ဒစ်ဂျစ်တယ်လုံခြုံရေးနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများအား တိုက်ဖျက်ပေးမည့် နိုင်ငံတော်၏ ခံစစ်တံတိုင်း CEIR စနစ်

ဒစ်ဂျစ်တယ်လုံခြုံရေးနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများအား တိုက်ဖျက်ပေးမည့် နိုင်ငံတော်၏ ခံစစ်တံတိုင်း CEIR စနစ်

ဝေယံလူ

မျက်မှောက်ခေတ်ကမ္ဘာကြီးမှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ စွမ်းအားနဲ့ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်တွေကို ကာကွယ်ရုံတင်သာမကပါဘူး၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် နယ်ပယ်ရဲ့လုံခြုံရေးအပေါ်မှာပါ များစွာမူတည်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။ နည်းပညာတွေ အလျင်အမြန်တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှုတွေဟာလည်း နည်းမျိုးစုံနဲ့ အသွင်ပြောင်းလဲပြီး ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝထဲကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက် လုံခြုံစေဖို့ရန် SIM Card မှတ်ပုံတင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို အားသွန်ခွန်စိုက်ဆောင်ရွက်ပေးနေပေမယ့် တစ်ဖက်မှာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု(Online Scams)တွေ၊ Call Center အယောင်ဆောင် ငွေကြေးလိမ်လည်မှုတွေနဲ့ ခေတ်မီ Video Clone နည်းပညာသုံး လိမ်လည်မှုတွေက ပြည်သူတွေရဲ့ လူမှုစီးပွားဘဝကို ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိတာကို စိတ်မကောင်းဖွယ်ရာ တွေ့မြင်နေရပါတယ်။

ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ချွေးနှဲစာနဲ့ ရှာဖွေထားတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ဆုံးရှုံးရခြင်း၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်နစ်နာရခြင်းတွေကို နိုင်ငံတော်အစိုးရက အလေးအနက်ထား စောင့်ကြည့်လျက်ရှိပြီး ဒီလိုခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းဖို့ နည်းလမ်းတွေကိုလည်း အစဉ်တစိုက် ရှာဖွေလျက်ရှိပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ CEIR (Central Equipment Identity Register) လို့ခေါ်တဲ့ ဗဟိုစက်ပစ္စည်းမှတ်ပုံတင်စနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အချုပ်အခြာ အာဏာနဲ့ လုံခြုံရေးအတွက်သာမက ပြည်သူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်ကို အပြည့်အဝကာကွယ်ပေးဖို့အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

CEIR ဆိုတာဘာလဲ၊ ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ

CEIR ဆိုတာ မိုဘိုင်းဖုန်းတစ်လုံးချင်းစီရဲ့ သီးသန့်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ဖြစ်တဲ့ IMEI (International Mobile Equipment Identity) ကို ဗဟိုဒေတာဘေ့စ်တစ်ခုမှာ စနစ်တကျမှတ်တမ်းတင်ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ အဆင့်မြင့်နည်းပညာစနစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီဂဏန်း ၁၅ လုံး ပါဝင်တဲ့ IMEI နံပါတ်ကို သိရှိလိုတယ်ဆိုရင် မိမိတို့ မိုဘိုင်းဖုန်းတွေမှာ *#06# ကို ရိုက်နှိပ်လို့ဖြစ်စေ၊ ဖုန်းရဲ့ Setting အတွင်း ဝင်ရောက်ပြီးဖြစ်စေ အလွယ်တကူစစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။

အရင်က SIM Card တွေကိုသာ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာက အခုအခါမှာ ဖုန်းစက်ပစ္စည်း (Handset) တွေကိုပါ မှတ်ပုံတင်လိုက်ခြင်းဖြင့် ကွန်ရက်လုံခြုံရေးကို အလွှာနှစ်ထပ်နဲ့ ကာကွယ်ပေးနိုင်တော့မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစနစ်ရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကတော့ တရားမဝင် လမ်းကြောင်းတွေက ဝင်ရောက်လာတဲ့ ဖုန်းတွေ၊ ပြည်သူတွေထံက ခိုးယူခံထားရတဲ့ ဖုန်းတွေနဲ့ ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်ရာမှာ အသုံးပြုမယ့်ဖုန်းတွေကို နိုင်ငံ အတွင်းရှိ ဘယ်ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက် (Telecom Network) မှာ မဆို အသုံးမပြုနိုင်အောင်လို့ အလိုအလျောက်ပိတ်ဆို့ (Block) ထားနိုင်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ပြည်သူတွေရဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို သန့်စင်ပေးပြီး ရာဇဝတ်ကောင်တွေအသုံးပြုနိုင်မယ့် လက်နက် (စက်ပစ္စည်း) ကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်တာပဲဖြစ်ပါတယ်။

ပြည်သူတွေရဲ့ မျက်ရည်ကို ရပ်တန့်ပေးနိုင်ဖို့ Online Scams နဲ့ Love Scams တွေကို အဟန့်အတားပြုလုပ်ပေးခြင်း

လက်ရှိအချိန် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွေပေါ်မှာ အကောင့်တုတွေဖွင့်ပြီး ယုံကြည်မှုနဲ့အချစ်ကို အလွဲသုံးစားလုပ်ကာ ငွေကြေးလိမ်လည်တဲ့ Love Scams တွေကြောင့် ပြည်သူအများအပြား အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးတွေနဲ့ သက်ကြီးအရွယ်တွေ များစွာနစ်နာလျက်ရှိပါတယ်။ လိမ်လည်သူတွေဟာ ဖုန်းစက်ပစ္စည်းအမြောက်အမြားနဲ့ SIM Card တွေကို တစ်ခါသုံးအဖြစ် စိတ်ကြိုက်အသုံးပြုပြီး ဥပဒေလက်တွင်းကနေ လွတ်ကင်းအောင် သဲလွန်စဖျောက်လေ့ရှိကြပါတယ်။ နိုင်ငံတော် အစိုးရက CEIR စနစ်ကို အသက်သွင်းလိုက်မယ်ဆိုရင် လိမ်လည်သူတွေ အသုံးပြုနေတဲ့ ဖုန်းစက်ပစ္စည်း(Device)ကို ခြေရာခံထိန်းချုပ်နိုင်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ လူလိမ်တွေအနေနဲ့ SIM Card အသစ်လဲလှယ်ရုံနဲ့ လွတ်မြောက်နိုင်တော့မှာမဟုတ်ဘဲ သူတို့အသုံးပြုခဲ့တဲ့ ဖုန်းစက်ပစ္စည်းကိုပါ Blacklist (အမည်ပျက်စာရင်း) သွင်းကာ အပြီးတိုင်ပိတ်ဆို့ပစ်နိုင်မှာဖြစ်လို့ လိမ်လည်မှုကွင်းဆက်တွေကို အရင်းအမြစ်ကစလို့ ဖြတ်တောက်နိုင်တော့မှာဖြစ်တဲ့အတွက် အလွန်ထိရောက်တဲ့ ပြည်သူ့အကာအကွယ်စနစ်ကြီး ဖြစ်လာတော့မှာပါ။

ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှု (KPay/Wave) အယောင်ဆောင်မှုများမှ ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာကို ကာကွယ်ပေးခြင်း

ပြည်သူတွေနေ့စဉ်အသုံးပြုနေတဲ့ KPay ၊ Wave Money စတဲ့ မိုဘိုင်းငွေကြေး ဝန်ဆောင်မှုတွေရဲ့ Call Center ဝန်ထမ်းအဖြစ် အယောင်ဆောင်ပြီး ငွေလွှဲယူခြင်း၊ ဆုမဲပေါက်တယ်လို့ မက်လုံးပေး လိမ်လည်ခြင်းတွေဟာ ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကို အကြီးအကျယ် ဒုက္ခပေးနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလိုပြဿနာတွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဖို့အတွက် CEIR စနစ်ဟာ အဓိကအခန်းကဏ္ဍကနေပြီး ပါဝင်လာတော့မှာဖြစ်ပါတယ်။ CEIR စနစ်မှာဆိုရင် ဖုန်းစက်ပစ္စည်းတွေကို စနစ်တကျ မှတ်ပုံတင်ထားတော့မှာဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် လိမ်လည်သူတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဖုန်းတစ်လုံးကိုအသုံးပြုပြီး ရာဇဝတ်မှုတစ်ခု ကျူးလွန်လိုက်တာနဲ့တစ်ပြိုင်နက် သက်ဆိုင်ရာလုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းတွေက အဲဒီစက်ပစ္စည်းရဲ့ IMEI ကို ခြေရာခံနိုင်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီခြေရာခံလို့ရတဲ့ ဖုန်းစက်ပစ္စည်းကို အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်တာနဲ့ အခြားပြည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို ထပ်မံလိမ်လည်ဖို့ ကြိုးစားခွင့်မရနိုင်တော့အောင် အမြစ်ပြတ်တားဆီးပေးမှာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်အနေနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ဘဏ္ဍာငွေကို ခေတ်မီနည်းပညာနဲ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးနိုင်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ခေတ်သစ် AI / Video Clone လိမ်လည်မှုများကို တုံ့ပြန်ခြင်း

ယနေ့ခေတ်မှာ ရိုးရှင်းတဲ့လိမ်လည်မှုတွေကိုသာမက AI နည်းပညာကို အလွဲသုံးစားလုပ်ပြီး ရင်းနှီးသူ မိသားစုဝင်တွေ၊ မိတ်ဆွေတွေရဲ့ မျက်နှာနဲ့အသံကို တုပကာငွေလိမ်တဲ့ Deepfake သို့မဟုတ် Video Clone တွေဟာ အကြီးအကျယ်ပျံ့နှံ့လာပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ထိတ်လန့်စရာအနေအထားကို ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုအဆင့်မြင့်နည်းပညာသုံး ကျူးလွန်သူတွေဟာ များသောအားဖြင့် တရားမဝင် ခိုးသွင်းလာတဲ့ သို့မဟုတ် ဘယ်သူဘယ်ဝါဖြစ်ကြောင်းကို အလွယ်တကူမသိနိုင်စေမယ့် မှတ်ပုံတင်မထားတဲ့ ဖုန်းတွေကို အသုံးပြုနေကြပါတယ်။ CEIR စနစ်ဟာ တရားဝင်တင်သွင်းလာပြီး ပိုင်ရှင်ဘယ်သူဘယ်ဝါဖြစ်ကြောင်းကို တိကျစွာသိရှိနိုင်မယ့် ဖုန်းတွေကိုသာ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်အတွင်း အသုံးပြုခွင့်ပေးတော့မှာဖြစ်လို့ ပြည်တွင်းမှာ ဒီလိုမျိုးအဆင့်မြင့်ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှုတွေ ကျူးလွန်ဖို့ အလွန်ခက်ခဲသွားစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်တွေအတွက် လုံခြုံတဲ့ဆိုက်ဘာဂေဟစနစ်တစ်ခုကို  ဖန်တီးပေးတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

လူငယ်များ၏ အနာဂတ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးခြင်း

အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုတွေဟာ လူငယ်တွေရဲ့ အနာဂတ်၊ အချိန်နဲ့ ခွန်အားတွေကို ဖျက်ဆီးနေတဲ့ ကြီးမားသောခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အမည်ဝှက် (Anonymous) ဖုန်းစက်ပစ္စည်း တွေကို အကာအကွယ်ယူပြီး လူမှုကွန်ရက်တွေပေါ်မှာ ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေးနဲ့ မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုတွေကို စော်ကားတဲ့အကြောင်းအရာတွေ လွှင့်တင်ကာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း သွေးခွဲမှုတွေ ပြုလုပ်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေသူတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။

CEIR စနစ်ဟာ အဲဒီယဉ်ကျေးမှုဖျက်ဆီးသူတွေနဲ့ လောင်းကစားဒိုင်တွေကို ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်စနစ်အတွင်းကနေ အပြီးတိုင်ဖယ်ထုတ်ဖို့နဲ့ သူတို့ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ သဲလွန်စတွေကို တိကျစွာဖော်ထုတ် အရေးယူနိုင်ဖို့ အကောင်းဆုံးသော ဥပဒေစိုးမိုးရေး လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်သူ့နီတိနဲ့ကိုက်ညီပြီး ကျန်းမာတက်ကြွတဲ့ အွန်လိုင်း လူ့အဖွဲ့အစည်းကို တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ နိုင်ငံတော်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်ပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများနဲ့အညီ နိုင်ငံ့စီးပွားကို အကာအကွယ်ပေးခြင်း

CEIR စနစ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက်သာ သီးသန့်တီထွင်ထားတဲ့စနစ်မဟုတ်ပါဘူး။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများအပြားမှာ ကျင့်သုံးနေတဲ့ နိုင်ငံတကာစံချိန်မီ လုံခြုံရေးစနစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယ၊ တူကီယဲ၊ အင်ဒိုနီးရှားနဲ့ ဥရောပနိုင်ငံအချို့မှာ ဒီစနစ်ကို အောင်မြင်စွာ အသုံးပြုနေကြပြီဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစနစ်ကို ကျင့်သုံးတဲ့အတွက်ကြောင့်ပဲ အဲဒီနိုင်ငံတွေမှာ ဖုန်းခိုးယူမှု၊ လုယက်မှုတွေ သိသိသာသာ လျော့ကျသွားတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တရားမဝင် ဖုန်းမှောင်ခိုတင်သွင်းမှုတွေကို တားဆီးနိုင်ခဲ့တာကြောင့် နိုင်ငံတော်အတွက် ရသင့်ရထိုက်တဲ့ အခွန်အခတွေ ဆုံးရှုံးမသွားအောင် ကာကွယ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ရရှိလာတဲ့ အခွန်ဘဏ္ဍာတွေကိုလည်း ပြည်သူလူထုရဲ့ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်မှာဖြစ်လို့ နိုင်ငံ့စီးပွားရေးယန္တရားအတွက် အလွန်အရေးပါတဲ့စနစ် တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

ပြည်သူလူထု၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ဖြေဖျောက်ခြင်းနှင့် အကျိုးကျေးဇူးများ

အပြောင်းအလဲတစ်ခုစတင်ချိန်မှာ အချို့သောပြည်သူတွေဟာ မိမိတို့ရဲ့ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက် (Privacy) တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ရှိနိုင်တာကို နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ ကောင်းစွာနားလည်သဘောပေါက်ပါတယ်။ တကယ်တော့ CEIR စနစ်ဆိုတာ သုံးစွဲသူတွေရဲ့ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေ၊ မက်ဆေ့ချ်တွေ သို့မဟုတ် အင်တာနက် အသုံးပြုမှုတွေကို ထောက်လှမ်းတာမျိုး လုံးဝ (လုံးဝ) မဟုတ်ပါဘူး။ “စက်ပစ္စည်း(Device)၏ မှန်ကန်တရားဝင်မှု” ကိုသာ အဓိကစစ်ဆေးတဲ့ စနစ်ဖြစ်ကြောင်းကို ပြည်သူလူထုကို ရှင်းရှင်း လင်းလင်း သိမြင်စေလိုပါတယ်။

ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ တန်ဖိုးကြီးမားတဲ့ မိုဘိုင်းဖုန်း ပျောက်ဆုံးသွားမယ် သို့မဟုတ် ခိုးယူခံရမယ်ဆိုရင် သက်ဆိုင်ရာကို အကြောင်းကြားပြီး CEIR စနစ်ကနေတစ်ဆင့် ဖုန်းကိုချက်ချင်း Block ပြုလုပ်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ အရင်က ဖုန်းတစ်လုံး ပျောက်ဆုံး၊ အခိုးခံရမယ်ဆိုရင် SIM Card ကို ပိတ်သိမ်းရုံကလွဲပြီး အခြားထိရောက်တဲ့ တားဆီးနိုင်စွမ်းမရှိခဲ့ပါဘူး။ ခိုးယူသူတွေအနေနဲ့ SIM Card ကို လွှင့်ပစ်ပြီး ဖုန်းကို Firmware အသစ်ပြန်တင်ကာ လွယ်ကူစွာ ပြန်လည် အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

အခုအခါမှာတော့ ဖုန်းခိုးယူသွားသူတွေအနေနဲ့ အဲဒီဖုန်းကို ဘယ်ဆက်သွယ်ရေး ကွန်ရက်တွေမှာမှ ပြန်လည်အသုံးပြုလို့ရနိုင်တော့မှာမဟုတ်တဲ့အတွက် ဖုန်းခိုးယူခြင်း၊ လုယက်ခြင်းလိုမျိုး ဒုစရိုက်မှုတွေဟာ အလိုအလျောက်ပပျောက်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ YBS ယာဉ်တွေပေါ်မှာ နေ့ခင်းကြောင်တောင် သောင်းကျန်းနေတဲ့ ဖုန်းခါးပိုက်နှိုက်တွေနဲ့ ဖုန်းသူခိုးတွေရဲ့ ရန်ကနေ ပြည်သူတွေကို အပြည့်အဝကာကွယ်ပေးနိုင်တော့မှာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ပြစ်မှု ကျူးလွန်ထားခြင်းမရှိဘဲ ရိုးသားစွာ လုပ်ကိုင်စားသောက်နေတဲ့ နိုင်ငံသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ နိုင်ငံတကာမှာ တွင်ကျယ်စွာအသုံးပြုနေတဲ့ CEIR စနစ်ကို စိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့နေစရာမလိုတဲ့အပြင် မိမိပိုင်ဆိုင်တဲ့ ဖုန်းပစ္စည်းကို တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ထားတာဟာ အလုံခြုံဆုံးသော အကာအကွယ်ရရှိနေတာဖြစ်ကြောင်းကို အသိပေးလိုပါတယ်။

နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ခေတ်သစ်ဒစ်ဂျစ်တယ်အချုပ်အခြာအာဏာ (Digital Sovereignty)

ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ တည်ငြိမ်ရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့အတွက် ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်ဟာ အသက်သွေးကြောပမာ အရေးကြီးလှပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ရဲ့ စွမ်းအားကို တည်ဆောက်ရာမှာ ခိုင်မာတောင့်တင်းတဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံ အဆောက်အအုံရှိဖို့ဆိုတာဟာလည်း တစ်ထောင့်တစ်နေရာက လိုအပ်လျက်ရှိတဲ့ စွမ်းအားတစ်ရပ်ပါ။ CEIR စနစ်ဟာ နိုင်ငံ အတွင်းအသုံးပြုနေတဲ့ မိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းတိုင်းကို စိစစ်နိုင်စွမ်းရှိတာကြောင့် ပြည်ပမှဖြစ်စေ၊ ပြည်တွင်းမှဖြစ်စေ နိုင်ငံတော်ရဲ့ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကို ထိခိုက်စေမယ့် အကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေကို အချိန်မီကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်အချုပ်အခြာအာဏာ (Digital Sovereignty) ကို မယိမ်းမယိုင်ရလေအောင် အခိုင်အမာ ပံ့ပိုးပေးခြင်းလည်းဖြစ်ပါတယ်။

ရှေ့ဆက်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် ပြည်သူလူထု၏ ပူးပေါင်းပါဝင်မှု

အစိုးရရဲ့ ဘယ်လိုပင်ကောင်းမွန်တဲ့စနစ်ပဲဖြစ်နေစေကာမူ ပြည်သူလူထုရဲ့ နားလည်သဘောပေါက်မှုနဲ့ တက်ကြွစွာပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုမရှိဘူးဆိုရင် အောင်မြင်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံတော် အစိုးရအနေနဲ့လည်း ပြည်သူတွေ ယုံကြည်စိတ်ချစွာ အသုံးပြုနိုင်ဖို့ CEIR စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လပထမပတ်မှစလို့ စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ အများပြည်သူတွေ လက်ရှိအသုံးပြုနေတဲ့ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းတွေကို အခွန်ပေးဆောင်ဖို့ မလိုအပ်ဘဲ ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်ဖို့အတွက် CEIR စနစ်ရှိ ခွင့်ပြုစာရင်း (Whitelist) မှာ အလိုအလျောက် ထည့်သွင်းပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ခွင့်ပြုစာရင်းမှာ ပါရှိနိုင်ဖို့အတွက် ပြည်သူတွေအနေနဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထားပြီး မိမိတို့ရဲ့ မိုဘိုင်းဖုန်းတွေအတွင်း မှာ ပြည်တွင်းဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက် (MPT, ATOM, U9, Mytel) များရဲ့ SIM Card များကို ထည့်သွင်းဖွင့်လှစ်အသုံးပြုထားဖို့ အထူးလိုအပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့ကစလို့ ခွင့်ပြုစာရင်းမှာမပါရှိတဲ့ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းတွေကို ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်တွေနဲ့ စတင်ချိတ်ဆက်ချိန်မှစလို့ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်းသာ ယာယီအသုံးပြုခွင့် ရရှိမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီကာလအတွင်း ကျသင့်တဲ့အခွန်နဲ့ ဒဏ်ကြေးတွေ ပေးဆောင်ပြီးမှသာ ဆက်လက်အသုံးပြုခွင့်ရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။ အသေးစိတ်သိရှိလိုသူများအနေနဲ့လည်း ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ကြည့်ရှုလို့ဖြစ်စေ၊ CEIR Call Center နံပါတ်တွေဖြစ်တဲ့ ၁၅၇၇ နဲ့ ၁၇၅၅ သို့ ရုံးချိန်အတွင်း ဆက်သွယ်မေးမြန်းလို့ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် CEIR စနစ်အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့အတွက် ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မိမိတို့အသုံးပြုနေတဲ့ဖုန်းတွေကို သတ်မှတ်ထားတဲ့ကာလအတွင်း စနစ်တကျ မှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ ဖုန်းအသစ်ဝယ်ယူရာမှာလည်း အခွန်ဆောင်ထားတဲ့ တရားဝင်တင်သွင်းထားတဲ့ဖုန်းတွေကိုသာ ရွေးချယ်ဝယ်ယူခြင်းတို့ဖြင့် နိုင်ငံတော်ရဲ့ မေတ္တာ၊ စေတနာထား ကြိုးပမ်းမှုကို ဝိုင်းဝန်းကူညီပေးကြဖို့ အထူးလိုအပ်လှပါတယ်။

CEIR စနစ်ဆိုတာဟာ ပြည်သူလူထုအတွက် ကန့်သတ်ချက်တစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ခေတ်သစ်ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှုတွေကို တွန်းလှန်တိုက်ဖျက်ရာမှာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ အဆင့်မြင့်ကာကွယ်ရေးတံတိုင်းကြီးတစ်ခုသာဖြစ်ပါတယ်။ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအမျိုးမျိုးကြောင့် ပြည်သူလူထုရဲ့ ဘဝတွေ၊ မိသားစုတွေ ပျက်စီးဆုံးရှုံးနေရတာကို ရပ်တန့်နိုင်ဖို့နဲ့ လူတိုင်းယုံကြည်စိတ်ချစွာ အသုံးပြုနိုင်မယ့် ပိုမိုလုံခြုံတဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ကသာ နိုင်ငံတော်အစိုးရရဲ့ အဓိကရည်မှန်းချက်စေတနာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးအနေနဲ့ နိုင်ငံတော်ရဲ့စေတနာကို နားလည်လက်ခံပြီး CEIR စနစ်ကြီးကို လက်ကမ်းကြိုဆိုမှုဖြင့် အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အနေနဲ့ ဝိုင်းဝန်းပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ပေးကြဖို့ လေးစားစွာဖြင့် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါတယ်။

စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနမှ စက်သုံးဆီတင်သွင်းဖြန့်ဖြူးမှုကွင်းဆက် (Supply Chain) အား စိစစ်ကြပ်မတ်လျက်ရှိ

မတ် ၆၊ ၂၀၂၆

စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ပြည်တွင်းတွင် စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုမရှိစေရေးအတွက် ပြည်ပမှ စက်သုံးဆီများ စဉ်ဆက်မပြတ် ရောက်ရှိစေရေးနှင့် စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် ဆီပြတ်လပ်မှုမရှိစေရေး ဖြည့်တင်းစီမံဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ဖြည့်တင်းပေးသည့် စက်သုံးဆီများအား သုံးစွဲသူများသို့ရောက်ရှိ စေရေးအတွက် ဖြည့်တင်းမှုကွင်းဆက်တစ်လျှောက် စစ်ဆေးကြပ်မတ်ခြင်း၊ စက်သုံးဆီ အရောင်းဆိုင်များ၏ လက်ကျန်ဆီအခြေအနေအား ရှောင်တခင် ဝင်ရောက်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် သီလဝါ ရှိ Terminal များမှ စက်သုံးဆီများ ထုတ်ယူရောက်ရှိမှုအခြေအနေများအား စိစစ်ကြပ်မတ်စစ်ဆေးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

ပြည်သူများ အနေဖြင့် မလိုအပ်ဘဲ တန်းစီဝယ်ယူခြင်း မပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြရန် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနရှိ ဝန်ထမ်းများနှင့် သက်ဆိုင်ရာဌာနဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များကလည်း စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များသို့ စစ်ဆေးကြပ်မတ်လျက်ရှိခြင်းကြောင့် ယနေ့ညနေပိုင်းမှစတင်၍ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် ဆီတန်းစီဝယ်ယူသည့် ယာဉ်အရေအတွက်များ လျော့နည်းလာကြောင်း တွေ့ရသည်။

သို့ဖြစ်ပါ၍ ပြည်သူလူထုအနေဖြင့် မလိုအပ်ဘဲ တန်းစီဝယ်ယူခြင်း မပြုလုပ်ကြပါရန်နှင့် တန်းစီခြင်းကြောင့် အချိန်ကုန်ပြီး မလိုလားအပ်သော အခက်အခဲများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သောကြောင့် ပူးပေါင်းကူညီဆောင်ရွက်ကြရန် မေတ္တာရပ်ခံထားကြောင်း စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနမှ သတင်းရရှိသည်။

NOM

“ဒီမိုး၊ ဒီရေ၊ ဒီလူတွေနဲ့….”
=============
◾️ NUG ရဲ့နွေဦးတော်လှန်ရေးကြီးက အတော်တော့ရယ်ရတယ်။ ဆယ်လီတွေကို အားပြုပြီး ရပ်တည်ခဲ့ရတဲ့ အရည်အချင်းမဲ့ အစိုးရဆိုတော့…ဒဲ့ပြောရရင် ဆယ်လီ/လော်ဘီ တွေရှာပေးတဲ့ ဖန်ငွေနဲ့ လည်ပတ်ခဲ့ကြရတဲ့၊ တနည်းအားဖြင့် လစာရခဲ့ကြတဲ့ ဝန်ကြီး/ အစိုးရတွေဆိုတော့… ဒီတော်လှန်ရေးကြီးကိုမှီပြီး ချမ်းသာသွားကြတဲ့သူတွေအပေါ်မှာ ဘယ်သူတွေကမှ မထောက်ပြရဲ၊ မဝေဖန်ရဲကြတာဆန်းတော့မဆန်းဘူး။
--------
◾️ ဒီ ၅ နှစ်တာသက်တမ်းကာလမှာ နွေဦးတော်လှန်ရေးထီတွေ၊ ငွေတိုက်စာချုပ်ရောင်းပြီး ငွေရှာခဲ့ကြတာတွေ၊ ကမ္ဘာအေး လမ်းပေါ်က ကွန်ဒိုတိုက်ခန်းတွေရောင်းပြီး လေလံပစ်ခဲ့ ကြသူတွေ၊ အစရှာမရတော့တဲ့ ငှက်ကင်ပရောဂျက်တွေ စသဖြင့် အပျောက်ရိုက်ခဲ့ကြတာ အများကြီးပဲ။ ခုလည်း ကျည်ဆံကမ်းပိန်းတို့၊ ကျည်ကာ ကမ်းပိန်းတို့ ဆိုပြီး အလှူခံ ခွက်ခေါက်တာတွေလည်း ရှိနေသေးတာပါပဲ။ ပြောချင်တာက…NUG အစိုးရ ဝန်ကြီးများ ကိုယ်တိုင် ဒီလိုခွက်ခေါက်အလှူခံခဲ့ပေမယ့်၊ ဒေါ်လာသန်းချီဝင်ငွေရှိခဲ့ပေမယ့် သိသာ ထင်ရှားတဲ့ ရလဒ်မထွက်ဘဲ ကိုယ့် ကိုယ်ကျိုးအတွက်သာ အသုံးချခဲ့ကြတာကို တာဝန်ခံဖို့ မလိုဘူးလားလို့ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပါပဲ။
--------
◾️ Bank of America က ၂.၆ သန်းကိစ္စလည်း မဖြေရှင်းကြဘူး။ မကြည်ပြာအမှုမှာ လည်း မြန်မာနိုင်ငံက စစ်ရှောင်တွေအတွက် NGO တွေကလှူတဲ့ ပိုက်ဆံတွေကိုတောင် လခစား ပုံစံနဲ့ ခေါင်းပုံဖြတ်စားခဲ့ကြတာတွေက ကင်ဆာဖြစ်သွားတာနဲ့ပဲ လျှော်လိုက်ကြတော့တာ လားပေါ့။ အညာမြေမှာ MOD ကလွဲရင် ဗိုလ်မထားဘူးဆိုတဲ့ မူနဲ့ ဗိုလ်နဂါးအဖွဲ့ကို အမြစ်ဖြတ်တဲ့ လမ်းစဉ် ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့အပြင် SRA တပ်ပေါင်းစုကိုတောင် ဖမ်းဆီးတာတွေ လုပ်လာပြီဆိုတော့…ဒီတော်လှန်ရေးကြီးက မူဝါဒမရှိ၊ လမ်းစဉ်မရှိတော့ဘဲ ပါဂျောင် ဒုတိယ ဗားရှင်းတောင် ဖြစ်လာပြီလားပေါ့။
---------
◾️ ပိုပြီးထိတ်လန့်စရာကောင်းတာက အချုပ်ခန်းထဲက (၃)နှစ်အရွယ်ရှိကလေးရှိတဲ့ ရဲဘော် မိခင်အမျိုးသမီးကို လက်ပြန်ကြိုးတုပ်၊ ပါးစပ်ကို အဝတ်ဆို့ပြီး (၃)ရက်တိတိ အုပ်စု လိုက် မုဒိမ်းကျင့်ခဲ့ကြတဲ့ ယင်းမာပင်ခရိုင်က NUG ရဲ့ ရင်း(၂၀) ကိစ္စကလည်း နွေဦးတော် လှန်ရေးရဲ့ အမဲစက်ကြီး ဖြစ်လာတော့မှာပါ။ ရဲဘော်ရဲဘက်အချင်းချင်းမှာတောင် ခြေတော်တင် မုဒိမ်းကျင့်နိုင်ရက်ခဲ့ရင်…တခြားလူပုဂ္ဂိုလ်တွေပေါ်မှာ စောင့်ထိန်းရမယ့် လူ့ကျင့်ဝတ်တွေနဲ့ စစ်စည်းကမ်းတွေဆိုတာကို ယုံကြည်ချင်စရာတစ်စက်မှတောင် ရှိမနေ တော့ပါဘူး။
-------
◾️ တော်လှန်ရေးကိုမှီပြီး ရလာတဲ့အခွန်ဆက်ကြေးတွေနဲ့၊ တော်လှန်ရေးကို ဘန်းပြပြီး အလှူခံရင်းက ရလာတဲ့ ငွေကြေးတွေနဲ့… တတိယနိုင်ငံတွေမှာနေပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အစိုးရလို့ ခံယူနေကြတဲ့သူတွေ၊ ပြည်သူပိုင်ငွေဖြစ်တဲ့ ၂.၆ သန်းကိစ္စကို မဖြေရှင်းဘဲ ရေငုံနှုတ်ပိတ်နေကြတဲ့သူတွေ၊ မြေပြင်မှာ ရဲဘော်ရဲဘက်အချင်းချင်း မုဒိမ်းကျင့်/ သတ်ဖြတ်ကြတဲ့ အောက်ခြေရဲဘော်တွေ စသဖြင့် ဒီမိုး၊ ဒီရေ၊ ဒီလူတွေနဲ့က တော့…နွေဦးတော်လှန်ရေးကြီးက လုပ်စားတော်လှန်ရေးကြီးသပ်သပ် ဖြစ်နေပြီ လို့သာ ပြောရတော့မှာပါပဲ။

(နရီမိုး)
https://t.me/Nyemoee

အမေရိကန်သမ္မတသည် အီရန်စစ်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများကြောင့် ကွန်ဆာဗေးတစ် နိုင်ငံရေးဝေဖန်အကြံပေးနဲ့ သတင်းတင်ဆက်သူတာကာကာလ်ဆန်အား MEGA လှုပ်ရှားမှုမှ နှင်ထုတ်

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် ကွန်ဆာဗေးတစ် (Conservative) နိုင်ငံရေးဝေဖန်အကြံပေးနဲ့ သတင်းတင်ဆက်သူ တာကာ ကာလ်ဆန်အား ၎င်း၏ Make America Great Again (MAGA) လှုပ်ရှားမှုမှ နှင်ထုတ်လိုက်ပြီး ကာလ်ဆန်သည် ၎င်း၏ "လမ်းစဉ်ပျောက်ဆုံးသွားပြီ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ကာလ်ဆန်က "လုံးဝစက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်းပြီး ယုတ်ညံ့သည်" ဟု သတ်မှတ်ပြောဆိုခဲ့မှုကြောင့် ၎င်းတို့နှစ်ဦးကြား ဆက်ဆံရေး ပြတ်တောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

"တာကာက သူ့လမ်းစဉ် ပျောက်ဆုံးသွားတယ်။ ဒါကို ငါ ကြာမြင့်စွာကတည်းက သိခဲ့တယ်။ သူက MAGA မဟုတ်ဘူး" ဟု ထရမ့်က ကြာသပတေးနေ့တွင် ABC News နှင့် အင်တာဗျူးတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

"MAGA ဆိုတာ ငါတို့နိုင်ငံကို ကယ်တင်နေတာ။ MAGA ဆိုတာ ငါတို့နိုင်ငံကို နောက်တစ်ဖန် ကြီးမြတ်အောင် လုပ်နေတာ။ MAGA ဆိုတာ အမေရိက ပထမဆုံးဆိုတဲ့ မူဝါဒကို ကျင့်သုံးနေတာ။ ပြီးတော့ တာကာက အဲဒီအရာတွေထဲက ဘယ်အရာမှ မဟုတ်ဘူး" ဟု အမေရိကန်သမ္မတက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စဉ်အတွင်း ထရမ့်က နိုင်ငံခြားရေးဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများကို ရှောင်ရှားမည်ဟု ကတိပြုခဲ့ပြီး "ငြိမ်းချမ်းရေးသမ္မတ" ဖြစ်လာမည်ဟု ကတိပေးကာ ထောက်ခံသူများအား "ငါ စစ်ပွဲတစ်ခုကို စတင်တော့မှာ မဟုတ်ဘူး။ ငါ စစ်ပွဲတွေကို ရပ်တန့်တော့မယ်" ဟု အာမခံခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် MAGA ၏ အဓိက မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ဆောင်ပုဒ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဖောက်စ်သတင်းဌာန အစီအစဉ်မှူးဟောင်း ကာလ်ဆန်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ရီပတ်ဘလစ်ကန် အမျိုးသားကွန်ဗင်းရှင်းတွင် အဓိကဟောပြောခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး ထရမ့်​၏မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကာလအတွင်း ထရမ့်ကိုတွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ သူသည် Tucker Carlson Network ကိုလည်ပတ်နေပြီး ထိုအွန်လိုင်းထုတ်လွှင့်မှု ပလက်ဖောင်းတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမရှိသော နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို ထောက်ခံအားပေးရန် တိုးမြှင့်အသုံးပြုလျက် ရှိသည်။

၎င်း၏အကြောင်းအရာများကို RT မှလည်း အသုံးပြုခဲ့ပြီး မော်စကိုမြို့တွင် ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆာဂေးလာဗရော့ဗ်တို့နှင့် ထင်ရှားသော တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့်ဇွန်လက ထရမ့်အားအီရန်နိုင်ငံအပေါ် စစ်ရေးအရ အရေးယူရန် တိုက်တွန်းသူများကို ကာလ်ဆန်က ဝေဖန်ပြောဆိုပြီးနောက် ထရမ့်က ကာလ်ဆန်အား Truth Social တွင် "ငကြောင်" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

မကြာသေးမီက ထရမ့်သည် အခြားထင်ရှားသော မဟာမိတ်ဟောင်း ကွန်ဂရက်အမတ် မာဂျိုရီ တေလာ ဂရင်းကိုလည်း မဟာမိတ်အဖြစ် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ သေဆုံးသွားသော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရာဇ၀တ်သား ဂျက်ဖရီ အက်ပ်စတိုင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် စာရွက်စာတမ်းများ ထုတ်ပြန်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ပြီးခဲ့သည့်နှစ်ကုန်ပိုင်းက ၎င်းတို့၏ ဆက်ဆံရေး ယိုယွင်းလာခဲ့သည်။ ဂရင်းကဖိုင်များ ထုတ်ဖော်ခြင်းကို ထရမ့်က တားဆီးခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ အပြည့်အဝ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိရန်တွန်းအားပေးခဲ့သည်။

ထရမ့်ကလည်း သူမအား "ထူးဆန်းသူ" နှင့် "ကယောင်ကတမ်း ရူးသွပ်သူ" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

အီရန်အပေါ် အမေရိကန်၏ စစ်ရေးအရ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ ဂရင်းက ထရမ့်၏ "စိတ်အခြေအနေ" ကို မေးခွန်းထုတ်ကာ ၎င်း၏အစိုးရအဖွဲ့အား သမ္မတ၏ "နောက်ထပ် နိုင်ငံခြားစစ်ပွဲများ မပြုလုပ်ရ" ဟူသော မဲဆွယ်ကတိကို ဖောက်ဖျက်ခြင်းဟု သူမကမြင်သည့်အတွက် " လူလိမ်ကောင်တွေ" ဟု စွပ်စွဲကာ သဘောထားကွဲလွဲမှု ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။

NOM

သင်္ကန်းကျွန်းမြို့နယ်၊သုဝဏ္ဏလမ်းဆုံမီးပွင့်တွ့င်အိမ်စီးကားနှင့်အငှားယာဉ်တိုက်မိ၊တစ်ဦး သေဆုံးနှစ်ဦးဒဏ်ရာရရှိ
NOM၊မတ်၇၊၂၀၂၆
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊သင်္ကန်းကျွန်းမြို့နယ်၊သုဝဏ္ဏလမ်းဆုံမီးပွိုင့်တွင်အိမ်စီးကားနှင့်အငှားယာဉ်တိုက်မိပြီး တစ်ဦး သေဆုံးပြီး နှစ်ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း လူမှုကူညီရေးအသင်းမှသိရသည်။
ဖြစ်စဉ်မှာမတ်၇ရက်နံနက်၂နာရီခန့်က ယာဥ်နှစ်စီးတိုက်မိခဲ့ရာအငှားတက်ဆီယာဥ်မောင်း သေဆုံးခဲ့ပြီးTaxiယာဥ်ပေါ်ပါသော သူနှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ရာရှင်သန်ရေးကူညီမှုအသင်းကရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသို့ပို့ဆောင်ပေးခဲ့‌ ကြောင်းသိရသည်။

သံလွင်တံတား(ဘားအံ) ပိတ်ချိန်ကို ည ၉ နာရီထိ ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်
NOM၊မတ်၇၊၂၀၂၆
ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့ရှိသံလွင်တံတား(ဘားအံ) ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်ကို ယမန်နေ့ (မတ်လ၆ရက်) မှစတင်ပြီးည ၉ နာရီထိဖြက်သန်းသွားလာခွင့်ပြုထာကြောင်းဒေသခံများထံမှသိရသည်။

ဘားအံမြို့ရှိ သံလွင်တံတား (ဘားအံ) ကို ယခင်က နံနက် ၆ နာရီမှ ည ၇ နာရီအထိသာ သွားလာခွင့် ပြုထားခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် ဒေသခံများနှင့် ခရီးသွားပြည်သူများ အဆင်ပြေချောမွေ့စေရန်အတွက် သွားလာခွင့်အချိန်ကို ၂ နာရီ ထပ်မံတိုးမြှင့်ပေးသည့်အတွက် ယခုအခါ နံနက်၆နာရီမှည ၉ နာရီအထိ ပြောင်းလဲတိုးမြှင့် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း သိရသည်။

"အချိန်တိုးပေးလိုက်တော့ပိုကောင်းတာပေါ့ အရင်ကဆိုတစ်နေရာကပြန်လာရင်ည၇နာရီမထိုးခင် တံတားဆီရောက်အောင်အမြန်မောင်းရတယ်တစ်ခါတလေ ရန်ကုန်ကပြန်လာရင် ည၇နာရီအမှီ အမြန်မောင်းရတော့ ဒုံသမိချောင်းကျော်ရင် တံတားပိတ်ချိန်မှီဖို့ မော်တော်ပီကယ်တွေတောင် မစစ်တော့ဘဲဆက်ပြီးဆက်မောင်းခိုင်းနေတာ ချစ်စရာဓလေ့တစ်ခု တောင်ဖြစ်နေပါပြီးဘာဘဲပြောပြောအခုလိုအချိန်တိုးပေးတော့ ကုန်စည်းစီးဆင်မှုတွေလည်းပိုကောင်းလာပါတယ်"ဟု ဘာအံမြို့နယ်မှဒေသခံတစ်ဦးကပြောသည်။

သံလွင်တံတား (ဘားအံ) သည် ဘားအံမြို့နှင့် မြိုင်ကလေးရွာကိုဆက်သွယ်ပေးထားသည့် တံတားဖြစ်ပြီး နှစ်လမ်းသွားကားလမ်းနှင့် လူသွားလမ်းတို့ ပါဝင်သည်။ တံတားအား ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ ကြောင်းသိရသည်။

ရုရှားနိုင်ငံဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွေကို တိုက်ခိုက်နိုင်ဖို့အတွက် အီရန်နိုင်ငံကို ပစ်မှတ်ဆိုင်ရာ ထောက်လှမ်းရေးသတင်းအချက်အလက်တွေ ထောက်ပံ့ပေးနေ

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်နေ့ထုတ် ဝါရှင်တန်ပို့စ်သတင်းစာရဲ့ အစီဖော်ပြချက်အရ ရုရှားနိုင်ငံဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွေကို တိုက်ခိုက်နိုင်ဖို့အတွက် အီရန်နိုင်ငံကို ပစ်မှတ်ဆိုင်ရာ ထောက်လှမ်းရေးသတင်းအချက်အလက်တွေ ထောက်ပံ့ပေးနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒါဟာ အမေရိကန်၊ အစ္စရေးနဲ့ အီရန်တို့ကြား ဖြစ်ပွားနေတဲ့ လက်ရှိပဋိပက္ခထဲကို အခြားကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုက သွယ်ဝိုက်ပြီး ပါဝင်လာတဲ့ ပထမဆုံး သိသာထင်ရှားတဲ့ လက္ခဏာရပ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများမျှဝေခြင်း- ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်မှာ ပဋိပက္ခတွေ အရှိန်မြင့်လာကတည်းက ရုရှားဟာ အမေရိကန် စစ်သင်္ဘောတွေ၊ လေယာဉ်တွေနဲ့ ရေဒါစနစ်တွေရဲ့ တည်နေရာနဲ့ ရွှေ့လျားမှု သတင်းအချက်အလက်တွေကို အီရန်ထံ မျှဝေခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ အကူအညီ- အမေရိကန်ရဲ့ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများ၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်များရှိရာ နေရာနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းတွေကို အီရန်က အတိအကျ သိရှိနိုင်ဖို့အတွက် ရုရှားက ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်တွေနဲ့ ကူညီပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အီရန်အတွက် အားသာချက် - အီရန်မှာ ကိုယ်ပိုင်အဆင့်မြင့် ဂြိုဟ်တုစနစ် မရှိတာကြောင့် ရုရှားရဲ့ အကူအညီဟာ အမေရိကန်ရဲ့ ရွှေ့လျားစစ်လက်နက်ပစ္စည်းတွေကို ခြေရာခံဖို့အတွက် အီရန်ရဲ့ အားနည်းချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးလိုက်သလို ဖြစ်နေတယ်လို့ လေ့လာသူတွေက သုံးသပ်ကြပါတယ်။

အမေရိကန်၏ တုံ့ပြန်မှု- ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Anna Kelly ကတော့ ဒီထောက်လှမ်းရေး အကူအညီတွေဟာ ထိရောက်မှုမရှိကြောင်း၊ အီရန်အစိုးရဟာ အပြင်းအထန် ချေမှုန်းခံနေရပြီး စစ်ရေးစွမ်းဆောင်ရည်တွေ ကျဆင်းနေပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

သမ္မတ ထရမ့်ကတော့ ဒီသတင်းနဲ့ပတ်သက်တဲ့ မေးမြန်းမှုကို "မိုက်မဲတဲ့ မေးခွန်း" လို့ ပယ်ချခဲ့ပြီး အခြား ပိုမိုအရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေကိုသာ အာရုံစိုက်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
နောက်ခံအခြေအနေ

အီရန်နဲ့ ရုရှားတို့ဟာ ဘက်စုံမဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေး (Comprehensive Strategic Partnership Agreement) လက်မှတ်ရေးထိုးထားပေမယ့် တရားဝင် စစ်ရေးမဟာမိတ် (Military Alliance) တော့ မဟုတ်ကြသေးပါဘူး။ သို့သော်လည်း ရှာဟစ် ဒရုန်းနည်းပညာ မျှဝေခဲ့သလိုမျိုး အခုလို ထောက်လှမ်းရေးသတင်း မျှဝေမှုတွေက ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်များပါတယ်။

NOM

"အီရန်ရဲ့ ရေနံတွေကို သိမ်းပိုက်လိုက်တာနဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ကိစ္စအတွက် စိုးရိမ်နေစရာ မလိုတော့ပါဘူး" - အိမ်ဖြူတော်အရာရှိကြီး ဂျဲရက်ဒ် အေဂျန်

"ကျွန်တော်တို့ လုပ်ဆောင်ချင်တာကတော့ အီရန်လက်ထဲမှာရှိတဲ့ ဒီလောက်များပြားလှတဲ့ ရေနံသယံဇာတတွေကို သူတို့ဆီကနေ သိမ်းယူပစ်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ဆုံးမှာတော့ သူတို့ဆီကနေ ရေနံအားလုံးကို ကျွန်တော်တို့ သိမ်းယူလိုက်နိုင်ရင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ပြဿနာတွေကို စိုးရိမ်ပူပန်နေစရာ မလိုတော့တဲ့ အခြေအနေကို ရောက်သွားပါလိမ့်မယ်။"

NOM

အီရန်နိုင်ငံထုတ် ရှာဟစ် -၁၃၆ (Shahed-136) အမျိုးအစား ဒရုန်းတစ်စင်းဟာ ဒီကနေ့မနက်ပိုင်းမှာ ဒူဘိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ကို တိုက်ရိုက်ထိမှန်ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး ပေါက်ကွဲမှုအတွင်း လေယာဉ်တစ်စင်းလည်း ထိမှန်ခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိပါတယ်။

NOM