#news

​🔐 የፋይዳ (Fayda) eSignet እና OIDC ጥምረት ለዲጂታል ደህንነት!
​መተግበሪያዎች የተጠቃሚዎቻቸውን ማንነት ለማረጋገጥ አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን መጠቀም ጀምረዋል። ከእነዚህም መካከል የ OIDC (OpenID Connect) ቴክኖሎጂን ከኢትዮጵያ ብሄራዊ የዲጂታል መታወቂያ (Fayda eSignet) ጋር ማቀናጀት አንዱ ነው።
​ዋና ዋና ጥቅሞች፦
▶ ​ከፍተኛ አስተማማኝነት፦ የተጠቃሚዎችን ማንነት በኢትዮጵያ ብሄራዊ መስፈርት መሰረት በተሟላ ሁኔታ ማረጋገጥ ያስችላል።
▶ ​ቀልጣፋ አሰራር፦ ድርጅቶች የራሳቸውን የማንነት ማረጋገጫ ሲስተም ከመገንባት ይልቅ፣ የፋይዳን አስተማማኝ ሲስተም በቀጥታ እንዲጠቀሙ ያደርጋል።
▶ ​ደህንነት፦ የግል መረጃዎችን በከፍተኛ ጥበቃ በመያዝ፣ ያልተፈቀደ የዳታ ተደራሽነትን ይከላከላል።
▶ ​ቀላል ተደራሽነት፦ ተጠቃሚዎች በተለያዩ የዲጂታል አገልግሎቶች ላይ በአንድ መታወቂያ በቀላሉ እንዲጠቀሙ ይረዳል።

​በአጠቃላይ፣ የፋይዳ eSignet እና OIDC ጥምረት በኢትዮጵያ የዲጂታል ኢኮኖሚ ውስጥ ደህንነቱ የተጠበቀ እና ዘመናዊ አገልግሎት ለመስጠት ቁልፍ ሚና ይጫወታል።

For more🔗 id.gov.et/api

​#Fayda #DigitalID #Ethiopia #eSignet #OIDC #CyberSecurity #TechUpdate
@netrotech9
@netrotech9

#info
✅10 FREE AI Courses to try in 2026:

1. Google AI Essentials

2. Meta Generative AI Fundamentals

3. Stanford Machine Learning (Andrew Ng)

4. IBM AI Engineering Foundations

5. Open-Source LLMs with Hugging Face

6. LangChain for LLM App Development

7. Claude code in action

8. AI for Everyone (Non-Technical)

9. MLOps Fundamentals

10. Introduction to Generative AI with Google

@netrotech9

#news
⭕️ይህ የኢሎን ማስክ (Elon Musk) ትዊት እጅግ አስገራሚ ነው።


​"ስለ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ጥልቅ መረጃ ለሌላችሁ ሰዎች፣ ሲንጉላሪቲ (Singularity) ማለት AI የሰው ልጅ ሊረዳው ወይም ሊቆጣጠረው ከሚችለው በላይ በሆነ ፍጥነት ራሱን የሚያሻሽልበት የጥቆታ ነጥብ ማለት ነው።
​ሲስተሞቹ (ሥርዓቶቹ) የተሻሉ የራሳቸውን ስሪቶች ራሳቸው መንደፍ ይጀምራሉ።
​ያን ጊዜ የቴክኖሎጂው ዕድገት በክፍሉ ውስጥ ማን እንዳለ (ማን እንደሚቆጣጠረው) ግድ የማይሰጠው ደረጃ ላይ ይደርሳል።"

@netrotech9

#info

❓በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) "አእምሮ" ውስጥ ምን እየተከናወነ እንዳለ አስበው ያውቃሉ? 🤔

​ይህ በስራ ላይ ያለ የነርቭ መረብ (Neural Network) ሲሆን፣ ያልተቀነባበሩ መረጃዎችን በሺዎች በሚቆጠሩ የተደራረቡ ለውጦች (Transformations) አልፎ ወደ "ሀሳቦች" የሚቀይርበት ሂደት ነው።

@netrotech9

✨አንኮን ለበርሀነ ልደቱ በሰላም አደረሳችሁ ✨
@netrotech9

#news

💹የChatGPT እድገት የገቢ ቀውስ ይዞ መጥቷል (በThe Information ዘገባ መሠረት)።

​OpenAI እ.ኤ.አ. በ2030 ChatGPT በየሳምንቱ 2.6 ቢሊዮን ተጠቃሚዎች ይኖሩታል ብሎ ይጠብቃል—ይህም ከዓለም ሕዝብ ሲሶ ያህሉ ነው። ይሁን እንጂ ወደ 90% የሚጠጉት ተጠቃሚዎች ከአሜሪካ እና ከካናዳ ውጭ ያሉ ሲሆን፣ በእነዚህ አካባቢዎች ከማስታወቂያ የሚገኝ የአንድ ተጠቃሚ ገቢ (ARPU) በጣም አነስተኛ ነው።
​OpenAI እ.ኤ.አ. በ2030 ብቻ ከምዝገባ ውጭ (ከነጻ ተጠቃሚዎች) 46 ቢሊዮን ዶላር፣ በጠቅላላው ደግሞ 112 ቢሊዮን ዶላር ገቢ ለማግኘት ቢቀድምም፤ እንደ Meta፣ Pinterest እና Snap ካሉ ኩባንያዎች ጋር ሲነጻጸር የዓለም አቀፍ ተጠቃሚዎች ገቢ ከሰሜን አሜሪካው ጋር ሲነጻጸር እጅግ በጣም አነስተኛ መሆኑን መረጃዎች ያሳያሉ።

​ፈተናው ግልጽ ነው፡ መጠነ ሰፊ ዓለም አቀፍ ተቀባይነት እየመጣ ቢሆንም፣ እንደ ሕንድ ፣አፍሪካ እና ብራዚል ባሉ አገራት ያሉ ተጠቃሚዎችን ወደ ዘላቂ የማስታወቂያ እና የንግድ ገቢ መቀየር መቻል አለመቻሉ የChatGPT ስኬት በገንዘብ ረገድ ውጤታማ መሆኑን ይወስነዋል።

@netrotech9

#news
🎙ከቴሌግራም የተገኘ አዲስ መረጃ፡-

🖲​ቴሌግራም በመጨረሻ ለCocoon ድጋፍ መስጠት ጀምሯል፤ አሁን የንግግሮችን (chats) እና የመልዕክቶችን ትርጉም የሚያከናውን ሲሆን፣ ረጅም ጽሁፎችንም በአንድ ቁልፍ ብቻ ማሳጠር (compress) ይቻላል።

💸ሆኖም ይህ አገልግሎት የሚገኘው ለፕሪሚየም (Premium) ተጠቃሚዎች ብቻ ነው።
​በተጨማሪም፣ በተጠቃሚው ተሞክሮ (user experience) ላይ ጥቂት ጥቃቅን ለውጦች ተደርገዋል።

@netrotech9

#news

ASUS አዲሱን ROG XREAL R1 ይፋ አደረገ 🔥

​በASUS እና XREAL ትብብር የተሰራው ይህ ምርት፣ በዓለም የመጀመሪያው 240Hz micro-OLED የጌሚንግ መነጽር ነው።

​ዋና ዋና ባህሪያት፡
● ​ግዙፍ ስክሪን፦ ከ4 ሜትር ርቀት ላይ የ171 ኢንች ስክሪን ስሜት የሚሰጥ፣ 57 ዲግሪ የዕይታ ስፋት (FOV) ያለው።
● ​ጥራት ያለው ምስል፦ 240Hz 1080p micro-OLED ፓነሎች የተገጠሙለት።
● ​የእንቅስቃሴ ቁጥጥር፦ 3DoF Anchor Mode (ምስሉን በአንድ ቦታ የሚያቆም) እና Follow Mode (ከራስ እንቅስቃሴ ጋር የሚከተል)።
● ​ቀላል ክብደት፦ 91 ግራም ብቻ የሚመዝን እጅግ ቀላል ንድፍ።
● ​ድምፅ፦ በBose ኩባንያ የተሰራ ጥራት ያለው የድምፅ ስርዓት።
● ​ሌንሶች፦ እንደ አስፈላጊነቱ መብራትና ጨለማ መሆን የሚችሉ
(Electrochromic) ሌንሶች።

● ​የROG መቆጣጠሪያ ዶክ (Dock)፦
​ 2× HDMI 2.0
​1× DisplayPort 1.4
● ተኳኋኝነት፦ ከፒሲ (PC)፣ ከጌም ኮንሶሎች ፣ ከሃንድሄልድ (Handhelds) መሣሪያዎች፣ ከአንድሮይድ እና አይኦኤስ (iOS) ጋር በUSB-C ይገናኛል።

​መቼ ይወጣል?
✅ ​እ.ኤ.አ. በ2026 የመጀመሪያ አጋማሽ ለገበያ እንደሚቀርብ ይጠበቃል። እስካሁን ዋጋው አልተገለጸም።

@netrotech9

#News
​🔔 OpenAI "health" የተሰኘ አዲስ አገልግሎት አስተዋወቀ

✅​ይህ አዲስ አገልግሎት ተጠቃሚዎች የህክምና መዝገቦቻቸውን (Medical Records) እና የጤና መተግበሪያዎቻቸውን (Wellness Apps) በደህንነቱ በተጠበቀ ሁኔታ በማገናኘት፣ የበለጠ የግል ሁኔታን ያገናዘበ የጤና መመሪያ እንዲያገኙ ያስችላቸዋል።

​የአገልግሎቱ ዋና ትኩረቶች፦

● ​የጤና ሁኔታን መተንተን፦ በጤና መረጃዎች ላይ የሚታዩ ለውጦችን እና አዝማሚያዎችን (Trends) ማብራራት።
● ​ለሀኪም ቀጠሮ መዘጋጀት፦ ወደ ህክምና ተቋም ከመሄድዎ በፊት የሚጠየቁ ጥያቄዎችን እና ዝግጅቶችን ማገዝ።
● ​የአካል ብቃት እና አመጋገብ፦ ለግለሰቡ የሚስማማ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ እና የምግብ እቅድ ማውጣት።
● ​የጤና መድህን ውሳኔዎች፦ ስለ ጤና ኢንሹራንስ የተሻለ ውሳኔ ለመስጠት የሚያግዝ መረጃ ማቅረብ።

​ለምን አስፈላጊ ሆነ?
🖲 ​ይህ እርምጃ ለOpenAI በጣም አስፈላጊ ከሆኑ የገበያ ዘርፎች አንዱን ሊከፍት ይችላል። ቁጥራቸው ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ የመጣ ተጠቃሚዎች ለጤና ነክ ጉዳዮች ChatGPTን እየተጠቀሙ በመሆኑ፣ ይህ አገልግሎት የተጠቃሚዎችን ፍላጎት ይበልጥ ያሟላል ተብሎ ይታመናል።

@netrotech9

#info
​❗️ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) በአሜሪካ ውስጥ በሕግ የሕክምና ሙያ እንዲለማመድ ተፈቀደለት።

​በሂደቱ ውስጥ ምንም ዓይነት የሐኪም ተሳትፎ ሳይኖር በቀጥታ መድኃኒቶችን ማዘዝ ተጀምሯል።
​ዶክትሮኒክ (Doctronic) የተባለው ኩባንያ የሙከራ ፕሮጀክት የጀመረ ሲሆን፥

በዚህም AI የሚከተሉትን ተግባራት ያከናውናል፦
● ​ለቆዩ (Chronic) ሕመሞች የታዘዙ መድኃኒቶችን ያድሳል።
● ​የታካሚውን የሕክምና ታሪክ ይመረምራል።
● ​አስፈላጊ ጥያቄዎችን ይጠይቃል።
● ​በመጨረሻም የታዘዘውን መድኃኒት (Rx) በቀጥታ ወደ ፋርማሲ ይልካል።

@netrotech9

#info

የAMD ዋና ስራ አስፈፃሚ ሊዛ ሱ (Lisa Su) "በቀን 5 ቢሊዮን የ-AI ተጠቃሚዎች" በሚለው ንድፈ ሀሳባቸው፣ AI በየቦታው እና ሁልጊዜ መስራት ስላለበት የ"inference" (የAI ትንተና) ሂደት በፍፁም አይቆምም ማለታቸው ነው።

​በዚህ ደረጃ ላይ፣ የ-AI ኢኮኖሚ አሸናፊዎች የሚሆኑት AIን በከፍተኛ መጠን (Massive volume)፣ በአስተማማኝ ሁኔታ እና በርካሽ ዋጋ ማቅረብ የሚችሉ የቴክኖሎጂ መድረኮች (Platforms) ናቸው።

@netrotech9

#news

​💰 አለም አቀፍ የ-AI ተመራማሪዎች ዋጋ እጅግ ናረ

​OpenAI በፈረንጆቹ 2025 መገባደጃ ላይ ለሰራተኞች የአክሲዮን ድልድል (stock grant pool) የሚውል 50 ቢሊዮን ዶላር መመደቡ ተነግሯል። የሰራተኞች የአክሲዮን ድልድል ማለት ለወደፊት የጥቅማጥቅም አማራጮች ተብሎ የተያዘ የባለቤትነት ድርሻ ሲሆን፣ የዚህ ድርሻ የገንዘብ መጠን እንደ ኩባንያው የገበያ ዋጋ መውጣትና መውረድ አብሮ ይለዋወጣል።

🔘 ​ይህ የተመደበው ፈንድ በጥቅምት 2025 ሪፖርት ከተደረገው የኩባንያው 500 ቢሊዮን ዶላር አጠቃላይ ግምት ውስጥ 10% ያህሉን ይይዛል። OpenAI ቀደም ሲል 80 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጣ የባለቤትነት ድርሻ (equity) ለሰራተኞች የሰጠ ሲሆን፣ ይህ ከአዲሱ ድልድል ጋር ሲደመር የኩባንያውን 26% ድርሻ ይሸፍናል።

​እነዚህ ቁጥሮች ትክክል ከሆኑ፣ በ-AI ዘርፍ ያለው የባለሙያዎች ፍላጎት የኩባንያዎችን የክፍያ ስርአት እና የካፒታል ማሰባሰብ ሂደት እንዴት እየቀረጸው እንደሆነ በግልጽ ያሳያሉ።

✅​ሊረዱት የሚገቡ ዋና ዋና ነጥቦች፦

1⃣ ​የባለሙያ ዋጋ፦ ምርጥ የ-AI ተመራማሪዎችን ለማቆየት ኩባንያዎች እጅግ ከፍተኛ መጠን ያለው ገንዘብ እና አክሲዮን እየመደቡ ነው።
2⃣ ​የኩባንያው ግምት፦ የOpenAI የገበያ ዋጋ በከፍተኛ ፍጥነት እያደገ (500 ቢሊዮን ዶላር መድረሱ) መሆኑን ያሳያል።
3⃣ ​የባለቤትነት ድርሻ፦ ከኩባንያው ሲሶ (1/3) የሚጠጋው ድርሻ ለሰራተኞች ማበረታቻ እየዋለ ነው።

@netrotech9

#news
​❗️ ማስክ በኦፕን ኤአይ (OpenAI) ላይ የፍርድ ቤት ድል ተቀዳጀ

​አንድ የአሜሪካ ዳኛ፣ ኦፕን ኤአይ (OpenAI) ወደ ትርፍ ተኮር ሞዴል በመቀየር "የመርዳት እንጂ የትርፍ ተቋም አይደለሁም" የሚለውን ቃሉን አጥፏል በሚል ኢለን ማስክ ያቀረበው ክስ በዳኞች እንዲታይ በቂ ማስረጃ አለ ሲሉ ወሰኑ።
​እንደ ሳም አልትማን ያሉ መሪዎችን ያነጣጠረውና ማይክሮሶፍትም የሚገኝበት ይህ ክስ በፈረንጆቹ መጋቢት ወር ወደ ችሎት ይቀርባል። ይህም በከፍተኛ የሰው ሰራሽ አስተልህኖት (AI) ፉክክር ውስጥ ያሉ ዓላማ-ተኮር የኤአይ ላብራቶሪዎች እንዴት እንደሚሰሩ ሊቀይር እንደሚችል ይጠበቃል።

@netrotech9

#info
​🚀 የቴሬንስ ታኦ ምክር ለAI ዘመን
​ታዋቂው የሒሳብ ሊቅ ቴሬንስ ታኦ በAI ዘመን ስኬታማ ለመሆን የሚከተለውን ዋና መመሪያ ይሰጣል፦

​"AIን እንደ ተፎካካሪ ሳይሆን፣ እንደ 'ታታሪ ግን ስህተት እንደሚሰራ ረዳት' ተጠቀሙበት።"

✅​ዋና ዋና ነጥቦች፦
● ​አሰልቺ ስራዎችን ለAI ስጡ፦ አእምሮዎ በፈጠራ ስራዎች ላይ እንዲያተኩር፣ ተደጋጋሚ ስራዎችን በAI አሳልጡ።
● ​መሠረታዊ ዕውቀታችሁን አታጡ፦ የAIን ስህተት ለመለየት የራሳችሁ ዕውቀት ወሳኝ ነው።
● ​መማርን አታቁሙ፦ በዚህ ዘመን ትልቁ ክህሎት አዳዲስ የቴክኖሎጂ መሣሪያዎችን በፍጥነት መልመድ ነው።

​ማጠቃለያ፦ AI የሰውን ልጅ አይተካም፤ ነገር ግን AIን የሚጠቀሙ ሰዎች AIን የማይጠቀሙትን ይተኳቸዋል።

@netrotech9
@netrotech9

#news
​❗️ግሪንላንድ ለምን በድንገት ለሲሊከን ቫሊ አስፈላጊ ሆነች?

​ግሪንላንድ 57,000 ነዋሪዎች ብቻ ያሏት ሰፊና ራቅ ያለች ደሴት ብትሆንም፣ ባልተጠበቀ ሁኔታ የቬንቸር ካፒታሊስቶች (venture capital) እና የቴክኖሎጂ ቁንጮዎች ትኩረት ማረፊያ ሆናለች።

ምክንያቶቹም የሚከተሉት ናቸው፦

​ታዳሽ ያልሆኑ ማዕድናት (Rare Earths)፦ የቴክኖሎጂው የጀርባ አጥንት
◈ ​ግሪንላንድ ለስማርት ስልኮች፣ ለሳተላይቶች፣ ለዳታ ማዕከላት እና ለሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) መሠረተ ልማት ወሳኝ የሆኑ የ"rare earth" ማዕድናት ክምችት ላይ ትገኛለች።
◈ ​የጂኦሎጂ ባለሙያዎች እንደሚገምቱት፣ አውሮፓ ወሳኝ ናቸው ብላ ካሰፈረቻቸው 34 ማዕድናት ውስጥ 25ቱ በግሪንላንድ ይገኛሉ፤ አብዛኞቹም እስካሁን ያልተነኩ ናቸው።
◈ ​በሳም ኦልትማን፣ ጄፍ ቤዞስ እና ማርክ ዙከርበርግ የሚደገፈው KoBold Metals የተባለው ኩባንያ አዳዲስ የማዕድን ክምችቶችን ለማግኘት በግሪንላንድ በስፋት አሰሳ እያደረገ ይገኛል።

🕹​ተግዳሮቱ፦ አሜሪካ የማዕድን ቁፋሮውን ብትቆጣጠር እንኳ፣ ማዕድናቱን የማቀነባበሩ ሥራ ሙሉ በሙሉ በሚባል ደረጃ በቻይና እጅ ነው። በአሁኑ ወቅት ከ60% በላይ የሚሆነው ምርት እና ከ90% በላይ የሚሆነው ማቀነባበር በቻይና ቁጥጥር ስር መሆኑ፣ ቤጂንግ በዋጋ፣ በAI ስምሪት ጊዜ እና በቴክኖሎጂ ተወዳዳሪነት ላይ የበላይነት እንዲኖራት ያደርጋታል።

💻​የዳታ ማዕከላት (Data Centers)፦ ኃይል እና ቦታ
● ​የAI የኮምፒውቲንግ እና የኃይል ፍላጎት በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ ነው። ጎልድማን ሳክስ (Goldman Sachs) እንደተነበየው፣ እስከ 2030 ድረስ የAI የኤሌክትሪክ ፍላጎት በ165% ያድጋል።
● ​በአሜሪካ ውስጥ የቢሊዮን ዶላር የዳታ ማዕከል ፕሮጀክቶች በአካባቢው ነዋሪዎች ተቃውሞ ይገጥማቸዋል፤ ነጻ ቦታም እየጠፋ ነው።
● ​የግሪንላንድ ቀዝቃዛ አየር ሁኔታ ትልቅ ብልጫ አለው፦ ለአንድ የዳታ ማዕከል ከሚወጣው ወጪ እስከ 60% የሚሆነው ለኤሌክትሪክ እና ለማቀዝቀዣነት የሚውል ሲሆን፣ የተፈጥሮ ቅዝቃዜው ይህንን ወጪ በከፍተኛ ሁኔታ ይቀንሳል። የቀድሞ የአሜሪካ የኢነርጂ መምሪያ ባለሥልጣናት ግሪንላንድን ለእንደነዚህ ዓይነት ተቋማት "በዓለም ላይ ምርጡ ቦታ" ሲሉ ይጠሯታል።

📰​የርዕዮተ ዓለም መሞከሪያ
​አንዳንዶቹ የቬንቸር ካፒታሊስቶች ግሪንላንድን ከሀብቷ ባለፈ ለ"መረብ መንግሥታት" (networked states)፣ ለዝቅተኛ ግብር እና ለላላ ሕግ እንደ መሞከሪያ ያዩታል።
​ባለፈው ዓመት፣ ሲሊከን ቫሊ "የነፃነት ከተማ" (freedom city) እንዲመሠረት ግፊት ሲያደርግ ነበር፦ ይህም ልዩ ሕግጋት የሚተገበሩበት ራሱን የቻለ ቀጠና ማለት ነው።

🗳​የእውነታ ምርመራ
● ​ለአሁኑ እነዚህ ሐሳቦች ከኢንቨስትመንት ይልቅ እንደ ተረክ (narrative) የሚታዩ ናቸው። ፖለቲካዊ፣ አካባቢያዊ እና ስም የማጥፋት አደጋዎች አሁንም በጣም ከፍተኛ ናቸው።
● ​ይሁን እንጂ፣ እንዲህ ያሉ ውይይቶች መደረጋቸው ግሪንላንድ ከዚህ በኋላ ራቅ ያለች የአርክቲክ ደሴት ብቻ አለመሆኗን ያሳያል። ይልቁንም ለAI፣ ለቴክኖሎጂ መሠረተ ልማት እና ለአማራጭ የአስተዳደር ሙከራዎች እንደ ስትራቴጂካዊ መሣሪያ እየታየች ነው።

✅ ​በአጭሩ፣ ግሪንላንድ በሕዝብ ብዛት አነስተኛ ብትሆንም፣ በስትራቴጂካዊ አስተሳሰብ፣ በማዕድናት ክምችት፣ በዳታ ማዕከላት እና በደፋር ሙከራዎች ረገድ እጅግ ግዙፍ ቦታ ሆናለች።

@netrotech9
@netrotech9

💵ሜታ በአሜሪካ ታሪክ ውስጥ ግዙፍ የኒውክሌር ኃይል ገዥ ሆኗል

▶️​ሜታ (Meta) በአሜሪካ ታሪክ ውስጥ ከፍተኛ መጠን ያለው የኒውክሌር ኃይል ከሚገዙ ኩባንያዎች መካከል አንዱ መሆኑን በይፋ አረጋግጧል።

🔵 ​ይህ የቴክኖሎጂ ግዙፍ ኩባንያ፣ እስከ 2035 ዓ.ም. ድረስ እስከ 6.6 ጊጋዋት (GW) የሚደርስ የኒውክሌር ኃይል ለማግኘት ከሦስት ዋና ዋና የኃይል አቅራቢዎች ጋር ታሪካዊ ስምምነቶችን ማድረጉን አስታውቋል።

➠​ይህ መጠን ምን ያህል ግዙፍ እንደሆነ ለመረዳት፦ የ 6.6 ጊጋዋት ኃይል ከ 16 እስከ 17 ሚሊዮን የሚሆኑ የአሜሪካ ዜጎች ከአንድ ዓመት በላይ የሚጠቀሙትን የኤሌክትሪክ ፍጆታ ጋር እኩል ነው።
@netrotech9
@netrotech9