آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس تئوری آشوب به زبان ساده - دوشاخگی در فضای فازی!
مجموعه دروس دوره مقدماتی - تابستان ۹۹

#مفاهیم_آشوب

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس تئوری آشوب به زبان ساده - اثر پروانه ای
مجموعه دروس دوره مقدماتی - تابستان ۹۹

#مفاهیم_آشوب

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس تئوری آشوب به زبان ساده - آفرینش از آشوب!
مجموعه دروس دوره مقدماتی - تابستان ۹۹

#مفاهیم_آشوب

www.natphys.net
@natphys

۲ آبان ۹۹

با درود،
جلسه پنجم درس کیهان شناسی در دسترس شرکت کنندگان دوره تخصصی قرار گرفت.

آکادمی ناصری

#اطلاعیه
www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس تئوری آشوب به زبان ساده - خانه پر نقش و خیال! (۱)
مجموعه دروس دوره مقدماتی - تابستان ۹۹

#مفاهیم_آشوب

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس تئوری آشوب به زبان ساده - خانه پر نقش و خیال! (۲)
مجموعه دروس دوره مقدماتی - تابستان ۹۹

#مفاهیم_آشوب

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس تئوری آشوب به زبان ساده - خانه پر نقش و خیال (۳) - اعداد کمپلکس
مجموعه دروس دوره مقدماتی - تابستان ۹۹

#مفاهیم_آشوب

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس کیهان شناسی
هندسه فضا و متریک فریدمان-رابرتسون-واکر (۱)

مجموعه دروس دوره تخصصی- تابستان ۹۹

#کیهان_شناسی

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس تئوری آشوب به زبان ساده - خانه پر نقش و خیال (۴)
مجموعه دروس دوره مقدماتی - تابستان ۹۹

#مفاهیم_آشوب

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس کیهان شناسی
هندسه فضا و متریک فریدمان-رابرتسون-واکر (۲)

مجموعه دروس دوره تخصصی- تابستان ۹۹

#کیهان_شناسی

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس کیهان شناسی
هندسه فضا و متریک فریدمان-رابرتسون-واکر (۳)

مجموعه دروس دوره تخصصی- تابستان ۹۹

#کیهان_شناسی

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس کیهان شناسی
هندسه فضا و متریک فریدمان-رابرتسون-واکر (۴)

مجموعه دروس دوره تخصصی- تابستان ۹۹

#کیهان_شناسی

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس تئوری کوانتوم به زبان ساده - مقدمه (۱)

مجموعه دروس دوره مقدماتی - تابستان ۹۹

#مفاهیم_کوانتوم

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس تئوری کوانتوم به زبان ساده - سقوط الکترون - مقدمه (۲)

مجموعه دروس دوره مقدماتی - تابستان ۹۹

#مفاهیم_کوانتوم

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس کیهان شناسی
هندسه فضا و متریک فریدمان-رابرتسون-واکر (۵)

مجموعه دروس دوره تخصصی- تابستان ۹۹

#کیهان_شناسی

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس کیهان شناسی
هندسه فضا و متریک فریدمان-رابرتسون-واکر (۶)

مجموعه دروس دوره تخصصی- تابستان ۹۹

#کیهان_شناسی

www.natphys.net
@natphys

آکادمی فیزیک نظری ناصری

قسمت هایی از درس تئوری کوانتوم به زبان ساده - سقوط الکترون - مقدمه (۳)

مجموعه دروس دوره مقدماتی - تابستان ۹۹

#مفاهیم_کوانتوم

www.natphys.net
@natphys

پیشرفت و رکود فیزیک از زاویه «متحد سازى» (Unification) - قسمت اول

مسعود ناصری

قبل از اینکه بتوان وارد این بحث شد لازم است که اصطلاح «اتحاد» (Unification) را در فیزیک جا بیاندازیم. طبق تعریف، در یک «سیستم متحد» (Unified) همه اعضا یا اجزاء ویژگى خاصى را که به آن سیستم مربوط مى‌شود را دارند. مثلا سه پسر سارا خانم همگى «برادر» هستند. تا آنجائى که به تعریف یا ویژگى «برادرى» مربوط مى‌شود، هیچیک از پسرها تفاوتى با دیگرى ندارد و وقتی می‌گوئیم «پسر سارا»، این واژه درباره هر سه پسر بطور یکسان صدق می‌کند. اصطلاحا مى‌گوئیم این پسرها از نظر «برادرى» یک سیستم متحد یا یکپارچه هستند. حال اگر روزى ما مردى را بیابیم و ثابت کنیم که ایشان برادر گمشده این سه نفر هست، آنگاه این مرد را به سیستم «یکپارچه» سه پسر سارا اضافه کرده و وى را با بقیه یکپارچه کرده‌ایم حالا مى‌دانیم که این مرد با سه مرد قبلى عین هم هستند (البته فقط از نظر برادرى). این تلاش ما در جهت اثبات برادری این مرد جدید اصطلاحا «یکپارچه سازى» (Unification) نامیده مى‌شود. یک مثال دیگر: انسان یک موجود زنده است. حیوان نیز یک موجود زنده است. روزی کشف مى‌کنیم که باکترى هم یک موجود زنده است. با این حساب، تا آنجائى که به ویژگى «زنده بودن» مربوط مى‌شود، انسان، حیوان و باکترى «یکپارچه» مى‌باشند و این بدان معنى است که هیچ تفاوتى بین آنها نیست. حال اگر روزى در کره مریخ چیزى پیدا کرده و ثابت کنیم که موجود زنده است، آن موجود را با بقیه موجودات زنده یکپارچه کرده‌ایم.

در مقاله‌اى که در مورد «تقارن» (Symmetry)، مبحث اصلی تئورى گروه و تئورى میدان کوانتومى که کلاس‌های خاص خود را در آکادمی دارند، صحبت خواهیم کرد «یکپارچه» بودن را به نوع خاصى از تقارن که به نام «تقارن داخلی» (Internal Symmetry) نام دارد ارتباط خواهیم داد. به عنوان مثال، همین الان من متوجه شدم که لوستر اتاق من دارای دو نوع تقارن است. «تقارن خارجی» (External Symmetry) ناشی از این واقعیت که این لوستر 3 شاخه دارد که با فاصله‌های مساوی از هم قرار دارند (هر 120 درجه یک شاخه) و هر شاخه لامپی را نگاه می‌دارد. بنابراین با چرخش 120 درجه‌ای لوستر در ظاهر آن هیچ تغییری اتفاق نخواهد افتاد. به عبارت دیگر، اگر شما به آن نگاه کنید و بعد از اتاق خارج شوید و در نبودن شما، من 120 درجه لوستر را بچرخانم، در برگشت‌تان به اتاق قادر به تشخیص چرخش اتفاق افتاده نخواهید بود. همچنین یک تقارن داخلی (Internal Symmetry) نیز به این لوستر من حاکم است که مستقل از داشتن یا نداشتن تقارن خارجی آنست و آن اینکه اگر جای لامپ‌ها را با هم عوض کنیم هیچ‌کس متوجه نخواهد شد. ملاحظه می‌کنیم که تشابه زیادى بین «تقارن داخلی» و «یکپارچگى» وجود دارد فعلا به همین اشاره مختصر اکتفا می‌کنیم تا در وقت مناسبی آنرا بیشتر بررسى کنیم...

#یادداشتها
#فیزیک_متحدسازی

https://natphys.net/index.php/fa/article/sometimes-the-writings/notes/557-physical-progress-and-recession-from-an-angle

@natphys

پیشرفت و رکود فیزیک از زاویه «متحد سازى» (Unification) - قسمت دوم


مسعود ناصری

سیر تاریخی اتحاد و یکپارچه‌ سازی تئوری های فیزیک

مهمترین تحول بنیادى در شناخت بشر از جهان، و نیز اولین تفکر «اتحاد» در فیزیک توسط کوپرنیک ارائه شد که نظریه بطلمیوسى مبنى بر «زمین بى‌حرکت و در مرکز جهان واقع بودن آن» را منسوخ کرده نشان داد که زمین مانند دیگر سیاره‌هاى شناخته شده تا آن زمان (حدود ۴) به دور خورشید در حرکت است. بدینوسیله زمین هیچ تفاوتى با سیارات دیگر ندارد و همه با هم یک سیستم یکپارچه‌اى را در منظومه خورشیدى تشکیل مى دهند: زمین سیاره است و هر سیاره مثل زمین.

همچنین، اینکه خورشید نسبت به سیارات خود ساکن است، آنرا مشابه ستارگان دیگر مى‌کند. به عبارت دیگر، هر ستاره‌اى یک خورشید و هر خورشیدى یک ستاره است این نتیجه‌گیرى از نظریه کوپرنیک، دومین تلاش در تفکر یکپارچه‌سازى یا اتحاد در فیزیک است: خورشید ما ستاره ایست در مجموعه ستارگان و ستاره چیزى نیستند مگر خورشید.

اصل نسبیتى گالیله مبنى بر اینکه حرکت مطلق وجود ندارد و هر حرکتى را باید نسبى در نظر گرفت، یکى بودن حرکت (با سرعت ثابت) و سکون را اثبات کرد. به عنوان مثال، مسافرى در هواپیما مشغول کتاب خواندن است. کتاب وى نسبت به او ساکن ولى نسبت به من که بر روى زمین هستم با سرعت ثابتى (سرعت هواپیما) در حرکت است. میز کار من نسبت به کره زمین ساکن ولى نسبت به خورشید با سرعتى حدود ١٠٠ هزار کیلومتر در ساعت در حرکت است (چون زمین با چنان سرعتى دور خورشید مى گردد. البته از تغییر سرعت زمین در قسمت‌هائى از مدارش صرفنظر کرده ایم). بنابراین، بسته به اینکه ناظر کجا باشد، میز کار من یا کتاب آن مسافر هواپیما را مى‌توان بطور همزمان، هم ساکن و هم در حرکت (با سرعت ثابت) تعبیر کرد (نسبت به من ساکن ولى نسبت به ناظرى در فضاى بیرون کره زمین متحرک است). پس طبق اصل نسبیتى گالیله، سکون همان حرکت (با سرعت ثابت) است و تنها فرقى که دارد این است که سرعت آن برابر با صفر می‌باشد. نتیجه مهم این بحث این است که اصل نسبیتى گالیله «سکون» و «حرکت با سرعت ثابت» را یکپارچه مى‌کند: سکون همان حرکت با سرعت ثابت است.

اتحاد بعدى توسط نیوتون انجام مى‌گیرد که نشان مى‌دهد نیروى جاذبه (گرانشى) در زمین (که من و شما را روى زمین نگاه مى‌دارد) با نیروئى که زمین را در مدار خورشید نگاه مى‌دارد و مجبور مى‌کند که زمین دور خورشید بگردد، همان نیروئى که باعث سقوط جسم بر روى زمین مى‌شود، همان نیروئى که براى خنثى کردن آن باید موشک و سفینه‌ها از موتور استفاده کند، همه یکى است.

اتحاد الکتریسیته و مغناطیس توسط ماکسول را شاید بتوان مهمترین یکپارچه‌سازى تا آن زمان دانست چون بطور بنیادى نه تنها شناخت ما از جهان را تغییر داد بلکه در بلند‌مدت زندگى ما بر کره‌زمین را از نظر مهندسی و به خصوص صنعت الکترونیک، رادار، لیزر، رادیو و … متحول ساخت. ماکسول این اتحاد را در قالب الکترومغناطیس بر اساس نتایج حاصل از آزمایش‌هاى غالبا فاراده ممکن ساخت و نشان داد که تفاوت بین الکتریسته و مغناطیس ناشى از حرکت ناظر است و بس. نه تنها میدان‌هاى الکتریکى و مغناطیسى دو چهره یک پدیده هستند بلکه اگر ناظری پدیده‌اى را الکتریکى تعبیر می‌کند، ناظرى دیگر که نسبت به قبلى در حرکت است همان پدیده را مغناطیسى تعبیر خواهد کرد.

نتیجه دیگر اتحاد الکتریسیته و مغناطیس، اتحاد نور با امواج الکترومغناطیس بود و اینکه نور همان امواج الکترومغناطیس است و امواج الکترومغناطیس همان نور (تنها تفاوت بر مى‌گردد به حس بینائى انسان و اینکه آنچه انسان نور تعبیر می‌کند تنها محدوده خاص و کوچکی از طیف فرکانسی امواج الکترومغناطیس است که براى مکانیزم چشم انسان قابل درک است).

شایان ذکر است که یک نتیجه بسیار مهم کار ماکسول، وارد کردن موضوع «میدان» (Field) به فیزیک است که تحولى عمیق در شکل‌گیرى تئورى هاى فیزیک ایجاد کرد...

#یادداشتها
#فیزیک_متحدسازی

https://natphys.net/index.php/fa/article/sometimes-the-writings/notes/557-physical-progress-and-recession-from-an-angle

@natphys

پیشرفت و رکود فیزیک از زاویه «متحد سازى» (Unification) - قسمت سوم

مسعود ناصری

تلاش انیشتین برای اتحاد تئوری های فیزیک

گام بسیار بزرگ فیزیک در «اتحاد تئوری های فیزیک» توسط اینشتین واقعیت یافت که با استفاده از اتحاد حرکت و سکون گالیله و اتحاد الکتریسیته و مغناطیس و نیز اتحاد نور و امواج الکترومغناطیس ماکسول، تئورى نسبیت خاص (Special Relativity) خود را شکل داد که علاوه بر دگرگون کردن بنیادى نگرش ما به جهان (که مهمترین کشف علمى بشر لقب گرفته است) اتحاد «فضا» و «زمان» را در چارچوب «فضازمان» یکپارچه کرد. در حقیقت، کار اینشتین یک فرآیند یکپارچه‌سازى عظیم است چرا که تئورى نسبیت خاص توانست چندین اتحاد پراکنده را در یک قالب واحد به نام تئوری نسبیت خاص یکجا جمع کند.

اینجا لازم است اندکى موضوع «میدان» را بشکافیم. تا اواخر قرن نوزدهم اعتقاد بر این بود که فضا از ماده خاصى به نام اتر (Ether) پر شده است و همانگونه که صوت در هوا حرکت مى‌کند و هوا حامل صوت است، اتر نیز حامل نوری است که از خورشید و ستارگان به ما مى‌رسد. حتى بعد از ارائه تئورى ماکسول هم که نشان مى‌داد نور همان امواج الکترومغناطیس هست باز تصور چنین بود که اتر حامل این امواج مى‌باشد تا اینکه در یک سرى آزمایش‌هائى که توسط میکلسون و مورلى (Michelson, Morely) بین سال هاى 1863 و 1868 انجام گرفت هیچ نشانى از اتر یافت نشد و فرضیه اتر به فراموشى سپرده شد و به عبارتى چون وجود اتر ثابت نشد فیزیک قبول کرد که وجود ندارد. بعدا هم که تئورى نسبیت خاص شکل گرفت نیازى به وجود اتر نداشت. با توجه به اینکه اتر در فیزیک به عنوان ماده تعریف مى‌شود و نظر به اینکه میدان الکترومغناطیسى کاملا جا افتاده بود و حتى لرد کلوین (Kelvin)، فیزیکدان مهم آن دوران نظریه‌اى ارائه کرده بود مبنى بر اینکه ماده، حاصل تنش در میدان است و انواع اتم‌ها را گره هاى خطوط میدان تعبیر می‌کرد، بنابراین نتیجه‌گیرى شد که میدان بر ماده اولویت دارد (بنیادى‌تر از ماده است)... ادامه دارد

#یادداشتها
#فیزیک_متحدسازی

https://natphys.net/index.php/fa/article/sometimes-the-writings/notes/557-physical-progress-and-recession-from-an-angle

@natphys