www.natphys.net

یکی از ویژگی های مهم جهان فیزیکی ما تنوع و گوناگونی موجودات آن است... اما سوال مهم اینجاست که آیا این موجودات متنوع، همگی تحت تاثیر یک قانون مشترک واقعیت فیزیکی می یابند؟ یا هر موجودی به تنهایی قانون خودش را داراست؟

به عبارتی آیا جهان ما جهانی تک قانونی است که آن یک قانون بر تمامی اجزا حاکم است؟ یا جهانی چندین و چند قانونی که هر جزئی از قانون خاص خودش پیروی میکند؟

پاسخ از زبان دکتر مسعود ناصری

علم به زبان ساده و متفاوت....

دعوت به همراهی با آکادمی فیزیک نظری ناصری (NATPHYS) با هدف اشتراک گذاری دستاوردهای بیش از بیست سال پژوهش مستمر

@natphys

۹ مرداد ۱۳۹۹

قابل توجه شرکت کنندگان دوره های مقدماتی و تخصصی آکادمی ناصری

با درود،
در پاسخ به پرسش های متعدد دوستان در خصوص نحوه ارائه دروس و پرداخت حق عضویت دوره، فایل های صوتی زیر در تیم آکادمی تهیه شده که امیدواریم مورد توجه دوستان واقع شود.

با احترام
آکادمی ناصری

www.natphys.net

@natphys

توضیحات پیرامون نحوه برگزاری دوره ها و ارائه دروس _ تابستان ۹۹

تاریخ شروع دوره ها: ۲۳ مرداد

#پشتیبانی

www.natphys.net

@natphys

توضیحات پیرامون حق عضویت دوره ها_ تابستان ۹۹

تاریخ شروع دوره ها: ۲۳ مرداد

#پشتیبانی

www.natphys.net

@natphys

۱۱ مرداد ۱۳۹۹

قابل توجه پذیرش شدگان تابستان ۹۹

با درود،

دوستانی که در هر دو دوره تخصصی و مقدماتی پذیرش شده اند، میتوانند از شرایط ویژه پرداخت مرحله ای استفاده کنند. به این منظور لطفا قبل از واریز وجه با سایت مکاتبه فرمائید تا ضوابط و شرایط پرداخت مرحله ای برای شما ارسال شود.

به جهت سهولت رسیدگی، از دوستانی که واریزهای خود را انجام داده ولی در سایت ثبت نکرده اند خواهش میکنیم حتما این کار را انجام بدهند.

از توجه شما متشکریم
آکادمی ناصری
www.natphys.net

@natphys

✍باورهای علمی اثبات نشده

واقعیت زمان! آیا زمان وجود دارد؟

مسعود ناصری

اعتقاد رایجى است که اغلب باورهای غیر قابل اثبات اشتباه از آب در می‌آیند. با این وجود، به تجربه مى دانیم که اینگونه باورها مى توانند مفید باشند و گاه نیز کمک شایانى به رشد علم کرده اند. بهترین مثال به دو هزار و چهار صد سال قبل بر می‌گردد که افلاطون از قول سقراط نقل می‌کند “هرچند نمی‌توانم اثبات کنم ولی مطمئنم زمین گرد است”.

من سه باور دارم که هرچند خود را به درست بودنشان متقاعد کرده‌ام ولی هنوز نمی توانم اثباتشان کنم:

مورد اول اینکه “زمان” وجود ندارد و نیازى هم به وجود داشتن آن نیست چرا که واقعا می‌ شود توصیف معقولی از طبیعت داشت که در چارچوب بنیادی اش نیازى به وجود فضا و بخصوص زمان نباشد. بر این باورم که نگاه و برداشت کلى ما از جهان است که مفاهیم “فضا” و “زمان” را شکل داده است. به عبارت دیگر، فضا و زمان تنها براى انسان که تقریبى از «واقعیت» را با حواس پنجگانه خود درک مى کند موجودیت دارد. یک مثال مشابه، مفهومى مانند “سطح آب” است. مى دانیم که اگر این باصطلاح “سطح آب” را به دور از تقریب مطالعه کنیم (یعنى مثلا با میکروسکوپ به آن محدوده نگاه کنیم) منهاى حرکت مولکولهای آب و هوا چیز دیگرى در آن محدوده نخواهیم دید و بنابراین در مقیاس اتمى/مولکولى، چیزى به عنوان “سطح آب” مفهوم خود را به کل از دست مى دهد. فضا و زمان نیز مانند سطح آب تنها تقریبی از واقعیت است که ذهن ما آنها را می سازد. و در این میان، بخصوص “زمان” یک مفهوم من درآوردی توسط انسان است که به خاطر درک ضعیف اش از غنای طبیعت چنین مفهومى را به کمک ذهن خود شکل داده است.

مورد دوم اینکه اعتقاد دارم «چیز» ها وجود ندارند و تنها روابط در این جهان واقعیت دارند و در این مورد نیز فکر مى کنم باید بشود توصیف معقولی از طبیعت ارائه کرد که تنها به اندرکنش بین سیستم‌ها مى پردازد و از حالت‌های گذرای یک سیستم در زمان چشم پوشى مى کند.

باور سوم من که نمی‌توانم اثبات کنم این است که حس “همکاری و باهم بودن” در ذات انسان است و اینکه این حس در نهایت بر احساس هائی مانند کوته نظری، تکبر، خود بزرگ بینی و تهاجم (که به استثمار و جنگ منتهی می‌شود) غالب خواهد شد همانطور که تا امروز هم توانسته است گاه براى مدت هاى طولانى صلح و خوشبختی برایمان فراهم سازد. به علت وجود همین حس و غالب بودن آن است که روزی مرز بین کشورها از بین خواهد رفت و نه جنگی خواهد بود و نه فقر …. روزى که خواهیم توانست دنیا را به تساوی داشته باشیم.

برگرفته از یادداشت های کارلو روللی (Carlo Rovelli)؛ فیزیکدان مرکز فیزیک نظری مارسی (Centre de Physique Théorique, Marseille)، عضو برجسته و استاد Institut Universitaire de France ، استاد دانشگاه مدیترانه(Université de la Méditerranée) و نویسنده کتاب گرانش کوانتومی (Quantum Gravity)

www.natphys.net

@natphys

اشتراک دیدگاهها و تجربیات

آکادمی فیزیک نظری ناصری

نام دانشجو: رضا اختیار وکالتی
رشته و مقطع تحصیلی: اخترفیزیک، دکترا
سال ورود به آکادمی: ۱۳۹۳

اولین بار که دوستی سایت آکادمی دکتر ناصری را معرفی کرد حقیقتش ابتدا مردد بودم که ثبت نام کنم یا نه. زیرا آنچه در مورد فیزیک دنبالش بودم یعنی درک مفاهیم فیزیک به همراه ریاضیات آن ها، اغلب پیدا نمی کردم. احتیاطا یک یا دو درس را ثبت نام کردم. اما نه تنها هر دو مورد مفهوم و ریاضیات را به طور همزمان در درس های دکتر ناصری عزیز پیدا کردم بلکه سه مورد دیگر نیز که نایاب هستند ایشان در تدریسشان داشتند و آن ها روش تدریس عالی، تدریس همراه با عشق و علاقه و تسلط علمی بر موضوع است. برای بنده به عنوان مدرس فیزیک و با داشتن تجربیات آموزشی متنوع تجمیع این پنج ویژگی در یک انسان بسیار جذاب بود. بنابراین تقریبا در تمامی دروس استاد شرکت کردم و بهره بسیار بردم. فکر می کنم این سبک آموزشی می تواند به توسعه آموزش فیزیک در جامعه کمک کند. اعتقادم این است که یادگیری خوب فیزیک می تواند خلاقیتی را که در قرن 21 به آن تاکید مکرر می شود و آن را لازمه موفقیت در زمینه های شغلی و علمی می دانند تامین کند و کلاس های استاد ناصری این فیزیک را به دانشجویان آکادمی می تواند انتقال دهد.
خیلی دوست داشتم که استاد این کلاس ها را در موضوعات دیگر فیزیک مثل ترمودینامیک و مکانیک آماری، الکترومغناطیس، ریاضی فیزیک و ... ادامه دهند. در این صورت همچنان افتخار بزرگی برایم خواهد بود که شاگردی استاد را ادامه دهم.

#تجربه_همراهی

@natphys

با درود،
تجربه همراهی دوستان عزیز در سایت آکادمی قرار گرفت.


https://www.natphys.net/index.php/fa/article/tajrobe-hamrahi


@natphys

۱۴ مرداد ۱۳۹۹

با درود،

به اطلاع آن دسته از پذیرفته شدگان دوره های مقدماتی و تخصصی آکادمی (تابستان ۹۹) که هنوز ثبت نام خود را تکمیل نکرده اند می رسانیم، مهلت ثبت نام نهایی اعضا فقط تا پایان ۱۵ مرداد ۹۹ میباشد. لطفا ظرف حداکثر دو روز آینده نسبت به تکمیل ثبت نام خود اقدام نمایید. مهلت یاد شده تمدید نخواهد شد.

یادآوری۱)
دوستانی که مایل اند از شرایط پرداخت مرحله ای حق عضویت استفاده نمایند، فقط تا پایان ۱۵ مرداد فرصت دارند وضعیت پرداخت خود را قطعی نمایند. بعد از مهلت یاد شده امکان پرداخت های چند مرحله ای حق عضویت لغو خواهد شد.

یادآوری۲)
تقویم ثبت نام دوره تابستان ۹۹
- ۳۱ تیر: پایان مهلت ثبت نام اولیه
- ۱۵ مرداد: پایان مهلت ثبت نام نهایی
- ۲۰ مرداد: پایان کلیه امور ثبت نام و اطلاع رسانی پذیرفته شدگان نهایی
- ۲۳ مرداد: شروع دوره مقدماتی و تخصصی

با احترام
آکادمی ناصری

www.natphys.net

@natphys

اشتراک دیدگاهها و تجربیات

آکادمی فیزیک نظری ناصری

نام دانشجو: امیر آزمایش
رشته و مقطع تحصیلی: مهندسی برق، کارشناسی
سال ورود به آکادمی: ۱۳۹۳

تجربه شیرین و وصف ناپذیر من از آکادمی ناصری

همیشه به فیزیک و ریاضی علاقه داشتم و رشته درسی من هم مهندسی برق است ولی همیشه ترسی از مبانی فیزیک داشتم. فکر میکردم که نزدیک شدن به مباحث نسبیت و کوانتوم یک آرزوی دست نیافتنی است و از توانایی و حوصله من خارج است. شنیدن نام بزرگانی چون ورنر هایزنبرگ و اروین شرودینگر برایم مانند نامهای اساطیری در افسانه های بسیار دور و مه آلود بود.

گذشت و گذشت تا از طریق یکی از عزیزترین دوستانم با اکادمی ناصری آشنا شدم . ابتدا مشکوک بودم و فکر میکردم ارزش وقتی که میخواهم بزارم را دارد؟ با شک و تردید شروع کردم و چقدر زود شیفته این کلاس ها شدم !
یک جلسه تدریس یک معلم عاشق کافیست که شما را از خود بیخود کند. نمیدونم که از فیزیک چیزی فهمیدم یا نه ولی الان فیزیک را و کوانتوم و نسبیت و میدان و فلسفه را و ناصری را خیلی
دوست دارم، خیلی.
آنقدر مفاهیم قابل درک، و آنقدر موضوعات پییچیده، شیرین و زیبا بیان میشود که اشکتان خود به خود جاری میشود، اشک شوق و حس در پوست خود نگنجیدن، حتی الان که دارم مینویسم ...

این موضوع را هم بگم که ساده ترین مفاهیم ریاضی که فکر نکرده از آن میگذریم نیز در تدریس مبانی ریاضی پای شما را به جهانی میکشد که نفستون بند میاد !
صفر با بینهایت فرقی نداره؟
تضمینی نیست که یک + یک چند میشه؟ صفر و یک ارزش دو جلد کتاب نوشتن داره؟ تا حالا فکر کردین که عدد منفی یعنی چی؟
به نظرم آقای دکتر ناصری مرزهای استادی را رد کرده و به مقام والای معلمی رسیده و اگر بخواهیم تجربه تدریس یکی از معلمهای افسانه ای دورهای پدرانمون را ببینیم یکیشون خیلی بهمون نزدیکه.
از کلاسهای بسیار مفید و لذت بخش آکادمی ناصری سپاسگزارم.
امیر آزمایش


#تجربه_همراهی

@natphys

www.natphys.net

یکی از ویژگی های مهم جهان فیزیکی ما تنوع و گوناگونی موجودات آن است... اما سوال مهم اینجاست که آیا این موجودات متنوع، همگی تحت تاثیر یک قانون مشترک واقعیت فیزیکی می یابند؟ یا هر موجودی به تنهایی قانون خودش را داراست؟

به عبارتی آیا جهان ما جهانی تک قانونی است که آن یک قانون بر تمامی اجزا حاکم است؟ یا جهانی چندین و چند قانونی که هر جزئی از قانون خاص خودش پیروی میکند؟

پاسخ از زبان دکتر مسعود ناصری

علم به زبان ساده و متفاوت....

دعوت به همراهی با آکادمی فیزیک نظری ناصری (NATPHYS) با هدف اشتراک گذاری دستاوردهای بیش از بیست سال پژوهش مستمر

@natphys

✍باورهای علمی اثبات نشده

تئوری ریسمان: پروژه ای بی سرانجام

مسعود ناصری

آیا همانطور که من اعتقاد دارم تئوری ریسمان (String theory) یک کاربیهوده و یک پروژه بی سرانجام است؟ در اینکه این تئوری یک کار تخصصی در ریاضیات هست و تا امروز موجب پیدایش روش‌ها و شاخه‌های جدیدی در ریاضیات گشته است و از این به بعد هم خواهد شد جای تردید نیست ولی واقعاً به غیر از این چیز دیگری هست؟ تا آنجائی که به فیزیک مربوط می‌شود اصلاً این همه زحمت، کار و زمانی که تا امروز بر روی آن صرف شده است قابل توجیه است؟

من بر این باور هستم که تئوری ریسمان اولین کار علمی در طول صد ها سال اخیر است که علیرغم هیچ تائید تجربی، آزمایشگاهی یا مشاهداتی این همه سال دنبال شده است و اینکه هنوز عده‌ای اصرار به ادامه این راه دارند. واقعیت این است که این تئوری طبیعت و جهانی را توصیف می‌کند که فیزیکدان ها دوست دارند چنان باشد، در حالی که باید برعکس باشد: ما فیزیکدان ها انتظار داریم که یک تئوری جهان را نه باب میل ما بلکه آنگونه که هست توصیف کند.


نکته تأسف بار دیگر که از عده زیادی از محققین جوان فیزیک، تئوریسین های آینده، نیز شنیده‌ام این است که تئوری ریسمان امروز به حدی وسیع و شاخ و برگ دار شده است که فقط خود را با تحولات آن به روز نگاه داشتن نیازمند یک شغل تمام وقت است. این بدان معنی است که احتمال اینکه نسل جدید بتواند وقت کافی داشته باشد تا به دنبال روش‌های جدید در فیزیک برود رو به کاهش است.

برگرفته از یادداشت های اندرسون (P.W. Anderson)؛ برنده جایزه نوبل فیزیک سال 1977 ، استاد دانشگاه پرینستون، استاد غیرمقیم انیستیتوی سانتافه. گرایش اندرسون فیزیک ماده چگال، بیوفیزیک، شبکه‌های نیورال، و تئوری Complexity

www.natphys.net

@natphys

✍باورهای علمی اثبات نشده

جهان بی نهایت!

مسعود ناصری

دلایل خوبی وجود دارند که نشان می دهند جهان ما بی نهایت بزرگ است. اگر این باور من درست باشد پس باید بی نهایت منطقه مانند این قسمت از جهان که ما در آن به سر می بریم (که اندازه قابل مشاهده آن عرضی برابر 80 میلیارد سال نوری دارد) وجود داشته باشد. بر طبق مکانیک کوانتوم، یکی از تبعات چنین باوری این خواهد بود که باید تعداد اتفاقاتی که در محدوده زمانی محدودی از بیگ بنگ به این طرف در هر یک از این مناطق جهان رخ داده است عدد معینی باشد. اینجا، در عبارت بالا، منظور من از اصطلاح اتفاق تنها محدود به اتفاقاتی که زمینه ساز ایجاد تمدن با شعوری شده باشند نمی شود بلکه شامل هر پدیده ای چه در حد بسیار بزرگ و چه در حد اتمی می شوند. اضافه کنم که تعداد اتفاقات ممکن عدد فوق العاده بزرگی است – حدود 10 به توان 10 به توان 150 تخمین زده شده است (که هرچند بزرگ است ولی بی نهایت نیست).

بنابراین بی نهایت منطقه مشابه منطقه ما در جهان وجود دارد ولی تعداد اتفاقاتی که در هر یک از این مناطق به وقوع می پیوندند هرچند که بسیار زیاد است ولی محدود می باشند. همین دلیل کافی است قبول کنیم که در این بی نهایت منطقه هر اتفاق ممکنی می تواند روی دهد و لذا باید تعداد اتفاقاتی که عین آنها در منطقه ما رخ می دهند نیز بی نهایت باشد. نتیجه اینکه اگر شغل مورد نظرتان را نتوانسته اید به دست بیاورید یا در کنکور نمره کم آورده اید ناامید نشوید چون در بی نهایت زمین دیگر شغل مورد نظرتان را به دست آورده اید و در کنکور هم قبول شده اید!

از طرف دیگر، اگر این باور من واقعیت داشته باشد، آنگاه تصور اینکه ما تنها موجودات با شعور جهان هستیم تصور بیهوده ای خواهد بود چرا که بی شمار تمدن پیشرفته در سرتاسر این جهان بی نهایت پراکنده است. من که وقتی به این موضوع فکر می کنم دچار اندوه می شوم ولی خوب احتمالا واقعیت داشته باشد.

همچنین، باور دارم (هرچند از عهده اثبات برنمی آیم) که زمانی خواهد رسید که انبساط این قسمت از جهان که ما در آن به سر می بریم متوقف گردد و طی فرآیند “درهم خورد شدن بزرگ” (Big Crunch) یا همان فرآیند برعکس بیگ بنگ از بین برود که البته این 20 میلیارد سال و شاید بیشتر طول خواهد کشید.

برگرفته از یادداشت های الکساندر ویلنکین، (Alexander Vilenkin)؛ فیزیکدان و مدیر انیستیتوی کیهان شناسی دانشگاه توفتس (Tufts University) و یکی از دو نویسنده کتاب ریسمانهای کیهانی و دیگر نقص های توپولوژیکی (Cosmic Strings and Other Topological Defects)

www.natphys.net

@natphys

✍باورهای علمی اثبات نشده

آیا الکترون، کوارک و نوترینو ذرات بنیادی هستند؟

مسعود ناصری

بیش از یک قرن است که الکترون با ما بوده است و اساس انقلاب الکترونیکی و تکنولوژی اطلاعاتی ما را شکل داده است. به باور فیزیک، الکترون ذره ای نامرئی و متمرکز در یک نقطه است و تقسیم ناپذیر. ولی آیا واقعاً اینگونه است؟
در سال 1920 نیز فیزیک نظری وجود ذره دیگری به نام نوترینو (Neutrino)را پیش‌بینی کرد که نقشی عمده در تولد ستاره‌ها (از جمله خورشید) و هسته های سنگین دارد. این ذره که یک میلیون بار سبک‌تر از الکترون هست در دهه 50 میلادی در آزمایشگاه مشاهده شد که علاوه بر نامرئی بودن، اندرکنش آن با دیگر ذرات جهان فوق‌العاده ضعیف است. (مترجم: همین الان، در هرلحظه، میلیاردها نوترینو از بدن ما عبور می‌کنند بدون آنکه اثر قابل ملاحظه ای داشته باشند و میلیاردها نوترینو هم از هر سانتی متر مربع کره زمین وارد می‌شوند و بدون هیچ واکنشی از آنطرف زمین بیرون می آیند). ولی آیا واقعاً اینگونه است؟

در دهه 60 میلادی نیز ذرات جدیدی به نام کوارک که اجزای پرتون ها و نوترون ها می‌باشند کشف شد هرچند تا امروز هیچ کوارکی به تنهائی و مجزا مشاهده نشده‌ است بلکه به طور سه تائی و تنها در محدوده فوق‌العاده کوچک فضا (اندازه پروتون و نوترون) مشاهده شده‌اند. (گفتنی است که دو گونه از این کوارک وجود دارد به نام های کوارکup و کوارک down که این نامگذاری هیچ ارتباطی با «بالا» یا «پایین» ندارد.) این‌ها نیز به عنوان ذراتی تقسیم ناپذیر و بنیادی به حساب می آیند. ولی آیا واقعاً چنین است؟

تا اینجا شد چهار ذره بنیادی (الکترون، نوترینو، کوارک آپ و کوارک داون). امروز می‌دانیم که طبیعت دو کپی دیگر نیز از این چهار ذره دارد هرچند علت وجود آن‌ها هنوز ناشناخته است. تا آنجائی که به خواص این کپی ها مربوط می شود، منهای جرم که بسیار متفاوت می باشند،دیگر خواص هر کپی عین اصل است. این 12 ذره همگی نامرئی و متمرکز در یک نقطه اند و به عنوان ذره بنیادی شناخته می‌شوند . ولی آیا واقعاً اینگونه است؟

روزگاری اتم ذره بنیادی تعریف می‌شد و غیرقابل تقسیم. این تفکر چندان نپائید و این بار هسته اتم ذره‌ای بنیادی و تقسیم ناپذیر تعرف شد. این باور نیز جای خود را به تقسیم ناپذیر و بنیادی بودن پروتون داد. با این اوصاف، چطور می‌توانیم کله شقی کنیم و فکر کنیم آنچه امروز بنیادی و تقسیم ناپذیر می‌دانیم واقعاً چنان باشد؟ چرا باید طبیعت 12 ذره اینقدر متفاوت را تولید کرده باشد که با وجود نظم خاصی که در مورد بار الکتریکی و نسبت بارها (مثلاً الکترون به کوارک) صادق است، هیچ نظم و رابطه خاصی به جرم آن‌ها حاکم نیست؟ آیا همین دلیل خوبی نیست که این ذرات به اصطلاح بنیادی قابل تقسیم هستند و از ذراتی دیگر ساخته شده اند؟

البته هیچ شواهد آزمایشگاهی که دلالت بر تقسیم پذیر بودن این ذرات بکند در دست نیست. هیچ تئوری قابل قبولی هم نداریم که دلالت بر وجود چنان ذرات سبکی که (در صورت وجود) باید طبق تئوری کوانتوم سرعت های بسیار بالا (و بنابراین انرژی بسیار زیاد) داشته باشند کند. این دو نکته فیزیکدان ها را تشویق می‌کند که فکر کنند به شناخت بنیادی ترین سطح از ساختار ماده رسیده اند.

اکنون بیش از دو دهه می‌شود که فیزیک امیدوار است بتواند این طیف وسیع ذرات بنیادی را توسط مودهای نوسانی چیزی یه اسم «ریسمان» (String) توضیح دهد. این «ریسمان» ها برخلاف تصور قبلی در مورد ذرات بنیادی مبنی بر تمرکز در یک نقطه، رشته هائی هستند بسیار کوچک (مترجم: حدود 33^10 سانتیمتر) و بنیادی ترین ساختار ماده تعبیر می شوند. لیکن علیرغم ریاضیات زیبائی که در تئوری ریسمان (String Theory) به کار رفته است تا امروز حتی یک یافته آزمایشگاهی این تئوری را تائید نکرده است.

با توجه به موارد بالا و نبودن هیچ تئوری مقبول و هیچ تائید آزمایشگاهی، من معتقدم و به این باور نیز باقی خواهم ماند که الکترون، نوترینو و کوارک تقسیم پذیر است و از ذرات کوچکتری ساخته شده اند. این ذرات ممکن است یه شکل ریسمان باشند (یا نباشند). حتی ممکن است خود آن‌ها نیز تقسیم پذیر باشند.
آیا آنقدر عمر خواهیم کرد که اجزا الکترون را ببینیم؟

برگرفته از یادداشت های هایم هراری (Haim Harrari)؛ یک فیزیکدان نظریست و بین سال‌های 1988 تا 2001 رئیس انیستیتوی علوم وایزمن (Weizmann Institute of Science) بوده است و از 2001 به این طرف کرسی انیستیتوی علوم دیویدسون (Davidson Institute of Science Education) را داشته است.

www.natphys.net
@natphys