مدرسه غیاثیه، بنایی با پلان مستطیل و دارای ابعاد ۴۴ در۵۶ متر می‌باشد. ایوان بلند ورودی در میانه قاعده‌ی شرقی ایجاد شده است و از انتها به آن ایوان به درون راه می‌یابد پس از ورودی نخستین فضای معماری به درون هشتی چلیپا شكل مدرسه است كه بازوی سمت راست آن به مسجد ختم می‌شود. بازوی سمت چپ آن نیز به مَدرَس منتهی می‌شود. ایوان قبله بزرگ ترین ایوان بنا است. نسخه‌ای با خط‌خوش نسخ كه به اِسپَر ایوان قبله نوشته شده است معرف نام معماران تاریخ بنا می‌باشد. بخش انتهای ایوان‌ها، با مقرنس‌ها و قاب گچی نقاشی شده است مزین شده‌اند. رویه‌ی دیوارها و زیر طاق‌ها با تلفیق آجر و كاشی آراسته شده است. نقش كاشی‌های بنا گل، برگ، و اسلیمی است.

🆔 @netarch 🌿

🆔 @netarch 🌿

پروفسور برنارد اوکین استاد تاریخ دانشگاه آمریکایی قاهره درباره این اثر تاریخی چنین گفته است:

مدرسه غیاثیه خرگرد سالم‌ترین مدرسه به جا مانده در دوره تیموری در جهان و یکی از زیباترین مدارس تاریخی است. هر یک از آثار تاریخی این شهرستان به عنوان شاهکارهای معماری قرون میانی پس از اسلام در ایران است.

گرچه خرگرد امروزه روستای کوچکی بیش نیست اما شواهد موجود، از رونق آن در گذشته حکایت می‌‌کنند. این که خواجه نظام‌الملک وزیر ملکشاه سلجوقی در قرن پنجم هجری قمری در اینجا مدرسه نظامیه را ساخت، نشان می‌دهد که خرگرد در روزگار سلجوقیان نیز شهری درخور توجه بوده است.

🆔 @netarch 🌿

🆔 @netarch 🌿

اصل این بنا مربوط به دوران وزارت نظام الملک، وزیر دوران سلجوقی است و به همین دلیل در برخی کتب به نام مدرسه نظامیه نیز از آن نام برده می‌شود. خواجه نظام الملک در دوران سلجوقیان، بانی مدارس زیادی بود که به مدارس نظامیه معروف بوده‌اند. کاربرد این مدارس تنها به عنوان محلی برای آموزش طلاب نیست بلکه مسجد نیز توامان بوده‌اند.

این مدرسه از مهمترین و زیباترین بناهای ناحیه شرق ایران و منطقه خراسان است و هنرمند ترین معماران آن زمان یعنی استاد قوام الدین و غیاث الدین شیرازی آنرا ساخته‌اند. زیبایی و استحکام بنا به گونه‌ای است که امید می‌رفته قرن‌ها‌ی متمادی مرکز پر جنب و جوش تعلیم و تربیت باشد اما شرایط خاص آن روزگار مجال چنین مرکزیتی را به غیاثیه نداده بود , با این صورت اگر چه مدرسه اکنون بیش از پانصد و پنجاه سال عمر دارد اما عمر مفید آن چندان نپایید. علت اینکه غیاثیه زود از مرکزیت علمی بیرون رفت , این بود که این مدرسه توسط یک سلطنت سنّی ساخته شده بود و بعد از ۶۰ سال که حکومت شیعه مسلط شد و صفویان قدرت را به دست گرفتند، شاه اسماعیل متوجه خراسان شد و ۷۰ تن طلبه و مدرس غیاثیه را عرصه تیغ تعصب خود نمود. شاید این منبع راست نباشد ولی به هر حال مدرسه غیاثیه دیگر نمی توانست به شکل قدیم خود رونق داشته باشد و جایی برای خود در عالم دانش و فرهنگ باز کند.

🆔 @netarch 🌿

🆔 @netarch 🌿

بانی مدرسه چنانچه که قبلاً اعلام کردیم غیاث الدین پیر احمد خوافی وزیر شاهرخ تیموری است این مرد در طول ۴۰ سال که شاهرخ از سر حدختا تا نواحی روم سلطنت نمود , صاحب اختیار بود و بعد از کناره گیری از وزارت به طواف بیت الله الحرام رفت و درمراجعت زندگی را بدرود گفت.

اهمیت هنری مدرسه در‌حدی است که محققان معروف غربی چون هرتسفلد , سایکس و برنارد اوکین و گرابار در مورد آن به تحقیق پرداخته و از کتیبه‌های آن نسخه برداری کرده‌اند . نمای داخلی ایوان‌ها مقرنس‌های گچی جالب توجهی را در خود دارند. در چهار زاویه بنا چهار اطاق با سقف گنبدی دو پوش ساخته شده و با کاشی‌های معرق و مقرنس گچی تزیین یافته است. دو اطاق زاویه شمال شرقی و شمال غربی بزرگتر از سایر حجره‌ها و با سقف‌های شبکه‌بندی شده بسیار زیبا به احتمال زیاد به عنوان مسجد‌مدرسه و مجالس وعظ و بحث استفاده می‌شده است، ازاره ایوان‌ها و حجره‌های طبقه همکف از سنگ‌های مرمر با اشکال جالبی ساخته شده و اکثر سنگ‌های مرمر آن غارت شده است.

🆔 @netarch 🌿

🆔 @netarch 🌿

از شبستان سمت راست برای مسجد و شبستان سمت چپ برای اتاق مدرس و استادان استفاده می‌شده است. دیوارهای صحن دارای کاشی است و روی ایوان‌های وردی داخلی (انا فتحنالک ) و ایوان روبروی آن سوره الرحمن و ایوان سمت راست سوره قیامه و ایوان شرقی (چهارم) سوره دهر باخط ثلث کتیبه شده است.البته باید توجه داشت که قسمت اعظم این کتیبه‌ها از بین رفته است. نوار دور میانه حجرات مدرسه جمله های لا اله الا الله , الحمد الله , توکلت علی الله ربی دیده می شود. نمای خارجی مدرسه کاشی کاری شده است و داخل برخی از طاق نماهای خارجی آن جملات الله و محمد بارها تکرار شده است. دو برج تزئینی در ضلع شمالی احداث شده که تزئینات سنگ مرمر و کاشی آن از بین رفته است کلاً تزئینات بنا شامل کاشی‌های آبی , کبود و سنگ مرمر می‌باشد.

🆔 @netarch 🌿

🆔 @netarch 🌿

چون مدرسه در اثر عوامل طبیعی چون زلزله , بادهای تند و و فرسایش طبیعی و گرمی هوا و غارت اشیای قیمتی توسط روس‌ها تخریب شده در سال۱۳۱۶ تعمیراتی در آن صورت گرفته است.

تجسم معماری مدرسه غیاثیه خرگرد مدرسه‌ای است ۴ ایوانی با منحنی مربع شکل که به دور این صحن مربع شکل چهار ایوان در اندازه ها و پهناها وعرض‌های مختلف قرار گرفته‌اند. با توجه مدارس آن زمان که معمولا علوم مختلف در کنار یکدیگر بودند و دانش آموزان این مدارس، علوم قرآنی، علوم حکمت و فلسفه و علوم طبیعی را تماما در این مدارس می‌آموختند از این رو این مدارس ویژگی خاصی در معماری خود داشتند و حکمت در معماری آن‌ها نیز نهفته بود. عظمت ایوان قبله نسبت به سایر ایوان‌ها، به عنوان اولین ایوان مورد توجه نیز به‌خوبی خود نمایی می‌کند. این ایوان دارای پهنای بیشتری نسبت به سایر ایوان‌ها بوده، ضخامت ایوان قبله ۲۲۰ سانتی‌متر و سایر ایوان‌ها ۱۸۰ سانتی‌متر می‌باشد.

🆔 @netarch 🌿

🆔 @netarch 🌿

🆔 @netarch 🌿

🆔 @netarch 🌿

📷 : زهرا یوسفی

🆔 @netarch 🌿

📷 : زهرا یوسفی

🆔 @netarch 🌿
👆👆👆

📽: Khargerd Ghiasieh School
video : Vahid Malmir

🎥 #مدرسه_غیاثیه خرگرد #خواف

با قدم گذاشتن در این مدرسه آنچه در دفترها و کتاب‌های تاریخ از شکوه معماری دوره تیموری می‌خوانی را زنده و حاضر می‌یابی. معماری عصر تیموری به سبک آذری را در این مدرسه می‌توان یافت، اثری که با مسجد گوهرشاد هم دوره است.
کلیه حجره‌ها ایوانی‌شکل و ترکیبی از آجر و کاشی‌های رنگی که توصیف چشم نوازی آن بسیار سخت است و همچنین نمای بیرونی اثر با کاشی‌کاری رنگارنگ و معرق بسیار زیبا و کتیبه‌هایی زینت داده شده است.


#گردشگری #میراث_فرهنگی #خراسان #تاریخی #معماری #تیموری #کاشی #هنر

🆔 @netarch 🌿

#کتاب

#نور_و_فضا_1
#معماری_مدرن

#Light_and_Space_1

زبان انگلیسی
207صفحه


🆔 @netarch 🌿
👇👇👇

🆔 @netarch 🌿

🆔 @netarch 🌙