پ‌ن: به مناسبت سالگرد علامه این کلام ایشان را انتخاب کردم، چون احساس میکنم به خیلی چیزها مرتبط است، به خیلی مشارب و مکاتب اسلامی مربوط است، تحقیق روی این سخن ایشان احتمالا ثمرات خوبی دارد. رحمت الله علیه.

پس چه باید کرد ای اقوام شرق
باز روشن می شود ایام شرق

در ضمیرش انقلاب آمد پدید
شب گذشت و آفتاب آمد پدید

یورپ¹ از شمشیر خود بسمل فتاد
زیر گردون رسم لادینی² نهاد

گرگی اندر پوستین بره ئی
هر زمان اندر کمین بره ئی

مشکلات حضرت انسان ازوست
آدمیت را غم پنهان ازوست

در نگاهش آدمی آب و گل است
کاروان زندگی بی منزل است

علم ازو رسواست اندر شهر و دشت
جبرئیل از صحبتش ابلیس گشت

دانش افرنگیان³ تیغی بدوش
در هلاک نوع انسان سخت کوش

آه از افرنگ و از آئین او
آه از اندیشهٔ لا دین او

هر طرف صد فتنه می آرد نفیر
تیغ را از پنجهٔ رهزن بگیر

روح شرق اندر تنش باید دمید
تا بگردد قفل معنی را کلید

شرع یورپ بی نزاع قیل و قال
بره را کرد است بر گرگان حلال

نقش نو اندر جهان باید نهاد
از کفن‌دزدان⁴ چه امید گشاد

در جِنیوا⁵ چیست غیر از مکر و فن؟
صید تو این میش و آن نخچیر من

نکته ها کو می نگنجد در سخن
یک جهان آشوب و یک گیتی فتن

ای اسیر رنگ، پاک از رنگ شو
مؤمن خود، کافر افرنگ شو

رشتهٔ سود و زیان در دست تست
آبروی خاوران در دست تست

این کهن اقوام را شیرازه بند
رایت صدق و صفا را کن بلند

اهل حق را زندگی از قوت است
قوت هر ملت از جمعیت است

سوز و ساز و درد و داغ از آسیاست
هم شراب و هم ایاغ از آسیاست

عشق را ما دلبری آموختیم
شیوهٔ آدم گری آموختیم

هم هنر ، هم دین ز خاک خاور است
رشک گردون خاک پاک خاور است

وانمودیم آنچه بود اندر حجاب
آفتاب از ما و ما از آفتاب

فکر ما جویای اسرار وجود
زد نخستین زخمه بر تار وجود

ای امین دولت تهذیب و دین
آن ید بیضا برآر از آستین

خیز و از کار امم بگشا گره
نشهٔ افرنگ را از سر بنه

نقشی از جمعیت خاور فکن
وا سِتان خود را ز دست اهرمن

دانی از افرنگ و از کار فرنگ
تا کجا در قید زنار فرنگ

زخم ازو ، نشتر ازو ، سوزن ازو
ما و جوی خون و امید رفو

کشتن بی حرب و ضرب آئین اوست
مرگها در گردش ماشین اوست

بوریای خود به قالینش مده
بیذق خود را به فرزینش مده

صد گره افکنده ئی در کار خویش
از قماش او مکن دستار خویش

هوشمندی از خم او می نخورد
هر که خورد اندر همین میخانه مرد

آنچه از خاک تو رست ای مرد حر
آن فروش و آن بپوش و آن بخور

آن نکو بینان که خود را دیده اند
خود گلیم خویش را بافیده اند

ای ز کار عصر حاضر بی خبر
چرب دستیهای یورپ را نگر

قالی از ابریشم تو ساختند
باز او را پیش تو انداختند

وای آن دریا که موجش کم تپید
گوهر خود را ز غواصان خرید

توضیحات:
¹ اروپا
² سکولاریزم
³ فرنگی‌ها
⁴ انجمن ملل متحده
⁵ ژنو

من صالحان را دوست دارم، اما از آنها نیستم
به امید آنکه بتوانم شفاعت آنها را جلب کنم