အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ဂ်ချီ- "ကျွန်ုပ်တို့၏ ပြည်တွင်းရေးကို မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့် မပြုပါ"

နိုင်ငံ၏ခေါင်းဆောင်ကို ရွေးချယ်ခြင်းသည် အီရန်ပြည်သူလူထုနှင့်သာ သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စဖြစ်သည်။ ပြည်သူများအနေဖြင့် ကျွမ်းကျင်သူများကောင်စီ (Assembly of Experts) ကို ယခင်ကတည်းက ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားပြီးဖြစ်ကာ ၎င်းကောင်စီတွင်သာ ခေါင်းဆောင်သစ်ကို ရွေးချယ်ရန် တာဝန်ရှိပါသည်။

ဤအခြေအနေသည် အီရန်ပြည်သူများ၏ သီးသန့်ပြည်တွင်းရေးကိစ္စသာဖြစ်ပြီး အခြားမည်သူနှင့်မျှ သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိပါ။

NOM

အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ဂ်ချီ- "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးဆိုတာ ဒီအတိုင်းတော့ မဖြစ်နိုင်ဘူး၊ စစ်ပွဲကို အပြီးတိုင်အဆုံးသတ်ဖို့ပဲ လိုအပ်တယ်"

"သူတို့က အပစ်အခတ်ရပ်စဲဖို့ နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်တောင်းဆိုနေကြပြန်ပြီ။ ဒါပေမဲ့ ဒီအတိုင်းတော့ အလုပ်မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ စစ်ပွဲကို အပြီးတိုင်အဆုံးသတ်ဖို့ကိုသာ တည်ဆောက်ရမှာပါ။ အဲဒီလိုအခြေအနေမျိုးကို မရောက်မချင်းတော့ ကျွန်ုပ်တို့ပြည်သူတွေရဲ့ လုံခြုံရေးအတွက် ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်သွားဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ကျွန်တော်မြင်ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က အစ္စရေးက ကျွန်ုပ်တို့ကို တိုက်ခိုက်တုန်းကလည်း သမ္မတ ထရန့်က 'ခြွင်းချက်မရှိ အညံ့ခံဖို့' ဆိုတဲ့ စကားလုံးကိုသုံးပြီး X (ယခင် Twitter) မှာ တင်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလိုမျိုး ဖြစ်မလာခဲ့ပါဘူး။ ကျွန်ုပ်တို့က ခုခံတွန်းလှန်ခဲ့လို့ (၁၂) ရက်အကြာမှာတော့ အစ္စရေးဘက်ကပဲ ခြွင်းချက်မရှိ အပစ်အခတ်ရပ်စဲဖို့ ပြန်တောင်းဆိုခဲ့ရတာပါ။

ဒါကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ ဘယ်တော့မှ အညံ့ခံမှာမဟုတ်ဘူး။ လိုအပ်သရွေ့ ဆက်လက်ခုခံသွားမှာပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ မြေပြင်၊ ပြည်သူနဲ့ သိက္ခာအတွက် ခုခံကာကွယ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ သိက္ခာဟာ ညှိနှိုင်းစရာ မဟုတ်ပါဘူး။

လောလောဆယ်မှာတော့ စစ်ပွဲအဆုံးသတ်မယ့် အဆင့်ကို မရောက်သေးပါဘူး။ ဒီတစ်ကြိမ် အခြေအနေက အရင်ကနဲ့ မတူတော့ဘူး။ အရင်တုန်းက သူတို့ ကျွန်ုပ်တို့ကို တိုက်ခိုက်တယ်။ ပြည်သူတွေကို သတ်ဖြတ်တယ်။ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို ဖျက်ဆီးတယ်။ ပြီးမှ အပစ်အခတ်ရပ်စဲဖို့ တောင်းဆိုကြတယ်။

ကျွန်ုပ်တို့က ခုခံကာကွယ်ရုံသက်သက်ပဲ ဖြစ်တဲ့အတွက် အကောင်းမြင်စိတ်နဲ့ လက်ခံခဲ့ပါတယ်။ ကျူးကျော်မှုရပ်ရင် ကျွန်ုပ်တို့လည်း ရပ်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဦးမတည်ခဲ့ပါဘူး။"

ဒီနှစ်မှာတော့ သူတို့က ကျွန်ုပ်တို့ကို တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ခိုက်လာပြန်တယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ပြည်သူတွေ၊ မိန်းကလေးတွေနဲ့ ကျောင်းသားတွေကို ထပ်သတ်ဖြတ်ကြတယ်။ ဆေးရုံတွေ၊ ရေငန်သန့်စင်စက်ရုံတွေ၊ ရေနံချက်စက်ရုံတွေနဲ့ တခြားနေရာ တော်တော်များများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။ လူတွေသေဆုံးပြီး နေရာအများကြီး ပျက်စီးခဲ့ရတယ်။ အခုမှ သူတို့က အပစ်အခတ်ရပ်စဲဖို့ ပြန်ပြောနေကြပြန်ပြီ။ ဒါက ဒီအတိုင်းတော့ အဆင်မပြေပါဘူး။

ပထမဦးဆုံးအနေနဲ့ သူတို့ ဘာကြောင့် ဒီကျူးကျော်မှုကို စတင်ခဲ့သလဲဆိုတာကို အရင်ရှင်းပြရမယ်။ အဲဒီနောက်မှ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအကြောင်း ဆွေးနွေးလို့ရပါမယ်။ တကယ်တော့ ဘယ်သူမှ စစ်ပွဲကို ဆက်မဖြစ်စေချင်ပါဘူး။ ဒီစစ်ပွဲဟာ ကျွန်ုပ်တို့ စတင်ခဲ့တဲ့စစ်ပွဲမဟုတ်သလို ကျွန်ုပ်တို့ ရွေးချယ်ခဲ့တာလည်း မဟုတ်ဘူး။

ဒါဟာ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့က ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် အတင်းအဓမ္မ ကျရောက်စေခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲပါ။ သူတို့က ဘာလှုံ့ဆော်မှုမှမရှိဘဲ အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ တရားမဝင် စတင်ခဲ့တာပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ လုပ်ဆောင်နေတာက တရားဝင်ခုခံကာကွယ်မှုသာ ဖြစ်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ပိုင်ခွင့် အပြည့်အဝ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့က ကျူးကျော်မှုကို ရပ်လိုက်ရုံနဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ကိုလည်း ရပ်ခိုင်းဖို့ဆိုတာ မတရားပါဘူး။ ကျွန်တော်ပြောခဲ့သလိုပဲ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ အခြေအနေက အရင်နဲ့ မတူတော့ပါဘူး။"

NOM

အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ဂ်ချီ- "ကျွန်ုပ်တို့သည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကို တိုက်ခိုက်နေခြင်း မဟုတ်ပါ"

အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းချက

"အီရန်က သူ့ရဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေကို တိုက်ခိုက်နေတယ်လို့ ယူဆနေကြရင် အဲဒီအယူအဆက မှားပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ဟာ အိမ်နီးချင်းတွေကို တိုက်ခိုက်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကံမကောင်းစွာနဲ့ပဲ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ နယ်မြေထဲမှာ ရောက်ရှိနေတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ အခြေစိုက်စခန်းတွေနဲ့ အဆောက်အအုံတွေကိုသာ ပစ်မှတ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ဟာ အိမ်နီးချင်းတွေကို တိုက်ခိုက်တာမဟုတ်ဘဲ ကျွန်ုပ်တို့ကို အရင်တိုက်ခိုက်တဲ့ အမေရိကန်တွေကိုပဲ ပစ်မှတ်ထား တုံ့ပြန်နေတာပါ။

ကျွန်ုပ်တို့ဟာ စစ်ပွဲကို အရင်စခဲ့သူတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ အမေရိကန်ကသာ ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် စစ်ပွဲစတင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး ကျွန်ုပ်တို့ကတော့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ခုခံကာကွယ်နေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ဒုံးကျည်တွေဟာ အမေရိကန်မြေပြင်အထိ မရောက်နိုင်ဘူးဆိုတာ ရှင်းပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ လုပ်ဆောင်နိုင်တာကတော့ ကံမကောင်းစွာနဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ နယ်မြေထဲမှာ ရှိနေတဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ပတ်ဝန်းကျင်က အမေရိကန် အခြေစိုက်စခန်းတွေနဲ့ အဆောက်အအုံတွေကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ပထမအချက်အနေနဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုမှာ တောင်းပန်ခြင်းဆိုတာ ဂုဏ်သိက္ခာရှိမှုနဲ့ အင်အားတောင့်တင်းမှုရဲ့ ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ကျူးကျော်မှုနဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေကြောင့် ဒေသတွင်း ပြည်သူတွေ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေအတွက် (အီရန်ခေါင်းဆောင်က) တောင်းပန်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

တကယ်တမ်းမှာတော့ အမေရိကန်သမ္မတဟာ သူတို့ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ သတ်ဖြတ်မှုတွေနဲ့ ဖျက်ဆီးမှုတွေအတွက် ဒေသတွင်းပြည်သူတွေနဲ့ အီရန်ပြည်သူတွေကို တောင်းပန်ရမယ့်သူ ဖြစ်ပါတယ်။"

NOM

အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ဂ်ချီ- "ကျွန်ုပ်တို့သည် ရုရှားနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်များဖြစ်သည်"

"အီရန်နဲ့ ရုရှားနိုင်ငံအကြား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဟာ အကြောင်းအရာအသစ် မဟုတ်သလို လျှို့ဝှက်ထားတာမျိုးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဟာ အတိတ်မှာလည်း ရှိခဲ့သလို၊ အခုလည်း ရှိနေပြီး အနာဂတ်မှာလည်း ဆက်လက်ရှိနေဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော့်မှာ တိကျတဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်တွေတော့ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်သိသလောက်တော့ ကျွန်ုပ်တို့ဟာ ရုရှားနိုင်ငံနဲ့ အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ရှိနေပါတယ်။

NOM

အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ဂ်ချီ- "ကျွန်ုပ်တို့တွင် ဒုံးကျည်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော်လည်း အခြားသူများကို ခြိမ်းခြောက်မှုမဖြစ်စေရန် ကီလိုမီတာ ၂,၀၀၀ အောက်သာ ကန့်သတ်ထားပါသည်"

မေးခွန်း - အီရန်တောင်ပိုင်းက မူလတန်းကျောင်းတစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ကလေးငယ်များအပါအဝင် လူပေါင်း ၁၇၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရတဲ့အပေါ် သမ္မတ ထရန့်က အီရန်မှာ တာဝန်ရှိတယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာပြောချင်ပါသလဲ?

အာရတ်ဂ်ချီ - "အဲဒီပြောကြားချက်က တကယ်ကို ရယ်စရာကောင်းပါတယ်။ အဲဒီကျောင်းက ကျွန်ုပ်တို့ကျောင်း၊ အဲဒီကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူတွေက ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ သားသမီးတွေပါ။ သူတို့ဟာ အမေရိကန် တိုက်လေယာဉ်ရဲ့ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုကို ခံခဲ့ရတာပါ။ အီရန်မှာ ဘယ်လိုလုပ် တာဝန်ရှိနိုင်မှာလဲ?

ကျွန်ုပ်တို့က ဒီစစ်ပွဲကို စခဲ့တာလား? ကိုယ့်ပြည်သူကို ကိုယ်ပြန်တိုက်မှာလား? မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်ုပ်တို့ဟာ အမေရိကန်နဲ့ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးနေရင်း သံတမန်ရေးရာတွေ လုပ်ဆောင်နေရင်း အလယ်မှာတင် သူတို့က ကျွန်ုပ်တို့ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာပါ။

သူတို့ဟာ ကျောင်းတွေ၊ ဆေးရုံတွေအပါအဝင် နေရာတော်တော်များများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဒီကျောင်းကို အမေရိကန်တိုက်လေယာဉ်က တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ သက်သေအထောက်အထားတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။"

မေးခွန်း - ဒီစွပ်စွဲချက်အတွက် အီရန်မှာ ဘယ်လိုသက်သေတွေ ရှိပါသလဲ?

အာရတ်ဂ်ချီ - "အမေရိကန်မဟုတ်ရင် နောက်ဘယ်သူ ဖြစ်နိုင်ဦးမလဲ? အစ္စရေးလည်း ဖြစ်နိုင်တာပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ကို ဘယ်သူတွေ တိုက်ခိုက်နေသလဲဆိုတာကတော့ ရှင်းနေတာပဲ မဟုတ်လား။"

မေးခွန်း - မြေပြင်တပ်ဖွဲ့တွေ စေလွှတ်နိုင်ခြေရှိတဲ့အပေါ် ဝန်ကြီးက 'ကျွန်ုပ်တို့ သူတို့ကို စောင့်နေပါတယ်' လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သမ္မတ ထရန့်ကတော့ မြေပြင်တိုက်ပွဲမှာ အီရန်ဘက်က ထပ်မံခုခံနိုင်စွမ်းမရှိတော့တဲ့အထိ အားနည်းသွားတဲ့ အခြေအနေရောက်မှသာ တပ်ဖွဲ့တွေ စေလွှတ်မယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ သူပြောတာ မှန်ပါသလား?

အာရတ်ဂ်ချီ - "အနည်းဆုံးတော့ အခုလောလောဆယ်အထိတော့ အဲဒီလို မဟုတ်သေးပါဘူး။ လောလောဆယ်မှာ ကျွန်ုပ်တို့ဆီမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ခုခံကာကွယ်နိုင်စွမ်း အပြည့်ရှိပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ မြေပြင်ကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာမယ့် ဘယ်ရန်သူကိုမဆို တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းဖို့ အသင့်ရှိနေတဲ့ ရဲစွမ်းသတ်သတ္တိရှိတဲ့ စစ်သည်တော်တွေ ရှိပါတယ်။

ဒီအခြေအနေဟာ လာမယ့်ရက်တွေ၊ နှစ်တွေနဲ့ အီရန်မှာ အမြဲတမ်း ဆက်ရှိနေမှာပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ဟာ ရဲရင့်တဲ့ ပြည်သူတွေဖြစ်သလို ကြီးကျယ်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုလည်း ရှိပါတယ်။ နှစ်ပေါင်းထောင်ချီကတည်းက ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ မြေပြင်ကို ကာကွယ်ခဲ့သလို လိုအပ်သရွေ့လည်း ဆက်လက်ကာကွယ်သွားမှာပါ။"

မေးခွန်း - သမ္မတ ထရန့်က ဒီစစ်ပွဲကို စတင်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခုက အီရန်မှာ ဥရောပနဲ့ အမေရိကန် အခြေစိုက်စခန်းတွေကို ပစ်မှတ်ထားနိုင်တဲ့ ဒုံးကျည်တွေရှိနေပြီး မကြာခင်မှာ အမေရိကန် မြေပြင်ကိုပါ ပစ်မှတ်ထားနိုင်တော့မှာမို့လို့လို့ ပြောပါတယ်။ အီရန်အနေနဲ့ အမေရိကန်ကို တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက် ရှိပါသလား?

အာရတ်ဂ်ချီ - "ဒီစွပ်စွဲချက်က မမှန်ကန်ပါဘူး။ တကယ်တော့ ဒါဟာ သတင်းအမှားတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့မှာ ဒုံးကျည်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခြားသူတွေကို ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုလို့ မယူဆစေချင်တာကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ဒုံးကျည်တွေရဲ့ ပစ်ခတ်နိုင်တဲ့အကွာအဝေးကို ကီလိုမီတာ ၂,၀၀၀ အောက်ရောက်အောင် တမင်တကာ ကန့်သတ်ထားတာပါ။

လက်ရှိသတ်မှတ်ချက်ထက် ပိုပြီးဝေးဝေးပစ်နိုင်ဖို့ ဘယ်စီမံကိန်းမှလည်း မစတင်ထားပါဘူး။ ဒါကြောင့် အီရန်က တာဝေးပစ်ဒုံးကျည်တွေ ထုတ်လုပ်နေတယ်။ အမေရိကန်အထိ ရောက်နိုင်တဲ့ ဒုံးကျည်တွေ ထုတ်လုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ သက်သေအထောက်အထား ဒါမှမဟုတ် သတင်းအချက်အလက်ဆိုတာ လုံးဝမရှိပါဘူး။"

NOM

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၁)ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင်းပမည့် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲတွင် နေပြည်တော်ကောင်စီ နယ်မြေအတွင်း စာစစ်ဌာန စုစုပေါင်း (၅၂)ခုရှိပြီး တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်မြင်စွာ ကျင်းပနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ

အီရန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ မိနပ်ဘ်မိန်းကလေးကျောင်းကို အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့ ပစ်ခတ်ခဲ့သည့် ဒုံးကျည်တိုက်ရိုက်ထိမှန်ပေါက်ကွဲခဲ့သည့် ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာ ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းကို Mehr သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့သည်။

အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ အနည်းဆုံး ၁၆၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။

NOM

အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) သည် ရှန်ဒီရာဗီ (Shenderavi) ဒေသ (အီရန်-အီရတ် နယ်စပ်တောင်တန်းများ) ရှိ ထောက်လှမ်းရေး ရေဒါစနစ်တစ်ခုကို ဒရုန်းဖြင့် ဖျက်ဆီးခဲ့သည့် ရုပ်သံမှတ်တမ်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

NOM