မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ် အတွင်းလျှပ်စစ်မီး ၂ ရက်ပျက်မည်

ဧပြီ ၁၀၊ ၂၀၂၆

မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်အတွင်းသို့ ဓာတ်အားပေးထားသော 33KV လှော်ကား Aa-Abဓာတ်အားလိုင်းသည် 230KV လှော်ကားခွဲရုံတွင် အရေးပေါ် ထိန်းပြင်လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်‌ရန် ဓာတ်အားပိတ်၍ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပါသဖြင့် ဧပြီ ၁၁ ရက်နှင့် ၁၂ ရက်တို့တွင် နံနက် ၆ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီထိ လျှပ်စစ်မီးပျက်မည်ဟု မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ် YESC ကအသိပေးထုတ်ပြန်ထားသည်။

NOM

အစ္စရေး၏ရည်မှန်းချက်မှာလက်ဘနွန်နိုင်ငံပြိုကွဲရန်ဖြစ်

အစ္စရေးချန်နယ် ၁၃ မှ တင်ဆက်သူ ရာဗစ် ဒရပ်ကာက လက်ဘနွန်အပေါ်အစ္စရေး၏ အစီအစဉ်မှာ နိုင်ငံကို ပြိုကွဲစေပြီး ပြည်တွင်းစစ်ထဲသို့ တွန်းပို့ရန်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိလက်ဘနွန်အစိုးရအား ဟစ်ဇ်ဘိုလာကို စစ်ရေးအရ ရင်ဆိုင်ရန် ဖိအားပေးရမည်ဟု အကြံပြုခဲ့သည်။

သတင်းထောက် အာလွန် ဘန် ဒေးဗစ်က “၎င်းသည် အစကတည်းက အစ္စရေး၏ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည်” ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

NOM

အယ်လ်ယူဒစ် လေတပ်စခန်းပျက်စီးမှုများကိုပြသ

အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့်ပျက်စီးသွားသော ကာတာနိုင်ငံ အယ်လ် အူဒိုက် အမေရိကန်လေတပ်စခန်းကို အယ်လ်ဂျာဇီးယား ရုပ်သံကပြသလိုက်သည်။

NOM

စာသင်ကျောင်းကိုအမေရိကန်နှင့်အစ္စရေး၏ယုတ်မာစွာတိုက်ခိုက်မှုကြောင့်သေဆုံးခဲ့သည့်ကျောင်းသားလေးများ၏ပစ္စည်းများအီရန်အဖွဲ့ကသယ်ဆောင်သွား
NOM

ကလေးတွေ ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ သွေးစွန်းနေတဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာပစ္စည်းတွေကို အီရန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ “Minab 168” က အီရန်အပေါ် အမေရိကန်ရဲ့ စစ်ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်မှုအထောက်အထားအဖြစ်နဲ့ လာမယ့်ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ တရားမျှတမှုအတွက် သူတို့ရဲ့တောင်းဆိုမှုရဲ့ သင်္ကေတအဖြစ် ပါကစ္စတန်ကို ယူဆောင်သွားခဲ့ပါတယ်။

အီရန်ရဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် ကာတာနိုင်ငံရှိ ရေဒါစနစ်တွေ အပြင်းအထန် ပျက်စီးသွား

ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်ရီ ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအား လက်ခံတွေ့ဆုံ

ဧပြီ ၁၀၊ ၂၀၂၆

ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်ရီသည် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ H.E. Mr. Igor Sergeyenko အား ယနေ့ညနေပိုင်းတွင် နေပြည်တော်ရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ ဇမ္ဗူသီရိဧည့်ခန်းမဆောင်၌ လက်ခံတွေ့ဆုံသည်၊၊

အဆိုပါတွေ့ဆုံပွဲသို့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့်အတူ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးမောင်မောင်အုန်း၊ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာ နန္ဒကျော်စွာ၊ ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးတေဇကျော်၊ အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့်တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းထွန်းဦးနှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရုံးမှ တာဝန်ရှိသူများ တက်ရောက်ကြပြီး ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့်အတူ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များ တက်ရောက်ကြသည်။

ထိုသို့ တွေ့ဆုံစဉ် မြန်မာ-ဘယ်လာရုစ်နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုပိုမိုတိုးမြှင့်နိုင်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊ နှစ်နိုင်ငံပြည်သူလူထုအတွက် အကျိုးရှိမည့်ကိစ္စရပ်များ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊ လွှတ်တော်အချင်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ရင်းနှီးပွင့်လင်းစွာ အမြင်ချင်းဖလှယ် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

တွေ့ဆုံပွဲအပြီးတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌတို့သည့် အမှတ်တရလက်ဆောင်ပစ္စည်းများ အပြန်အလှန်ပေးအပ်ကြပြီး တက်ရောက်လာကြသူများနှင့်အတူ စုပေါင်း မှတ်တမ်းတင်ဓာတ်ပုံရိုက်ကြကာ ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌက ဧည့်သည်တော်မှတ်တမ်းတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

NOM

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ထံ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအစိုးရ၏ အာဆီယံဆိုင်ရာအထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့် ဘုရင့်အတိုင်ပင်ခံကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ

ဧပြီ ၁၀၊ ၂၀၂၆

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ကတိသစ္စာပြုခြင်းအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအစိုးရ၏ အာဆီယံဆိုင်ရာအထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့် ဘုရင့်အတိုင်ပင်ခံကောင်စီအဖွဲ့ဝင် H.E.Mr. Kitti Settha Pandita CHAM Prasidh ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က ယနေ့မွန်းညနေပိုင်းတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ဧည့်ဆောင်တော်၌ လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံသည်။

အဆိုပါတွေ့ဆုံပွဲသို့ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့်အတူ သမ္မတရုံးဝန်ကြီး ဦးခင်မောင်ရီ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေတို့ တက်ရောက်ကြပြီး ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအစိုးရ၏ အာဆီယံဆိုင်ရာအထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့် ဘုရင့်အတိုင်ပင်ခံကောင်စီအဖွဲ့ဝင်နှင့်အတူ အစိုးရအဖွဲ့မှ တာဝန်ရှိသူများ၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံသံအမတ်ကြီး H.E. Mr. Cheng နှင့် တာဝန်ရှိသူများ တက်ရောက်ကြသည်။

ထိုသို့တွေ့ဆုံရာတွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အနေဖြင့် သမ္မတကြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့မှုအခြေအနေများ၊ မြန်မာ-ကမ္ဘောဒီးယားနှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုရှိသည့် မိတ်ဆွေကောင်းနိုင်ငံများဖြစ်မှုအခြေအနေများ၊ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အာဆီယံအဖွဲ့အတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှုအခြေအနေများ၊ နှစ်နိုင်ငံအကြားပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ယခုထက်ပိုမိုတိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်သွားမည့်အခြေအနေများနှင့် ပတ်သက်၍ ရင်းရင်းနှီးနှီးဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

တွေ့ဆုံပွဲအပြီးတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအစိုးရ၏ အာဆီယံဆိုင်ရာအထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့် ဘုရင့်အတိုင်ပင်ခံကောင်စီအဖွဲ့ဝင်တို့သည် တက်ရောက်လာကြသူများနှင့်အတူ မှတ်တမ်းတင်ဓာတ်ပုံရိုက်ခဲ့ကြကြောင်း သတင်းရရှိသည်။

NOM

တစ်ဖက်ကလည်း နိုင်ငံရဲ့စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေး စတဲ့ကဏ္ဍအသီးသီးကို မြင့်မားလာစေဖို့နဲ့ နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့ကို နည်းလမ်းမျိုးစုံနဲ့ ကြိုးစားဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံမှာ စီးပွားရေးအင်အား မတောင့်တင်းရင်၊ နိုင်ငံမချမ်းသာရင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမရှိနိုင်သလို ပြည်သူများရဲ့လူမှုစီးပွားဘဝဟာလည်း နိမ့်ကျနေမှာဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံ့စီးပွားရေးဟာ နိုင်ငံရေး၊ လုံခြုံရေး၊ လူမှုရေးအားလုံးနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်တဲ့နိုင်ငံဖြစ်အောင် ကျွန်တော်တို့ ဝိုင်းဝန်းကြိုးစား အကောင်အထည်ဖော်ကြဖို့ လိုပါတယ်။ ဒေသတွင်း နိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရင် ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံရဲ့ GDP ဟာ လွန်စွာနည်းပါးနေတာတွေ့ရပါတယ်။ အဓိကကတော့ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အားနည်းခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ကာလကြာရှည်စွာကုန်သွယ်မှုမှအပ (Non Trade) ဝင်ငွေကိုသာ အားကိုးခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပို့ကုန်တိုးမြှင့်ရေး၊ တစ်နည်းအားဖြင့် ပြည်ပရောင်းတန်းဝင် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုရှိမှ ပို့ကုန်ရမှာဖြစ်တဲ့အတွက် အဆင့်ရှိကုန်ထုတ်လုပ်မှုများ အားပေးဆောင်ရွက်သွားရမှာဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံဟာ စိုက်ပျိုးရေးနဲ့မွေးမြူရေးကိုအခြေခံတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနဲ့မွေးမြူရေးကိုအခြေခံတဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်း (Agro based Industry) ကို တည်ဆောက်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ အချို့က ဒီခေတ်မှာ စက်မှုနိုင်ငံ ဘာလို့မသွားတာလဲလို့ ဝေဖန်ကြတာရှိပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဟာ ကျေးလက်နေသူများဖြစ်ပြီး ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်က စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ ရေထွက်ပစ္စည်း၊ သစ်တောလုပ်ငန်းများမှာ အလုပ်လုပ်နေသူများ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံ့လူဦးရေရဲ့ ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းဟာ အမျိုးသမီးများဖြစ်ပြီး ပညာရေးစစ်တမ်းအရ ကျေးလက်ဒေသနေသူများက အားနည်းတာရှိပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုဟာ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းရှိကြောင်း သိရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျေးလက်စီးပွားမြှင့်တင်ရေးကို မလွဲမသွေလုပ်ပေးရပါမယ်။ စက်မှုနိုင်ငံများပင်လျှင် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနဲ့ နိုင်ငံစီးပွား အထောက်အကူရအောင် အားပေးဆောင်ရွက်နေကြတာကိုလည်း တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့တာဝန်ယူစဉ်ကာလတစ်လျှောက်လုံး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကိုအခြေခံတဲ့ အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်း (MSME) တွေကို အားပေးမြှင့်တင်ပြီး နှစ်စဉ်ဒေသအလိုက်နဲ့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ပြပွဲပြိုင်ပွဲတွေလုပ်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့်လည်း ကျွန်တော်တို့တာဝန်ယူခဲ့တဲ့ (၅) နှစ်တာကာလအတွင်းမှာ MSME လုပ်ငန်းတွေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး အောင်မြင်မှုတွေရရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အခြေခံကောင်းများရရှိနေပြီဖြစ်တဲ့အတွက် အစိုးရသစ်ကာလမှာ အရှိန်အဟုန်နဲ့ ဆက်လက် တိုးတက်မှုရအောင် ဆောင်ရွက်သွားကြဖို့ တိုက်တွန်းမှာကြားလိုပါတယ်။ ဒီလိုဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့အတွက် အခုအစိုးရသစ်မှာ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို စက်မှုနဲ့အသေးစား၊ အငယ်စားနဲ့ အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနလို့ ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းထားပြီးဖြစ်လို့ MSME ကဏ္ဍကို ဘက်ပေါင်းစုံကမြှင့်တင်ကြဖို့ တိုက်တွန်းမှာကြားလိုပါတယ်။

စားရေရိက္ခာအတွက်အဓိကကျတဲ့ ဆန်စပါးကို လယ်မြေအားလုံးမှာ ပန်းတိုင်အထွက်နှုန်းရရှိအောင် စိုက်ပျိုးကြဖို့လည်းလိုပါတယ်။ ပြည်တွင်းစားသုံးမှုဖူလုံရုံသာမက တစ်ချိန်က ဒေသတွင်းမှာ ပြည်ပကိုဆန်စပါးတင်ပို့မှုမြင့်မားခဲ့တဲ့ အခြေအနေကို ပြန်လည်ရောက်အောင် ကြိုးစားလုပ်ဆောင်ကြဖို့ မှာချင်ပါတယ်။ ထို့အတူ မြန်မာ့ပေါ်ဆန်း တစ်ခေတ်ဆန်းရမည်မျှော်မှန်းပြီး ကြိုးစားလုပ်ဆောင်သွားဖို့လည်း တိုက်တွန်းပါတယ်။ နောက်တစ်ချက်ကတော့ ပြည်တွင်းစားသုံးဆီဖူလုံရေးအတွက် ဆီထွက်သီးနှံတွေဖြစ်တဲ့ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ ပဲပုတ်၊ နေကြာ စတာတွေကိုတိုးချဲ့စိုက်ပျိုးသွားကြဖို့လိုပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာ ဆီထွက်သီးနှံတွေစိုက်ပျိုးပြီး ပြည်တွင်းစားသုံးမှုလိုအပ်ချက်ပြည့်မီနိုင်တဲ့ အခြေအနေရှိနေပေမယ့်လည်း လက်တွေ့မှာတော့ ပြည်ပကစားအုန်းဆီတွေကို နှစ်စဉ်နိုင်ငံခြားငွေ များစွာသုံးစွဲပြီး ဝယ်ယူတင်သွင်းနေရပါတယ်။ ပြည်တွင်းမှာ တကယ်လုပ်ရင် ဖြစ်နိုင်ပါလျက်နဲ့ ခုလိုနိုင်ငံခြားက တင်သွင်းနေရတာမျိုးဟာ မဖြစ်သင့်တဲ့ကိစ္စဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ဆီထွက်သီးနှံတွေထဲမှာ ပိုမိုအထောက်အကူပြုနိုင်တဲ့ ပဲပုတ်၊ နေကြာနဲ့ နှမ်း စိုက်ပျိုးရေးကို ထိထိရောက်ရောက်ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်သွားကြဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။ နှမ်း၊ နေကြာစိုက်ပျိုးရေးမှာ အထွက်နှုန်းတိုးဖို့ အထောက်အကူဖြစ်စေမယ့် ဝတ်မှုန်ကူးတဲ့ ပျားမွေးမြူရေးကိုပါ ယှဉ်တွဲလုပ်ဆောင်သွားကြမယ်ဆိုရင် ဝတ်မှုန်ကူးကောင်းပြီး အထွက်နှုန်းတိုးစေမှာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဖက်ကလည်း ပျားရည်ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး တောင်သူများအတွက် အကျိုးရှိစေနိုင်မှာဖြစ်လို့ ပျားမွေးမြူရေးကို ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ကြဖို့ တိုက်တွန်းမှာကြားလိုပါတယ်။

ဒါ့အပြင် စက်မှုကုန်ကြမ်းသီးနှံဖြစ်တဲ့ ရာဘာ၊ ဝါ၊ ဝါး စတာတွေကို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးကြဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။ ရာဘာကို ပြည်တွင်းမှာ အရည်အသွေးရှိရှိ ထုတ်လုပ်နိုင်မယ်ဆိုရင် နိုင်ငံခြားဝင်ငွေပိုမိုတိုးတက်ပြီး ပြည်တွင်းလိုအပ်ချက်သုံးကုန်များစွာကို လုံလောက်စေမှာဖြစ်ပါတယ်။ ရာဘာအခြေခံတဲ့ ကုန်ချောပစ္စည်းထုတ်လုပ်တဲ့ ဆိုင်ကယ်တာယာ၊ စက်ဘီးတာယာ၊ ကျွတ်၊ မိုးစီးဖိနပ်၊ အခြားလူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရပါမယ်။ အလားတူ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာ ဝါကိုအခြေခံတဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းဟာ အသေချာဆုံးနဲ့ အထိရောက်ဆုံးသောလုပ်ငန်း ဖြစ်ပါတယ်။ လူတို့အတွက် အဓိကလိုအပ်တဲ့ အဝတ်အစားကို ပြည်တွင်းဝါထုတ်လုပ်မှုက လုံလောက်မှုများစွာပေးနိုင်တဲ့ အခြေအနေရှိပေမယ့် ချည်၊ ချည်ထည်ထုတ်လုပ်ဖို့ လိုအပ်ချက်ရှိနေတာကြောင့် လက်တွေ့မှာ ချည်အမျိုးမျိုးကို ပြည်ပကတင်သွင်းနေရတာကလည်း မဖြစ်သင့်ပါဘူး။ ဝါစိုက်ဧက ၅၂၄,၀၀၀ ခန့်ရှိတာမို့ မျိုးကောင်းတဲ့ ချည်မျှင်ရှည်ဝါကို ထိထိရောက်ရောက်စိုက်ပျိုးပြီး ဝါကိုအခြေခံတဲ့ ဝါဂွမ်း၊ ချည်၊ ချည်ထည်လုပ်ငန်းတွေကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နိုင်မယ်ဆိုရင် အကျိုးများစွာရှိမယ်ဆိုတာ ထောက်ပြမှာကြားလိုပါတယ်။

အလားတူ ဝါးကိုအခြေခံတဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းကိုလည်း အလေးထားလုပ်ဆောင်ကြဖို့လိုပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ တစ်နှစ်ဝါးလုံးရေ သန်း ၃၀၀ ကျော်ထုတ်လုပ်သုံးစွဲနိုင်တယ်လို့ တွက်ချက်သိရှိရပါတယ်။ နှစ်စဉ် ပြည်ပမှစက္ကူမျိုးစုံ တန်ချိန် ၂ သိန်းမှ ၄ သိန်းအထိ တင်သွင်းနေရပြီး ၂၀၁၈ မှ ၂၀၂၅ အတွင်း စက္ကူတန်ချိန် ၂ သန်းကျော် တင်သွင်းခဲ့ရတဲ့အတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံကျော်ကျခံသုံးစွဲခဲ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် စက္ကူထုတ်ရန် အဓိကကုန်ကြမ်းဖြစ်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပေါက်ရောက်နေတဲ့ဝါးကို အကျိုးရှိစွာ အသုံးချနိုင်ဖို့လိုပါတယ်။ ဝါးဟာ စားဝတ်နေရေးအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်ဖြစ်သလို စက်မှုကုန်ကြမ်းဖြစ်တဲ့ ပျော့ဖတ်၊ ဝါးချည်မျှင် စတာတွေကိုပါ ထုတ်လုပ်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ အနိမ့်ဆုံး ပျော့ဖတ်ထုတ်လုပ်နိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ရပါမယ်။ အလားတူ ကော်ဖီဟာ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်ကြီးမားစွာ ရှိနေပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ခွဲခြားပြောနေတဲ့ ကုန်းမြင့်ကော်ဖီ (Arabica)၊ မြေနိမ့်ကော်ဖီ (Robusta) ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်းပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကော်ဖီစိုက်ပျိုးရေးမှာလည်း မြေနိမ့်ဒေသနဲ့ တောင်ပေါ်ဒေသတွေမှာ နေရာဒေသအလိုက်ဖြစ်ထွန်းမယ့် ကော်ဖီစိုက်ပျိုးရေးကို အားပေးမြှင့်တင်ပေးကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သီဟိုဠ်၊ သရက်၊ ဒူးရင်း၊ ထောပတ်များ စိုက်ပျိုးပြီးကုန်ချောတွေထွက်ရှိအောင် စိုက်ပျိုးနိုင်မယ်ဆိုရင် ပြည်ပအထိ တင်ပို့နိုင်မယ့်အနေအထားရှိနေတာ အားလုံးအသိပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ဖို့အတွက် အဓိကကျတဲ့ မျိုး၊ မြေ၊ ရေ၊ နည်း စတဲ့အခြေခံလိုအပ်ချက်တွေကို ဖြည့်ဆည်းမြှင့်တင်ပြီး သိပ္ပံနည်းကျစိုက်ပျိုးရေးနဲ့ စက်မှုလယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးစနစ်ကို ကူးပြောင်းကြဖို့လိုပါတယ်။ ခုချိန်မှာ တချို့နိုင်ငံတွေမှာ စိုက်ပျိုးရေးကို AI နဲ့ပေါင်းစပ်ပြီး ဆောင်ရွက်နေကြပြီလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့လည်း မိရိုးဖလာစိုက်ပျိုးရေးကနေ စနစ်တကျစိုက်ပျိုးရေး၊ စက်မှုလယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို ကူးပြောင်းမှသာ ပြည်တွင်းလိုအပ်ချက်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်မှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုတိုးမြှင့်နိုင်ဖို့အတွက်လည်း MSME လုပ်ငန်းတွေမှာ ပြည်တွင်းထုတ် စိုက်ပျိုးရေးစက်ကိရိယာတွေကို တီထွင်ထုတ်လုပ်နိုင်ဖို့ အားပေးဆောင်ရွက်လျက်ရှိနေပါတယ်။ စက်မှုလယ်ယာအတွက် စက်ပစ္စည်းတွေထုတ်လုပ်နိုင်ဖို့ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ရပ်နားထားရတဲ့ ပြည်တွင်းရှိစက်ရုံတွေ ပြန်လည် လည်ပတ် နိုင်ဖို့လိုသလို နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံတွေနဲ့ ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံတွေကို တိုးချဲ့ထုတ်လုပ်နိုင်အောင် အားပေးမြှင့်တင်သွားကြရမှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ “နိုင်ငံတော်ရွှေသီးဖို့ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အားပေးစို့” ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်နဲ့အညီ စီးပွားရေးကဏ္ဍဘက်စုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးကြဖို့လည်း တိုက်တွန်းမှာကြားလိုပါတယ်။

ကျွန်တော်အထက်မှာ ပြောခဲ့သလို အခြေအနေပေးသလောက်၊ ထုတ်လုပ်နိုင်သလောက် မထုတ်လုပ်နိုင်ကြလို့ ဒီနေ့ဝယ်လိုအားနဲ့ မမျှတတာဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် မလိုအပ်ဘဲ အများစုကို ပြည်ပကတင်သွင်းနေရတဲ့အတွက် ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်နေတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အလားတူမွေးမြူရေးမှာလည်း ဥစားကြက်မွေးမြူရေး၊ အသားတိုးကြက်မွေးမြူရေး၊ အသားတိုးဝက်မွေးမြူရေးတွေမှာ မွေးမြူနေကြတဲ့အရေအတွက်နဲ့ စားသုံးသူဦးရေ အချိုးမမျှတတာတွေ တွေ့ရပါတယ်။

မိသားစုတိုင်း မိသားစုတိုင်း တစ်အိမ်ထောင်စားသုံးရေးအတွက် တစ်ပိုင်တစ်နိုင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးလုပ်ကြဖို့ အားပေးဆောင်ရွက်သွားကြစေချင်ပါတယ်။ ရှေးယခင်ကတည်းကရှိခဲ့တဲ့ “အိမ်နောက်ဖေး ဈေးဆိုင်တည်” ဆိုတဲ့စကားဟာ တကယ်လုပ်ကြရင် မိသားစုစားဝတ်နေရေးအဆင်ပြေသလို မြေကိုအကျိုးရှိအောင် အသုံးချတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကျန်းမာရေးနဲ့လည်းညီညွတ်ပြီး ပြည်တွင်းစားသုံးမှု လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးရာလည်း ရောက်မှာဖြစ်ပါတယ်။