लॉर्ड वेलस्ली
०१. रिचर्ड वेलस्लीचा जन्म १७६० मध्ये झाला. तो इंग्लंडच्या संसदेचा सदस्य होता. कंपनीच्या नियंत्रण मंडळाचाही तो सदस्य होता. १७९८ मध्ये सर जॉन शोअर नंतर वेलस्लीला गवर्नर बनविण्यात आले.

०२. शांततेच्या धोरणाचा त्याग करीत वेलस्लीने सरळ सरळ युद्धनीतीचा अवलंब केला. शांततेच्या व अलिप्ततेच्या धोरणाचा कंपनीच्या शत्रुना फायदा मिळेल असे त्याचे मत होते. तत्कालीन इंग्लंड मंत्रीमंडळानेही वेलस्लीच्या धोरणाला पाठींबा दिला.

०३. मराठा प्रदेशावर विजय म्हणजे भारतीय जनतेवर उपकार आहे असे वेलस्लीचे मत होते. इंग्रजांच्या कल्याणकारी सत्तेचे वर्चस्व मराठे का मान्य करीत नाहीत हे वेलस्लीला न उलगडलेले कोडे होते. स्वतःच्या धोरणाला न्याय्य, तर्कसंगत, संयमी व शांत अशी विशेषणे लाऊन वेलस्ली मराठ्यांच्या राजकारणाला 'विकृत, कारस्थानी व कपटी अशी संभावना करत होता.



तैनाती फौज पद्धत (Subsidiary Force)
०१.तैनाती फौजेची सुरूवात प्रथम फ्रेंचांनी केली. १७४८–४९ मध्ये डूप्ले व चंदासाहेब यांच्यात करार होऊन फ्रेंचांनी आपली फौज नबाबाच्या मदतीसाठी ठेवली. त्याबद्दल नबाबने डूप्लेला पॉंडिचेरीजवळचा मुलूख तोडून दिला. यातच पुढे इंग्रजांनी सुरू केलेल्या तैनाती फौजेचा उगम आहे. अशाच तऱ्हेचा करार १७६० मध्ये इंग्रजांनी मीर कासीमशीही केला होता.

१८ व्या शतकाच्या अखेरच्या काळात शांततामय वातावरण निर्माण झाले तर इंग्लंडमधील औद्योगिक क्रांतीनंतर तयार झालेले अतिरिक्त उत्पादन भारताच्या बाजारात खपवता येईल असा ब्रिटीश व्यापाऱ्यांचा कयास होता. यासाठी कंपनीने तीन मार्ग अवलंबिले........... .............. .................. .................. ..................... ..................... ................... ................. http://www.mpscacademy.com/2015/10/subsidiary-alliance-system.html

५ लेखकांना राज्य वाङमय पुरस्कार
०१. प्रख्यात लेखिका, कवयित्री डॉ. प्रभा गणोरकर, नाट्यलेखक प्रेमानंद गज्वी, लेखिका प्रतिमा इंगोले, रमेश पतंगे, पॉप्युलर प्रकाशनचे रामदास भटकळ, लघुकथा लेखक प्रकाश बाळ जोशी, राजीव तांबे यांच्यासह ३५ लेखक, साहित्यकांना महाराष्ट्र शासनाचा २०१५ या वर्षाचा यशवंतराव चव्हाण राज्य वाङमय पुरस्कार जाहीर करण्यात आला आहे.

०२. या पुरस्काराचे स्वरूप जास्तीत जास्त १ लाख रूपये रोख आणि किमान ५० हजार रूपये रोख, स्मृतिचिन्ह आणि प्रमाणपत्र असे आहे. यंदा एकूण २४ लेखकांना १ लाख रूपये रोख रकमेचे तर ८ लेखकांना ५० हजार रूपये रोख पुरस्कार जाहीर करण्यात आले आहेत.



जीवाश्मीभूत शैवालाचा बॅटरीतील अॅनोडसाठी वापर
०१. डायटमस या एकपेशीय शैवालीच्या जीवाश्मीभूत अवशेषांपासून बनवलेल्या अॅनोडचा वापर केलेल्या सिलिकॉ.................. .................. .................... ...................... .................... ..................... http://www.mpscacademy.com/2016/10/ca29oct2015.html

Download Free MPSC Current Events App From Google Play Store.
Total Free and Offline App.
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mpsc.notes

ज्येष्ठ विचारवंत वसंत पळशीकर यांचे निधन
०१. ज्येष्ठ विचारवंत वसंत पळशीकर यांचे शनिवारी पहाटे निधन झाले. ते ८० वर्षांचे होते. मूलगामी आणि सर्वंकष लेखनासाठी ते ओळखले जात होते. 'नवभारत' या मासिकाचे ते संपादकही होते.

०२. वसंत पळशीकर यांचा जन्म १९३६ मध्ये झाला होता. वैयक्तिक आयुष्यात वैचारिकतेला महत्त्व देणारे पळशीकर हे त्यांच्या साधेपणासाठीही तितकेच ओळखले जात. गेल्या काही वर्षांपासून त्यांना अर्धांगवायूने ग्रासले होते. शनिवारी पहाटे नाशिकमधील राहत्या घरी प्रदीर्घ आजाराने त्यांचे निधन झाले.



ज्ञानेश्वरीच्या जन्मठिकाणी ‘गाव तेथे वाचनालय’!
०१. राज्यातील पहिला पुस्तकांचा तालुका उभा राहत असून त्याला लोकांचा प्रतिसादही मिळत आहे. संत ज्ञानेश्वरांनी जेथे ज्ञानेश्वरीची निर्मिती केली त्याच नगर जिल्ह्य़ातील नेवासे तालु........... ............... ................... ................ ..................... ..................... ............ http://www.mpscacademy.com/2016/10/30And31October2016.html

हैदर अलीचा उदय
०१. १४ व्या शतकात विजयनगर साम्राज्य उदयास आले. म्हैसूरचा प्रदेश त्यात समाविष्ट होता. १५६५च्या तालीकोट लढाईत पराभूत झाल्याने विजयनगर साम्राज्य नष्ट झाले. १५६५ नंतर वोडीयार घराण्याची स्वतंत्र सत्ता या राज्यावर होती.

०२. १८ व्या शतकात म्हैसूरमध्ये वाडियार घराण्याची सत्ता होती. पण राजा चिक्क कृष्णराज विलासी असल्याने राज्याची मुख्य सत्ता सेनापती देवराज आणि प्रधान नंजराज या दोन भावांच्या ही केंद्रित झाली. या पार्श्वभूमीवर हैदरचा उदय झाला . हैदरचा जन्म १७२२ मध्ये झाला.

०३. म्हैसुरवर मराठ्यांची सतत आक्रमणे सुरु झाली. त्याचा सामना करण्यात म्हैसूरचे घराणे अपयशी ठरले. त्यामुळे १७६६ साली राजाच्या मृत्यूनंतर सर्वाना कैदेत टाकून हैदरअलीने म्हैसूरची सत्ता आपल्या हातात घेतली. त्याने बिदनूर, कॅनरा या प्रदेशाचा म्हैसूरमध्ये समावेश केला. त्यासोबतच बल्लारपूर, रायदुर्ग, चितळदुर्गच्या राजांना आपले मांडलिकत्व स्वीकारावयास भाग पाडले.

०४. हैदरने फ्रेंचांच्या मदतीने दिंडीगल येथे एक शस्त्रनिर्मितीचा कारखाना काढला व आपल्या सैन्याला पाश्चिमात्य पद्धतीचे युद्धशिक्षण दिले. १७६१ ते १७६३ या काळात त्याने हेस्कोत, दोडबेलापूर, शिरा इत्यादी ठिकाणे जिंकली. दक्षिणेतील पाळेगारानाही त्याने आपल्या नियंत्रणात ठेवले. त्यामुळे हैदरच्या नेतृत्वाखाली मैसूर दक्षिणेतील एक प्रबळ राज्य बनले.

०५. पेशव्यांनी म्हैसूरवर सतत हल्ले............... ..................... ..................... .................. .................... ............... http://www.mpscacademy.com/2015/10/english-mysore-war.html

उद्योग प्रक्रिया सोपी करण्यात महाराष्ट्र ९ व्या स्थानावर
०१. उद्योग व्यवसाय सुरू करण्यासाठी सुविधा, तसेच व्यवसाय सुरू करण्याची पद्धती सोपी व सहज करणाऱ्या राज्यांमध्ये महाराष्ट्र ९व्या क्रमांकावर आहे.

०२. आंध्रप्रदेश आणि नवनिर्मित तेलंगणा ही दोन राज्ये संयुक्तरित्या प्रथम क्रमांकावर आहेत.

०३. केंद्र सरकारच्या उद्योग धोरण आणि प्रोत्साहन विभागाने (डिपार्टमेन्ट ऑफ इंडस्ट्रियल पॉलिसी अँड प्रमोशन) ने सोमवारी उद्योग व्यासायासाठी सर्वाधिक अनुकूल असलेल्या राज्यासंबंधी एक अहवाल प्रसिद्ध केला. त्यात महाराष्ट्राला ९ क्रमांकावर दर्शविण्यात आले आहे.

०४. यात गुजरातचीही घसरण झा................. ............. .................... ..................... . http://www.mpscacademy.com/2016/11/ca03nove2016.html

STI 2016 Advertisement for 181 Posts
Exam on 29 Jan 2017

जीएसटी'ची कररचना जाहीर
०१. वस्तू आणि सेवा कर अर्थात जीएसटीसाठी कर दरनिश्चित करण्यात आले असून ५ टक्के, १२ टक्के, १८ टक्के आणि २८ टक्के अशा चार टप्प्यांमध्ये कर दर आकारणी केली जाईल.

०२. ज्या वस्तूंवर व्हॅट आणि उत्पादन शुल्कासह एकूण ३०-३१ टक्के कर लावला जात होता. त्यावर आता २८ टक्के जीएसटी कर लावला जाईल. सर्व सामान्यांसाठी उपयोगी असलेल्या वस्तूंवर जीएसटी दराचे प्रमाण ५ टक्के असेल.

०३. याशिवाय जीएसटीमध्ये १२ टक्के आणि १८ टक्के प्रमाणभूत दर असतील. अन्नधान्यावर कोणताही कर नसेल. अन्नधान्यासह सर्व सामान्य व्यक्तींशी निगडीत ५० टक्के वस्तूंवर कर नसेल.

०४. महागाईला कारणीभूत असलेल्या निम्म्या वस्तूंवर शून्य टक्के आणि ग्राहकांसाठी गरजेच्या असलेल्या प्रमु.................. .................... .................. ..................... ..................... ....................... .................... http://www.mpscacademy.com/2016/11/ca05nov2016.html

द्वितीय इंग्रज म्हैसूर युद्ध (१७८०-१७८४)
०१. पहिल्या म्हैसूर युद्धामुळे हैदर व इंग्रज यांच्यात मैत्रीचे नाते निर्माण झाले. पण ही मैत्री फार काळ टिकली नाही. याला काही गोष्टी कारणीभूत ठरल्या. पहिली गोष्ट १७७१ मध्ये मराठ्यांनी हैदरवर आक्रमण केले. तेव्हा इंग्रज हैदरच्या मदतीला आले नाहीत. त्यामुळे त्याला मराठ्यांकडून पराभव पत्करावा लागला.

०२. दुसरी गोष्ट इंग्रजांनी फ्रेंचांचे माहे हे बंदर जिंकून घेतले. १७७८ मध्ये अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धात फ्रांस अमेरिकन वसाहतीच्या बाजूने युरोपियन आघाडीत ब्रिटिशांविरूद्ध सामील झाला. त्यामुळे ब्रिटिशांनी फ्रेंचांच्या भारतातील सर्व वसाहती ताब्यात घेतल्या. त्यापैकी एक माहे बंदर हैदरच्या अधिपत्याखाली होते.

०३. तोफा, बारूद, बंदुका इत्यादी युद्धसामग्रीसाठी हैदर फ्रेंचावर अवलंबून होता. ही सामग्री हैदरला मलबार किनाऱ्यावरील माहे बंदरातून मिळत होती. अशा स्थितीत इंग्रजांनी माहे जिंकून सरळ हैदरला आव्हान दिले होते. तरीही त्याने इंग्रजांशी संबंध तोडले नाहीत. पण जेव्हा मुंबईच्या कंपनीकडून हैदरने मागविलेले युद्ध सा.................. ...................... ....................... ...................... .................... http://www.mpscacademy.com/2015/10/blog-post.html

चौथे इंग्रज म्हैसूर युद्ध (१७९९)
०१. तिसऱ्या इंग्रज-म्हैसूर युद्धामुळे टिपूला त्याच्याजवळचा अर्धा प्रदेश गमवावा लागला होता. त्यामुळे त्याच्या उत्पन्नाचे मार्गही कमी झाले होते. श्रीरंगपट्टणमच्या तहाने त्याच्यावर लादलेली युद्धखंडणीची प्रचंड रक्कम त्याने प्रामाणिकपणे व नियमितपणे चुकती केली होती.त्याच्या ताब्यात जो प्रदेश शिल्लक उरला होता त्याच्या सरासरी वार्षिक महसूल उत्पन्नाच्या जवळजवळ तीनपट रक्कम खंडणी म्हणून त्याच्यावर लादण्यात आली होती.

०२. टिपूला देता येऊ नये इतकी मोठी ही रक्कम होती, तरीही ही देणी टिपूने फेडली. ही रक्कम वसूल करण्यासाठी टिपूला त्याच्या प्रजेवर १.६० कोटी रुपयांची लेव्ही (जबरदस्तीने वसूल करण्यात येणारा कर) लादावी लागली. उर्वरीत रक्कम त्याला त्याच्या तिजोरीतून (१.१० कोटी रुपये) आणि सैन्याकडून (०.६० कोटी रुपये) जबरदस्तीने वसूल करण्यात आलेल्या भेटवस्तू व नजराण्यातून भरावी लागली. याला ब्रिटिशांनी त्याच्यावर लादलेली जबरदस्त खंडणी कारणीभूत होती.

०३. तहाच्या अटी पूर्ण केल्यानंतर आणि स्वतःच्या दोन्ही अल्पवयीन मुलांची सुटका केल्यानंतर टिपूने संपूर्णपणे तटस्थतेच्या धोरणाचा अंगिकार केला. त्याने त्याची सगळी शक्ती युद्धामुळे झालेल्या नुकसानीची भरपाई करण्याकरीता वापरण्यास सुरुवात केली. टिपूने त्याच्या पायदळात नवीन सैनिकांना सामील करून त्यांना शिस्त व लष्करी प्रशिक्षणाचे धडे देण्यासाठी फ्रेंच लष्कराधिकारी नियुक्त केले. याच कालावधीत त्याने श्रीरंगपट्टणम या त्याच्या राजधानीला तटबंदी करण्यास प्रारंभ केला.

०४. १७९६ मध्ये म्हैसूरच्या वोडीयार राजाचा मृत्यू झाला. टिपुने राजाच्या अल्पवयीन मुलाला गादीवर बसविण्याच्या ऐवजी स्वतःलाच सुलतान म्हणून घोषित केले. पण राजाच्या मुलाला निवृत्तीवेतन सुरु ठेवले.


०५. टिपूने ब्रिटिशांविरोधात लढण्यासाठी मित्रपक्षांच्या शोधासाठी १७९६ मध्ये आपले दूत अरेबिया, कॉन्स्टॅन्टिनोपल आणि काबूल येथे पाठविले आणि मराठे व ब्रिटिश यांच्याविरूद्धच्या लढ्यासाठी त्यांची मदत मिळावी म्हणून प्रयत्न केले.

०६. टिपूने फ्रेंचांशी मैत्रीपूर्ण संबंध राखलेले होते. टिपूने त्यांना स्वतःच्या राज्यात व्यापार करण्याची पर.................. ................... .................. .................. ....................................... http://www.mpscacademy.com/2015/10/BRITISH-TIPU-WAR.html

भारतीय महिलांनी पटकावला आशियाई चॅम्पियन्स हॉकी करंडक
०१. सामन्याच्या अंतिम टप्प्यात निर्णायक गोल करत भारतीय महिलांनी आशियाई चॅम्पियन्स करंडक हॉकी स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले आहे. भारताने चीनला २-१ असे नमवत अंतिम फेरीत बाजी मारली.

०२. भारताने सिंगापूरमध्ये सुरू असलेल्या चौथ्या आशियाई चॅम्पियन्स करंडक हॉकी स्पर्धेचे अजिंक्यपद पटकावले.दीपिकाने निर्णायक गोल करत भारताला विजेतेपद पटकावून दिले.

०३. साखळीतील चीनविरुद्धचा ................ ............... .................. ................... ................. ......................... http://www.mpscacademy.com/2016/11/ca07nov2016.html

भाग - ३ मूलभूत हक्क ही भारतीय संविधानातील मुलभूत अधिकारांची सनद आहे. ही सनद भारतीयांना भारतीय नागरिक म्हणून त्यांचे आयुष्य शांतता व समानतेने व्यतीत करण्याचे नागरी अधिकार प्रदान करते. या अधिकारांचा भंग केल्यास न्यायालयाच्या विवेकानुसार भारतीय दंडविधान संहितेखाली शिक्षा होऊ शकते.

मुलभूत मानवी अधिकाराखाली भारतीय नागरिकाच्या व्यक्तिमत्वाच्या योग्य आणि मैत्रीपूर्ण प्रगतीसाठीचे हक्क अशी भारताच्या मुलभूत हक्कांची व्याख्या केली जाऊ शकते. हे हक्क संपूर्ण जगात वंश, जन्माचे ठिकाण, धर्म, जात, संप्रदाय, रंग, लिंग यात भेदभावाशिवाय सर्व नागरिकांना लागू आहेत.

काही बंधने वगळता हे अधिकार न्यायालयाद्वारे सर्व ठिकाणी लागू आहेत. इंग्लंडचे हक्कांविषयीचे विधेयक, अमेरिकन संयुक्त राज्यांचे हक्कांविषयीचे विधेयक, आणि फ्रान्सचे माणसाच्या ............... .................... ..................... .................. .................... ..................... http://www.mpscacademy.com/2016/02/funademental-rights.html

गुरूच्या ‘युरोपा’ या चंद्रावर पाण्याच्या वाफा
०१. गुरूच्या ‘युरोपा’ या चंद्रावर पाण्याच्या वाफा असल्याचे दिसून आले असून या चंद्रावर सूक्ष्मजीवसृष्टी असण्याची शक्यताही वर्तवण्यात आली आहे.

०२. नासाच्या हबल अवकाश दुर्बीणीच्या मदतीने हे संशोधन करण्यात आले आहे. अ‍ॅस्ट्रॉफिजिकल जर्नलमध्ये हे संशोधन प्रसिद्ध झाले असून युरोपाच्या संशोधनासाठी जर यान पाठवले तर तेथील काही मैलांच्या प्रदेशातील बर्फाचे उत्खनन न करताही महासागराचे निरीक्षण करता येईल.

०३. गुरूच्या ६७ चंद्रांपैकी युरोपा हा सर्वात मोठा चंद्र असून २०१३ च्या अखेरीस तेथे पाण्याच्या वाफा हबल दुर्बीणीला दिसून आल्या होत्या. वैज्ञानिक जगतात हा उत्कंठावर्धक शोध मानला जात आहे. पाण्याच्या वाफा २०० कि.मी. उंचीवर जातात. त्यामुळे तेथे पाऊसही पडतो.

०४. युरोपा चंद्राभोवती पातळ वातावरण असून त्यात गुरूचा प्रकाश रोखण्याची क्षमता आहे. त्यामुळे सावलीसारखे दृश्य दिसते. युरोपा गुरूसमोरून तीन वेळा तरी जा....................... .......................... ......................... ........................ ............................. http://www.mpscacademy.com/2016/11/ca13nov2016.html

* भारताच्या राज्यघटनेत कलम ३६ ते कलम ५१ मध्ये राज्य धोरणांची मार्गदर्शक तत्वे देण्यात आली आहेत.
* डॉ. आंबेडकर यांच्या मते ही तत्वे घटनेची नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्ये आहेत.
* ही तत्वे न्यायप्रविष्ठ नाहीत. सरकारने त्यांचे पालन न केल्यास न्यायालयात त्यांच्याविरुद्ध दाद मागता येत नाही.

कलम ३६ : व्याख्या .
या भागात संदर्भानुसार अन्यथा आवश्यक नसेल तर , " राज्य " या शब्दाला भाग तीन मध्ये असलेलाच अर्थ आहे .

कलम ३७ : या भागात अंतर्भूत असलेली तत्त्वे लागू करणे .
या भागात अंतर्भूत असलेल्या तरतुदी कोणत्याही न्यायालयाकरवी अंमलबजावणीयोग्य असणार नाहीत , पण तरीसुद्धा त्यात घालून दिलेली तत्त्वे देशाच्या शासन व्यवहा..................... .............................. ......................... ......................... http://www.mpscacademy.com/2016/02/directive-principles-in-indian-constitution.html

न्यूझीलंडला भूकंपाचा धक्का
०१. न्यूझीलंडला रविवारी ७.८ रिश्टर स्केल भूकंपाचा धक्का बसला असून अमेरिकेच्या भूवैज्ञानिक संस्थेने त्सुनामीचा इशारा दिला आहे. त्यामुळे न्यूझीलंडच्या काही भागांतील वीज आणि भ्रमणध्वनी सेवा खंडित झाली आहे.

०२. ख्राईस्टचर्चपासून ९० किमी अंतरावरील भागाला या भूकंपामुळे तडाखा बसला आहे. पाच वर्षांपूर्वी फेब्रुवारी २०११ मध्ये न्यूझीलंडला ६.३ रिश्टर स्केलचा भूकंपाचा धक्का बसला होता. त्यात १८५ जणांचा मृत्यू झाला होता.

०३.रविवारी झालेल्या भूकंपाची तीव्र................. .................. ................... .................. ................... http://www.mpscacademy.com/2016/11/ca15nov2016.html

कायद्याच्या प्रवास
०१. एकोणिसाव्या शतकाच्या शेवटी, भारतीय विचारवंत जेव्हा ‘भारतातल्या शिक्षणाचा विचार’ करायला लागले तेव्हापासून ही जबाबदारी सरकारनेच घ्यायला हवी असं आग्रहानं पुनः पुन्हा मांडलं गेलं. महात्मा ज्योतिबा फुले, गोपाळ कृष्ण गोखले, नंतर आंबेडकर आणि गांधीजी सर्वांनीच वंचितांच्या शिक्षणाची जबाबदारी सरकारनं घ्यायला हवी ही मागणी केली. बडोदा राजे सयाजीराव आणि कोल्हापूर संस्थानात शाहू महाराजांनी आपापल्या राज्यात प्राथमिक शिक्षण सक्तीचे व मोफत करण्याचे प्रयत्नही केले.

०२. भारत स्वतंत्र झाल्यावर तरी ह्या मुद्याला महत्त्व मिळेल अशी आशा होती. परंतु तसे झाले नाही. भारतीय घटनेत ‘घटनेची अंमलबजावणी झाल्यावर दहा वर्षात शासनाने सर्व बालकांना १४ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत सक्तीच्या व मोफत शिक्ष.............. ...................... ...................... ........................ http://www.mpscacademy.com/2016/02/free-and-compulsary-education-in-india.html

अंटार्क्टिकावरील उल्कापाषाणांचा शोध पुन्हा सुरू
०१. नासाने अंटार्क्टिकावरील उल्कापाषाणांचा शोध पुन्हा सुरू केला असून त्यामुळे सौरमालेतील पूर्वीच्या निर्माण घटकांचा अभ्यास शक्य होणार आहे. मंगळ व चंद्र यांच्याबाबतच्या अनेक प्रश्नांना यातून उत्तरे मिळणार आहेत.

०२. नासाच्या नॅशनल सायन्स फाउंडेशन व स्मिथसॉनियन इन्स्टिटय़ूशन या संस्थांनी अलीकडेच अंटार्क्टिकातील उल्कापाषाणांचे संशोधन करण्याचा भागीदारी करार केला असून त्याला अंटार्क्टिक सर्च फॉर मीटिऑराइट्स प्रोग्रॅम असे नाव देण्यात आले आहे. नवीन करारावर स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्यामुळे आता १९८० च्या जुन्या कराराची जागा नवीन करार घेणार आहे.

०३. अमेरिकेने अंटार्क्टिकातील उल्कापाषाणांचा अभ्यास १९७६ मध्ये अ‍ॅन्समेट या कार्यक्रमात सुरू केला. त्यात २३ हजार उल्कापाषाण जमवण्यात आले व नंतर हे नमुना उल्कापाषाण संख्यने वाढत गेले.

०४. चंद्र, मंगळ, लघुग्रह यांचा अभ्यास यातून शक्य होणार आहे. पहिले उल्कापाषाण शोधले गेले ते चंद्र व.............. ...................... .................. ................. ................... ................... .http://www.mpscacademy.com/2016/11/ca16And17nov2016.html

०१. भारतीय निवडणूक आयोग ही भारतातील स्वायत्त, कायमस्वरूपी घटनात्मक अधिकार असलेली संस्था आहे. भारतातील लोकसभा, विधानसभेसह सर्व निवडणुका पारदर्शकतेने घेण्याची जबाबदारी या संस्थेवर आहे.

०२. २५ जानेवारी १९५० रोजी भारतीय निवडणूक आयोगाची स्थापना झाली. तेव्हापासून दर पाच वर्षांनी किंवा त्याआधी लोकशाही प्रक्रियेनुसार निवडणूक आयोगाच्या देखरेखीखाली भारतात निवडणुका होत आहेत. संसदीय, राज्य विधानसभा आणि राष्ट्रपतीपदाची निवडणूक निवडणूक आयोगाची देखरेख आणि नियंत्रणाखाली पार पडते.

०३. भारतीय संविधानाच्या कलम ३२४ अनुसार तिची स्थापना होते व तीन निवडणूक आयुक्त हे निवडणूक आयोगाचे सर्वात महत्त्वपूर्ण स्तंभ असतात. भारतीय निवडणूक आयुक्तांची नेमणूक राष्ट्रपती करतात व त्यांना पदावरून हटवणे अवघड असते. भारतीय संसद एखाद्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीप्रमाणेच महाभियोग प्रक्रियेद्वारेच निवडणूक आयुक्तांना हटवू शकते.

०४. १९८८पर्यंत मुख्य निवडणूक आयुक्त निवडणूक आयोगाचे सर्वेसर्वा होते. मात्र १६ ऑक्टोंबर १९८९ मध्ये केंद्र सरकारने पेरीशास्त्री यांच्या कार्यकाळात निवडणूक आयोग बहुसदस्यीय करण्याच्या दिशेने पहिले पाऊल उचलताना दोन अतिरिक्त नि....................... .......................... ......................... ......................... ...................... http://www.mpscacademy.com/2016/02/election-commision-of-india.html

०१. भारताचे पहिले निवडणूक आयुक्त – सुकुमार सेन (२१ मार्च १९५० ते १९ डिसेंबर १९५८)
सुकुमार सेन हे भारताचे पहिले निवडणूक आयुक्त होते. त्यांच्या नेतृत्वाखाली भारतीय निवडणूक आयोगाने स्वतंत्र भारताच्या इतिहासातील पहिल्या दोन निवडणुका (१९५२ आणि १९५७) यशस्वीपणे घेऊन दाखवल्या. त्यांनी नेपाळ आणि सुदानमध्येही पहिले निवडणूक आयुक्त म्हणून काम पाहिले. १९२१ मध्ये ते भारतीय नागरी सेवेत (ICS) दाखल झाले. १९४७मध्ये त्यांचा पश्चिम बंगालच्या मुख्य सचिवपदी निवड झाली. त्यानंतर भारताच्या मुख्य निवडणूक आयुक्तपदी त्यांची निवड झाली. सुकुमार सेन यांनी बरद्वान विद्यापीठाचे कुलगुरू म्हणूनही काही दिवस काम पाहिले होते. इतिहास अभ्यासक राम चंद्र गुहा यांच्या मते सेन हे भारतीय लोकशाहीचे ‘सुप्त-..................... ............... ...................... .................. .................... .................... http://www.mpscacademy.com/2016/02/chief-election-commisioners-of-india.html