गौंड जमातीतील उठाव
०१. १८१७-१८ च्या काळात नागपूरचे राजे अप्पासाहेब भोसले यांनी गौंड या आदिवासी जमातीच्या प्रमुखांच्या मदतीने इंग्रजांविरुद्ध उठाव केला. बेतूर येथे इंग्रजी फौजेचा त्यांनी पराभव केला. भोसलेंनी रणजीतसिंहासह अनेक हिंदी संस्थानिकांचे मन वळवून इंग्रंजांच्या विरुद्ध उठाव करण्याचा प्रयत्न केला पण त्यांना यश आले नाही. शेवटी त्यांना इंग्रजांकडून पराभव पत्करावा लागला. १८४० मध्ये भोसलेंचा जोधपुर येथे मृत्यू झाला. ·



हटकरांचा उठाव
०१. मराठवाड्यात नांदेड जिल्ह्यात हंसाजी नाईक हटकर यांचे छोटेसे राज्य होते. नोव्हाचा किल्ला हंसाजीचा प्रमुख आधार होता. त्यावेळी मराठवाडा हा इंग्रजांचा मांडलिक निजामच्या ताब्यात होता. हंसाजीने १८१९-२० मध्ये निजाम व इंग्रजांच्या विरुद्ध उठाव केला.

०२. मेजर पिटसन, कॅप्टन इव्हान्स ................... ..................... .............. ................ ................. .................. http://www.mpscacademy.com/2016/02/1857-revolt-in-maharashtra.html

साताऱ्याचा उठाव
०१. साताऱ्याचे राजे छत्रपती प्रतापसिंह यांनी दत्तक घेतलेल्या शाहूस कंपनीने मान्यता दिली नव्हती. रंगो बापुजी गुप्ते हे राजांचे वकील न्याय मागण्यासाठी १८४७ मध्ये इंग्लंडला गेले. पण काहीही फायदा न झाल्याने १८५३ मध्ये भारतात परतले. याच गुप्तेंनी १८५६ मध्ये इंग्रजांविरुद्ध उठाव करण्याची योजना आखली.

०२. या कटात गुप्तेसोबत त्यांचा पुत्र सीताराम, मेहुणा केशव निंबाळकर, रामोशांचा पुढारी सत्तू रामोशी, मांगांचा पुढारी नबीया येरीया मांग व यलमा मांग इत्यादी होते. त्यासोबतच गुप्तेंनी गेंडा महाल रेजिमेंट, मोग्लाय स्वार पलटण, रेग्युलर इंफ्रन्ट्री यांकडून उठावास विरोध होणार नाही याची आश्वासने घेतली.

०३. गुप्तेंनी नारायण पावसकर सोनारास तोफगोळे बनविण्याची जबाबदारी दिली. सोनाराने वाळवा येथील अप्पा ऐतवडेकर याच्यावर ८०० तोफगोळे बनविण्याची जबाबदारी सोपविली. केशवकडे महाबळेश्वर येथील तर गुप्तेकडे साताऱ्यातील खजिना लुटण्याची जबाबदारी होती. शिवराम कुलकर्णी हा या कटाचा प्राण होता. सीताराम हा या सर्व गोष्टींवर देखरेख करत होता. मात्र आतीलच काही फितुरांनी या कटाची माहिती इंग्रजांना दिली.

०४. नाझर कोर्टातील शिपाई मानसिंग या कटात सामील होता. हे कळताच इंग्रजांनी त्यास १२ जून १८५७ रोजी गोळी मारून ठार केले. सरकारने अप्पा ऐतवडेकर व दाजी कबाडे याला पकडले. त्यांनी भीतीपोटी सर्व माहिती सांगितली. २० जून १८५७ रोजी................... ................ ............... ............... .............. .................... http://www.mpscacademy.com/2016/02/1857revoltinmaharashtra.html

देशातील द्रुतगती महामार्गावर उतरली लढाऊ विमाने
०१. देशातील सर्वात मोठ्या आगरा-लखनऊ द्रुतगती महामार्गावर हवाई दलाच्या मिराज २००० चे प्रात्यक्षिक पाहायला मिळाले. उत्तरप्रदेशमधील नव्या महामार्गच्या लोकार्पण सोहळ्यापूर्वी लढाऊ विमाने महामार्गावर उतरुन पुन्हा उड्डाण करताना दिसली.

०२. या महामार्गावरील बांगरमऊ आणि गंज-मुरादाबाद दरम्यान तीन किलोमीटरच्या पट्टा हा हवाई दलाच्या लढाऊ विमानांच्या उड्डाण आणि लॅडिगसाठी निवडण्यात आला आहे. हवाई दलातील कोणकोणती विमाने या ठिकाणाहून उड्डाण करतील याबाबत अद्याप कोणतीही सविस्तर माहिती उपलब्ध नाही.

०३. देशातील सर्वात मोठ्या महामार्गासाठी १५ हजार कोटी इतका खर्च करण्यात आला असून या महामार्गाचे काम २३ महिन्यामध्ये पूर्ण करुन कमी कालावधीत हा महामार्ग उभारला असल्याचा दावा उत्तरप्रदेश सरकारने केला आहे.

०४. आगरा ते लखनऊ या दोन शहरांना जोडणाऱ्या महामार्ग फिरोजाबाद -मैनपूरी- इटावा- ओरिया- कन्नोज -हरदोई- कानपूर -उन्नाव या शहरातून लखनऊ ला जोडला जाईल. या महामार्गामुळे आगरा -लखनऊ या दोन शहराच्या दरम्यानचे ३.................. .................... ................... ............... .................. .................... http://www.mpscacademy.com/2016/11/ca23Nov2016.html

जन्म : २ ऑक्टोबर १८६९ (पोरबंदर, गुजरात)
मृत्यू : ३० जानेवारी १९४८


वैयक्तिक जीवन
०१. गांधीजींच्या वडिलांचे नाव करमचंद आणि आईचे नाव पुतळीबाई होते. करमचंद गांधी तत्कालीन काठेवाड प्रांतातील पोरबंदरमध्ये दिवाण होते. त्यांच्या आजोबांचे नाव उत्तमचंद गांधी असे होते. त्यांना उत्ता गांधी असेदेखील म्हणत. पुतळीबाई या करमचंद यांच्या चौथ्या पत्नी होत्या.

०२. गांधीजीचे शिक्षण पोरबंदर व राजकोट येथील प्राथमिक शाळेत व माध्यमिक शाळेत झाले. १८८३ मध्ये वयाच्या तेराव्या वर्षी त्यांचा कस्तुरबा माखनजी यांच्या बरोबर बालविवाह झाला. पण त्या काळातील रिवाजानुसार कस्तुरबा बहुतांश काळ त्यांच्या वडिलांच्या घरीच होत्या. कस्तुरबा यांना प्रेमाने बा असे म्हटले जाई. या प्रक्रियेत गांधींना शालेय शिक्षणाचे एक वर्ष गमवावे लागले.

०३. १८८५ मध्ये गांधीजींचे वडील करमचंद गांधींचा स्वर्गवास झाला. त्याचवर्षी नंतर गांधीजींना पहिले अपत्य झाले, पण ते खूप कमी काळ जगले. त्यावेळेस गांधीजी १५ वर्षाचे होते. पुढे गांधीजी आणि कस्तुरबा यांना अजून चार मुले झाली- १८८८ मध्ये हरीलाल, १८९२ मध्ये मणिलाल, १८९७ मध्ये रामदास आणि १९०० मध्ये देवदास.

०४. १८८७ साली ते मैट्रिकची परीक्षा उत्तीर्ण झाले. शालेय शिक्षण संपवून वयाच्या एकोणिसाव्या वर्षी सप्टेंबर १८८८ मध्ये ते इंग्लंडमध्ये लंडनला युनिव्हर्सिटी कॉलेज, येथे वकिलीचे ................. ................... .................. ................. .................. ..................... http://www.mpscacademy.com/2016/02/mahatma-mohandas-karamchand-gandhi.html

स्वराज्य आणि मिठाचा सत्याग्रह
०१. १९२० च्या दशकाचा मोठा काळ गांधीजी प्रत्यक्ष राजकारणापासून दूर राहिले. राजकारणाच्या पटावर ते १९२८ मध्ये परत आले. एक वर्ष आधी ब्रिटिश सरकारने संविधानात सुधारणा करण्यासाठी सर जॉन सायमन यांच्या अध्यक्षतेखाली एक समिती स्थापन केली होती. या समितीमध्ये एकपण भारतीय सदस्य नव्हता. या कारणाने भारतीय पक्षांनी या समितीवर बहिष्कार टाकला.

०२. गांधीजींनी १९२८ च्या कलकत्ता येथील काँग्रेसच्या अधिवेशनात एक ठराव पास केला. त्याद्वारे ब्रिटिश सरकारकडे भारताला सार्वभौम दर्जा देण्याची मागणी करण्यात आली व ही मागणी मंजूर न केल्यास परत पूर्ण स्वराज्यासाठी असहकार चळवळ सुरू करण्यात येईल असे बजावण्यात आले.

०३. पक्षातील सुभाषचंद्र बोस, जवाहरलाल नेहरू यांच्यासारख्या तरुण नेत्यांची मागणी तात्काळ स्वराज्याची होती. पण गांधीजींनी ब्रिटिश सरकारला उत्तरासाठी एका वर्षाचा अवधी दिला. पण ब्रिटिश सरकारने काही उत्तर दिले नाही.

०४. ३१ डिसेंबर १९२९ मध्ये लाहोर अधिवेशनात भारताचा ध्वज फडकवण्यात आला. हा दिवस................... ..................... ................. ................. ............... .................. ................ http://www.mpscacademy.com/2016/04/blog-post.html

सामाजिक जीवन
०१. गांधीजींनी आपल्या सामाजिक परिवर्तन घडवून आणण्याच्या कार्याचा आरंभ महाराष्ट्रातच केला. त्यांचा पहिला आश्रम अहमदाबादनजीक कोचरब येथे सुरु झाला. परंतु त्या नंतरच्या काळात त्यांचे शिष्योत्तम विनोबाजी भावे यांचा पवनार आश्रम - परंधाम आश्रम वर्ध्यातच होता.

०२. रवींद्रनाथ टागोर यांनी सर्वप्रथम त्यांना महात्मा ही उपाधी दिली. भारतातील लोक त्यांना प्रेमाने बापू म्हणत आणि त्यांना स्वतंत्र भारताचे राष्ट्रपिता मानले जाते. नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी इ.स. १९४४ मध्ये त्यांना प्रथम राष्ट्रपिता असे संबोधले, असे म्हणतात.

०३. गांधी सविनय सत्याग्रहाच्या कल्पनेचे जनक होते. त्यांची जयंती २ ऑक्टोबर भारतात गांधी जयंती म्हणून तर जगभरात आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिन म्हणून साजरी केली जाते.

०४. असहकार आणि अहिंसेच्या तत्त्वावर आधारित सत्याग्रहाचा उपयोग गांधीजींनी प्रथम दक्षिण आफ्रिकेमध्ये, तेथील भारतीयांना त्यांचे नागरी हक्क मिळवून देण्यासाठी के................. .................. .................. ................... ................ ................... http://www.mpscacademy.com/2016/02/mkgandhi.html

अमेरिका प्रशासनात भारतीय वंशाच्या व्यक्तीला कॅबिनेट दर्जा
०१. अमेरिकेचे नवनिर्वाचित अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या प्रशासनातील पहिली महिला होण्याचा मान भारतीय वंशाच्या निक्की हॅले यांना मिळाला आहे. निक्की हॅले यांची संयुक्त राष्ट्रातील राजदूत म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.

०२. सध्या हॅले दक्षिण कॅरिलोना राज्याच्या राज्यपाल आहे. ४४ वर्षांच्या हॅले या ट्रम्प यांच्या प्रशासनाकीय विभागात नेमणूक झालेल्या पहिल्याच महिला आहेत.

०३. सध्या समंथा पावर या संयुक्त राष्ट्रातील अमेरिकेच्या राजदूत आहेत. निक्की हॅले आता पावर यांची जागा घेत संयुक्त राष्ट्रात अमेरिकेचे नेतृत्व करतील. वॉल स्ट्रिट जर्नल हे वृत्त दिले आहे.

०४. आतापर्यंत कोणत्याही भारतीय-अमेरिकन व्यक्तीला अमेरिकेन अध्यक्षांच्या प्रशासकीय विभागात कॅबिनेट दर्जाचे स्थान मिळालेले नाही. प्रशासकीय विभागात कॅबिनेट दर्जाचे स्थान मिळवण्यासाठी सिनेटची परवानगी लागते.

०५. निक्की हॅले यांचे सहकारी मिट............... .................. ............... ............. ............. ............ .............. ............... http://www.mpscacademy.com/2016/11/ca25Nov2016.html

जन्म : १४ नोव्हेंबर १७९४ (पेठ, पुरंदर गड, पुणे)
मृत्यू : १७ फेब्रुवारी १८८१ (संगमपूर, पुणे)


जीवनकार्य
०१. लहूजी साळवे यांना आद्यक्रांतिवीर, क्रांतीगुरू, वस्ताद साळवे, लहूजीबुवा मांग असेही संबोधले जाते. ते आद्य क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके आणि लोकमान्य टिळक यांचे गुरु होत.

०२. लहुजींचे साळवे हे मातंग घराणे पुण्याजवळच्या पुरंदर किल्ल्याच्या पायथ्याशी असणाऱ्या पेठ या गावचे होते. शिवाजी महाराजांनी या घराण्याला 'राउत' या पदवीने गौरविले होते. लहुजींच्या वडिलांचे नाव राघोजी साळवे (राऊत) व आईचे नाव विठाबाई होते. लहुजींचे वडील राघोजी पेशव्यांच्या शिकारखान्याच्या प्रमुखपदी होते.

०३. खडकी येथे ५ नोव्हेंबर १८१७ ला पेशव्यांचे इंग्रजांसोबत भयानक युद्ध झाले. १२ दिवस राघोजी व सळसळत्या तरुण रक्ताच्या २३ वर्षे वयाच्या लहुजी साळवेंनी आपल्या मावळ्यांना सोबत घेऊन इंग्रजांविरुद्ध प्रखर लढा दिला. राघोजी साळवे या स्वातंत्र्य संग्रामात इंग्रजांच्या हातून लहुजींच्या समोर शहीद झाले. पेशव्यांचा पराभव झाला. १७ नोव्हेंबर १८१७ रोजी पुणे ब्रिटीशांच्या तावडीत गेले.

०४. हिंदवी स्वराज्याचे निशाण शनिवारवाड्यावरून हटवून इंग्रजांचा युनियन जॅक फडकला. आणि तेथेच लहुजींनी इंग्रजांना भारतातून हाकलून लावण्याची शपथ घेतली. लहु................ ..................... ..................... ............... ............... .............. ................ http://www.mpscacademy.com/2016/02/lahuji-salve.html

जन्म: ४ नोव्हेंबर १८४५ (शिरढोण, पनवेल तालुका, रायगड जिल्हा)
मृत्यू: फेब्रुवारी १७, १८८३ (एडन तुरुंग, येमेन)

०१. वासुदेव बळवंत फडकेना भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील आद्यक्रांतिकारक किंवा सशस्त्र क्रांतीचे जनक मानले जाते.

०२. फडक्यांचे आजोबा नजीकच्या कर्नाळा किल्ल्याचे किल्लेदार होते. त्यांना सुभेदार फडके असे म्हटले जात असे. लहानपणीच फडक्यांना कुस्ती, घोडेस्वारी आणि तलवारबाजीचे प्रशिक्षण मिळाले. माध्यमिक शिक्षण संपल्यावर ते पुण्याला आले व सदाशिव पेठेतील नरसिंह मंदिराजवळ राहून इंग्रज सरकारच्या सैन्य लेखा सेवेत भरती झाले.

०३. येथे असताना त्यांच्यावर महादेव गोविंद रानड्यांचा प्रभाव पडला व भारताच्या खालावलेल्या आर्थिक परिस्थितीचे कारण ब्रिटिश धोरणे होती असे त्यांच्या लक्षात आले. त्याचवेळी फडके क्रांतिवीर लहुजी वस्ताद साळवेंच्याही प्रभावात होते. साळव्यांनी ब्रिटिशांपासून स्वातंत्र्य मिळवण्याचे आणि मागासलेल्या जातींनाही या लढ्यात सामील करून घेणे महत्त्वाचे असल्याचे फडक्यांना पटवून दिले.

०४. फडके सुरुवातीला रेल्वे विभागात नोकरीस होते. नंतर ते इंग्रजांच्या लष्करी विभागात कारकून पदावर नियुक्त झाले. आपल्या अंथरुणाला खिळलेल्या मरणासन्न आईला भेटण्यासाठी फडक्यांनी रजा मागितली असता त्यांच्या इंग्रज अधिकाऱ्याने टाळाटाळ केली. फडके रजा मिळून घरी जाईपर्यंत त्यांच्या आईचा स्वर्गवास झालेला होता. संतप्त झालेल्या फडक्यांनी आपली सरकारी नोकरी सोडून दिली व त्यानंतर ब्रिटिश सरकारच्या धोरणांविरुद्ध जाहीर भाषणे देण्यास सुरुवात केली.

०५. फडके यांच्यावर न्यायमूर्ती रानडे व ग.वा. जोशी (सार्वजनिक काका) यांचा प्रभाव होता. १८७३ साली फडकेंनी .............. ................. ............ .............. .............. ............. ................ ............ http://www.mpscacademy.com/2016/02/vasudev-balwant-fadke.htm

क्युबाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष फिडेल कॅस्ट्रो यांचे निधन
०१. क्युबाचे माजी पंतप्रधान आणि क्रांतिकारी नेते फिडेल कॅस्ट्रो यांचे शनिवारी निधन झाले. ते ९० वर्षांचे होते. क्युबन क्रांतीचे प्रणेते फिडेल कॅस्ट्रो यांचे निधन झाल्याचे क्युबाच्या राष्ट्राध्यक्षांकडून जाहीर करण्यात आले.

०२. फिडेल कॅस्ट्रो यांनी १९५९ ते १९७६ या काळात क्युबाचे पंतप्रधानपद तर १९७६ ते २००८ या काळात क्युबाचे राष्ट्राध्यक्षपद भुषविले. क्युबात कम्युनिस्ट राजवटीचा एकछत्री अंमल प्रस्थापित करण्यात फिडेल कॅस्ट्रो यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती.

०३. १९५९ साली चे गव्हेरा यांच्या साथीने कॅस्ट्रो यांनी क्युबातील बॅतिस्ता यांची अमेरिकाधार्जिणी राजवट उलथून टाकली. कॅस्ट्रो हे क्युबाचे अध्यक्ष बनले आणि चे गव्हेरा हे मंत्रिपदी विराजमान झाले.

०४. सत्ता हाती आल्यानंतर पुढल्याच वर्षी या कॅस्ट्रो यांनी क्युबातील सर्व अमेरिकी कंपन्यांचे राष्ट्रीयीकरण करून अमेरिकेचा राग ओढवून घेतला.

०५. अमेरिकेचे तत्कालीन अध्यक्ष जनरल आयसेनहॉवर यांनी संतापून त्या वेळी क्युबावर आर्थिक निर्बं................ .................. ................ ............. ............. ................ ................... http://www.mpscacademy.com/2016/11/ca27nov2016.html

आतापर्यंतचे लोकसभेतील एंग्लो इंडियन खासदार


१९५२ ते १९५७ - श्री. फ्रैंक एन्थोनी
१९५२ ते १९५७ - श्री. ए.इ.टी. बैरो

१९५७ ते १९६२ - श्री. फ्रैंक एन्थोनी
१९५७ ते १९६२ - श्री. ए.इ.टी. बैरो

१९६२ ते १९६७ - श्री. फ्रैंक एन्थोनी
१९६२ ते १९६७ - श्री. ए.इ.टी. बैरो

१९६७ ते १९७० - श्री. फ्रैंक एन्थोनी
१९६७ ते १९७० - श्री. ए.इ.टी. बैरो

१९७१ ते १९७७ - श्री. फ्रैंक एन्थोनी
१९७१ ते १९७७ - श्रीमती मर्जरी गॉडफ्रे

१९७७ ते १९७९ - श्री. ए.इ.टी. बैरो
१९७९ ते १९७९ - श्री. रुडॉल्फ रॉड्रीग्ज

१९८०ते १९८४ - श्री. फ्रैंक एन्थोनी
१९८० ते १९८४ - श्री. ए.इ.टी. बैरो

१९८४ ते १९८९ - श्री. फ्रैंक एन्थोनी
१९८४ ते १९८९ - श्री. ए.इ.टी. बैरो

१९८९ ते १९९१ - श्री. जॉस फर्नांडीज
१९८९ ते १९९१ - श्री. पॉल मंतोष

१९९१ ते १९९६ - श्री. फ्रैंक एन्थोनी
१९९१ ते १९९६ - मेजर जनरल रॉबर्ट इ विल्यम्स

१९९६ ते १९९७ - श्री. नील ओब्रायन
१९९६ ते १९९७ - श्रीमती हेडविग रेगो

१९९८ ते १९९९ - डॉ. श्रीमती बेट्रीक्स डिसुजा
१९९८ ते १९९९ - लेफ्टनंट जनरल नेविल फॉले

१९९९ ते २००४ - डॉ. श्रीमती बेट्रीक्स डिसुजा
१९९९ ते २००४ - श्री. डेन्झेल बी. एटकिन्सन

२००४ ते २००९ - श्रीमती इंग्रीड मैकलिओड
२००४ ते २००९ - श्री फ्रान्सिस फान्थोमे

२००९ ते २०१४ - श्रीमती इंग्रीड मैकलिओड
२००९ ते २०१४ - डॉ. श्री. चार्ल्स डायस

२०१४ ते पुढे - प्रा. रिचर्ड हे
२०१४ ते पुढे - श्री. जॉर्ज बेकर

महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या
* औरंगाबाद जिल्हा
कौम नदी, खेलना नदी, गोदावरी नदी, चंदन नाला, तापी नदी, नागद नदी, पूर्णा नदी, बुधना नदी, भोल्डी नदी, वाघूर नदी, शिवना नदी

* जालना जिल्हा
कल्याण नदी, कुंडलिका नदी, खेळणी नदी, गल्हाटी नदी, गिरजा नदी, गोदावरी, जीवरेखा नदी, जुई नदी, दुधना नदी, धामना नदी, पूर्णा नदी, मेह नदी

* बीड जिल्हा
कांबळी नदी, मांजरा नदी

* उस्मानाबाद जिल्हा
मांजरा नदी, तेरणा नदी

* लातूर जिल्हा
मांजरा नदी

* नांदेड जिल्हा
उमरगा(नाला), उलूपी नदी, गांजोटी(नाला), कयाधू नदी, खेरी नदी, गोदावरी नदी, घरणी नदी, चांदणी नदी, तवरजा नदी, तिरू नदी, तेरणा नदी, दुधना नदी, देवण नदी, नल्ली नदी, पैनगंगा नदी, बाणगंगा नदी, बोरी नदी, भीमा नदी, मन्याड(मनार) नदी, मण्यार नदी, मांजरा नदी, रेणा नदी, लेंडी नदी, वेणीथोरा नदी, सरस्वती नदी, सीना नदी, सीता नदी, हरणी नदी

* हिंगोली जिल्हा
असना नदी, कयाधू नदी, पूर्णा नदी, पैनगंगा नदी

* परभणी जिल्हा
कर्परा नदी(कापरा नदी), गोदावरी नदी, दुधना नदी, पूर्णा नदी, मासळी नदी


* अकोला जिल्हा
अडोळ नदी, आस नदी, उत्तवली नदी, उमा नदी, काटेपूर्णा नदी, कास नदी, कुप्ती नदी, गांधारी नदी, गौतमी नदी, चंद्रभागा नदी, तापी नदी, नागझरी नदी, निर्गुणा नदी, पठार नदी, पूर्णा नदी, पेढी नदी,पैनगंगा नदी, बोर्डी नदी, भुईकंद नदी, मन नदी, मून नदी, मोर्णा नदी, म्हैस नदी, वान नदी, विद्रूपा नदी, विश्वामित्री नदी, शहानूर नदी
* अमरावती जिल्हा
आरणा नदी, उमा नदी, काटेपूर्णा नदी, कापरा नदी (खापरा नदी), गाडगा नदी, खंडू नदी, खोलाट नदी, चंद्रभागा नदी, चुडामण नदी, तापी नदी, तिगरी नदी, निरगुडा नदी, पूर्णा नदी, पेंढी नदी, बुरशी नदी, भावखुरी नदी, भुलेश्वरी नदी, वर्धा नदी, वान नदी, शहानूर नदी, सिपना नदी, सुरखी नदी,

* गडचिरोली जिल्हा
गाढवी नदी, इंद्रावती नदी, कठाणी नदी, खोब्रागडी नदी, गोदावरी नदी, दार्शनी नदी, दीना नदी, पोटफोडी नदी, पोर नदी, प्राणहिता नदी, वर्धा नदी, वैनगंगा नदी, सिवनी नदी
* गोंदिया जिल्हा
गाढवी नदी, चुलबंद नदी, पांगोली नदी, बावनथडी नदी, वाघ नदी, वैनगंगा नदी, शशीकरण नदी

* चंद्रपूर जिल्हा
इरई नदी, पैनगंगा नदी, मूल नदी, वर्धा नदी, वैनगंगा नदी

* नागपूर जिल्हा
आंब नदी, कन्हान नदी, कोलार नदी, चंद्रभागा नदी, जांब नदी, नांद नदी, नाग नदी, पिवळी नदी, पेंच नदी, बावनथडी नदी, सांड नदी, वर्धा नदी, वेणा नदी (Wunna), वैनगंगा नदी

* यवतमाळ जिल्हा
अडाण नदी(अडाणा नदी), अरुणावती नदी, खुनी नदी, चक्रावती नदी, निर्गुणा नदी (निरगुडा नदी), पूस नदी, पैनगंगा नदी, बेंबळा नदी, रामगंगा नदी, वर्धा नदी, वाघाडी नदी, विदर्भा नदी, वैनगंगा नदी

* बुलढाणा जिल्हा
खडकपूर्णा नदी, नळगंगा नदी, निपाणी नदी, पूर्णा नदी, पैनगंगा नदी, बाणगंगा नदी, बोर्डी नदी, मन नदी, वाण नदी, विश्वगंगा नदी, ज्ञानगंगा नदी, पूर्णा नदी, मास नदी, उतवळी नदी

* वर्धा जिल्हा
कार नदी, धाम नदी, पंचधारा नदी, पोथरा नदी, बाकळी नदी, बोर नदी, यशोदा नदी, वर्धा नदी, वेणा नदी (Wunna), वैनगंगा नदी,

* वाशीम जिल्हा
अडाण नदी(Aran River), अरुणावती नदी, काटेपूर्णा नदी, कास नदी, चंद्रभागा नदी, पूस नदी, पैनगंगा नदी, बेंबळा नदी

* भंडारा जिल्हा
अंबागड नदी, गाढवी नदी, चूलबंद नदी, बावनथडी नदी, बहुळा नदी, बोदलकसा नदी, मरू नदी, वैनगंगा नदी, सूर नदी

* अहमदनगर जिल्हा
आढळा नदी, कडा, कडी, कांबळी, केरी, केळी, कुकडी नदी, कौतिकी, गोदावरी नदी, घोडनदी नदी, ढोरा नदी, प्रवरा नदी, बोकडी, भीमा नदी, मुळा नदी, मेहेकरी, सीना नदी, हंगा नदी

* पुणे जिल्हा
आंद्रा नदी, आंबी नदी, आर नदी, इंद्रायणी नदी, उरवडे नदी, कर्‍हा नदी, कानंदी नदी, कुकडी नदी, कुंडली नदी, कोळवण नदी, गुंजवणी नदी, घोड नदी, देव नदी, नाग नदी, नीरा नदी, पवना नदी, पुष्पावती नदी, बुधा नदी, बेलावडे नदी, भामा नदी, भीमा नदी, मांडवी नदी, मीना नदी, मुठा नदी, मुळा नदी, मोसे नदी, राम नदी, रिहे नदी, येलवंती नदी, वेळवंडी नदी, शिवगंगा नदी, सुधा नदी

* नाशिक जिल्हा
अडुळा नदी, अळवंड नदी, आरम नदी, आळंदी नदी, उंडओहोळ नदी, उनंदा नदी, कडवा नदी, कवेरा नदी, काश्यपी(कास) नदी, कोलथी नदी, खार्फ नदी, गिरणा नदी, गुई नदी, गोदावरी नदी, गोरडी नदी, चोंदी नदी, तान(सासू) नदी, तांबडी नदी, दमणगंगा (दावण) नदी, धामण नदी, नंदिनी नदी (नासर्डी नदी), नार नदी, पर्सुल नदी, पांझरा नदी, पार नदी, पिंपरी नदी, पिंपलाद नदी, पुणंद नदी, बाणगंगा नदी,बामटी(मान) नदी, बारीक नदी, बोरी नदी, भीमा नदी (एक छोटी नदी), भोखण नदी, मान नदी (बामटी) नदी], मासा नदी, मुळी नदी, मोसम नदी, म्हाळुंगी नदी, वडाळी नदी, वाकी नदी, वाग नदी, वाल नदी, वालदेवी नदी,वैतरणा नदी, वैनत नदी, वोटकी नदी, शाकांबरी नदी, सासू(तान) नदीइतर नाले, ओहोळ, प्रवाह वगैरे : अळवली, कंजारी, कनेर, खाटकी, खेर, गुलाडी, तुंगाडी, देव, नेत्रावती, भामेर, भेवरी, वाटोळी, शाखी(शाकंबरी), सालवर, सुकी

* कोल्हापूर जिल्हा
कसारी नदी, कुंभी नदी, कृष्णा नदी, गडवली नदी, घटप्रभा नदी, चिकोत्रा नदी, जांभळी नदी, ताम्रपर्णी नदी, तिल्लारी नदी, तुलशी नदी, दूधगंगा नदी, पंचगंगा नदी, भोगावती नदी (कोल्हापूर), मलप्रभा नदी, मांगरी नदी, वारणा नदी, वेदगंगा नदी, सरस्वती(गुप्त) नदी, हिरण्यकेशी नदी

* सांगली जिल्हा
अग्रणी नदी, कटोरा ओढा, कासेगाव नदी, खरा ओढा, पंचगंगा नदी, पेठ नदी, बोर नदी, येरळा नदी, वारणा नदी, वाळू ओढा
* सातारा जिल्हा
उरमोडी नदी, कानदानी नदी, कुंडली(कुडाळी) नदी, कुरवली नदी, कृष्णा नदी, केरा नदी, कोयना नदी, तारळी नदी, नीरा नदी, बाणगंगा नदी (फलटण),भीमा नदी, माण(मांड) नदी, मनगंगा (माणगंगा) नदी, मोरना नदी, येरळा नदी, वसना नदी, वांग(वांगना) नदी, वाघेरी(नाला), वाझर्डे नाला, सोळशी नदी

* सोलापूर जिल्हा
अडिला नदी, कुमठा नाला, गोरडा नदी, चंद्रभागा(भीमा) नदी, नागझरी नदी, नीरा नदी, बोटी नदी, बोडकी नदी, भीमा नदी, भेंड नदी, भोगावती नदी, माण नदी, वराई नदी, शेलगी नाला, सीना नदी, सीरा नदी, हत्तूर नाला, हरणी नदी

* जळगाव जिल्हा
अंजनी नदी, अनेर नदी, कान नदी, कानोळी नदी, खोनाली नदी, गिरणा नदी, गुळी नदी, तापी नदी, तितूर नदी, पूर्णा नदी, बहुळा नदी, बोरी नदी, भूनक नदी, भोकर नदी, भोगावती नदी, मंकी नदी, मोर नदी, रानवती नदी, वाघूर नदी, सुकी नदी, सूर नदी, हडकी नदी

* धुळे जिल्हा
अनेर नदी, अमरावती नदी, अरुणावती नदी, आरू नदी, कान नदी, तापी नदी, निरगुडी नाला, पांझरा नदी, बुराई नदी, भोगावती नदी, मदारी नाला, सूर नदी

* नंदुरबार जिल्हा
गोमती नदी, नर्मदा नदी, तापी नदी, पूर्णा नदी, शिवा नदी, गोमाई नदी, वाकी नदी

* ठाणे जिल्हा
उल्हास नदी, कामवारी नदी, काळू नदी, खडवली नदी, चोरणा नदी, तानसा नदी, दहेरजा नदी, पिंजळ नदी, पेल्हार नदी, बारबी नदी, भातसई नदी (भातसा नदी), भारंगी नदी, भुमरी नदी, मुरबाडी नदी,वांदरी नदी, वारोळी नदी, वालधुनी नदी, वैतरणा नदी, सूर्या नदी

* मुंबई शहर आणि उपनगर जिल्हे
उल्हास नदी, ओशिवारा नदी, दहिसर नदी, पोयसर नदी, माहीम नदी, मिठी नदी

* रत्‍नागिरी जिल्हा
अंबा नदी, काजळी नदी, केव नदी, गड नदी, चोरद नदी, जगबुडी नदी, जोग नदी, नळकडी नदी, नारिंगी नदी, बोर नदी, मुचकुंदी नदी, वाशिष्ठी नदी, शास्त्री नदी, शुक(वाघोटन) नदी, सावित्री नदी

* सिंधुदुर्ग जिल्हा
अरुणा नदी, आचरा नदी, कर्ली, केसरी, खांडरा नदी, गड नदी, जगबुडी, जानवली, जोग नदी, तिल्लारी(तिलारी) नदी, तेरेखोल नदी, देवगड नदी, पियाळी नदी, पीठढवळ नदी, बांदा नदी, बेल नदी,भंगसाळ नदी, वाघोटण नदी, शिवगंगा नदी, शुक नदी, सरंबळ नदी, सुखशांती नदी

पंकजला अडवाणीला कांस्यपदक
०१. पंधरा विश्वविजेतेपदे नावावर असलेल्या भारताच्या पंकज अडवाणीला दोहा येथे सुरू असलेल्या आयबीएसएफ विश्व स्नूकर अजिंक्यपद स्पध्रेत कांस्यपदकावर समाधान मानावे लागले.

०२. उपांत्य फेरीच्या सामन्यात वेल्सच्या अँड्रूृ पॅगेटने ७-२ अशा फरकाने गतविजेत्या पंकजचे आव्हान संपुष्टात आणले.

०३. या स्पर्धेनंतर अडवाणी त्वरित बंगळुरूला दाखल होणार असून ५ डिसेंबरपासून सुरू होणाऱ्या विश्व बिलिय................ ................. ................. .............. ................ ................ ..................... http://www.mpscacademy.com/2016/11/ca30nov2016.html

इंग्रज सिंध युद्ध
०१. पेशवाईचा १८१८ मध्ये अस्त झाला आणि बराच मोठा भू प्रदेश इंग्रजांच्या ताब्यात आला. आता पंजाबमधील शीख साम्राज्य, सिंध व बलुचिस्तानचे अमीर ही राज्येच जिंकावयाची राहिली होती. बाकीच्या संपूर्ण भारतीय प्रदेशावर आता कंपनीचा ताबा प्रस्थापित झाला होता.

०२. अ‍ॅक्हर्स्टच्या कारकिर्दीतपासून कंपनीचे लक्ष सर्व बाजूंनी भारताच्या भौगोलिक सीमेपर्यत आपले राज्य वाढविण्याकडे केंद्रित झाले होते. जसजसा साम्राज्याविस्तार वाढला तसतशा या साम्राज्याचे संरक्षण करण्याच्या समस्याही निर्माण झाल्या. अ‍ॅम्हर्स्ट ते डलहौसी पर्यतच्या सर्वच गव्हर्नरांना या समस्येची उकल करण्याकडे लक्ष द्यावे लागले.

०३. लॉर्ड हेस्टिंग्जनंतर लॉर्ड अ‍ॅक्हर्स्ट भारताचा गव्हर्नर जनरल झाला. त्याच्या कारकिर्दीतच पहिले ब्रम्ही युध्द झाले. या युध्दात इंग्रजांनी ब्रम्ही फौजांचा पराभव केला. १८२६ साली यांदेबूच्या तहाने ब्रम्ही सरकारने इंग्रजांना आराकान व तेनासरीम हे प्रांत दिले व आपल्या फौजा असामच्या प्रदेशातुन मागे घेतल्या.

०४. भारतातील आपली सत्ता सुरक्षित करण्यासाठी इंग्रज वायव्य सरहद्दीकडे वळले. अफगाणिस्तानातून रशिया भारतावर आक्रमण करील अशी त्यांना भीती होती. म्हणून अफगाणिस्तानावर प्रभाव प्रस्थापित करण्याचे इंग्रजांनी ठरवले. अफगाणि.................... ........................... ........................ .................... ...................... ......................... http://www.mpscacademy.com/2016/02/british-sindh-wars.html

पहिले इंग्रज शीख युद्ध (१८४५-१८५६)
०१. एकोणिसाव्या शतकाच्या प्रारंभी पंजाबमधील शीख राज्याची सत्ता रणजितसिंहाच्या हाती होती इंग्रजांनी रणजीतसिंहाच्या अधिकाराला मर्यादा घालण्यासाठी २८ एप्रिल १८०९ रोजी अमृतसरचा मैत्रीची तह केला. रणजितसिंहाने सतलज नदीच्या पूर्वेकडे राज्यविस्तार करू नये अशी अट इंग्रजांनी घातली. पुढे तीस वर्षे हीच व्यवस्था कायम राहिली. पहिल्या इंग्रज-अफगाण युद्धात रणजितसिंगाने इंग्रजांना सहकार्यही दिले.

०२. १८१२ पर्यंत इंग्रज-शीख संबंध सलोख्याचे राहिले. पण त्यानंतर मराठा व गुरखा यांना मदत करण्याच्या कारणावरून त्यांच्यात दुरावा निर्माण होत गेला. या चिंतेतून मुक्त होण्यासाठी त्यांनी रणजितसिंगशी घनिष्ठ मैत्रीचे संबंध प्रस्थापित करण्याचे ठरविले. या उद्देशाने प्रेरित होऊनच इंग्रजांनी रॉर्बट बर्न याला रणतिजसिगला काही वस्तू भेट देण्यासाठी लाहोरला पाठविण्यात आले.

०३. एवढयाने संतुष्ट न होता गव्हर्नर जनरल लॉर्ड बेंटिक याने स्वत: रणजितसिंगची सतलज नदीच्या काठावर रोपड येथे २७ ऑक्टोबर १८३१ रोजी भेट घेतली. यावेळी रणजितसिंगने रशियन आक्रमणाचे संकट उत्पन्न झाले तर परस्परात मैत्री कायम ठेवण्याचे आश्वासन दिले. या भेटीत सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे रणजितसिंगने कंपनीला आपल्या राज्यात व्यापार करण्याची परवानगी दिली.

०४. गवर्नर जनरल बेंटिकने रणजितसिंहास कल्पना न देता १८३२ मध्ये सिंधच्या अमीरासोबत एक व्यापारी तह केला. रणजितसिंहास सिंध पाहिजे होता, म्हणून तो ब्रिटीशांच्या या कृतीवर नाराज झाला. शिखांनी एक लष्करी ठाणे ताब्यात घेतले होते ते ठाणे १............... ...................... .................. ................. ............... .................. ................... http://www.mpscacademy.com/2016/03/british-sikh-wars.html

दुहेरी राज्यव्यवस्था
०१. १६ ऑगस्ट १७६५ मध्ये अलाहाबादच्या तहानुसार सम्राट शहाआलमने बंगाल, बिहार,ओरिसाचे दिवाणीचे (कर, वसूल, करणे) अधिकार कंपनीला दिले. बंगालच्या नबाबने फेब्रुवारी १७६५ मध्ये निजामतीचे (लष्करी, फौजदारी, न्यायनिवाडा) अधिकार कंपनीकडे दिले. परंतु राज्यकारभारची व सुव्यवस्थेची जबाबदारी बंगालच्या नबाबकडेच राहिली. त्यामुळे कंपनीच्या हाती निजामती आणि दिवाणीचे अधिकार केंद्रित झाले.

०२. पंरतू प्रत्यक्षात संपूर्ण राजकीय सत्ता कंपनीने स्वत:कडे घेतली नाही. कारण ब्रिटिश संसदेचे कंपनीवरील नियंत्रण व हस्तक्षेपाची त्यासोबतच अंतर्गत बाहय शत्रु यांची कंपनीला भीती वाटत होती. भारतात राज्य कारभार करण्यासाठी भारतीय शासनपध्दतीची माहिती असणारा प्रशिक्षित कर्मचारी वर्ग नव्हता. बंगालवर कंपनीने पूर्ण अधिकार बसवला असता तर एतद्देशीय सत्ताधीशानी कंपनीशी संघर्ष सुरु केला असता व बंगाल इंग्रजांना पचू दिला नसता.

०३. म्हणून लॉर्ड क्लाईव्हने दुहेरी राज्यव्यवस्था सुरु केली कंपनीने दिवाणी करवसुली वन्यायदान अधिकार नबाबा.............. ............. ............. ............ .............. ............. .............. ................ http://www.mpscacademy.com/2016/03/british-india-state-policy-till-1857.html

कंपनी सरकारची न्याय व्यवस्था
०१. ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीची स्थापना १६०० च्या चार्टर अॅक्टनुसार करण्यात आली. या अॅक्टनुसार कंपनीला कायदे व नियम तयार करणे, अध्यादेश काढणे इ. अधिकार देण्यात आले होते. हे अधिकार कंपनीच्या ताब्यातील प्रदेश व तिचे प्रशासन या संदर्भात दिले होते.

०२. कंपनीच्या कायद्यानुसार दिवाणी व फौजदारी खटल्यांचा निकाल दिला जात नसे. १६६९ च्या कायद्यानुसार कंपनीच्या ताब्यात मुंबई देण्यात आली. तसेच या प्रदेशा संदर्भात कायदे करण्याचा अधिकार देण्यात आला. १७८३-१७८६ च्या कायद्यानुसार व्यापारी व नाविक दलासंबंधी न्यायालये स्थापन करण्याचा अधिकार कंपनीला देण्यात आला.

०३. १७२६ मध्ये मुंबई, मद्रास, फ़ोर्ट विल्यम (कलकत्ता) येथे मेयर कोर्ट स्थापण्याची परवानगी कंपनीला देण्यात आली. प्रत्येक कोर्टमध्ये १ मेयर व ९ मदतनीस असत. ९ पैकी ७ जण ब्रिटनमध्ये जन्मलेले व ब्रिटिश नागरिक असावेत असे बंधन होते. या कोर्टनी आपल्या क्षेत्रातील दिवाणी खटल्यांचा निकाल देणे, त्याच्या विरोधात सरकारच्या कोर्टात अपील करणे अशी त्यांची कार्ये होती.

०४. सरकारी कोर्टचे सदस्य त्या प्रांता.................. ............... ............. ............ ............... ............... ............... ................. http://www.mpscacademy.com/2016/05/british-india-state-policy-till-1857-part2.html

'टाइम'च्या प्रभावशाली छायाचित्रांमध्ये महात्मा गांधी यांचा चरखा
०१. अमेरिकेतील 'टाइम' मासिकाने १०० सर्वात प्रभावशाली छायाचित्रांच्या संकलनात चरख्यासह महात्मा गांधी यांचे १९४६ मधील एका छायाचित्राचा समावेश केला आहे. महात्मा गांधी यांचे हे कृष्णधवल छायाचित्र प्रसिद्ध छायाचित्रकार मार्गारेट बोर्केव्हाइट यांनी काढले होते.

०२. 'टाइम'च्या संकलनात सन १८२० पासून २०१५ पर्यंत घेण्यात आलेली सर्वात प्रसिद्ध आणि इतिहास घडवणाऱ्या छायाचित्रांचा समावेश करण्यात आला आहे. 'टाइम'ने त्यात आता चरख्यासमवेत महात्मा गांधी यांच्या स्वातंत्र्यपूर्व काळातील एका छायाचित्राचा समावेश केला आहे.

०३. हे छायाचित्र भारतीय नेत्यांवर प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या एका लेखासाठी घेण्यात आले होते. मात्र, ते प्रकाशित होण्याच्या दोन वर्षे आधी आणि महात्मा गांधी यांच्या हत्येनंतर हे छायाचित्र श्रद्धांजली वाहण्यासाठी प्रकाशित करण्यात आले होते. अल्पावधीतच हे छायाचित्र जगभरात प्रसिद्ध झाले होते.

०४. टाइमच्या संकलनात १८२० ते २०१५ या कालावधीत घेण्यात आलेल्या सर्वाधिक प्रसिद्ध आणि इतिहास घड................ .................. ................ ............. ............... .............. ................ http://www.mpscacademy.com/2016/12/ca2dec2016.html

Sorry for the Inconvenience. Updates were stopped for some reasons. Updates will be continued from 18 December 2016.
Thanks.

*चेन्नईला धडकले ‘वरदा’*
‘वरदा’ चक्रीवादळ ताशी १२० किलोमीटरच्या वेगाने चेन्नईच्या किनार्‍यावर धडकले असून किनारपट्टीवरील अनेक वृक्ष सोसाट्याच्या वार्‍याने उन्मळून पडली आहेत.

चेन्नईत ठिकठिकाणी वाहतूक ठप्प झाली आहे. ७००० लोकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आले आहेत. त्याचप्रमाणे चक्रीवादळाचा कुठलाही धोका निर्माण होऊ नये, यासाठी अणूऊर्जा प्रकल्पात आवश्यक खबरदारी घेण्यात आली आहे.

तामिळनाडूत आलेल्या चक्रीवादळाला वरदा हे नाव पाकिस्तानने ठेवले.

चक्रीवादळांना नाव देण्याची परंपरा २० व्या शतकापासून सुरु झाली. चक्रीवादळांना एखादं विशिष्ट नाव देण्याचं कारण म्हणजे, चक्रीवादळासंदर्भात दोन देशात माहितीची देवाण-घेवाण करण्यासाठी मदत होणं हे मुख्य कारणं आहे.

माहितीची देवाण-घेवाण करताना जर एकाच चक्रीवादळाला अनेक नावांनी संबोधले तर घोळ होऊ शकतो. तसेच, अनेक अफवा पसरु शकतात.

त्यामुळे प्रत्येक देशांने येणा-या चक्रीवादळाला नाव देण्याचं ठरवलं. चक्रीवादळाला नाव देण्याचा करार अटलांटिक क्षेत्रात १९५३ साली झाला.

भारतानं २००४ साली हिंदी महासागरात येणार्‍या वादळाला नाव देऊन या परंपरेला सुरूवात केली. भारतानं आत्तापर्यंत अग्नि, आकाश, बिजली आणि जल अशी नावं दिली आहेत.

भारताच्या भौगोलिक अथवा सागरी क्षेत्रात निर्माण होणार्‍या चक्रीवादळांना नावं देताना भारतीय हवामान खातं भारतीय उपखंड परिसरातील अन्य देशांच्या वेधशाळांशी संपर्क करते.

म्हणजेच ओमान, पाकिस्तान, मालदीव, श्रीलंका, बांग्लादेश, म्यानमार, थायलंड इत्यादी देशांशी संपर्क करून सर्वांच्या संमतीनं एखादे नाव निश्चित केलं जातं.

वरदा या वादळापूर्वी हुडहुड हे वादळ आलं होतं. या वादळाला ओमान या देशानं नाव ठेवलं होतं. त्याआधीच्या वादळाला फायलीन हे नाव थायलंडने दिले होतं.