درود و احترام
من مطلب آقای احمدی و نقد شما رو خوندم و نکاتی که به نظرم می رسه رو خدمتتان عرض می کنم .
ابتدا تصور کردم که این نوشته از آقای احمدی نیست چون به نظرم اشتباهاتی داشت اما به کانال ایشان رجوع کردم و مطلب رو پیدا کردم که مربوط به چند سال پیش بوده .
در مورد ژوییسانس که به زبان فلسفه اخلاق همان سعادت یا رستگاری است ، در روانکاوی لکانی چند اصل وجود دارد .
اول اینکه ژوییسانس از سوژه سخنگو دریغ شده ، یعنی انسان به واسطه زبان بیگانه شده و دور از سعادت ابدی است ، اگر آقای احمدی چنین منظوری دارد درست است صحبتشان .
این سخن هم درست است که ژوییسانس در نزد دیگری است و اینجا منظور از دیگری ، دیگری بزرگ است .
این دو اصل همبسته همدیگر است یعنی بدون هم وجود ندارند .به همان میزان که سپهر نمادین یا زبان یا همان دیگری بزرگ مانعی برای ژوییسانس است ، به همان میزان ژوییسانس را انباشت کرده .
ساختار روان بشری مبتنی بر این ممنوعیت و وعده ابژه حقیقی یا a هست .یعنی همین زبانی که ژوییسانس رو از انسان ممنوع کرده ، وعده آن را هم می دهد.
بنابراین باید به بعد ایجابی یا وعده گون این ممنوعیت هم توجه کرد ، اصولا اینجا دیالکتیک ممنوعیت / وعده مطرح است که همدیگر را تقویت می کنند .هر چه ممنوعیت بیشتر باشد ، وعده بزرگتر است .
بر اساس همین دیالکتیک می توان بین فلسفه ها و آموزه ها تفاوت گذاری کرد .
در لیبرالیسم این ممنوعیت تا حدود زیادی برداشته می شود بنابراین وعده هم دست یافتنی تر و نقد تر است .آره چشم چرانی کار بدی است ، اما بیا این فیلم رو ببین و لذت ببر ، چون تو قابلیت و استحقاق این را داری و از این قبیل .
در ادیان این ممنوعیت شدید است و به همین خاطر وعده دور دست تر و دست نیافتنی تر است .منطق ادیان در اینجا وجودی است ، انسان ماهیتا شر و اهل گناه است بنابراین رستگاری این جهانی نیست و تنها پس از مرگ واقعیت پیدا می کند .اما اگر وعده دین اینقدر دور از دسترس است پس لیبیدوی خود را از کجا می گیرد ؟
ممنوعیت دینی کیف خودش را از خودش می گیرد یعنی لذتی که در تعویق لذت ایجاد می کند ، سوژه دینی همینکه موفق می شود مرزها را رعایت کند و به امیال پاتولوژیک خود نه بگوید ، کیف می کند بنابراین در دین ما شاهد سیکل خودگردان یا درون ماندگار کیف هستیم که نیروی خودش رو از خودش می گیره .هر چند سوژه دینی ( مثل اخلاق کانتی ) هیچگاه راضی نیست اما ادیان هر یک فقه یا دستورالعملی دارند و کار مومنان را راحت می کنند که وسواس بیشتری به خرج ندهند ، در صورتیکه مثلا اخلاق کانتی چنین قاعده ای را ندارد .
البته ادیان نیروی ممنوعیت خود را از نام پدر یا اختگی می گیرند اما اگر توجه کنیم همواره در ادیان نیروی تخطی گری هم وجود دارد که بر ضد این قانون نمادین عمل می کند به همین خاطر مثلا دین ابراهیمی چند بار خودش را تکرار کرده و البته در هر عصری خود را با تفاسیر جدید اپدیت می کند .این تفاسیر جدید چیزی به جز همان نیروی تخطی گر از قانون نمادین نیست .
مارکسیسم تفاوتش با ادیان این است که این وعده را منوط به شرایط تاریخی انسانی کرده .مارکسیسم این شرایط بیگانگی و ممنوعیت ژوییسانس را به علت شرایط تاریخی و مادی خاصی ( سرمایه داری ) می داند و معتقد است که با برطرف شدن و الغای این شرایط ، ژوییسانس در دسترس است .
از سویی ما شاهد نوعی ساختار پارادوکسیکال در تعریف لکانی ژوییسانس هستیم ؛ اگر ژوییسانس به واسطه ممنوعیت دیگری بزرگ دریغ شده و همه ژوییسانس نزد دیگری بزرگ باشد ، پس مارکسیسم حق دارد که فرض کند با الغای شرایط نمادین ، ژوییسانس از بند نمادین آزاد شود
اما روانکاوی فروض دیگری هم دارد ؛ سوژه روانکاوانه ، اگرچه در جهان نمادین و به واسطه زبان سوژه می شود ، اما همواره پس مانده ای از خاطره ژوییسانس را با خود حمل می کند ( از دوران آیینه ای خود ) بنابراین تفاوت روانکاوی و مارکسیسم اینجاست که بعد سوژگانی ژوییسانس در مارکسیسم نادیده گرفته می شود .
به عبارت دیگر روانکاوی در میان ژوییسانس دینی و مارکسیستی قرار گرفته یعنی از طرفی ساختار ژوییسانس دینی را می پذیرد که کلیت ژوییسانس قابل تقلیل به دیگری بزرگ نیست ، همواره پاره ای از ژوییسانس از دست دیگری بزرگ هم در می رود ( دیگری بزرگ تمامیت نیست ) و از سویی همواره محوریت کنش سوژگی همین سپهر نمادین یا دیگری بزرگ یا به عبارتی روابط بین سوژگانی است .
به همین خاطر ما اینجا با سنتزی از مارکسیسم و دین روبرو هستیم .نظریه ای که نه ژوییسانس را کاملا فردی و ناممکن می داند ( دین ) و نه در تمامیتش در دیگری بزرگ .
مارکسیسم دولتی ( کمونیسم تاریخی ) همین اشتباه را داشت که تصور می کرد جامعه با تغییر شرایط مالکیت ژوییسانس را در آغوش می گیرد ، این خطا از آنجا ناشی می شد که تصور می شد همه ژوییسانس در نزد دیگری بزرگ است .

این عبارت از آقای احمدی کاملا نادرست هست .مارکسیسم به دنبال عادلانه تر کردن تقسیم ژوییسانس است ، چون اصولا ژوییسانس را در دیگری بزرگ می بیند ( در سپهر نمادین و قانون ) و باور دارد اگر شرایط مادی توزیع مالکیت عادلانه تر شود ، ژوییسانس عادلانه تر به همه خواهد رسید .
اما خود این باور تصور می کنم اشتباه باشد .از آنجا که ژوییسانس همواره در نزد دیگری است ، بنابراین تقسیم برابر آن ناممکن است ، یعنی اصلا خود واقعیت ژوییسانس از این نابرابری زاده شده .اگر برابری محض بود ، ژوییسانسی هم وجود نداشت یا حداقل مسئله بشری نبود .
بنابراین اگر فرض کنیم که مارکسیسم به دنبال تقسیم عادلانه لذت است ، عملا آن را برای همه نابود می کند .لذتی که برای همه برابر باشد دیگر اسمش لذت نیست .
این خطای دوم مارکسیسم هم به دنبال خطای اولش است یعنی تصور اینکه همه ژوییسانس در نزد دیگری بزرگ انباشت شده .
البته کنش نمادین آدمی همواره در پی همین تقسیم عادلانه ژوییسانس است ، ایدئولوژیها همه در پی خوشبختی همه آدمیان هستند لااقل همین ادعا را دارند .
به همین دلیل ما اینجا هم از اون نظریه سیاسی یا اقتصادی مارکسیستی که تصور می کنه با توزیع برابر ثروت می تونه سعادت و رستگاری همه ابنای بشر رو به وجود بیاره ، فاصله می گیریم .
اگرچه جهت گیری ما به طرف همین عادلانه کردن تقسیم ژوییسانس است اما همواره باید این رو در نظر داشته باشیم که هیچ وقت کنش مان کامل و تمام نیست .به عبارت دیگر کنش اجتماعی ، سیاسی معطوف به تقسیم ژوییسانس هم در بستری از اصول هستی شناسانه آن قرار می گیرد .

با درود،
آیا اصلا ژوئیسانس در چارچوب مفاهیم مارکس می گنجد؟

سلام
خوب مارکس خودش ترم ژوییسانس رو استفاده نکرده ( اگر اشتباه می کنم دوستان تصحیح بفرمایند ) اما خوب وقتی از کمونیسم یا حتی سوسیالیسم سخن میگه منظورش سعادت هست .

درود جناب دکتر
ممنون از توضیحات خوبتون

.
طبق توضیحات مفصل ژیژک در کتاب "عینیت ایدئولوژی"، ژوئیسانس بدون ژوئیسانس افزوده وجود ندارد. ژویسانس- ژوئیسانس افزوده در روانکاوی معادل ارزش افزوده در کانتکس مارکس است.

تا آنجا که مارکسیسم در پی توزیع عادلانه ارزش افزوده است، درعمل آن را حذف می‌کند. پس می‌توان گفت مارکسیسم در پی توزیع عادلانه لذت، با حذف ژوئیسانس است.
در این نقطه فرمایش شما با متن دکتر احمدی همگرا می‌شود.

سلام و احترام
کاملا درست می فرمایید
بالاتر هم گفتم پاره ای از ژوییسانس نصیب گورها می شود ( سهم دین ) ، یعنی هیچگاه نمادین نمی شود ،
به همین دلیل این ژوییسانس اضافی همواره در سپهر نمادین در گردش است و قابل تقسیم شدن نیست ،
به همین ترتیب ( با این ساختار استنتاجی ) حتی می توان در خود نظریه تقسیم ارزش اضافی هم چون و چرا کرد .

(ارسال مجدد متن)

چگونه مارکس عارضه(سیمپتوم) را اختراع کرد؟
ارزش افزوده و کیف(ژوئیسنس) افزوده

... دقیقاً به همین نحو است که سرمایه‌داری با شیوه‌های فرآوری(تولید) مقدم برخود فرق می‌کند: در شیوه‌های قبلی، می‌توانیم از دوره‌های "انطباق" سخن بگوییم که در طی آنها روند فرآوری و بازفرآوریِ اجتماعی حرکتی آرام و دَوَرانی دارد، و نیز از دوره‌های "تشنج" که در زمان آنها تضاد میان نیروها و مناسبات فرآوری عمقی‌تر می‌شود؛ و حال آنکه در سرمایه‌داری این تضاد، این عدمِ انطباقِ نیروها/مناسبات، در همان مفهومِ سرمایه داری مندرج و هرلحظه منتشر است(به شکل تضاد میان شیوه‌ی فرآوری اجتماعی از یکسو و آزادی و شیوه‌ی فردی و خصوصی مالکیت از سوی دیگر). همین تضاد درونی منتشر در سرمایه داری است که آن را دائماً به سوی بازفرآوریِ گسترده، به توسعه‌ی بی‌انقطاع شرایطِ فرآوریِ خود پیش می‌راند ـــ و این برخلاف شیوه‌های پیشین فرآوری‌ست که در آنها، دست‌کم در حالت عادی، (باز) فرآوری حرکتی دَوَرانی دارد.

پس خوانش تکاملی صورتچه‌ی "سرمایه به مثابه‌ی کران خود" خوانش معتبری نیست: نکته این نیست که قالب مناسبات فرآوری در لحظه‌ی معینی از توسعه‌ی خود شروع می‌کند به تنگ کردن راه توسعه‌ی نیروهای فرآور؛ نکته این است که دقیقاً همین محدودیت طبعی، و همین "تضاد درونی"، است که سرمایه‌داری را به توسعه‌ی مداوم خود وا می‌دارد. حالت "عادی" سرمایه‌داری همین منقلب سازی مداوم شرایط وجودی ِ خود است: سرمایه داری از همان آغاز ِ کار "گندیده" است، یک تضاد و ناهمسازی ِ سراسری، یک عدم تعادل دائمی بر آن مستولی است: دقیقاً به همین علت است که بی وقفه تغییر می‌کند وتوسعه می‌یابد - توسعه‌ی بی وقفه تنها راه در پیش پای سرمایه است تا بدین ترتیب بارها و بارها عدم تعادل ِاستوارنده‌ی خود را، "تضاد ِ" خود را "درنوشته" کند و با آن کنار بیاد. این محدودیت نه تنها راه را بر توسعه‌ی سرمایه تنگ نمی‌کند، بلکه همان محرک آن است. خارقه‌ی خاص سرمایه‌داری، واپسین چاره و ترفند آن، در آن است که سرمایه‌داری می‌تواند کران خود را تغییر دهد، که همان عجز و ضعف آن سرچشمه‌ی قدرت آن است - هرچه که بیشتر "بگندد"، هرچه بیشتر تضاد ذاتی آن تعمیق شود، بیشتر مجبور است که برای بقا خود را منقلب و متحول کند.
همین خارقه است که "ژوئیسنس افزوده" را تعریف می‌کند: این افزوده/مازاد چیزی نیست که صرفاً خودش را به یک ژوئیسنس معمولی و "اصلی"چسبانده باشد، بلکه ژوئیسنس اصلاً در همین مازاد پدیدار می‌شود، و از همان آغاز "زیادی" است. اگر مازاد را کسر کنیم خود ژوئیسنس را از دست خواهیم داد، درست همانطور که سرمایه‌داری (که تنها با منقلب کردن بی‌وقفه‌ی شرایط مادی‌اش می‌تواند باقی بماند) اگر "یکسان بماند"، و اگر به تعادلی درونی دست یابد، دیگر وجود نخواهد داشت. باری، این است همطرازی ارزش‌افزوده ( "علت ِ" محرکه‌ی روند ِ فرآوری سرمایه‌ای) و ژوئیسنس‌افزوده ( "علت ِ" میل).

اسلاوی ژیژک
عینیت ایدئولوژی

البته از سویی هم نمی توان به ساختار سرمایه داری یعنی توزیع ناعادلانه ژوییسانس تن داد .اصولا کنش انسانی ( کنش نمادین ) همواره در پی عادلانه کردن این ژوییسانس بوده ، اصلا این منشا ادیان هم هست یعنی دین یکی از بنیادهای خودش رو از این کیف می گیرد .به نظرم مطلب آقای احمدی بیشتر در جهت توجیه نظام سرمایه داری بود.

در تایید فرمایش شما، آرمان برابری، در پی الغای کلی قدرت است. و از آنجا که قدرت نابرابرساز است، چراکه همواره در تکثر و تفاوت تعین می‌یابد، بنابراین عملاً آرمان برابری، در جهت از میان رفتن امکان زندگی پیش می‌رود. فکر می‌کنم یک جامعه ایدئال کمونیستی با نظر به خلق‌وخوی روانی انسان، یک جامعهٔ کرخت و خاموش است. اما مسئله اینجاست که کنش ما حتی نباید این آرمان را در چشم‌انداز داشته باشد. اینکه ما بدانیم هیچ‌وقت کنش ما کامل نیست و این آرمان دست‌یافتنی نیست، کافی نیست. به این دلیل که همین آرمان، به محض قصدیت، کنش را تمامیت‌خواهانه کرده و در خود شیوه‌ای سرکوب تفاوت را نهادینه ساخته و به سمت الغای کلی قدرت حرکت می‌کند. کنش عدالت‌طلبانه، خود شیوه‌ای رویکرد وسواسی است که در خواستِ تمامیت، از تن دادن به نابرابری تقسیم ژوئیسانس و تکثر تعین قدرت سر باز زده و در نتیجه همواره در خواست تمامیت، ناکام، بیقرار، روان‌رنجور و زخمی باقی می‌ماند. بی‌آنکه قادر باشد با نشانگان خود خوش باشد.

خود حرکت عادلانه کردن ژوئیسنس در قالب لذت برابر، موتور محرکه‌ی سرمایه داری است؛ حرکتی که هیچگاه به انتها نمیرسد. ژوئیسنس، گندیگی سرمایه‌داری است و موتور محرک آن.

با شرح متون مذکور، غفلت مارکسیسم این است که لذت را بدون ژوئیسنس می خواهد.

درود
اما از این سو این خطر هست که با وضع موجود ساخته شود .من منکر این رویه انسانی اختگی نیستم اما تاریخ بشر همواره تاریخ تخطی بوده ، یعنی اصلا تاریخ یعنی تخطی و تکان خوردن و جابجایی قدرت .شما اصلا وقتی داری تاریخ درس میدید داری از جابجایی قدرت میگی نه روزمرگی و گذران امور پادشاهان .
اما خوب قبول دارم که نیروی اختگی یکی از بنیانهای جامعه ساز بوده .

به همین دلیل من سوسیالیسم رو وجه هیستریک سرمایه داری تعریف کردم نه ساختاری دگرگون از آن .
بله یک ساختار دگرگون برای سرمایه داری شاید نفی هر نوع لذت و میل باشد ( بنیادگرایی اسلامی ) که هر نوع لذتی را نفی می کند .

احمدی چنین تقسیم میکند:

الف- روان نژندی
یهودیت: فوبیک
مسیحیت: هیستریک
اسلام: وسواسی

ب- انحراف
سرمایه داری


ب- روانپریشی
ادیان شرقی: اوتیسم
مارکسیسم: پارانویا

من مخالف بیدارکردن کارگران برای احقاق حقوق خود نیستم. از قضا فکر می‌کنم یکی از نشانه‌های جامعه‌وارگی یک جمعیت، همین است که بتواند پیوسته اشکال سلطه را شفاف کرده، و در خود نقد کند. اما لزوماً هر نقد سلطه‌ای به معنای راهبرد عدالت به عنوان آرمان ایدئال نیست. آنچه مد نظر من است کاری شبیه مکتب فرانکفورتی هاست که هرچه کنید، توسط این جنبش فکری نقد می‌شوید. به عبارتی موتور نقد سلطه، نباید منتهی به راهبردی خاص به سوی یک فرماسیون خاص بشود. نقد سلطه در یک شیوهٔ جنون‌آمیز همواره زنده می‌ماند تا رهایی به‌مثابهٔ یک تجربهٔ زنده و پویا عملی شود و نه به‌مثابهٔ یک وضعیت تثبیت‌شده در آیندهٔ ایدئال‌. به جنون افتادن موتور نقد، نیازمند نهیلیستیک‌کردن بنیاد زندگی است.

به عبارت دیگر متن دکتر احمدی بیشتر در جهت ادیان (ساختار روانپریشی که تعریف گر سوژه است) است تا سرمایه داری یا مارکسیسم.


ا. اردستانی

احمدی این مفاهیم را درخود و غیر تاریخی انتزاع می کند .
دین سامی از یهودیت تا اسلام تا عرفان ایرانی یا شیعه هر کدام خوانش های از همان دو بنیادی که تعریف کردیم یعنی اختگی و تخطی بوده .در یهودیت دیگری بزرگ جا را بر همه تنگ می کند و برعکس مسیحیت واکنش هیستریک به این دیگری بزرگ بود ، در اسلام ما شاهد ژانوس اختگی / تخطی هستیم .
ادیان شرقی به واسطه دوری از تبادل نمادین زبان ( زبان آرامی که توسط هخامنشیان در سراسر غرب آسیا و اروپا گسترش پیدا کرد ) ما شاهد غیبت سپهر نمادین هستیم
مارکسیسم در وجه الهیاتی اش تفسیری ماتریالیستی از دین بوده ، نمی دانم از چه جهت گفته پارانوییک ؟

پارانویا= وجود دیگری‌ای که کیف (ژوئیسنس) من را دزدیده و مانع کیف بردن من می‌شود

پذیرش اختگی شرط لازم تمام صور روان نژندی (نوروز) است.

تخطی از آن، موجب روانپریشی است.

انکار آن موجب انحراف است.

سوژه روانکاوی از اساس پارانوییک است ، چون کیف همیشه نزد دیگری است ( از نظر روانکاوی مرغ همسایه غاز است ) .اصولا تحلیل در جهت تصحیح این باور هست ؛ که ژوییسانس نزد هیچ کس نیست ، ( زبان شکنجه گاه وجود است ) نهایتش می توانیم بگوییم مارکسیسم در فانتزی ژوییسانس تمام است و نقد روانکاوانه باید این را متوجه مارکسیسم کند .

منظور از پارانویا در متن احمدی هذیانهای روانپریشی است که حالت واقعیت برایش دارد نه آن پارانوییکی که در افواه تحت عنوان شک به دیگری رایج است.

به عبارت دیگر در متن احمدی

ادیان= پذیرش اختگی، روان نژندی
سرمایه داری= انکار اختگی، انحراف
مارکسیسم= تخطی از اختگی، روانپریشی