КИМ НИМАНИ ЯХШИ КЎРАР

Эҳтимол, бизнинг халқ илму маърифатни, тарбия ва таълимни, ҳунар ва саноатни яхши кўрар, деб ўйлайдурғондурсиз? Йўқ, бу фикрингиз ёнглиш.

Эшонларимиз тоат ва ибодат, панду насиҳат, зикру тасбеҳ ўрниға тўйлардан тўн киюб, кўб ошаб, кўп ухлашни яхши кўрурлар.

Уламоларимиз дарсу таълим ўрниға, бир-бирлари ила ўрун талашиб, мукаррир ва мударрис бўлишни, ўзлари бўлолмай қолсалар, эшикма-эшик юруб сайловни бузишни яхши кўрурлар.

Имомларимиз, халойиқға ваъз ва насиҳат ўрниға, тўй ва жанозаларда юруб, жома кийишни яхши кўрурлар.

Бойларимиз орқа-ўнглариға қарамасдан, фойда ва зарарларини ойирмасдан бир-бирлариға рақобат қиламан деб, "бонка" ва "кридит"ларини кўпайтуруб, дўффилари тор келганда рус ва яҳудийларнинг молларини букуб-синишини яхши кўрурлар.

Мўйсафидларимиз намоз ва ниёз ўрниға, масжид эшигига йиғилуб ўтуруб, ҳар кимни ғийбат ва шикоят қилишни яхши кўрурлар.

Муаллимларимиз бир-бирларидан қизғонишуб, болаларни арзон ўқитаман деб, бир ўзларига юз, юздан ортуқ бола йиғуб, ўзлари тўй ва маъракаларда болаларнинг умрини бекор ўткаришни яхши кўрарлар.

Савдогарларимиз: "Тўйликни тўйи ўтар, тўйсизни куни ўтар" деган сўзга амал қилмай, қайси маҳаллада тўй бўлса, дастурхончилик қилишни яхши кўрурлар.

Дўкондорларимиз ишларини тартиб-ла солмай, замонаға мувофиқ иш юритмай, Маллахон замонидан қолғон эски дўкон, эски тос, эски тартибларини яхши кўрурлар.

Оналаримиз билим ва тарбия ўрниға эрлари ила урушуб-талашуб қизлариға мол қилмакни яхши кўрурлар.

Оталаримиз болалариға ўқутмак ва таълим бермак ўрниға "Ўғлум, эмди каттакон йигит бўлдинг, шунча ўқуганинг етар, пул топ!" — деб "ташишка" — ҳаммоллик қилдиришни яхши кўрурлар.

Заргарларимиз йигирма тийинлик кумуш, ўн тийинлик тилло орасиға мум ва сақичлар жойлаб, исмини қиз ҳайрон, зебигардон қўюб, беш-ўн сўмга сотишни яхши кўрурлар.

Табибларимиз долчин, занжабил, ҳуббул малик, филфил каби бир неча атторни қутисида йўқ нарсалардан мураккаб дору ва маъжунлар ясаб, бечора нодон халқни пулини олишни яхши кўрурлар.

Машшоқ ва ҳофизларимиз тўй ва базмларга бир мардакни(нг) исмини бачча қўюб, ўзлари ила баробар олиб юруб, "миллий адабиёт" ўрниға "Хоним ялола, бегим ялола" деб баччага ташланаётган пулларни бўлуб олишни яхши кўрурлар.

Саводхонларимиз жарида ва журналлар, тарих ва рўмонлар ўрниға Дақёнус замонидан қолғон, хурофотлар ила тўлғон "Андоғ урдиларки, гард-гард бўлуб кетди", деб лофлар ёзилғон китобларни оғизларини қуфуртуруб ўқумоқни яхши кўрурлар.

Ёшларимиз илм ва маърифатли бўлишни, ҳунар, санъат ўргонишни ўрниға, ўзларига зеб беруб тор шим ила калта камзул, қотирма ёқаларга бино қўйишни яхши кўрурлар.

Ишчиларимиз илм ва ҳунардан маҳрумлиги сабабли бошқа миллатлар илму маърифатлари соясида кунига 4-5 сўм ишлаб турган бу замонда кунига уч тангаға мардикорликни, ойиға ўн беш сўмға қоровулликни, йигирма сўмға фанар ёқишни, ўн сўмға кўнка йўлини тозалашни ва шуларга ўхшаш энг паст ва оғир хизматларни яхши кўрурлар.

Болаларимиз оталаримизнинг илм қадрин билмаган, илм учун пулни кўзлари қиймаганлик сабабли ўқумоқ ва ўрганмоқ ўрнига "Оҳ, пул, жоним пул", деб "ташишка" — ҳаммолликни яхши кўрурлар.

Муҳаррирларимиз кўб-кўб оқча олиб, оз-оз ёзишни яхши кўрурлар.

Муштарийларимиз фойдали мақолалар ўрниға хабарларни яхши кўрурлар.

Шоирларимиз миллий шеър ва адабиёт ёзишни ўрниға мувашшаҳми ёки "қошингдан, кўзингдан", — деб, жавонларни мақтаб фасод ахлоқға сабаб бўладурғон шеърлар ёзишни яхши кўрурлар.

Аммо мен бўлсам, ҳозирги замонда индамасдан туришни яхши кўрурман.

1913 йил

Абдулла Авлоний

https://t.me/NajmiddinTURON

Кузак боғларида дилгир дарахтлар
Эроний қизлардай ечганда рўмол,
Кафтим чизиғига монанд турналар
Ортидан кетурман, боғларим, хуш қол.

Ҳижроннинг сояси майсани қоплаб,
Сарғарган хазондай ёйилган чоғда,
Кўрар тушларини ҳушида оқлаб,
Бир сулув келади ҳали бу боғга.

Дарахтлар соясин тирқишларидан
Кўзига ботганда идраган ёғду,
Гўёки бегона — юз йил наридан
Исмини пичирлаб сўрагайдир у.

Хазонлар ёяди хотирдан раста,
Ғоваклар бўғриқиб чалади бурғу:
“Бу боғлар баҳорги боғлар эмасда,
Исмини барибир эслолмайди у...”

Эгик мажнунтолнинг баланд шохидан
Энг сўнги япроқлар тупроққа энса—
Йўлакка тўшалган хазон оҳидан
Синиққан сас чиқар: “бу ахир сенсан”!

Шамоллар хас ила сўз ёзар кўлга,
Тошларга тўш уриб пичирлайди сув.
Измини унутиб ботади ўйга,
Исмини кўнглимга жойлаган сулув.

Қисматдай орқага йўл бошлайди йўл,
Эслатар фурсати етганлигини.
Бир умр билмайди, яноқлари ҳўл —
Исмининг мен билан кетганлигини.

https://t.me/NajmiddinTURON

***

Қон ва Сиёҳ

Қон:
—пақ этди, отилди ўқ.
ҳақ, деган ул ўғлоннинг
тешилган кўкрагидан
бўй чўздим гул мисоли.

Сиёҳ:
—пақ этди, отилди ўқ.
зирҳланган қўналғада
қондан қўрққан қўлни ва
кўрдим қоғоз висолин.

Қон:
—авлодим, эгилмагин,
бошингни тик тут, дея
жондан кечган ўғлоннинг
исён тўла кўксидан
Ватан дея тўкилдим.

Сиёҳ:
—келажакка солдим из:
“Бош эгмади исёнчи,
Хоин эди, отилди”.
Йиллар ўтиб авлодинг
Бошин эгиб ўқийди.

Қон:
—Ватан дея тўкилдим.

Сиёҳ:
—хоин дея ўқилгай.

https://t.me/NajmiddinTURON

Кузак, йўлимга сув сеп,
Ўнгирим чангга ботган,
Тошларга ранг улашган
Қоним товонда қотган,
Фақат сароб кўрсатиб,
Ўйимни бойлаб ётган
Саҳроли йўлдан ўтдим.

Бархан ортида бир кўшк
Ичида гулгун пари,
Қумлар йиққан хотира
Куйдирар борган сари,
Қанчалар бўзлаб чопсам,
Шунчалар кўздан нари,
Ҳижрон комига отган
Жафоли йўлдан ўтдим.

Нетайки, алп эмасман
Учарга тулпорим йўқ,
Ечарга тушовимни
Қирқталаб чилтоним йўқ,
Шуурга гард юқтирмай
Ўтарга имконим йўқ,
Зулматни тўсиб ётган
Дарёли йўлдан ўтдим.

Нарида бир музофот
Божга умринг сўрайди,
Қавми бир зиндон қурган
Минг йилдирки тўлмайди,
Руҳингни синдирмасдан
Ўтказгани қўймайди,
Урҳо-ур бўлиб ётган
Ғавғоли йўлдан ўтдим.

Кузак, сенга не берай?
Умримни йўққа сотдим,
Қанотини синдириб,
Руҳимни тўрга сотдим,
Узоқ йўлда юк бўлган
Танимни гўрга сотдим,
Идраган кўнгил билан
Савдоли йўлдан ўтдим.

Кузак, йўлимга сув сеп...


https://t.me/NajmiddinTURON

Қўрқмасаларингиз бир янгилик топиб келдим!
 
Жавлон Жовлиевнинг “Қўрқма” романини кўпчилик ўқиган чиқар! Ана шу асар асосида “Миллат театри” спектакл тайёрлабди. Қувонарлиси, ташаббускорлари ҳам, режиссёри ҳам, актёрлари ҳам ёшлар!
Биз санъатни асосан гигантлар кўзи билан кўришга одатланганмиз. Ниҳолларнинг дунёга боқишини ҳам кузатиш лозим. Бу бир кам дунёнинг кемтигига уларнинг малҳами қандай экан?
Амалдори ютиб, фуқароси кутиб ётган шу замонда қўрқмасдан спектакл томошасига бораверинг! Биров урушмас...
 
 
Миллат театрида 13 сентябрьдан премьера (14 -16 -21-27 сентябрь, 19 : 00) "Қўрқма" спектакли !
 
ЧИПТАЛАР:
https://perfend.com/uz/categories/theatre/events/qorqma
 
 
Манзил: Қатортол кўчаси 60
Мўлжал:  Book.uz дўкони орқали

@NajmiddinTURON

Bu g‘arib dahrda uchrashsak yana,
Yo‘llaring oxiri chopsa ko‘zima,
Ashklaring nahridan kechib o‘tmasam,
O‘ksima.

Darz ketgan kosada may ichib tursam,
Sanasang, qovurg‘am biri bo‘lsa kam.
Qarasang, jismimda kam bo‘lsam men ham,
Ichikma.

Ko‘zlarim kadardan kiyinsa kafan,
Puflasang, qaqnuslar chiqmasa kuldan,
Kuyug‘ ko‘kayima kuldon qidirib,
Kuyunma.

Qushlarsiz uyaday ezg‘inlik hokim
umrima sochsa gar umidlar hokin,
Qayta butlamoqqa haddimiz sig‘mas,
Yig‘inma.

Ikkimiz bir dunda ikki yon ketsak,
Qismat kishanida gar tanho ketsak,
Joning omon bo‘lsin, faqat bu jonga
Ko‘nikma.

Joning omon bo‘lgur, mensiz bu jonga,
Ko‘nikma...

@NajmiddinTURON

iyun, 2019

Qanoti siniqku, ucholmas bulbul,
Tillari kesilgan, tumshug‘ida zang.
Sendan kattalarning hadigi sabab,
Sening zamoningdan quvilgan ohang.

Dilginang hapqirar hayajon yutib,
Sezasan nimadir chekishin nola.
Tinmay entikasan mo‘jiza kutib,
Qafasning sayrashin kutyotgan bola.

https://t.me/NajmiddinTURON

Бугун зулфиқор руҳли, Ҳақ, халқ ва ҳақиқат тарафида турган шоир — ШАВКАТ РАҲМОН туғилган кун!!!

https://t.me/NajmiddinTURON

* * *
Наҳот шеърлар айтдим
бўшлиққа қараб,
наҳотки соврилди олов сўзларим,
наҳотки ҳақ бўлса, элу юрт асли
қуруқ сўзлар, деган гумроҳ дўстларим?!
Наҳот, бекор ўтди
гулдай умримнинг
минг йилга татирлик олтин чоқлари,
наҳот бирор руҳни уйғотолмади
шоир юрагимнинг қалдироқлари?!
Наҳотки, бирорта дилга етолмай,
беҳуда сарфланиб қанча куч-чидам,
келиб кетаверар ёруғ дунёга,
келиб кетаверар мендай куйчилар?!

****

Ҳаммамиз қуёшда куйган жиззамиз,
қачон тиз чўкувдик,
ҳамон иззамиз,
сирқираб оғрийди шишган тиззамиз,
ўриндан озгина турсак майлиму?

Ўтганлар бари бек,
қолган жавдирар,
гарданда кўринмас ғуллар шалдирар,
меҳнатдан ёрилган қўллар қалтирар,
ўз беким ерида юрсак майлиму?

Насимлар гулламиш озод тоғларда,
озодлик муждаси сўлу соғларда,
боболар қийналиб тиккан боғларда
ағанаб бир хаёл сурсак майлиму?

Неча минг аллома, жўмардлар ўлган,
тафаккур сасиган,
руҳлари сўлган,
уруғлар айниган тап-тақир чўлда
ўз беким давлатин қурсак майлиму?

Юз эллик йилдирки мана шу ҳолат,
ҳануз давом этар маккор тижорат,
билмадим, қаердан ушбу жаҳолат,
нега сиз бўлмайсиз сира хижолат?

Нега мен сўрайман сиздан ижозат?!

Шавкат Раҳмон

https://t.me/NajmiddinTURON

Тушларда қушларга қўшилиб учдим,
Гоҳо булутларга тўш уриб учдим,
Ўнггим оғир келди, пойингга тушдим,
Тийрамоҳ, титраб оҳ чеккани келдим.

Сарбон йўл кўрсатди, ўзи кўр эди,
Гўрўғли чиқмади , оғзим гўр эди,
Жасорат унмади, манглай шўр эди,
Бағрингга бир гиёҳ эккани келдим.

Тақвим қашқирдайин умримга ўчми?
Яширин бир титроқ бўғзимга кўчди,
Кўзимда бир чироқ бор эди ўчди,
Ўзимни мен сўроқ этгани келдим.

Бир сулув қалбимга ўт қалаб ўтди,
Ҳижронга кўнувчан жон тилаб ўтди,
Лек руҳим ўтгунча ишқталаб ўтди,
Ёшимни мен гувоҳ этгани келдим.

Қабрлар қирларга туташиб борар,
Йиллар бирин-кетин қир ошиб борар,
Руҳим само сари тирмашиб борар,
Қисматдан мен йироқ кетгани келдим.

Ул туғмас қабрда сўзлар сурунгай,
Қашқирдан қочиб тан бекор урунгай,
Асли тириклигим ёлғон кўрингай,
Дор келтир, мен гуноҳ этгани келдим.

https://t.me/NajmiddinTURON

Бугун шеърларида томчининг таровати ва матонати уфурган шоира Гулноз Мўминованинг тувилди куни!

АЙТИБ БЎЛМАЙДИГАН ҚЎШИҚ

Ҳурсан дерлар – хўрлашар сени,
Гулсан дерлар, зўрлашар сени,
Кўнмоққа мажбурлашар сени,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Шамол фурсат саросар бўлар,
Қисмат ғарми – отинг ғар бўлар,
Гувоҳларинг кўру кар бўлар,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Тоғда алқор, чўлда янтоқ бўл,
Кутиб ўтсин умринг, муштоқ бўл,
Гала бўлма, якка бўл, тоқ бўл,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Тож Маҳал ҳам бир шоҳ риёси,
Дунёда йўқ гарчи қиёси,
То кибрнинг йўқдир давоси,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Сўз айтмоққа куч топ Дунёга,
Тош алишма меҳригиёга,
Алданма кўп оҳангжамога,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Чиқ ёдлардан - рўё бўл, туш бўл,
Кўкларга уч, гирён оққуш бўл,
Кабутар бўл, бор-ей, бойқуш бўл,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Сувга тушсанг, сувга лойиқ бўл,
Сол, елкан ё сарбаст қайиқ бўл,
Сув қизи бўл, илонбалиқ бўл,
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.
Ғурурингни пайҳон этгайлар,
Ўзлигингни яксон этгайлар
Бир кун мендек пушмон этгайлар
Аёл бўлиб туғилма Шарқда.

@NajmiddinTURON

Xayrli kun, azizlar!

@sitorabonu_audiolar

Талабалик дамлари ётоқхонада китобларининг муқовасини йиртиб ташлаб, кунжакларга яшириб ўқирдик. Тор ва ишончли машваратларда Унинг шеърларини жўр бўлиб айтардик. Бу ҳол шу даражада эдики, бир киши биринчи мисрасини бошласа, қолганларам қўшиларди, ёддан биларди.
Бир куни сумкамда Шоирнинг муқоваси олиб ташланган китоби билан метрога тушиб қолдим. У вақтлар кирган-чиққанни текширадиган кимсалар турарди. Сумкамни ковлашди:
—Бу қандай китоб?
—Оддий китоб.
—Нега йиртилган, янгиси йўқми?
—Жуда эскида, шунга йиртилиб қолган.
(Муқова йиртилган билан орқа варақда исми қолган экан.)
—Муҳаммад Солиҳми? Ким у?
—Ҳа, Муҳаммад Солиҳ. Ўн бешинчи асрда яшаган шоир. Шунинг учун эски деяпман-ку.
—Ҳа. Яхши.

Яна бир қизиқ воқеа юрарди. Ёзувчилар уюшмасидаги мушоирада бир шоира Унинг шеърларини ўзимники дея ўқийди. Ҳамма бир-бирига қарайди. Бироқ ҳеч ким, ҳой, тўхта, бу шеърлар М.С.ники-ку, деб айтолмайди. Ҳа, ўттиз уч йилдан буён ўзи-ку майли, исми ҳам қувғунда эди унинг. Лекин шеърларини, китобларини барибир топардик, ўқирдик, айтардик. Улуғ шоир Рауф Парфи мен еттита дарёдан сув ичаман деганда ўзидан кичиклардан биргина Унинг исмини тилга олган.
Бугун катта шоир Муҳаммад Солиҳдан Анора Содиқова интервью олибди. Ўзи айтганидек, ўзбек матбуотида ўттиз уч йилдан буён биринчи чиқиши Шоирнинг.
Раҳмат, Анора опа!

НА ГЎЗАЛ

Бир ёнда ожизу, бир ёнда кучли,
кураш бошланаркан тарафма-тараф
ожизнинг ёнини олганинг учун
«хоин» деб ном олмоқ нақадар шараф!

На шараф, халқини қул этган подшоҳ
«менинг душманим» деб сени атаса,
жазавага тушса исминг эшитган чоғ
китобингни ўқиб, йиртса, топтаса!

На шарафки, зулмга «Зулм!» дейолсанг,
бошингда ҳар куни синса-да, тўқмоқ,
шайтондан қўрқмаслик нақадар гўзал,
на гўзал ягона Оллоҳдан қўрқмоқ!

1994
Муҳаммад Солиҳ

https://www.youtube.com/watch?v=Di2zwMMwBrA