت تاثیر انقلاب سال ۱۸۴۸ قرار گرفته و تونل هنوز کامل نشده بود؛ تا اینکه با استفاده از روشهای مبتکرانه و کمهزینهای همچون استفاده از مته پنوماتیک، پس از ۱۰ سال به بهرهبرداری رسید.
نخستین ماشین حفر تونل ساخته شده در ایالات متحده برای ساختن تونل هوساک در سال ۱۸۵۳ مورد استفاده قرار گرفت. این دستگاه، با چدن ساخته شده و به نام ماشین برش سنگ انحصاری ویلسون و به نام مخترعی به اسم ویلسون نام گذاری شد.
این ماشین، قبل از شکستن زمین سنگی، ۱۰ فوت را درون سنگ حفاری کرد. تونل مذکور سرانجام بعد از بیش از ۲۰ سال به پایان رسید. در ساخت آن همانند تونل ریلی فرجوس از روشهای جاهطلبانه، کمتر استفاده شد.
در اوایل دهه ۱۹۵۰، ف. ک. مایتری برنده مناقصه احداث سد انحرافی اوه واقع در پییر در ایالت داکوتای جنوبی شد که با مشاوره جیمز س. رابینز (بنیانگذار شرکت رابینز) حفاری زمینهای سنگ رسی پییر شیل را که مشکلترین عملیات حفا
به بستر حفاری اصطلاحاً "ترانشه" گفته میشود. ترانشه شامل خاک برداری از سطح رویی زمین تا رسیدن به بستر سخت و سنگی، ایجاد یک تونل با قطر متناسب با قطر دستگاه حفاری، انجام عملیات سخت سازی( انجام مش و شات کریت) در اطراف دهانه و عملیات تقویت دیواره(لاینینگ) داخلی دهانه می باشد.
پس از انجام عملیات آماده سازی سایت و پورتال اختصاصی، ریل گذاری در دهانه انجام میشود تا دستگاه روی ریل قرار گرفته و دستگاه آماده شروع عملیات حفاری شود.
پروسه حفاری دستگاه حفاری تمام مقطع به روش مکانیزه
آماده سازی دستگاه از نظر الکتریکی و مکانیکی و تأمین نیروی هیدرولیکی دستگاه در بخش پشتیبان (BU) انجام میگیرد. سپس مسیر با لیزر مشخص شده و اپراتور دستگاه تنظیمات لازم جهت انجام حفاری را انجام میدهد. سیستمهای تهویه هوا و تخلیه مصالح روشن شده و سیستم های کنترلی فعال می شوند. حالا وقت شروع است.
سر برش بوسیله الکتروموتورها و جعبه دندههای قوی به چرخش درمیآید و جکها سر برش را به جلو هل میدهند تا دیسکها با سطح سنگ برخورد کرده ، آنها را خرد کند و به سیستم تخلیه مصالح انتقال دهد. کاتر به اندازه مشخصی به جلو پیش می رود. پس از آن متوقف شده و انجام عملیات تکمیلی تخلیه انجام میگیرد. به این عملیات اصطلاحاً یک کورس حفاری گفته می شود.
پس از انجام حفاری عملیات لاینینگ انجام شده و دستگاه توسط جکهای قدرتمند، خود را به جلو هل میدهد. به این پروسه تریلینگ (Traling) گفته میشود. سپس دستگاه دوباره تنظیم شده و این سیکل تکرار میشود.
در برخی از موارد که مصالح سخت تر بوده و امکان ریزش در حداقل است میتوان Telescop Shield را فعال کرد. این امر به شما این امکان را میدهد تا در هنگام انجام عملیات حفاری به صورت همزمان به انجام عملیات لاینیگ بپردازید و درمواقع لزوم به راحتی تلسکوپ شیلد را به عقب کشیده (Retract) و عملیات تعمیر یا بازدید دیسکها را انجام دهید یا حتی سطح حفاری را بررسی نمایید.
این تکنیک تنها در سیستم های Duble Shield امکان پذیر است و نحوه عملکرد آن مختصراً به این گونه است که شیلد عقبی یا Gripper Shield توسط جکهای گریپر در جایش فیکس می شود و شیلد جلویی یا Front Shield و کاتر هد به وسیله جکهای Advance به جلو هل داده میشوند، در همین زمان شما میتوانید جکهای Auxilary Thrust را جمع کنید و عملیات لاینینگ را همزمان با انجام عملیات حفاری انجام دهید.
در اصطلاح به عملیات بازشدن جک ها Extend و به عملیات جمع کردن آنها Retract می گویند.
در تمام مراحل انجام عملیات حفاری سنسورها و دستگاه های مختلف فرایند انجام عملیات، فشار وارده بر کاتر، جک ها و بدنه ؛ جهت مسیر، احتمال وجود گاز و یا کم شدن اکسیژن، تعادل در جریان های الکتریکی و هیدرولیکی وارده به دستگاه و بسیاری از مسائل حیاتی و ضروری دیگر دائم در حال کنترل هستند.
تاریخچه دستگاههای حفاری تونل
نخستین سپر محافظ تونل، توسط سر مارک ایزامبارد برونل در سال ۱۸۲۵ و برای حفاری تونل تِیمز ساخته شد. اگرچه این ابتکار تنها به منظور ساخت یک سپر بوده و شامل ساختن یک دستگاه حفاری تونل کامل نبود؛ اما عملیات حفر تونلها نیاز داشت که با استفاده از روشهای استاندارد حفاری به سرانجام برسد.
مشهور است که نخستین دستگاه حفاری ساخته شده، هنری جوزف ماوس یک دستگاه برش کوه بودهاست. این دستگاه در سال ۱۸۴۵ به سفارش پادشاه ساردینیا و به منظور حفر تونل ریلی فرجوس از میان رشتهکوههای آلپ، بین دو کشور فرانسه و ایتالیا ساخته شده بود.
عملیات ساخت این دستگاه در یک کارخانه اسلحهسازی در نزدیکی تورین و در سال ۱۸۴۶ به پایان رسید. این دستگاه عبارت بودهاست از بیش از ۱۰۰ مته کوبهای که در قسمت جلویی دستگاهی به اندازه لوکوموتیو نصب شده بود که نیروی رانشی آن از ورودی تونل به صورت مکانیکی اعمال میشد.
بودجه این پروژه تحت تاثیر انقلاب سال ۱۸۴۸ قرار گرفته و تونل هنوز کامل نشده بود؛ تا اینکه با استفاده از روشهای مبتکرانه و کمهزینهای همچون استفاده از مته پنوماتیک، پس از ۱۰ سال به بهرهبرداری رسید.
نخستین ماشین حفر تونل ساخته شده در ایالات متحده برای ساختن تونل هوساک در سال ۱۸۵۳ مورد استفاده قرار گرفت. این دستگاه، با چدن ساخته شده و به نام ماشین برش سنگ انحصاری ویلسون و به نام مخترعی به اسم ویلسون نام گذاری شد.
این ماشین، قبل از شکستن زمین سنگی، ۱۰ فوت را درون سنگ حفاری کرد. تونل مذکور سرانجام بعد از بیش از ۲۰ سال به پایان رسید. در ساخت آن همانند تونل ریلی فرجوس از روشهای جاهطلبانه، کمتر استفاده شد.
در اوایل دهه ۱۹۵۰، ف. ک. مایتری برنده مناقصه احداث سد انحرافی اوه واقع در پییر در ایالت داکوتای جنوبی شد که با مشاوره جیمز س. رابینز (بنیانگذار شرکت رابینز) حفاری زمینهای سنگ رسی پییر شیل را که مشکلترین عملیات حفا
ر
ی زمینهای سنگ رسی در آن زمان بود شروع کرد.
شرکت رابینز دستگاهی درست کرد که قادر بود ۱۶۰ فوت از زمینهای سنگ رسی را در بیست و چهار ساعت حفر کند که نسبت به روشهای رایج در آن هنگام ۱۰ برابر سریعتر بود.
چیزی که باعث شد ماشینهای حفر تونل، کارآمد و مطمئن شوند، اختراع سر گردان آنها بود که به صفحه برش نصب میشد.
در ابتدا، در دستگاه تیبیام رابینز از چکشهای فولادی چرخشی استفاده کردند که با حرکت دایرهای خود زمین پیشرویاش را حفر میکرد؛ اما او سریعاً متوجه این شد که این چکشها، علیرغم محکم بودنشان کارآیی زیادی ندارند؛ زیرا به محض شکستن و کند شدن، باید مکرراً با چکشهای جدید تعویض میشدند.
این مشکل با جایگزین کردن صفحات برش بادوامتر به جای چکش، به طور قابل ملاحظهای برطرف شد. در سال ۱۹۵۶ این طرح، برای اولین بار در تونل فاضلاب و رودخانه هامبر با موفقیت مورد استفاده قرار گرفت (فولی، ۲۰۰۹).
از آن زمان تاکنون، در تمام حفاریهایی که در زمینهای سخت، با توفیق همراه بودهاست، از تیبیامهایی با چرخهای برش گردان و صفحات برش مدور استفاده گردیدهاست.
ی زمینهای سنگ رسی در آن زمان بود شروع کرد.
شرکت رابینز دستگاهی درست کرد که قادر بود ۱۶۰ فوت از زمینهای سنگ رسی را در بیست و چهار ساعت حفر کند که نسبت به روشهای رایج در آن هنگام ۱۰ برابر سریعتر بود.
چیزی که باعث شد ماشینهای حفر تونل، کارآمد و مطمئن شوند، اختراع سر گردان آنها بود که به صفحه برش نصب میشد.
در ابتدا، در دستگاه تیبیام رابینز از چکشهای فولادی چرخشی استفاده کردند که با حرکت دایرهای خود زمین پیشرویاش را حفر میکرد؛ اما او سریعاً متوجه این شد که این چکشها، علیرغم محکم بودنشان کارآیی زیادی ندارند؛ زیرا به محض شکستن و کند شدن، باید مکرراً با چکشهای جدید تعویض میشدند.
این مشکل با جایگزین کردن صفحات برش بادوامتر به جای چکش، به طور قابل ملاحظهای برطرف شد. در سال ۱۹۵۶ این طرح، برای اولین بار در تونل فاضلاب و رودخانه هامبر با موفقیت مورد استفاده قرار گرفت (فولی، ۲۰۰۹).
از آن زمان تاکنون، در تمام حفاریهایی که در زمینهای سخت، با توفیق همراه بودهاست، از تیبیامهایی با چرخهای برش گردان و صفحات برش مدور استفاده گردیدهاست.
معدن گچ شاخص استان سمنان
*معدن گچ مومن آباد
*ماده معدنی سنگ گچ
*فرمول شیمیاییCaSo4، 2H2O
*موقعیت: 7کیلومتری شمال غرب سمنان
*شکل و ژنز ماده معدنی:لایه ای ، رسوبی شیمیایی
کمربالا و پایین(باطله): لایه های مارن و رس
بهره بردار: شرکت تعاونی معدنی گچ مومن آباد
*میزان ذخیره قطعی 45میلیون تن احتمالی 100 میلیون تن
*استخراج اسمی سالیانه:1200000 تن
استخراج واقعی میانگین 5 سال گذشته: 1500000 تن
تعداد کارگاه های استخراج فعال: 6 فقره
مشخصات
*مشخصات کارگاه های استخراج:
طول:90تا150 متر/ عرض :25 تا 40 متر ارتفاع : 8 تا 12 متر
تعداد کارکنان:40 نفر
روش استخراج: روباز پلکانی
** نحوه استخراج: چالزنی با دریل واگن (چالهای با قطر 62 میلیمتر و طول 3و 5 متر) خرج گذاری با امولایت، دینامیت، آنفو و چاشنی الکتریکی و آتشکاری ، فاصله چالها در هر ردیف : 2 متر و فاصله ردیف چالها 1/7-2 متر
بارگیری و باربری: تسطیح کارگاه و دپوی سنگ گچ با بلدوزر، تمیزکاری سینه کار و خردایش قطعات درشت با بیل مکانیکی و بارگیری با لودر و باربری با کامیون
رتبه استانی تولید : گچ مومن آباد در سال گذشته بالاترین میزان استخراج را داشته و در رده های بعدی ، معدن گچ کومش (با 750000 تن)، گچ صالح(با 620000 تن )، گچ آیینه (با 335000 تن)، گچ یکه سینه (با330000 تن) بالاترین میزان تولید را در سال گذشته به خود اختصاص داده اند.
*معدن گچ مومن آباد
*ماده معدنی سنگ گچ
*فرمول شیمیاییCaSo4، 2H2O
*موقعیت: 7کیلومتری شمال غرب سمنان
*شکل و ژنز ماده معدنی:لایه ای ، رسوبی شیمیایی
کمربالا و پایین(باطله): لایه های مارن و رس
بهره بردار: شرکت تعاونی معدنی گچ مومن آباد
*میزان ذخیره قطعی 45میلیون تن احتمالی 100 میلیون تن
*استخراج اسمی سالیانه:1200000 تن
استخراج واقعی میانگین 5 سال گذشته: 1500000 تن
تعداد کارگاه های استخراج فعال: 6 فقره
مشخصات
*مشخصات کارگاه های استخراج:
طول:90تا150 متر/ عرض :25 تا 40 متر ارتفاع : 8 تا 12 متر
تعداد کارکنان:40 نفر
روش استخراج: روباز پلکانی
** نحوه استخراج: چالزنی با دریل واگن (چالهای با قطر 62 میلیمتر و طول 3و 5 متر) خرج گذاری با امولایت، دینامیت، آنفو و چاشنی الکتریکی و آتشکاری ، فاصله چالها در هر ردیف : 2 متر و فاصله ردیف چالها 1/7-2 متر
بارگیری و باربری: تسطیح کارگاه و دپوی سنگ گچ با بلدوزر، تمیزکاری سینه کار و خردایش قطعات درشت با بیل مکانیکی و بارگیری با لودر و باربری با کامیون
رتبه استانی تولید : گچ مومن آباد در سال گذشته بالاترین میزان استخراج را داشته و در رده های بعدی ، معدن گچ کومش (با 750000 تن)، گچ صالح(با 620000 تن )، گچ آیینه (با 335000 تن)، گچ یکه سینه (با330000 تن) بالاترین میزان تولید را در سال گذشته به خود اختصاص داده اند.
خانه اقتصاد ایران:
معادن به کمک دولت برای تامین مالی نیاز دارند
در انتهای سال ۹۴، معاون وزیر صنعت و معدن از سال ۹۵ به عنوان سال سخت معدن یاد کرد و دلیل اصلی این ادعا را کاهش نرخ رشد چین دانست. زیرا از ۷ به ۶.۸ درصد رسیده و پیشبینی میشد در سال ۲۰۱۶ به ۶.۲ درصد کاهش پیدا کند.
اتاق خبر - به گفته مهدی کرباسیان، این موضوع به افزایش جوایز صادراتی در چین منجر میشد که در نهایت به کاهش قیمت سنگ آهن و فولاد کمک میکند. هرچند وام دهی های سیستم بانکی چین از سقوط اقتصادی در این کشور جلوگیری کرد، اما از اوایل سال جاری، قیمت کالاهای اساسی در بازار جهانی رو به افزایش بود که کارشناسان، یکی از دلایل آن را به صرفه نبودن تولید کالاها در قیمت های قبلی عنوان می کنند. به هر حال این افزایش قیمت باعث شد که قیمت سهام شرکتهای معدنی و وابسته معدنی در بازار سرمایه افزایش پیدا کند. به منظور بررسی اجمالی وضعیت معادن کشور، «عصربازار» با ابراهیم جمیلی رئیس خانه اقتصاد ایران که از فعالان معدنی کشور است، به گفت و گو نشسته است. مشروح این گفت و گو را در ادامه می خوانید.
* از ابتدای سال 95 تاکنون فعالان معدنی کشور از لحاظ فروش و درآمد چه وضعیتی داشتند؟
در سال 95 وضعیت درآمدی معادن کشور نسبت به سال گذشته با بهبود نسبی مواجه بود. علت اصلی این بهبود وضعیت، این است که قیمت کالاهای اساسی در بازار جهانی رو به افزایش است. البته این افزایش قیمت در کوتاه مدت به رونق در بخش معدنی کشور نمی انجامد، اما به دلیل این که قیمت محصولات معدنی از کف قیمتی عبور کرده اند، امیدواری برای رونق در این بخش زیاد است.
از سوی دیگر ذکر این نکته قابل توجه است که افزایش قیمت کالاهای جهانی باعث میشود که معادن فعال در 3 ماه ابتدایی امسال تعدیل مثبت داشته باشند. البته معادنی که تعطیل شده اند، زیان دهی بیشتری در این دوره خواهند داشت. به همین دلیل حمایت دولتی برای احیای این معادن میتواند به افزایش سرعت رونق در بخش معدنی کشور کمک کند.
* پس از به نتیجه رسیدن مذاکرات، صحبت های زیادی از ورود سرمایه گذاران خارجی صورت گرفت و هیئت های تجاری زیادی نیز به رفت و آمد در کشور پرداختند. تمایل ورود سرمایه گذاران خارجی به بخش معدن چگونه است؟
از بخش معدنی به عنوان یکی از مهم ترین و جذاب ترین مزیت های سرمایه گذاری در کشور یاد می شود. ایران یکی از 5 کشور با مزیتهای بالای معدنی در دنیاست. به همین دلیل سرمایه گذاران زیادی برای بررسی وضعیت معادن ایران و انجام بررسی های کارشناسی برای تعیین میزان ضریب ریسک و برآورد بازگشت سود و سرمایه وارد کشور شده اند. البته دولتی بودن معادن بزرگ کشور تبدیل به مشکل بزرگی در راه ورود سرمایه گذاران شده است. به همین دلیل معضلات قانونی برای خصوصی سازی این معادن باید رفع شود.
همچنین باید توجه داشت که علاوه بر سرمایه گذاران خارجی، زمینه برای ورود سرمایه گذاران داخلی نیز فراهم شود. اکنون معادن سنگ آهن، مس، سرب و روی، کرومیت و خاک صنعتی پتانسیل بالایی برای ورود سرمایه گذاران خارجی دارند. اگر سرمایه گذاران خارجی در ورود با تعلل مواجه میشوند، باید از جذب سرمایه های داخلی استفاده کنیم و از طریق ابزارهای نوین مالی، سرمایه های خرد و کلان را جذب این بخش اقتصادی کنیم.
* در فرآیند جذب سرمایه گذار خارجی تا چه حد به تقویت بخش فرآوری و پرهیز از خام فروشی توجه شده است؟
در تمام کشورهای دنیا، تقویت بخش فرآوری محصولات جایگاه ویژه ای دارد. برای افزایش توان فرآوری در کشور که در نهایت باعث ایجاد ارزش افزوده می شود، مشوق های دولتی ضروری است. از جمله این ضرورت ها می توان به معافیت های مالیاتی اشاره کرد که البته در معادن مناطق محروم دیده شده است. همچنین بخش معدنی نیاز بالایی به تامین سرمایه در گردش دارد. در این حوزه دولت میتواند به کمک سیستم بانکی یا از طریق ایجاد ابزارهای کارآمد در بازار سرمایه، نقدینگی مورد نیاز این بنگاه ها را تامین کند. معافیت های مالیاتی برای صادرکنندگان و همچنین مشوق های صادراتی نیز از جمله عوامل انگیزشی برای افزایش بهره وری در بخش معدن کشور است.
منبع: عصر بازار
معادن به کمک دولت برای تامین مالی نیاز دارند
در انتهای سال ۹۴، معاون وزیر صنعت و معدن از سال ۹۵ به عنوان سال سخت معدن یاد کرد و دلیل اصلی این ادعا را کاهش نرخ رشد چین دانست. زیرا از ۷ به ۶.۸ درصد رسیده و پیشبینی میشد در سال ۲۰۱۶ به ۶.۲ درصد کاهش پیدا کند.
اتاق خبر - به گفته مهدی کرباسیان، این موضوع به افزایش جوایز صادراتی در چین منجر میشد که در نهایت به کاهش قیمت سنگ آهن و فولاد کمک میکند. هرچند وام دهی های سیستم بانکی چین از سقوط اقتصادی در این کشور جلوگیری کرد، اما از اوایل سال جاری، قیمت کالاهای اساسی در بازار جهانی رو به افزایش بود که کارشناسان، یکی از دلایل آن را به صرفه نبودن تولید کالاها در قیمت های قبلی عنوان می کنند. به هر حال این افزایش قیمت باعث شد که قیمت سهام شرکتهای معدنی و وابسته معدنی در بازار سرمایه افزایش پیدا کند. به منظور بررسی اجمالی وضعیت معادن کشور، «عصربازار» با ابراهیم جمیلی رئیس خانه اقتصاد ایران که از فعالان معدنی کشور است، به گفت و گو نشسته است. مشروح این گفت و گو را در ادامه می خوانید.
* از ابتدای سال 95 تاکنون فعالان معدنی کشور از لحاظ فروش و درآمد چه وضعیتی داشتند؟
در سال 95 وضعیت درآمدی معادن کشور نسبت به سال گذشته با بهبود نسبی مواجه بود. علت اصلی این بهبود وضعیت، این است که قیمت کالاهای اساسی در بازار جهانی رو به افزایش است. البته این افزایش قیمت در کوتاه مدت به رونق در بخش معدنی کشور نمی انجامد، اما به دلیل این که قیمت محصولات معدنی از کف قیمتی عبور کرده اند، امیدواری برای رونق در این بخش زیاد است.
از سوی دیگر ذکر این نکته قابل توجه است که افزایش قیمت کالاهای جهانی باعث میشود که معادن فعال در 3 ماه ابتدایی امسال تعدیل مثبت داشته باشند. البته معادنی که تعطیل شده اند، زیان دهی بیشتری در این دوره خواهند داشت. به همین دلیل حمایت دولتی برای احیای این معادن میتواند به افزایش سرعت رونق در بخش معدنی کشور کمک کند.
* پس از به نتیجه رسیدن مذاکرات، صحبت های زیادی از ورود سرمایه گذاران خارجی صورت گرفت و هیئت های تجاری زیادی نیز به رفت و آمد در کشور پرداختند. تمایل ورود سرمایه گذاران خارجی به بخش معدن چگونه است؟
از بخش معدنی به عنوان یکی از مهم ترین و جذاب ترین مزیت های سرمایه گذاری در کشور یاد می شود. ایران یکی از 5 کشور با مزیتهای بالای معدنی در دنیاست. به همین دلیل سرمایه گذاران زیادی برای بررسی وضعیت معادن ایران و انجام بررسی های کارشناسی برای تعیین میزان ضریب ریسک و برآورد بازگشت سود و سرمایه وارد کشور شده اند. البته دولتی بودن معادن بزرگ کشور تبدیل به مشکل بزرگی در راه ورود سرمایه گذاران شده است. به همین دلیل معضلات قانونی برای خصوصی سازی این معادن باید رفع شود.
همچنین باید توجه داشت که علاوه بر سرمایه گذاران خارجی، زمینه برای ورود سرمایه گذاران داخلی نیز فراهم شود. اکنون معادن سنگ آهن، مس، سرب و روی، کرومیت و خاک صنعتی پتانسیل بالایی برای ورود سرمایه گذاران خارجی دارند. اگر سرمایه گذاران خارجی در ورود با تعلل مواجه میشوند، باید از جذب سرمایه های داخلی استفاده کنیم و از طریق ابزارهای نوین مالی، سرمایه های خرد و کلان را جذب این بخش اقتصادی کنیم.
* در فرآیند جذب سرمایه گذار خارجی تا چه حد به تقویت بخش فرآوری و پرهیز از خام فروشی توجه شده است؟
در تمام کشورهای دنیا، تقویت بخش فرآوری محصولات جایگاه ویژه ای دارد. برای افزایش توان فرآوری در کشور که در نهایت باعث ایجاد ارزش افزوده می شود، مشوق های دولتی ضروری است. از جمله این ضرورت ها می توان به معافیت های مالیاتی اشاره کرد که البته در معادن مناطق محروم دیده شده است. همچنین بخش معدنی نیاز بالایی به تامین سرمایه در گردش دارد. در این حوزه دولت میتواند به کمک سیستم بانکی یا از طریق ایجاد ابزارهای کارآمد در بازار سرمایه، نقدینگی مورد نیاز این بنگاه ها را تامین کند. معافیت های مالیاتی برای صادرکنندگان و همچنین مشوق های صادراتی نیز از جمله عوامل انگیزشی برای افزایش بهره وری در بخش معدن کشور است.
منبع: عصر بازار
لینک گفتگوی خبری روزنامه پیام استان با مهندس برهانی ریاست محترم نظام مهندسی معدن استان سمنان
http://payamesemnan.com/Template1/News.aspx?NID=87130
http://payamesemnan.com/Template1/News.aspx?NID=87130
جناب آقای مهندس بهزاد سعید بسطامی
تسلیت واژه کوچکیست در برابر غم بزرگ شما. ما را هم در اندوه از دست دادن عموی بزرگوارتان شریک بدانید. از خداوند صبر برای شما و خانواده محترم آن مرحوم خواهانیم.
هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی معدن استان سمنان
تسلیت واژه کوچکیست در برابر غم بزرگ شما. ما را هم در اندوه از دست دادن عموی بزرگوارتان شریک بدانید. از خداوند صبر برای شما و خانواده محترم آن مرحوم خواهانیم.
هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی معدن استان سمنان
رئيس سازمان نظام مهندسي معدن استان سمنان:
بخش معدن و صنايع معدني يکي از مهمترين محورهاي توسعه استان در نظر گرفته شده است
اشاره:
قانون نظام مهندسي معدن، قانوني است که به منظور به کارگيري بهترين شيوههاي علمي و رعايت اصول و قواعد فني و مهندسي به منظور افزايش بهرهوري منابع معدني، در بهمن ماه 1379 به تصويب مجلس شوراي اسلامي ايران رسيد.
اين قانون کليه حرفههاي مهندسي معدن (شامل حرفههاي مهندسي، کارشناسي و کارداني مرتبط با فعاليتهاي معدني) و فعاليتهاي معدني (شامل کليه عمليات پيجويي براي يافتن کانسارها و اکتشاف و استخراج معادن و کانه آرايي کانسنگ و فرآوري مواد معدني و متالورژي استخراجي) را در برمي گيرد.
به منظور نيل به اهداف اين قانون و مشارکت بيشتر مهندسان، در سال 1381 سازماني به نام سازمان نظام مهندسي معدن، در هر استان تشکيل و براساس شرايط مندرج در قانون، اقدام به عضوگيري از مهندسان و کاردانان مرتبط با فعاليتهاي معدني مينمايد.
اول تا هفتم خرداد ماه هرسال به نام هفته معدن نام گذاري شده است.همين مناسبت ما را بر آن داشت تا با رئيس سازمان نظام مهندسي معدن استان گفتگويي داشته باشيم.
*******************************************
يک بيوگرافي کوتاه از خودتان بگوئيد.
به نام خدا- محمد ابراهيم برهاني، رئيس سازمان نظام مهندسي معدن استان سمنان هستم و از حدود دو سال است که در اين سمت مشغول خدمتگزاري ميباشم. بنده متولد سمنان و ديپلم رياضي را از دبيرستان دهخدا اخذ کردم. فارغالتحصيل مهندسي معدن رشته استخراج دانشگاه صنعتي شاهرود سال 78 ميباشم.
سمتهاي شغلي بنده نيز کارشناس مسئول شرکت تابان سيليس از سال 81 تا 83، مدير عامل شرکت زمين کاو کومش از سال 83- 93، عضو هيات مديره شرکت صنعتي معدني دانش بنيان زمين نگار پاسارگاد از 89 تاکنون، عضو هيات مديره شرکت معدني سام پارس کومش، عضو هيات مديره نظام مهندسي دوره پنجم و ششم و رياست سازمان نظام مهندسي در سالهاي 91 و 94 و 95.
فلسفه تشکيل نظام مهندسي معدن چه بوده است؟
سازمان نظام مهندسي معادن به عنوان يک مجموعه مردم نهاد و در راستاي اجراي ماده 27 قانون معادن کشور تشکيل شده است که بر اساس ماده دو قانون نظام مهندسي معدن کشور مهمترين وظايف آن عبارتست از:
الف - حفظ و افزايش بهرهوري منابع معدني كه سرمايههاي ملي تجديدناپذير هستند.
ب - تنسيق امور مربوط به مشاغل و حرفههاي فني و مهندسي در فعاليتهاي معدني.
پ- تأمين موجبات رشد و اعتلاي مهندسي معدن در كشور.
ت - ترويج اصول فني و مهندسي معدن در فعاليتهاي معدني.
ث - بالا بردن كيفيت خدمات مهندسي و نظارت بر حسن اجراي خدمات.
ج - ارتقاي دانش فني صاحبان حرفهها در بخش معدن.
چ - وضع مقررات به منظور اطمينان از رعايت اصول ايمني، بهداشت، بهرهدهي مناسب، حفظ محيط زيست، صرفه اقتصادي و نظارت بر اجراي آن.
ح - فراهم ساختن زمينه همكاري ميان وزارت صنايع و معادن و تشكلهاي مهندسي، حرفهاي و صنعتي در بخش معدن.
خ - ايجاد زمينههاي مشاركت صاحبان حرفههاي مهندسي معدن در تهيه و اجراي طرحهاي توسعه و عمراني كشور.
د - ايجاد و تحكيم روابط حرفهاي در سطح ملي و بين المللي و معرفي نمايندگان براي شركت در مجامع علمي و فني.
نگرش سازمان نظام مهندسي معدن در حوزه معادن در دوران پسابرجام چيست؟
استفاده از توان معدني به عنوان يکي از مهمترين محورهاي توسعه در اسناد بالادست کشور و استان به آن تاکيد شده است. به ويژه که در «نظريه پايه توسعه استان » مصوب شوراي برنامهريزي و توسعه استان، بخش معدن و صنايع معدني به عنوان يکي از مهمترين محورهاي توسعه استان در نظر گرفته شده است. از اين رو و با توجه به سياستهاي ابلاغي مقام معظم رهبري درخصوص اقتصاد مقاومتي مبني بر برونگرائي اقتصاد، ضروري است توليد داخلي با رويکرد صادرات انجام پذيرد. به همين دليل در راستاي رسالت حفظ بهرهوري از مواد معدني و ارتقاء دانش فني به منظور برداشت بهيه از مواد معدني، ضروري است توليد مواد معدني در کشور و استان با رويکرد صادراتي انجام پذيرد. در اين بين ايجاد شرايط بعد از برجام فرصتي خواهد بود تا محصولات صنعتي و به ويژه صادرات مواد و محصولات معدني به کشورهاي بازار هدف صادرات انجام پذيرد که در اين موضوع سازمان نظام مهندسي ميتواند نقش مهمي را ايفا نمايد.
تعداد معادن شناسايي شده در استان؟ تعداد معادن فعال و غيرفعال؟ معادن غير مجاز شناسايي شده؟تعداد کارگران شاغل در اين معادن؟
بر اساس آخرين اطلاعات موجود در استان سمنان بيش از 510 معدن داراي پروانه بهرهبرداري ميباشند که از اين تعداد بيش از حدود 300 معدن فعال هستند. همچنين بر اساس اطلاعات سال 1393 حدود سه هزار و 942 نفر در معادن استان شاغل بوده و مشغول فعاليت ميباشند.
مهمترين مواد معدني شناخته شده در استان کدامند؟ توليدات سالانه معادن چه ميزان است؟
قرارگيري استان سمنان در دامنه جنو
بخش معدن و صنايع معدني يکي از مهمترين محورهاي توسعه استان در نظر گرفته شده است
اشاره:
قانون نظام مهندسي معدن، قانوني است که به منظور به کارگيري بهترين شيوههاي علمي و رعايت اصول و قواعد فني و مهندسي به منظور افزايش بهرهوري منابع معدني، در بهمن ماه 1379 به تصويب مجلس شوراي اسلامي ايران رسيد.
اين قانون کليه حرفههاي مهندسي معدن (شامل حرفههاي مهندسي، کارشناسي و کارداني مرتبط با فعاليتهاي معدني) و فعاليتهاي معدني (شامل کليه عمليات پيجويي براي يافتن کانسارها و اکتشاف و استخراج معادن و کانه آرايي کانسنگ و فرآوري مواد معدني و متالورژي استخراجي) را در برمي گيرد.
به منظور نيل به اهداف اين قانون و مشارکت بيشتر مهندسان، در سال 1381 سازماني به نام سازمان نظام مهندسي معدن، در هر استان تشکيل و براساس شرايط مندرج در قانون، اقدام به عضوگيري از مهندسان و کاردانان مرتبط با فعاليتهاي معدني مينمايد.
اول تا هفتم خرداد ماه هرسال به نام هفته معدن نام گذاري شده است.همين مناسبت ما را بر آن داشت تا با رئيس سازمان نظام مهندسي معدن استان گفتگويي داشته باشيم.
*******************************************
يک بيوگرافي کوتاه از خودتان بگوئيد.
به نام خدا- محمد ابراهيم برهاني، رئيس سازمان نظام مهندسي معدن استان سمنان هستم و از حدود دو سال است که در اين سمت مشغول خدمتگزاري ميباشم. بنده متولد سمنان و ديپلم رياضي را از دبيرستان دهخدا اخذ کردم. فارغالتحصيل مهندسي معدن رشته استخراج دانشگاه صنعتي شاهرود سال 78 ميباشم.
سمتهاي شغلي بنده نيز کارشناس مسئول شرکت تابان سيليس از سال 81 تا 83، مدير عامل شرکت زمين کاو کومش از سال 83- 93، عضو هيات مديره شرکت صنعتي معدني دانش بنيان زمين نگار پاسارگاد از 89 تاکنون، عضو هيات مديره شرکت معدني سام پارس کومش، عضو هيات مديره نظام مهندسي دوره پنجم و ششم و رياست سازمان نظام مهندسي در سالهاي 91 و 94 و 95.
فلسفه تشکيل نظام مهندسي معدن چه بوده است؟
سازمان نظام مهندسي معادن به عنوان يک مجموعه مردم نهاد و در راستاي اجراي ماده 27 قانون معادن کشور تشکيل شده است که بر اساس ماده دو قانون نظام مهندسي معدن کشور مهمترين وظايف آن عبارتست از:
الف - حفظ و افزايش بهرهوري منابع معدني كه سرمايههاي ملي تجديدناپذير هستند.
ب - تنسيق امور مربوط به مشاغل و حرفههاي فني و مهندسي در فعاليتهاي معدني.
پ- تأمين موجبات رشد و اعتلاي مهندسي معدن در كشور.
ت - ترويج اصول فني و مهندسي معدن در فعاليتهاي معدني.
ث - بالا بردن كيفيت خدمات مهندسي و نظارت بر حسن اجراي خدمات.
ج - ارتقاي دانش فني صاحبان حرفهها در بخش معدن.
چ - وضع مقررات به منظور اطمينان از رعايت اصول ايمني، بهداشت، بهرهدهي مناسب، حفظ محيط زيست، صرفه اقتصادي و نظارت بر اجراي آن.
ح - فراهم ساختن زمينه همكاري ميان وزارت صنايع و معادن و تشكلهاي مهندسي، حرفهاي و صنعتي در بخش معدن.
خ - ايجاد زمينههاي مشاركت صاحبان حرفههاي مهندسي معدن در تهيه و اجراي طرحهاي توسعه و عمراني كشور.
د - ايجاد و تحكيم روابط حرفهاي در سطح ملي و بين المللي و معرفي نمايندگان براي شركت در مجامع علمي و فني.
نگرش سازمان نظام مهندسي معدن در حوزه معادن در دوران پسابرجام چيست؟
استفاده از توان معدني به عنوان يکي از مهمترين محورهاي توسعه در اسناد بالادست کشور و استان به آن تاکيد شده است. به ويژه که در «نظريه پايه توسعه استان » مصوب شوراي برنامهريزي و توسعه استان، بخش معدن و صنايع معدني به عنوان يکي از مهمترين محورهاي توسعه استان در نظر گرفته شده است. از اين رو و با توجه به سياستهاي ابلاغي مقام معظم رهبري درخصوص اقتصاد مقاومتي مبني بر برونگرائي اقتصاد، ضروري است توليد داخلي با رويکرد صادرات انجام پذيرد. به همين دليل در راستاي رسالت حفظ بهرهوري از مواد معدني و ارتقاء دانش فني به منظور برداشت بهيه از مواد معدني، ضروري است توليد مواد معدني در کشور و استان با رويکرد صادراتي انجام پذيرد. در اين بين ايجاد شرايط بعد از برجام فرصتي خواهد بود تا محصولات صنعتي و به ويژه صادرات مواد و محصولات معدني به کشورهاي بازار هدف صادرات انجام پذيرد که در اين موضوع سازمان نظام مهندسي ميتواند نقش مهمي را ايفا نمايد.
تعداد معادن شناسايي شده در استان؟ تعداد معادن فعال و غيرفعال؟ معادن غير مجاز شناسايي شده؟تعداد کارگران شاغل در اين معادن؟
بر اساس آخرين اطلاعات موجود در استان سمنان بيش از 510 معدن داراي پروانه بهرهبرداري ميباشند که از اين تعداد بيش از حدود 300 معدن فعال هستند. همچنين بر اساس اطلاعات سال 1393 حدود سه هزار و 942 نفر در معادن استان شاغل بوده و مشغول فعاليت ميباشند.
مهمترين مواد معدني شناخته شده در استان کدامند؟ توليدات سالانه معادن چه ميزان است؟
قرارگيري استان سمنان در دامنه جنو
بي منطقه البرز و در حاشيه شمالي کوير مرکزي ايران، باعث رخنمون مجموعه متنوعي از سازندهاي مختلف زون البرز و ايران مرکزي در محدوده استان شده است. اين تنوع سنگشناسي، بستر مناسبي را براي ايجاد کانسارهاي مختلف و مجموعههاي معدني متفاوت در استان ايجاد نموده است. در اين خصوص شواهد صحرايي موجود نشان از قدمت طولاني عمليات معدن كاري در استان دارد كه آثار به جا مانده از حفريات شدادي در معادن مس، سرب و روي در سر كوير و طرود و آثار استخراج از معدن فيروزه باغو، دليل اين مدعاست.
از سوي ديگر وجود ايالتهاي كانه زايي و شرايط زمينشناسي مناسب در سطح استان، باعث تمركز مواد معدني گوناگون شده است كه بعضاً در سطح كشور از موقعيت ممتازي برخوردار ميباشند. بهعنوان مثال؛ وجود سازند تبخيري قم در حاشيه رشتهکوههاي البرز جنوبي، باعث ايجاد كانسارهاي متعدد گچ در سمنان، نمك در منطقه گرمسار و سولفات سديم در محدوده بين اين دو شهرستان شده است.
از همين رو استان سمنان از نظر توليد اين سه محصول در سطح كشور، رتبه اول را دارا ميباشد. همچنين گسترش بخش بزرگي از سازند زغال دار شمشك در سطح استان باعث شکلگيري ذخاير متعدد زغالسنگ شده است. از ديگر مواد معدني بااهميت استان ميتوان به گسترش لايههاي سلستين و سولفات سديم در جنوب و شرق شهرستان گرمسار اشاره كرد كه باعث شده استان سمنان از نظر توليد سولفات سديم همانند زغالسنگ رتبه دوم كشور را دارا باشد.
از ديگر قابليتهاي مهم معدني استان، وجود تودههاي افيوليتي منطقه عباسآباد ميامي است که باعث شکلگيري چهار معدن كروميت در ناحيه شرق استان شده و از اين نظر آن را بهعنوان سومين توليد كننده كروميت كشور مطرح كرده است. همچنين بسياري از عناصر باارزش و نادر، همراه با ذخاير معدني وجود دارند كه به جهت عدم بهکارگيري روشهاي جديد و يا عدم كارايي فنآوريهاي موجود، هنوز مورد اكتشاف قرار نگرفتهاند.
با توجه به آخرين آمار ارائه شده ميزان استخراج سالانه مواد معدني در سال 1393 در استان معادل 20532088 تن بوده است که اين ميزان 03/10 درصد از سال قبل از آن بيشتر بوده است. شايان ذکر است که ذخيره قطعي اعلام شده مواد معدني در استان در اين سال برابربا 478034543 تن برآورد شده است.
چند نوع محصول يا مواد معدني صادر ميشود؟ ميزان آن؟ به کدام کشورها؟ ميزان ارزآوري؟
با توجه به تنوع مواد معدني در استان، تعدادي از مواد معدني مانند کروميت، سلستين و سنگ آهن به خارج از کشور صادر ميشوند، اما غالب صادرات استان در حوزه مواد معدني مربوط به صنايع معدني مانند گچ ساختماني، فروسيليس، کربنات سديم، شمش سرب و کاشي ميباشد.
راهبردهاي نظام مهندسي معدن براي جلوگيري از خام فروشي مواد معدني؟
جلوگيري از خام فروشي مستلزم عزم ملي در ميان کليه نهادهاي مرتبط با فعاليتهاي معدني ميباشدکه سازمان نظام مهندسي معدن استان نيز يکي از آنها ميباشد. در اين راستا استان سمنان با هدف ارتقا سهم، نقش و جايگاه معدن استان در کشور، راهبرهاي زير را مد نظر قرار داده است:
- تکميل عمليات اکتشافي سيستماتيک در سطح استان.
- ايجاد زيرساختهاي لازم جهت بهرهبرداري از معادن.
- توسعه فعاليتهاي بخش معدن.
- تکميل حلقهها در زنجيره ارزش فعاليتهاي معدني و کاهش صادرات مواد خام.
تعداد مهندسان شاغل در معادن و نقش حضور آنان در اين معادن چيست؟
يکي از مهمترين رسالتهاي سازمان نظام مهندسي معدن همانگونه که توضيح داده شد حفظ و ارزش بهرهبرداري از معادن و بالابردن کيفيت خدمات مهندسي ميباشد. سازمان نظام مهندسي معدن استان با دارا بودن حدود 960 عضو با مدرک تحصيلي کارشناسي، کارشناسي ارشد و دکتري در رشتههاي معدن، زمين شناسي، نقشه برداري و متالورزي استخراجي، يکي از سازمانهاي بسيار توانمند در حوزه فعاليتهاي معدني در استان ميباشد که حضور اين اعضا به عنوان ناظرين فني استخراج، اکتشاف و ارائه دهندگان طرحهاي اکتشافي و استخراجي کمک شاياني به ارتقاء کيفيت فعاليتهاي معدني خواهد نمود. از سوي ديگر با ارتباط منظم و مستمر اعضاي سازمان با بهره برداران معدني در استان، موضوع ايمني و بهداشت در معادن مورد تاکيد قرار خواهد گرفت . در حال حاضر تعدادي از معادن داراي مسئول فني ميباشند که ضروري است با همکاري اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان، کليه معادن داراي مسئول فني تمام وقت شوند.
به نظر شما بهتر نيست به جاي افزايش فارغ التحصيلان رشته معدن و زمين شناسي که بيشتر از ظرفيت کار در معدن است به تربيت نيروي متخصص در اين حوزه بپردازيم؟
همانگونه که مستحضريد، علم نتيجه جمع شدن تجربه در طول ساليان مختلف ميباشد. بنابراين فارغ التحصيلان دانشگاهي مجموعه اي از تجارب نسلهاي مختلف را با هم فرا ميگيرند . اما نکته اساسي در اين خصوص، تربيت فارغ التحصيلان آشنا با فنون مهندسي ميباشدکه وظيفه اصلي اين امر بر عهده نظام آموزش عالي ما است. اما سازمان
از سوي ديگر وجود ايالتهاي كانه زايي و شرايط زمينشناسي مناسب در سطح استان، باعث تمركز مواد معدني گوناگون شده است كه بعضاً در سطح كشور از موقعيت ممتازي برخوردار ميباشند. بهعنوان مثال؛ وجود سازند تبخيري قم در حاشيه رشتهکوههاي البرز جنوبي، باعث ايجاد كانسارهاي متعدد گچ در سمنان، نمك در منطقه گرمسار و سولفات سديم در محدوده بين اين دو شهرستان شده است.
از همين رو استان سمنان از نظر توليد اين سه محصول در سطح كشور، رتبه اول را دارا ميباشد. همچنين گسترش بخش بزرگي از سازند زغال دار شمشك در سطح استان باعث شکلگيري ذخاير متعدد زغالسنگ شده است. از ديگر مواد معدني بااهميت استان ميتوان به گسترش لايههاي سلستين و سولفات سديم در جنوب و شرق شهرستان گرمسار اشاره كرد كه باعث شده استان سمنان از نظر توليد سولفات سديم همانند زغالسنگ رتبه دوم كشور را دارا باشد.
از ديگر قابليتهاي مهم معدني استان، وجود تودههاي افيوليتي منطقه عباسآباد ميامي است که باعث شکلگيري چهار معدن كروميت در ناحيه شرق استان شده و از اين نظر آن را بهعنوان سومين توليد كننده كروميت كشور مطرح كرده است. همچنين بسياري از عناصر باارزش و نادر، همراه با ذخاير معدني وجود دارند كه به جهت عدم بهکارگيري روشهاي جديد و يا عدم كارايي فنآوريهاي موجود، هنوز مورد اكتشاف قرار نگرفتهاند.
با توجه به آخرين آمار ارائه شده ميزان استخراج سالانه مواد معدني در سال 1393 در استان معادل 20532088 تن بوده است که اين ميزان 03/10 درصد از سال قبل از آن بيشتر بوده است. شايان ذکر است که ذخيره قطعي اعلام شده مواد معدني در استان در اين سال برابربا 478034543 تن برآورد شده است.
چند نوع محصول يا مواد معدني صادر ميشود؟ ميزان آن؟ به کدام کشورها؟ ميزان ارزآوري؟
با توجه به تنوع مواد معدني در استان، تعدادي از مواد معدني مانند کروميت، سلستين و سنگ آهن به خارج از کشور صادر ميشوند، اما غالب صادرات استان در حوزه مواد معدني مربوط به صنايع معدني مانند گچ ساختماني، فروسيليس، کربنات سديم، شمش سرب و کاشي ميباشد.
راهبردهاي نظام مهندسي معدن براي جلوگيري از خام فروشي مواد معدني؟
جلوگيري از خام فروشي مستلزم عزم ملي در ميان کليه نهادهاي مرتبط با فعاليتهاي معدني ميباشدکه سازمان نظام مهندسي معدن استان نيز يکي از آنها ميباشد. در اين راستا استان سمنان با هدف ارتقا سهم، نقش و جايگاه معدن استان در کشور، راهبرهاي زير را مد نظر قرار داده است:
- تکميل عمليات اکتشافي سيستماتيک در سطح استان.
- ايجاد زيرساختهاي لازم جهت بهرهبرداري از معادن.
- توسعه فعاليتهاي بخش معدن.
- تکميل حلقهها در زنجيره ارزش فعاليتهاي معدني و کاهش صادرات مواد خام.
تعداد مهندسان شاغل در معادن و نقش حضور آنان در اين معادن چيست؟
يکي از مهمترين رسالتهاي سازمان نظام مهندسي معدن همانگونه که توضيح داده شد حفظ و ارزش بهرهبرداري از معادن و بالابردن کيفيت خدمات مهندسي ميباشد. سازمان نظام مهندسي معدن استان با دارا بودن حدود 960 عضو با مدرک تحصيلي کارشناسي، کارشناسي ارشد و دکتري در رشتههاي معدن، زمين شناسي، نقشه برداري و متالورزي استخراجي، يکي از سازمانهاي بسيار توانمند در حوزه فعاليتهاي معدني در استان ميباشد که حضور اين اعضا به عنوان ناظرين فني استخراج، اکتشاف و ارائه دهندگان طرحهاي اکتشافي و استخراجي کمک شاياني به ارتقاء کيفيت فعاليتهاي معدني خواهد نمود. از سوي ديگر با ارتباط منظم و مستمر اعضاي سازمان با بهره برداران معدني در استان، موضوع ايمني و بهداشت در معادن مورد تاکيد قرار خواهد گرفت . در حال حاضر تعدادي از معادن داراي مسئول فني ميباشند که ضروري است با همکاري اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان، کليه معادن داراي مسئول فني تمام وقت شوند.
به نظر شما بهتر نيست به جاي افزايش فارغ التحصيلان رشته معدن و زمين شناسي که بيشتر از ظرفيت کار در معدن است به تربيت نيروي متخصص در اين حوزه بپردازيم؟
همانگونه که مستحضريد، علم نتيجه جمع شدن تجربه در طول ساليان مختلف ميباشد. بنابراين فارغ التحصيلان دانشگاهي مجموعه اي از تجارب نسلهاي مختلف را با هم فرا ميگيرند . اما نکته اساسي در اين خصوص، تربيت فارغ التحصيلان آشنا با فنون مهندسي ميباشدکه وظيفه اصلي اين امر بر عهده نظام آموزش عالي ما است. اما سازمان