အီရန် ဒုံးကျည် "မြို့တော်များ" ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ခဲ့

အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့က သမ္မတ၏ ပြောကြားချက်များကို ဆက်လက် ငြင်းဆိုနေ

အီရန်နှင့် ညှိနှိုင်းမှုများတွင် ထူးခြားသော တိုးတက်မှုများ ရှိနေသည်ဟူသော သတင်းများနှင့် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်အားတိုက်ခိုက်မှုအသစ်များပြုလုပ်ရန်အတွက် ပြင်ဆင်နေကြသည့် ကာလအတွင်း၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့မှစ၍ အဆင့်ဆင့် ပေါက်ကြားလာခဲ့သည့် အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့၏ အချက်အလက်များကို မီဒီယာများက ငြင်းခုန်ဆွေးနွေးနေကြသည်။

အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေးက ဘာပြောသလဲ။

အမေရိကန်၏ ဆန်းစစ်ချက်များနှင့် ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများအရ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လိုဏ်ခေါင်းဝင်ပေါက်များ ပျက်စီးခဲ့ရသည့် အီရန်​၏ မြေအောက်ဒုံးကျည် "မြို့တော်များ" ကို အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) က အကြီးအကျယ် ပြန်လည်ပြုပြင်ပြီးစီးခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

ပြီးခဲ့သည့်လအတွင်း အီရန်သည် ဒုံးကျည်မြို့တော်များ​၏ ဝင်ပေါက်များမှ အပျက်အစီးများကို ဖယ်ရှားခဲ့ကြပြီး၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ကာ တိုက်ပွဲဝင်အသင့်အနေအထားသို့ ရောက်ရှိအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ အဓိက "ဒုံးကျည်မြို့တော်များ" အားလုံးသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်အနေဖြင့် ၎င်းတို့ကို ဖျက်ဆီးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့​၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် အီရန်ဒုံးကျည်လွှတ်တင်ရေးစနစ်များ ထွက်ခွာမှုကို ယာယီပိတ်ဆို့ရန်အတွက် ဝင်ပေါက်နေရာများနှင့် မြေပြင်ကိုသာ အဓိကထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များကို လွှတ်တင်နိုင်သည့် ကျောက်တောင်များကို ထွင်းထုထားသည့် မြေအောက်လိုဏ်ဂူကြီးများမှာမူ သိသာထင်ရှားသော စစ်ရေးလုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။

အိမ်ဖြူတော်သည် ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးအောင်မြင်မှုများကို စနစ်တကျ ချဲ့ကားပြောဆိုနေပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ထောက်လှမ်းရေး စာရွက်စာတမ်းများတွင်မူ အီရန်၏ ဒုံးကျည်စွမ်းဆောင်ရည် "ဖျက်ဆီးခံရခြင်း" မဟုတ်ဘဲ ယာယီကန့်သတ်ချက်များသာ ရှိနေကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ဒုတိယအချက်အနေဖြင့် ဝင်ပေါက်များနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထား၍ တိကျစွာတိုက်ခိုက်သည့် နည်းဗျူဟာသည် အကန့်အသတ်ရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ အီရန်၏ ပြန့်ကျဲနေသော မြေအောက်သိုလှောင်ရုံများနှင့် ထပ်တူပြုထားသည့် ဝင်ရောက်နိုင်သော လမ်းကြောင်းများ၏ ပုံစံသည် ဝါရှင်တန် တွက်ချက်ထားသည်ထက် ပိုမိုခံနိုင်ရည်ရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။

အီရန်စစ်တပ်သည် ၎င်း၏ လက်နက်တိုက်မှ ကျန်ရှိနေသည်များကို ထိန်းသိမ်းထားရုံသာမက ဆုံးရှုံးမှုများကိုလည်း တက်ကြွစွာ ပြန်လည်ဖြည့်တင်းနေသည်။ အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေး၏ ဆန်းစစ်ချက်များအရ မေလအတွင်းမှာပင် ဒုံးကျည်လက်ကျန်များနှင့် စစ်ဆင်ရေးသုံး လွှတ်တင်မှုစနစ်များ၏ အဆင့်အတန်းသည် စစ်ပွဲစတင်သည့် ပထမပတ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အီရန်သည် ဆက်တိုက်အစုလိုက်ထုတ်လုပ်မှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပြီး၊ ပျက်စီးသွားသော စနစ်များကို ပြုပြင်ခြင်းနှင့် အသင့်ပြင်ဆင်ထားသော အစိတ်အပိုင်းများမှ ဒုံးကျည်အသစ်များကို တပ်ဆင်ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်နေသည်။ ဤစွမ်းဆောင်ရည်ကြောင့်ပင် အီရန်သည် အမေရိကန်၊ အစ္စရေးတို့နှင့် တိုက်ခိုက်ရသော စစ်ပွဲကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ခဲ့ပြီး ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ၎င်းတို့၏ ပစ်မှတ်အတွင်း ဆက်လက်ထိန်းထားနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဝါရှင်တန်နှင့် ၎င်း၏မဟာမိတ်များအတွက် သီးခြားသတိပေးချက်တစ်ခုမှာ —ပဋိပက္ခအတွင်း ကီလိုမီတာ ၄,၀၀၀ ခန့် အကွာအဝေးထိ ပစ်ခတ်နိုင်သော ဒုံးကျည်များ ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို ဝေးလံသော ပစ်မှတ်များသို့ အသုံးပြုပစ်ပြခဲ့ခြင်းက အီရန်သည် ၎င်း၏တိုက်ခိုက်မှုအဝန်းအဝိုင်းကို တိုးချဲ့ရန် တက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ပြသနေသည်။ ယခုဆွေးနွေးမှုသည် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့နှင့် အစ္စရေးတို့အကြောင်းသာ မဟုတ်တော့ဘဲ ပိုမိုဝေးလံသော အမေရိကန်နှင့် မဟာမိတ် စစ်အခြေစိုက်စခန်းများအကြောင်း ဖြစ်လာခဲ့ပြီ။

ဤကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုးတွင် အီရန်သည် "ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲဝိုင်းသို့ ထိုင်လာလိမ့်မည်" နှင့် ၎င်း၏ ဒုံးကျည်အစီအစဉ်ကို စွန့်လွှတ်လိမ့်မည်ဟူသော ပြောဆိုချက်များသည် စိတ်ကူးယဉ်ဆန်လွန်းလှသည်။

အီရန်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအတွက်မူ ဒုံးကျည်များသည် အဓိကကျသော ဟန့်တားမှုဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် -

* လေတပ်နှင့် ရေတပ်၏ အားနည်းချက်ကို အစားထိုးပေးခြင်း။

* အဓိက ဖိအားပေးမှု လီဗာအဖြစ် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်နိုင်စေခြင်း။

* ရှုံးနိမ့်သူအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူအဖြစ် အမေရိကန်၊ အီးယူတို့ကို အသာစီးမှ ဆွေးနွေးနိုင်စေခြင်း တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

လက်ရှိစစ်ပွဲနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အမေရိကန်၊ အစ္စရေးတို့​၏ ပစ်မှတ်များသည် အီရန်​၏ တိုက်ခိုက်မှုများဒဏ်ကို ခံစားရနိုင်ခြေရှိကြောင်း ထင်ရှားနေခြင်းက - ဒုံးကျည်တပ်ဖွဲ့များ၏ ပစ်ခတ်မှုအကွာအဝေး၊ တိကျမှုနှင့် ရှင်သန်နိုင်စွမ်းတို့ကို ပိုမိုမြှင့်တင်ရန် အီရန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ သဘောထားဆန္ဒများကိုသာ ပိုမိုခိုင်မာစေသည်။

အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေး​၏ လျှို့ဝှက်ဆန်းစစ်ချက်များကို သတင်းစာများထံ ပေါက်ကြားပေးနေသည့် အမေရိကန် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအတွက်မူ ယခုအချက်သည် အိမ်ဖြူတော်၏ မှားယွင်းသော ကတိကဝတ်များအပေါ် အခြေခံထားသည့် စစ်ရေးတင်းမာမှုများကို ဆက်လက်မလုပ်ဆောင်ရန် ထပ်ဆောင်းအကြောင်းပြချက်တစ်ခု ဖြစ်နေသည်။ သို့သော် ဤသတင်းပေါက်ကြားမှုများသည် ထရမ့်ဘဘေးနားရှိ စစ်ပွဲလိုလားသော လော်ဘီသမားများကို တားဆီးရန် လုံလောက်မှု ရှိ၊ မရှိ ဆိုသည်မှာမူ မေးခွန်းထုတ်စရာ ကြီးမားစွာ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

NOM

ယူကရိန်းမှာ ဒုံးကျည်အရေအတွက် ဘယ်လောက်ရှိလဲဆိုတာနဲ့ အနောက်အုပ်စုက လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ကြားဖြတ်ဒုံးကျည်ဘယ်လောက်အထိ ထောက်ပံ့ပေးနေလဲဆိုတာကို ရုရှားဘက်က အတိအကျ သိရှိနေကြောင်း ယူကရိန်းလေတပ် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အစ်ဟနတ်က ဝန်ခံပြောကြားလိုက်သည်။

လက်ရှိအချိန်တွင် ယူကရိန်းနိုင်ငံအနေဖြင့် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည်များ ပြတ်လပ်မှု ဒုက္ခနှင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ၎င်းက အတည်ပြုခဲ့သည်။

NOM

အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်ပိုင်းကို နှင်ထုတ်ရန် တူရကီရဲတပ်ဖွဲ့က CHP ဌာနချုပ်ကို စီးနင်းဝင်ရောက်

ရဲတပ်ဖွဲ့က ဌာနချုပ်အပြင်ဘက်တွင် CHP ထောက်ခံသူများနှင့် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အတိုက်အခံအဖွဲ့က ဤနှင်ထုတ်မှုကို ‘တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ အာဏာသိမ်းမှု’ အဖြစ် ရှုတ်ချခဲ့သည်။

မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် တူရကီအဓိကအတိုက်အခံပါတီဖြစ်သော ပြည်သူ့ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီ (CHP) ဌာနချုပ်သို့ တူရကီအဓိကရုဏ်းနှိမ်နင်းရေးရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး အိုဇဂါ အိုဇဲလ် (Ozgur Ozel) နှင့် သူ၏ထောက်ခံသူများကို အတင်းအဓမ္မ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။
တရားရုံးအမိန့်အရ ရာထူးပြန်လည်ရရှိခဲ့သည့် ပါတီခေါင်းဆောင်ဟောင်း ကေမယ်လ် ကီလစ်ဒါရော့ဂလူ (Kemal Kilicdaroglu) ၏ ရှေ့နေများက တောင်းဆိုပြီးနောက် တူရကီအစိုးရက ယခုကဲ့သို့ ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် မျက်ရည်ယိုဗုံးများနှင့် ရာဘာကျည်များကို အသုံးပြုကာ ယာယီအတားအဆီးများကို ဖြိုဖျက်ဝင်ရောက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရပြီးနောက် အိုဇဲလ်သည် ထောက်ခံသူထောင်ပေါင်းများစွာကို ဦးဆောင်ကာ တူရကီပါလီမန်သို့ ၆ ကီလိုမီတာခရီးကို ချီတက်ခဲ့သည်။ ပါလီမန်တွင် သူက ပါတီကို အဓမ္မသိမ်းပိုက်မှုကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ပါတီအနေဖြင့် မိမိတို့၏ တိုက်ပွဲကို “လူထုရင်ပြင်များတွင်” ဆက်လက်ဆင်နွှဲသွားမည်ဟု ကတိပြုပြောကြားခဲ့သည်။

တနင်္ဂနွေနေ့က ဖြစ်ပွားခဲ့သော အခြေအနေတင်းမာမှုသည် ယင်းမတိုင်မီတစ်ရက် (စနေနေ့) က ပါတီတွင်း နိုင်ငံရေးအလှည့်အပြောင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ စနေနေ့က ၂၀၂၃ ခုနှစ် ပါတီညီလာခံအပေါ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခုအတွင်း လူ ၁၃ ဦး ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ၎င်းတို့သည် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုနှင့် တရားမဝင်ငွေကြေးခဝါချမှု အပါအဝင် အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ စွဲချက်အများအပြားနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။

ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ဖိအားပေးမှုများ ရှိနေလင့်ကစား CHP လွှတ်တော်အမတ်များသည် ထိုနေ့မှာပင် အိုဇဲလ်ကို ပါတီ၏ ပါလီမန်အမတ်များအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။

ခေါင်းဆောင်မှုအငြင်းပွားမှုကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ပါတီညီလာခံအသစ်တစ်ခုကို ချက်ချင်းခေါ်ယူရန် အိုဇဲလ်က တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ကီလစ်ဒါရော့ဂလူကမူ ထိုသို့သော အစည်းအဝေးကို "သင့်တော်မည့်" အချိန်ကျမှသာ ပြုလုပ်လိမ့်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဤအကျပ်အတည်းကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည့် အကြောင်းရင်းမှာ မေလ ၂၁ ရက်နေ့က တူရကီအယူခံတရားရုံးတစ်ခုက အိုဇဲလ် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် CHP ပါတီညီလာခံရလဒ်ကို "မမှန်မကန်လုပ်ရပ်များ" ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုကာ ပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အိုဇဲလ်၏နေရာတွင် သူ၏အရင် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း ကီလစ်ဒါရော့ဂလူကို ပြန်လည် အစားထိုးရန် တရားရုံးက အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ကီလစ်ဒါရော့ဂလူသည် အတိုက်အခံပါတီကို ၁၃ နှစ်ကြာ ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် သမ္မတ ရီဆပ် တိုင်ယစ် အာဒိုဂန် (Recep Tayyip Erdogan) ကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

အိုဇဲလ်နှင့် သူ၏အမှုဆောင်အဖွဲ့သည် ထိုတရားရုံးဆုံးဖြတ်ချက်ကို "တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ အာဏာသိမ်းမှု" ဟု ခေါ်ဆိုကာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ဌာနချုပ်မှ ဖယ်ခွာပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ သူ၏နောက်လိုက်များသည် ရဲတပ်ဖွဲ့က အတင်းအဓမ္မ ဝင်ရောက်မနှင်ထုတ်မချင်း ဌာနချုပ်တွင် "နေ့ရောညပါ" ဝိုင်းရံနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

တူရကီအတိုက်အခံ ထောက်ခံသူများကမူ ယခုခေါင်းဆောင်မှု အကျပ်အတည်းသည် ၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပမည့် အမျိုးသားရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ CHP ပါတီ၏ အင်အားကို ဖြိုခွဲရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ CHP ပါတီသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒေသန္တရရွေးကောက်ပွဲတွင် အာဒိုဂန်၏ အာဏာရပါတီကို အနိုင်ရရှိထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ယခုနှိမ်နင်းမှုသည် အာဒိုဂန်ကို အဓိကစိန်ခေါ်နိုင်သူဖြစ်ပြီး လူထုထောက်ခံမှုရရှိထားသည့် အစ္စတန်ဘူလ်မြို့တော်ဝန် ဧကရမ် အီမာမိုဂလူ (Ekrem Imamoglu) ကို ပြီးခဲ့သည့်နှစ် မတ်လကတည်းက အဂတိလိုက်စားမှု စွဲချက်များဖြင့် ဖမ်းဆီးထောင်ချခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ထပ်မံထွက်ပေါ်လာသည့် နှိမ်နင်းမှုလည်း ဖြစ်သည်။

NOM

နောင်ချိုမြို့နယ်၊ လုံရုံးကျေးရွာအနီးတွင် TNLA အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ထောင်ထားသည့် မိုင်းတစ်လုံးအား နင်းမိပေါက်ကွဲခဲ့မှုကြောင့် တောင်ယာလုပ်ကိုင်နေသည့် အပြစ်မဲ့ပြည်သူတစ်ဦးဒဏ်ရာရ

မေ ၂၅၊ ၂၀၂၆

ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ နောင်ချိုမြို့နယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံသို့ မေလ ၂၄ ရက်နေ့ ညနေ ၄ နာရီ ၃၅ မိနစ်အချိန်၌ မိုင်းပေါက်ကွဲစထိမှန်ဒဏ်ရာများဖြင့် အမျိုးသားတစ်ဦးရောက်ရှိနေကြောင်း သတင်းအရ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက သွားရောက်စစ်ဆေး၍ ဖြစ်စဉ်အား စိစစ်ခဲ့ရာ ညနေ ၄ နာရီ ၁၀ မိနစ်အချိန်၌ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ လုံရုံးကျေးရွာနေ ဦးအိုက်စော (ခ) ဆွေငယ် (၅၇) နှစ်သည် ကျေးရွာ၏တောင်ဘက်ရှိ ၎င်းပိုင်တောင်ယာခင်းအတွင်း အလုပ်လုပ်ကိုင်နေစဉ် TNLA အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ထောင်ထားသည့် မိုင်းတစ်လုံးအား နင်းမိပေါက်ကွဲခဲ့မှုကြောင့် ၎င်းတွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာများရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။

NOM