အီရန်ရဲ့ ဒုံးကျည်များဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများအပြီးမှာ တရုတ်နိုင်ငံက ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံတွေကို စတင်ထုတ်ပြန်လာပါတယ်။

အထူးသဖြင့် မီဇာဗီးရှင်း MizarVision ကုမ္ပဏီက ယူအေအီးနိုင်ငံရှိ အမေရိကန်ရဲ့ အယ်လ် ဒါဖရာ Al Dhafra လေတပ်စခန်း ထိခိုက်ပျက်စီးသွားတဲ့ ဂြိုဟ်တုပုံရိပ်တွေကို ဖော်ပြခဲ့တာပါ။

အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုမှာ အီရန်ဘက်က သိသာထင်ရှားတဲ့ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတွေဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။

အကယ်၍ တရုတ်ရဲ့ ဂြိုဟ်တုပုံရိပ်တွေသာ မရှိခဲ့ရင် အမေရိကန်ရဲ့ ဆုံးရှုံးမှုတော်တော်များများဟာ ဖုံးကွယ်ခြင်း ခံထားရနိုင်ပေမဲ့ အခုပုံတွေကြောင့် ပျက်စီးမှုတွေကို ချက်ချင်းဆိုသလို ထင်ထင်ရှားရှား မြင်တွေ့နေရပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

NOM

ဂျပန်မီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်အရ - ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား ကို ဖြတ်သန်းသွားလာမှုများ ရပ်တန့်သွားခြင်းကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ဦးတည်လာသော ရေနံစိမ်းစည်ပေါင်း ၁၄ သန်း ခန့်မှာ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့အတွင်း ပိတ်မိနေသည်။

ယခုအခါ ဂျပန်အစိုးရအနေဖြင့် နိုင်ငံအတွင်း သိုလှောင်ထားသော မဟာဗျူဟာမြောက် ရေနံအရန်အင်အားများကို ထုတ်ယူသုံးစွဲရန် စဉ်းစားနေရုံသာမက ယန်ဘူ နှင့် ဖူဂျေရာ တို့ကဲ့သို့ အခြားသော ဆိပ်ကမ်းများမှတစ်ဆင့် ရေနံတင်ဆောင်နိုင်မည့် နည်းလမ်းသစ်များကိုလည်း ရှာဖွေဖော်ထုတ်လျက်ရှိသည်။

NOM

အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အီရန်-အီရတ် နယ်စပ်အနီးရှိ ဆာဒက်ရှ်အချက်ပြလှိုင်းဖြတ်တောက်မှုနှင့် နားထောင်မှုဗဟိုစခန်းကို အသေခံဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါစခန်းသည် အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေး (CIA) ၏ ကျောထောက်နောက်ခံဖြင့် ကာ့ဒ်လူမျိုးခွဲထွက်ရေးသမားများ အခြေစိုက်လှုပ်ရှားနေသည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။

NOM

အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်နေတန်ယာဟုအားအစ္စရေးစစ်သားတစ်ဦးကခင်ဗျားစစ်တိုက်တာတော်သင့်ပြီ။ကျနော့်သူငယ်ချင်းတွေလဲအကုန်သေကုန်ပြီဟုသွားပြောသဖြင့်တပ်မှူးဖြစ်သူကအဆိုပါစစ်သားကိုဝန်ကြီးချုပ်အနီးမှမောင်းထုတ်လိုက်ရသည်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကိုအီရန်ကပိတ်လိုက်သဖြင့်အဆိုပါရေလက်ကြားမှပစ္စည်းများသယ်နေသည့်ဒူဘိုင်းတွင်အသီးအနှံနှင့်ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆယ်ရက်စာသာရှိတော့ကြောင်းပစ္စည်းတင်သွင်းသည့်ကုမ္ပဏီကကြေညာထားသည်။

ယူကရိန်းထောက်လှမ်းရေးဌာန၏ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်းတစ်ဦးအပါအဝင် ယူကရိန်းနိုင်ငံသား ခုနစ်ဦးကို ငွေကြေးခဝါချမှုဖြင့်ဟန်ဂေရီကဖမ်းဆီးခဲ့သည်။

၎င်းတို့သည် Oschadbank ၏ယာဉ်ဖြင့် ဩစတြီးယားမှ ယူကရိန်းသို့ ဒေါ်လာ ၄၀ သန်း၊ ယူရို ၃၅ သန်းနှင့် ရွှေ ၉ ကီလိုဂရမ်ကို သယ်ယူပို့ဆောင်စဉ် ဖမ်းဆီးခဲ့ ခြင်းဖြစ်သည်။

ယူကရိန်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးထားသူများကို လွှတ်ပေးရန် ဒေါသတကြီးတောင်းဆိုခဲ့သည်။

ဟန်ဂေရီက ၎င်းသည် ပုံမှန်မှောင်ခိုရောင်းဝယ်မှုနှင့် ငွေကြေးခဝါချမှုကို နှိမ်နင်းရန်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြခဲ့သည်။ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဌာနမှ အခြားကိစ္စရပ်များအပြင် ရာဇဝတ်မှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။

ဟန်ဂေရီအခွန်ဌာန၏ အဆိုအရ ယခုနှစ်(၂လ)အတွင်း ဒေါ်လာ ၉၀၀ သန်းကျော်၊ ယူရို ၄၂၀ သန်းနှင့် ရွှေတုံး ၁၄၆ ကီလိုဂရမ်ကို ဟန်ဂေရီမှတစ်ဆင့် ယူကရိန်းသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ခဲ့ ကြောင်းပြောသည်။

ယူကရိန်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ယူကရိန်းနိုင်ငံသားများအား "၎င်းတို့၏ဘေးကင်းရေးကို အာမမခံနိုင်ခြင်း" ကြောင့် ဟန်ဂေရီသို့ မသွားရန် အကြံပြုချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ကညနတွင်မှတ်ပုံမတင်သောယာဉ်များနှင့်ပတ်သက်ပြီးကြေညာချက်

မဲခေါင်–လန်ချန်း သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဒုတိယအဆင့် စီမံကိန်းစတင်

မတ် ၆၊ ၂၀၂၆

မဲခေါင် – လန်ချန်း သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဒုတိယအဆင့်စီမံကိန်း စတင်ဖွင့်လှစ်ခြင်းအခမ်းအနားကို ယနေ့နံနက်ပိုင်းတွင် နေပြည်တော်ရှိ မင်္ဂလာသီရိဟိုတယ်၌ Hybrid စနစ်ဖြင့် ကျင်းပရာ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာအောင်ဇေယျ၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး မစ္စမာကျားနှင့် သံမှူးကြီး ဒေါက်တာကျန်းကျီဟုန်၊ အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဦးစီးဌာနနှင့် ဌာနအသီးသီးမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များ၊ ပါမောက္ခချုပ်များ၊ မဲခေါင်- လန်ချန်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ (မြန်မာ) ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များ၊ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်များ၊ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ ပညာရှင်များနှင့် တာဝန်ရှိသူများ၊ ဖိတ်ကြားထားသူများ တက်ရောက်ကြသည်။

စံပြမော်ဒယ်ဖြစ်လာမည်

ဦးစွာ ဒုတိယဝန်ကြီးက ယခုစီမံကိန်းသည် မဲခေါင်ဒေသတွင်း သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးမှုအဆင့်အတန်း တစ်ပြေးညီဖြစ်စေရေးအတွက် ပူးပေါင်းဖလှယ်မှုများကို တိုးမြှင့်နိုင်ရန်အတွက် ပထမအဆင့်စီမံကိန်း၏ အောင်မြင်မှု အုတ်မြစ်များအပေါ် အခြေပြုလျက် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် အောင် ဆောင်ရွက်မည့် ဒုတိယအဆင့်စီမံကိန်းဖြစ်ပါကြောင်း၊ ကမ္ဘာနှင့် ရင်ပေါင်တန်းကာ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်နှင့် နည်းပညာဆန်းသစ်တီထွင်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ဒေသတွင်းဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှု တည်တံ့ခိုင်မြဲရေး၊ ကျောင်းသားလူငယ်များ၏ ကမ္ဘာနှင့် ဒေသတွင်းစိန်ခေါ်မှုပြဿနာများအား သိပ္ပံနည်းကျဖြေရှင်းနိုင်ရေးအတွက် စဉ်ဆက်မပြတ် အသုံးပြုနိုင်မည့် အသိပညာဖလှယ်ရေးယန္တရားများ တည်ထောင်ရေးတို့ကို အလေးထားဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပါကြောင်း၊ သို့ဖြစ်ရာ စီမံကိန်းရလဒ်မှာ ဒေသတွင်း သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာတက္ကသိုလ်များအတွက်ပါ အတုယူဖွယ်ရာ စံပြမော်ဒယ် တစ်ခုဖြစ်လာမည်ဟု မျှော်လင့်ပါကြောင်း။

အရေးပါသောခြေလှမ်း

ယခုစီမံကိန်းသည် ယမန်နှစ်က စိန်ရတုပြည့်နှစ် ပြည့်မြောက်ခဲ့ပြီး တရုတ်-မြန်မာသံတမန်ဆက်ဆံရေးနှင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ရှည်ကြာလှသည့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ဆွေမျိုးပေါက်ဖော်ဆက်ဆံ ရေးကို ပိုမိုခိုင်မြဲအားကောင်းစေရန် တစ်တပ်တစ်အား အထောက်အကူပြုနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ပါကြောင်း၊ ယင်းအပြင် ယခုစီမံကိန်းသည် မဲခေါင် - လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ၁၀ နှစ်ပြည့်သည့် ယခုနှစ်မှစ၍ မဲခေါင်ဒေသတွင်း ရေရှည် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများ အတွက် အေးအတူပူအမျှ မျှဝေသော အနာဂတ်အသိုက်အဝန်းကို အတူတကွ လက်တွဲတည်ဆောက်ကြရင်း ရွှေရောင်ဆယ်စုနှစ်ခရီး၏ အရေးပါသောခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဟု ယုံကြည်မိပါကြောင်း ပြောကြားသည်။

ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး မစ္စမာကျားက အမှာစကားပြောကြားပြီး မဲခေါင်-လန်ချန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ (မြန်မာ) မှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က နှုတ်ခွန်းဆက်စကား ပြောကြားသည်။

ဆွေးနွေးညှိနှိုင်း

မွန်းလွဲပိုင်းဆွေးနွေးပွဲ၌ မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် (တာဝန်ခံ)၊ ကူမင်းသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ် ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် ပါမောက္ခ ကျန်းရယ်ဟွာနှင့် စီမံကိန်းအဖွဲ့ဝင်များက ပထမအဆင့်စီမံကိန်းဆိုင်ရာ ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်နှင့် ၂၀၂၇ ခုနှစ်အထိ ဒုတိယအဆင့်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းအစီအစဉ်တို့ကို Hybrid စနစ်ဖြင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခဲ့ကြပြီး အပြုသဘောဆောင်သော ဆွေးနွေးမှုရလဒ်များ ရရှိခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။

NOM

ဒစ်ဂျစ်တယ်လုံခြုံရေးနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများအား တိုက်ဖျက်ပေးမည့် နိုင်ငံတော်၏ ခံစစ်တံတိုင်း CEIR စနစ်

ဒစ်ဂျစ်တယ်လုံခြုံရေးနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများအား တိုက်ဖျက်ပေးမည့် နိုင်ငံတော်၏ ခံစစ်တံတိုင်း CEIR စနစ်

ဝေယံလူ

မျက်မှောက်ခေတ်ကမ္ဘာကြီးမှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ စွမ်းအားနဲ့ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်တွေကို ကာကွယ်ရုံတင်သာမကပါဘူး၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် နယ်ပယ်ရဲ့လုံခြုံရေးအပေါ်မှာပါ များစွာမူတည်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။ နည်းပညာတွေ အလျင်အမြန်တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှုတွေဟာလည်း နည်းမျိုးစုံနဲ့ အသွင်ပြောင်းလဲပြီး ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝထဲကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက် လုံခြုံစေဖို့ရန် SIM Card မှတ်ပုံတင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို အားသွန်ခွန်စိုက်ဆောင်ရွက်ပေးနေပေမယ့် တစ်ဖက်မှာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု(Online Scams)တွေ၊ Call Center အယောင်ဆောင် ငွေကြေးလိမ်လည်မှုတွေနဲ့ ခေတ်မီ Video Clone နည်းပညာသုံး လိမ်လည်မှုတွေက ပြည်သူတွေရဲ့ လူမှုစီးပွားဘဝကို ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိတာကို စိတ်မကောင်းဖွယ်ရာ တွေ့မြင်နေရပါတယ်။

ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ချွေးနှဲစာနဲ့ ရှာဖွေထားတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ဆုံးရှုံးရခြင်း၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်နစ်နာရခြင်းတွေကို နိုင်ငံတော်အစိုးရက အလေးအနက်ထား စောင့်ကြည့်လျက်ရှိပြီး ဒီလိုခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းဖို့ နည်းလမ်းတွေကိုလည်း အစဉ်တစိုက် ရှာဖွေလျက်ရှိပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ CEIR (Central Equipment Identity Register) လို့ခေါ်တဲ့ ဗဟိုစက်ပစ္စည်းမှတ်ပုံတင်စနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အချုပ်အခြာ အာဏာနဲ့ လုံခြုံရေးအတွက်သာမက ပြည်သူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်ကို အပြည့်အဝကာကွယ်ပေးဖို့အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

CEIR ဆိုတာဘာလဲ၊ ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ

CEIR ဆိုတာ မိုဘိုင်းဖုန်းတစ်လုံးချင်းစီရဲ့ သီးသန့်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ဖြစ်တဲ့ IMEI (International Mobile Equipment Identity) ကို ဗဟိုဒေတာဘေ့စ်တစ်ခုမှာ စနစ်တကျမှတ်တမ်းတင်ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ အဆင့်မြင့်နည်းပညာစနစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီဂဏန်း ၁၅ လုံး ပါဝင်တဲ့ IMEI နံပါတ်ကို သိရှိလိုတယ်ဆိုရင် မိမိတို့ မိုဘိုင်းဖုန်းတွေမှာ *#06# ကို ရိုက်နှိပ်လို့ဖြစ်စေ၊ ဖုန်းရဲ့ Setting အတွင်း ဝင်ရောက်ပြီးဖြစ်စေ အလွယ်တကူစစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။

အရင်က SIM Card တွေကိုသာ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာက အခုအခါမှာ ဖုန်းစက်ပစ္စည်း (Handset) တွေကိုပါ မှတ်ပုံတင်လိုက်ခြင်းဖြင့် ကွန်ရက်လုံခြုံရေးကို အလွှာနှစ်ထပ်နဲ့ ကာကွယ်ပေးနိုင်တော့မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစနစ်ရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကတော့ တရားမဝင် လမ်းကြောင်းတွေက ဝင်ရောက်လာတဲ့ ဖုန်းတွေ၊ ပြည်သူတွေထံက ခိုးယူခံထားရတဲ့ ဖုန်းတွေနဲ့ ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်ရာမှာ အသုံးပြုမယ့်ဖုန်းတွေကို နိုင်ငံ အတွင်းရှိ ဘယ်ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက် (Telecom Network) မှာ မဆို အသုံးမပြုနိုင်အောင်လို့ အလိုအလျောက်ပိတ်ဆို့ (Block) ထားနိုင်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ပြည်သူတွေရဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို သန့်စင်ပေးပြီး ရာဇဝတ်ကောင်တွေအသုံးပြုနိုင်မယ့် လက်နက် (စက်ပစ္စည်း) ကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်တာပဲဖြစ်ပါတယ်။

ပြည်သူတွေရဲ့ မျက်ရည်ကို ရပ်တန့်ပေးနိုင်ဖို့ Online Scams နဲ့ Love Scams တွေကို အဟန့်အတားပြုလုပ်ပေးခြင်း

လက်ရှိအချိန် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွေပေါ်မှာ အကောင့်တုတွေဖွင့်ပြီး ယုံကြည်မှုနဲ့အချစ်ကို အလွဲသုံးစားလုပ်ကာ ငွေကြေးလိမ်လည်တဲ့ Love Scams တွေကြောင့် ပြည်သူအများအပြား အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးတွေနဲ့ သက်ကြီးအရွယ်တွေ များစွာနစ်နာလျက်ရှိပါတယ်။ လိမ်လည်သူတွေဟာ ဖုန်းစက်ပစ္စည်းအမြောက်အမြားနဲ့ SIM Card တွေကို တစ်ခါသုံးအဖြစ် စိတ်ကြိုက်အသုံးပြုပြီး ဥပဒေလက်တွင်းကနေ လွတ်ကင်းအောင် သဲလွန်စဖျောက်လေ့ရှိကြပါတယ်။ နိုင်ငံတော် အစိုးရက CEIR စနစ်ကို အသက်သွင်းလိုက်မယ်ဆိုရင် လိမ်လည်သူတွေ အသုံးပြုနေတဲ့ ဖုန်းစက်ပစ္စည်း(Device)ကို ခြေရာခံထိန်းချုပ်နိုင်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ လူလိမ်တွေအနေနဲ့ SIM Card အသစ်လဲလှယ်ရုံနဲ့ လွတ်မြောက်နိုင်တော့မှာမဟုတ်ဘဲ သူတို့အသုံးပြုခဲ့တဲ့ ဖုန်းစက်ပစ္စည်းကိုပါ Blacklist (အမည်ပျက်စာရင်း) သွင်းကာ အပြီးတိုင်ပိတ်ဆို့ပစ်နိုင်မှာဖြစ်လို့ လိမ်လည်မှုကွင်းဆက်တွေကို အရင်းအမြစ်ကစလို့ ဖြတ်တောက်နိုင်တော့မှာဖြစ်တဲ့အတွက် အလွန်ထိရောက်တဲ့ ပြည်သူ့အကာအကွယ်စနစ်ကြီး ဖြစ်လာတော့မှာပါ။

ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှု (KPay/Wave) အယောင်ဆောင်မှုများမှ ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာကို ကာကွယ်ပေးခြင်း

ပြည်သူတွေနေ့စဉ်အသုံးပြုနေတဲ့ KPay ၊ Wave Money စတဲ့ မိုဘိုင်းငွေကြေး ဝန်ဆောင်မှုတွေရဲ့ Call Center ဝန်ထမ်းအဖြစ် အယောင်ဆောင်ပြီး ငွေလွှဲယူခြင်း၊ ဆုမဲပေါက်တယ်လို့ မက်လုံးပေး လိမ်လည်ခြင်းတွေဟာ ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကို အကြီးအကျယ် ဒုက္ခပေးနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလိုပြဿနာတွေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဖို့အတွက် CEIR စနစ်ဟာ အဓိကအခန်းကဏ္ဍကနေပြီး ပါဝင်လာတော့မှာဖြစ်ပါတယ်။ CEIR စနစ်မှာဆိုရင် ဖုန်းစက်ပစ္စည်းတွေကို စနစ်တကျ မှတ်ပုံတင်ထားတော့မှာဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် လိမ်လည်သူတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဖုန်းတစ်လုံးကိုအသုံးပြုပြီး ရာဇဝတ်မှုတစ်ခု ကျူးလွန်လိုက်တာနဲ့တစ်ပြိုင်နက် သက်ဆိုင်ရာလုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းတွေက အဲဒီစက်ပစ္စည်းရဲ့ IMEI ကို ခြေရာခံနိုင်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီခြေရာခံလို့ရတဲ့ ဖုန်းစက်ပစ္စည်းကို အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်တာနဲ့ အခြားပြည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို ထပ်မံလိမ်လည်ဖို့ ကြိုးစားခွင့်မရနိုင်တော့အောင် အမြစ်ပြတ်တားဆီးပေးမှာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်အနေနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ဘဏ္ဍာငွေကို ခေတ်မီနည်းပညာနဲ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးနိုင်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ခေတ်သစ် AI / Video Clone လိမ်လည်မှုများကို တုံ့ပြန်ခြင်း

ယနေ့ခေတ်မှာ ရိုးရှင်းတဲ့လိမ်လည်မှုတွေကိုသာမက AI နည်းပညာကို အလွဲသုံးစားလုပ်ပြီး ရင်းနှီးသူ မိသားစုဝင်တွေ၊ မိတ်ဆွေတွေရဲ့ မျက်နှာနဲ့အသံကို တုပကာငွေလိမ်တဲ့ Deepfake သို့မဟုတ် Video Clone တွေဟာ အကြီးအကျယ်ပျံ့နှံ့လာပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ထိတ်လန့်စရာအနေအထားကို ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုအဆင့်မြင့်နည်းပညာသုံး ကျူးလွန်သူတွေဟာ များသောအားဖြင့် တရားမဝင် ခိုးသွင်းလာတဲ့ သို့မဟုတ် ဘယ်သူဘယ်ဝါဖြစ်ကြောင်းကို အလွယ်တကူမသိနိုင်စေမယ့် မှတ်ပုံတင်မထားတဲ့ ဖုန်းတွေကို အသုံးပြုနေကြပါတယ်။ CEIR စနစ်ဟာ တရားဝင်တင်သွင်းလာပြီး ပိုင်ရှင်ဘယ်သူဘယ်ဝါဖြစ်ကြောင်းကို တိကျစွာသိရှိနိုင်မယ့် ဖုန်းတွေကိုသာ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်အတွင်း အသုံးပြုခွင့်ပေးတော့မှာဖြစ်လို့ ပြည်တွင်းမှာ ဒီလိုမျိုးအဆင့်မြင့်ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှုတွေ ကျူးလွန်ဖို့ အလွန်ခက်ခဲသွားစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်တွေအတွက် လုံခြုံတဲ့ဆိုက်ဘာဂေဟစနစ်တစ်ခုကို  ဖန်တီးပေးတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

လူငယ်များ၏ အနာဂတ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးခြင်း

အွန်လိုင်းလောင်းကစားမှုတွေဟာ လူငယ်တွေရဲ့ အနာဂတ်၊ အချိန်နဲ့ ခွန်အားတွေကို ဖျက်ဆီးနေတဲ့ ကြီးမားသောခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အမည်ဝှက် (Anonymous) ဖုန်းစက်ပစ္စည်း တွေကို အကာအကွယ်ယူပြီး လူမှုကွန်ရက်တွေပေါ်မှာ ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေးနဲ့ မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုတွေကို စော်ကားတဲ့အကြောင်းအရာတွေ လွှင့်တင်ကာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း သွေးခွဲမှုတွေ ပြုလုပ်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေသူတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။

CEIR စနစ်ဟာ အဲဒီယဉ်ကျေးမှုဖျက်ဆီးသူတွေနဲ့ လောင်းကစားဒိုင်တွေကို ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်စနစ်အတွင်းကနေ အပြီးတိုင်ဖယ်ထုတ်ဖို့နဲ့ သူတို့ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ သဲလွန်စတွေကို တိကျစွာဖော်ထုတ် အရေးယူနိုင်ဖို့ အကောင်းဆုံးသော ဥပဒေစိုးမိုးရေး လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်သူ့နီတိနဲ့ကိုက်ညီပြီး ကျန်းမာတက်ကြွတဲ့ အွန်လိုင်း လူ့အဖွဲ့အစည်းကို တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ နိုင်ငံတော်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်ပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများနဲ့အညီ နိုင်ငံ့စီးပွားကို အကာအကွယ်ပေးခြင်း

CEIR စနစ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက်သာ သီးသန့်တီထွင်ထားတဲ့စနစ်မဟုတ်ပါဘူး။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများအပြားမှာ ကျင့်သုံးနေတဲ့ နိုင်ငံတကာစံချိန်မီ လုံခြုံရေးစနစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယ၊ တူကီယဲ၊ အင်ဒိုနီးရှားနဲ့ ဥရောပနိုင်ငံအချို့မှာ ဒီစနစ်ကို အောင်မြင်စွာ အသုံးပြုနေကြပြီဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစနစ်ကို ကျင့်သုံးတဲ့အတွက်ကြောင့်ပဲ အဲဒီနိုင်ငံတွေမှာ ဖုန်းခိုးယူမှု၊ လုယက်မှုတွေ သိသိသာသာ လျော့ကျသွားတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တရားမဝင် ဖုန်းမှောင်ခိုတင်သွင်းမှုတွေကို တားဆီးနိုင်ခဲ့တာကြောင့် နိုင်ငံတော်အတွက် ရသင့်ရထိုက်တဲ့ အခွန်အခတွေ ဆုံးရှုံးမသွားအောင် ကာကွယ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ရရှိလာတဲ့ အခွန်ဘဏ္ဍာတွေကိုလည်း ပြည်သူလူထုရဲ့ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်မှာဖြစ်လို့ နိုင်ငံ့စီးပွားရေးယန္တရားအတွက် အလွန်အရေးပါတဲ့စနစ် တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

ပြည်သူလူထု၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ဖြေဖျောက်ခြင်းနှင့် အကျိုးကျေးဇူးများ

အပြောင်းအလဲတစ်ခုစတင်ချိန်မှာ အချို့သောပြည်သူတွေဟာ မိမိတို့ရဲ့ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက် (Privacy) တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ရှိနိုင်တာကို နိုင်ငံတော်အစိုးရအနေနဲ့ ကောင်းစွာနားလည်သဘောပေါက်ပါတယ်။ တကယ်တော့ CEIR စနစ်ဆိုတာ သုံးစွဲသူတွေရဲ့ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေ၊ မက်ဆေ့ချ်တွေ သို့မဟုတ် အင်တာနက် အသုံးပြုမှုတွေကို ထောက်လှမ်းတာမျိုး လုံးဝ (လုံးဝ) မဟုတ်ပါဘူး။ “စက်ပစ္စည်း(Device)၏ မှန်ကန်တရားဝင်မှု” ကိုသာ အဓိကစစ်ဆေးတဲ့ စနစ်ဖြစ်ကြောင်းကို ပြည်သူလူထုကို ရှင်းရှင်း လင်းလင်း သိမြင်စေလိုပါတယ်။

ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ တန်ဖိုးကြီးမားတဲ့ မိုဘိုင်းဖုန်း ပျောက်ဆုံးသွားမယ် သို့မဟုတ် ခိုးယူခံရမယ်ဆိုရင် သက်ဆိုင်ရာကို အကြောင်းကြားပြီး CEIR စနစ်ကနေတစ်ဆင့် ဖုန်းကိုချက်ချင်း Block ပြုလုပ်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ အရင်က ဖုန်းတစ်လုံး ပျောက်ဆုံး၊ အခိုးခံရမယ်ဆိုရင် SIM Card ကို ပိတ်သိမ်းရုံကလွဲပြီး အခြားထိရောက်တဲ့ တားဆီးနိုင်စွမ်းမရှိခဲ့ပါဘူး။ ခိုးယူသူတွေအနေနဲ့ SIM Card ကို လွှင့်ပစ်ပြီး ဖုန်းကို Firmware အသစ်ပြန်တင်ကာ လွယ်ကူစွာ ပြန်လည် အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

အခုအခါမှာတော့ ဖုန်းခိုးယူသွားသူတွေအနေနဲ့ အဲဒီဖုန်းကို ဘယ်ဆက်သွယ်ရေး ကွန်ရက်တွေမှာမှ ပြန်လည်အသုံးပြုလို့ရနိုင်တော့မှာမဟုတ်တဲ့အတွက် ဖုန်းခိုးယူခြင်း၊ လုယက်ခြင်းလိုမျိုး ဒုစရိုက်မှုတွေဟာ အလိုအလျောက်ပပျောက်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ YBS ယာဉ်တွေပေါ်မှာ နေ့ခင်းကြောင်တောင် သောင်းကျန်းနေတဲ့ ဖုန်းခါးပိုက်နှိုက်တွေနဲ့ ဖုန်းသူခိုးတွေရဲ့ ရန်ကနေ ပြည်သူတွေကို အပြည့်အဝကာကွယ်ပေးနိုင်တော့မှာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ပြစ်မှု ကျူးလွန်ထားခြင်းမရှိဘဲ ရိုးသားစွာ လုပ်ကိုင်စားသောက်နေတဲ့ နိုင်ငံသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ နိုင်ငံတကာမှာ တွင်ကျယ်စွာအသုံးပြုနေတဲ့ CEIR စနစ်ကို စိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့နေစရာမလိုတဲ့အပြင် မိမိပိုင်ဆိုင်တဲ့ ဖုန်းပစ္စည်းကို တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ထားတာဟာ အလုံခြုံဆုံးသော အကာအကွယ်ရရှိနေတာဖြစ်ကြောင်းကို အသိပေးလိုပါတယ်။

နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ခေတ်သစ်ဒစ်ဂျစ်တယ်အချုပ်အခြာအာဏာ (Digital Sovereignty)

ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ တည်ငြိမ်ရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့အတွက် ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်ဟာ အသက်သွေးကြောပမာ အရေးကြီးလှပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ရဲ့ စွမ်းအားကို တည်ဆောက်ရာမှာ ခိုင်မာတောင့်တင်းတဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံ အဆောက်အအုံရှိဖို့ဆိုတာဟာလည်း တစ်ထောင့်တစ်နေရာက လိုအပ်လျက်ရှိတဲ့ စွမ်းအားတစ်ရပ်ပါ။ CEIR စနစ်ဟာ နိုင်ငံ အတွင်းအသုံးပြုနေတဲ့ မိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းတိုင်းကို စိစစ်နိုင်စွမ်းရှိတာကြောင့် ပြည်ပမှဖြစ်စေ၊ ပြည်တွင်းမှဖြစ်စေ နိုင်ငံတော်ရဲ့ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကို ထိခိုက်စေမယ့် အကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေကို အချိန်မီကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်အချုပ်အခြာအာဏာ (Digital Sovereignty) ကို မယိမ်းမယိုင်ရလေအောင် အခိုင်အမာ ပံ့ပိုးပေးခြင်းလည်းဖြစ်ပါတယ်။

ရှေ့ဆက်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် ပြည်သူလူထု၏ ပူးပေါင်းပါဝင်မှု

အစိုးရရဲ့ ဘယ်လိုပင်ကောင်းမွန်တဲ့စနစ်ပဲဖြစ်နေစေကာမူ ပြည်သူလူထုရဲ့ နားလည်သဘောပေါက်မှုနဲ့ တက်ကြွစွာပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုမရှိဘူးဆိုရင် အောင်မြင်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံတော် အစိုးရအနေနဲ့လည်း ပြည်သူတွေ ယုံကြည်စိတ်ချစွာ အသုံးပြုနိုင်ဖို့ CEIR စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လပထမပတ်မှစလို့ စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ အများပြည်သူတွေ လက်ရှိအသုံးပြုနေတဲ့ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းတွေကို အခွန်ပေးဆောင်ဖို့ မလိုအပ်ဘဲ ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်ဖို့အတွက် CEIR စနစ်ရှိ ခွင့်ပြုစာရင်း (Whitelist) မှာ အလိုအလျောက် ထည့်သွင်းပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ခွင့်ပြုစာရင်းမှာ ပါရှိနိုင်ဖို့အတွက် ပြည်သူတွေအနေနဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထားပြီး မိမိတို့ရဲ့ မိုဘိုင်းဖုန်းတွေအတွင်း မှာ ပြည်တွင်းဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက် (MPT, ATOM, U9, Mytel) များရဲ့ SIM Card များကို ထည့်သွင်းဖွင့်လှစ်အသုံးပြုထားဖို့ အထူးလိုအပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့ကစလို့ ခွင့်ပြုစာရင်းမှာမပါရှိတဲ့ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းတွေကို ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်တွေနဲ့ စတင်ချိတ်ဆက်ချိန်မှစလို့ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်းသာ ယာယီအသုံးပြုခွင့် ရရှိမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီကာလအတွင်း ကျသင့်တဲ့အခွန်နဲ့ ဒဏ်ကြေးတွေ ပေးဆောင်ပြီးမှသာ ဆက်လက်အသုံးပြုခွင့်ရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။ အသေးစိတ်သိရှိလိုသူများအနေနဲ့လည်း ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ကြည့်ရှုလို့ဖြစ်စေ၊ CEIR Call Center နံပါတ်တွေဖြစ်တဲ့ ၁၅၇၇ နဲ့ ၁၇၅၅ သို့ ရုံးချိန်အတွင်း ဆက်သွယ်မေးမြန်းလို့ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် CEIR စနစ်အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့အတွက် ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မိမိတို့အသုံးပြုနေတဲ့ဖုန်းတွေကို သတ်မှတ်ထားတဲ့ကာလအတွင်း စနစ်တကျ မှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ ဖုန်းအသစ်ဝယ်ယူရာမှာလည်း အခွန်ဆောင်ထားတဲ့ တရားဝင်တင်သွင်းထားတဲ့ဖုန်းတွေကိုသာ ရွေးချယ်ဝယ်ယူခြင်းတို့ဖြင့် နိုင်ငံတော်ရဲ့ မေတ္တာ၊ စေတနာထား ကြိုးပမ်းမှုကို ဝိုင်းဝန်းကူညီပေးကြဖို့ အထူးလိုအပ်လှပါတယ်။

CEIR စနစ်ဆိုတာဟာ ပြည်သူလူထုအတွက် ကန့်သတ်ချက်တစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ခေတ်သစ်ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှုတွေကို တွန်းလှန်တိုက်ဖျက်ရာမှာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ အဆင့်မြင့်ကာကွယ်ရေးတံတိုင်းကြီးတစ်ခုသာဖြစ်ပါတယ်။ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအမျိုးမျိုးကြောင့် ပြည်သူလူထုရဲ့ ဘဝတွေ၊ မိသားစုတွေ ပျက်စီးဆုံးရှုံးနေရတာကို ရပ်တန့်နိုင်ဖို့နဲ့ လူတိုင်းယုံကြည်စိတ်ချစွာ အသုံးပြုနိုင်မယ့် ပိုမိုလုံခြုံတဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ကသာ နိုင်ငံတော်အစိုးရရဲ့ အဓိကရည်မှန်းချက်စေတနာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးအနေနဲ့ နိုင်ငံတော်ရဲ့စေတနာကို နားလည်လက်ခံပြီး CEIR စနစ်ကြီးကို လက်ကမ်းကြိုဆိုမှုဖြင့် အမျိုးသားရေးတာဝန်တစ်ရပ်အနေနဲ့ ဝိုင်းဝန်းပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ပေးကြဖို့ လေးစားစွာဖြင့် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါတယ်။