በአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ዘርፍ ትልቅ መነጋገሪያ የሆነው የቻይናው Kimi-K3 በFrontend Code Arena የ1679 ነጥቦችን በማግኘት በአንደኛ ደረጃ ላይ ተቀምጧል! ይህም በዘርፉ ቀዳሚ የነበረውን Claude Fable 5 እንዲያልፍ አስችሎታል።

​ይህ ስኬት በጣም አስደናቂ ነው፤ ምክንያቱም ከቀዳሚው ስሪት (Kimi-K2.6) በ17 ደረጃዎች ከፍ በማለት (ከ18ኛ ወደ 1ኛ) በታሪካዊ ፍጥነት ነው መድረስ የቻለው።

​Kimi-K3 በየትኞቹ ዘርፎች ጎልቶ ታየ?

በ Frontend ዘርፍ ከተከፋፈሉ 7 ዋና ዋና ክፍሎች መካከል በ6ቱ ማለትም፡
✅ Brand & Marketing
✅ Reference-Based Design
✅ Data & Analytics
✅ Consumer Product
✅ Simulations
✅ Content Creation Tools
በነዚህ ዘርፎች አንደኛ ሆኗል። በGaming ዘርፍ ደግሞ ሁለተኛ ደረጃን ይዟል።

​ይህንን ዘመናዊ AI ሞዴል እየጠበቅን ላለን የቴክኖሎጂ አፍቃሪዎች በሙሉ፣ የሞዴሉ ሙሉ ክብደት (full model weights) በፊታችን ጁላይ 27 ይፋ እንደሚደረግ ተገልጿል።

ሞዴሉን ለመሞከር ኮሜንት ላይ ⬇️

​ለMoonshot AI ቡድን ለዚህ ትልቅ ምዕራፍ እንኳን ደስ አላችሁ እንላለን! 👏

​ይህ AI ሞዴል በቴክኖሎጂው ዘርፍ ምን አይነት ለውጥ ያመጣል ብለው ያስባሉ? ሃሳባችሁን ኮሜንት ላይ አጋሩን። 👇
​#AI #TechNews #KimiK3 #MoonshotAI

ከ AI ምርጥ ምላሽ ማግኘት ይፈልጋሉ? ሚስጥሩ "Prompt Engineering" ላይ ነው። 🤖

​በቀላል አነጋገር፦ ጥሩ ጥያቄ መጠየቅ = ምርጥ ውጤት ያስገኛል።

​ግልጽ የሆነ መመሪያ ለ AI መስጠት ጊዜዎን ይቆጥባል፤ ስራችንን ጥራት ያለውና የምንፈልገውን ውጤት እንድናገኝ ያደርገናል። የሚስጠንን የ Token መጠንን በአግባቡ እንድንጠቀምም ያስችለናል።

ታዋቂ ከሆኑ የ Prompt ዘዴዎች ውስጥ Zero-Shot Learning ምን እንደሆነ እና እንዴት እንደሚሰራ በምስሉ ላይ አስቀምጫለሁ!

ይ ቀ ጥ ላ ል ...

የAI ሞዴሉን ምላሽ ኮሜንት ላይ ተመልከቱ ⬇️

ከ AI ምርጥ ምላሽ ማግኘት ይፈልጋሉ? ሚስጥሩ "Prompt Engineering" ላይ ነው። 🤖

​በቀላል አነጋገር፦ ጥሩ ጥያቄ መጠየቅ = ምርጥ ውጤት ያስገኛል።

​ግልጽ የሆነ መመሪያ ለ AI መስጠት ጊዜዎን ይቆጥባል፤ ስራችንን ጥራት ያለውና የምንፈልገውን ውጤት እንድናገኝ ያደርገናል። የሚስጠንን የ Token መጠንን በአግባቡ እንድንጠቀምም ያስችለናል።

ታዋቂ ከሆኑ የ Prompt ዘዴዎች ውስጥ Few-Shot Learning ምን እንደሆነ እና እንዴት እንደሚሰራ በምስሉ ላይ አስቀምጫለሁ!

ክፍል 3 ይ ቀ ጥ ላ ል

የAI ሞዴሉን ምላሽ ኮሜንት ላይ ተመልከቱ ⬇️

1️⃣. ኪሚ (Kimi)የቻይናው ‹Moonshot AI› ኩባንያ የፈጠረው እና በAlibaba እና በቴንሰንት (Tencent) የተደገፈው የኪሚ ሞዴል፣ በቅርቡ የለቀቀው Kimi K3 የተሰኘው እጅግ ግዙፍ (2.8 ትሪሊዮን ፓራሜትር ያለው) ሞዴል አለምን አነጋግሯል። በተለይም ረጅም ጽሑፎችን በጥልቀት በመረዳት፣ ኮድ በመጻፍ እና ውስብስብ ችግሮችን በመፍታት ከአሜሪካዎቹ GPT-5.5 እና Claude Opus ጋር ተፎካካሪ መሆኑ ተረጋግጧል።

2️⃣. ጂኤልኤም (GLM)በዚፑ (Zhipu) አማካኝነት የተለቀቀው GLM-5.2 ሞዴል፣ ከአሜሪካውያን ምርጥ ሞዴሎች በስድስት እጥፍ በሚያንስ ወጪ በተመሳሳይ ፍጥነት መስራት በመቻሉ በተለይም ፕሮግራመሮች ዘንድ ከፍተኛ ተመራጭ ሆኗል።

3️⃣. የአሊባባው Qwen ቡድን በየጊዜው የሚያሻሽላቸው ሞዴሎች (እንደ Qwen 3.7 Max እና አሁን በከፊል የተለቀቀው Qwen 3.8 ) በዓለም አቀፍ ደረጃ በገንቢዎች (Developers) ዘንድ ተወዳጅ ናቸው። ጽሑፍን፣ ምስልን፣ ድምፅን እና ስክሪንን ጭምር መረዳት የሚችሉበት ሁለገብ (Multimodal) አቅም ስላላቸው፣ በአለም አቀፍ መድረኮች ላይ ከፍተኛ ሳምንታዊ አጠቃቀም አላቸው።

እነዚህን ሞዴሎች ተጠቅማችሁ የምታወቁ እንዴት አያችኋቸው? ⬇️
kimi Qewen GLM

ያቋረጥኩትን የስፖኒሽ ቋንቋ ዳግም እጀምራለሁ!
España gana la Copa Mundial de la #FIFA2026 🏆

ዋው ይመቻችሁ!😍

አርጀንቲ ሜሲ አላት እንጂ ኳስ እንደሌላት በደንብ አስተምራችሁልናል! አበቃ 🚫

በስፔን አሸናፊነት የተጠናቀቀው እና ብዙ ትችቶች እንዲሁም ትእይነቶችን ያሳየው የ FIFA 2026 አለም ዋንጫ በታሪኩ ከፍተኛ የሰው ሰራሽ አስተዋፅኦ (AI) ቴክኖሎጂዎች ተግባራዊ የተደረገበት ውድድር ሆኖ አልፏል። ፊፋ (FIFA) ከዋና የቴክኖሎጂ አጋሩ Lenovo ጋር በመሆን ስፖርቱን ወደ አዲስ የቴክኖሎጂ ምዕራፍ ያሸጋገሩ በርካታ የAI ፈጠራዎችን በስታዲየሞች ውስጥ በስፋት ስራ ላይ አውሎ ነበር።

በጨዋታ ሜዳ ላይ የተተገበረው እጅግ ዘመናዊው የከፊል-ራስ-ገዝ ኦፍሳይድ ቴክኖሎጂ (SAOT) ከዋና ዋናዎቹ ትእይነቶች መካከል አንዱ ነበር። በስታዲየሙ የተገጠሙ 12 ልዩ ካሜራዎች የእያንዳንዱን ተጫዋች 29 የሰውነት ነጥቦች በሰከንድ 50 ጊዜ እየተከታተሉ፣ በኳሷ ውስጥ ካለው የንክኪ ሴንሰር (IMU) ጋር በማጣመር የኦፍሳይድ ውሳኔዎችን በሰከንዶች ውስጥ ለዳኞች አሳውቀዋል።

በተጨማሪም የ1,248 ተጫዋቾች የሰውነት ቅርጽ አስቀድሞ ወደ 3D አምሳያ (Avatar) የተቀየረ በመሆኑ፣ በተጨናነቁ የአጨዋወት ቅጽበቶች ላይ እንኳን የትኛው የሰውነት ክፍል ወደ ጎል እንደቀረበ AIው በትክክል እንዲለይና ለተመልካች ግልጽ የ3D አኒሜሽን እንዲያሳይ ረድቷል። ዳኞች ላይ የተገጠሙ የሰውነት ላይ ካሜራዎች የሚቀርጹትን የሚንቀጠቀጥ ምስል AIው በሰከንድ ቆጠራ ውስጥ እያረመ (Video Stabilization) እይታውን እስከ 50% ማረጋጋቱም ሌላው አስደናቂ እምርታ ነበር referee view ስናይ የነበረውም በዚህ ቴክኖሎጂ አማካኝነትም ነበር።

በስልጠናውና በትግበራው በኩል ደግሞ 'FIFA AI Pro' የተባለው የጄነሬቲቭ AI የዕውቀት ረዳት ለሁሉም አገራት የዳታ እኩልነትን ፈጥሯል። አሰልጣኞች እና የቪዲዮ ተንታኞች በተፈጥሮአዊ ቋንቋቸው (በ15 የተለያዩ ቋንቋዎች) ጥያቄዎችን በመጠየቅ የተቃራኒ ቡድንን አሰላለፍ፣ የተከላካይ ስልት እና የጨዋታ አዝማሚያዎችን በሰከንዶች ውስጥ እንዲያገኙ አስችሏቸዋል።

በስታዲየም አስተዳደር በኩልም 'AI Command Center' የደጋፊዎችን መጨናነቅ፣ የትራፊክ ፍሰት እና የደህንነት ሁኔታዎችን በአንድ ላይ በመተንተን ኦፕሬሽኑን የመራ ሲሆን፣ በአሜሪካ የሚገኙ ስታዲየሞች ደግሞ ደጋፊዎች በሰነድ ቲኬት ፋንታ በAI የፊት ገጽታ መለያ (Facial Recognition) ብቻ በፍጥነት እንዲገቡ አድርገዋል።

ይህ ሁሉ ዘመናዊ አሰራር ግን ካለ ትችት አላለፈም። የቴክኖሎጂው ከልክ በላይ ጣልቃ መግባት የስፖርቱን ተፈጥሯዊ ስሜትና ውበት ያጠፋዋል የሚሉ በርካታ ትችቶች የተሰነዘሩ ሲሆን፣ በተለይም ጥቃቅን የኦፍሳይድ ውሳኔዎች እና የፊት ገጽታ መለያ (Facial Recognition) አጠቃቀም ላይ የደጋፊዎችን ግላዊነት (Privacy) በተመለከተ ከፍተኛ ክርክሮች ተነስተው ነበር።

ይሁን እንጂ ፊፋ ተጫዋቾችንና ዳኞችን ከማህበራዊ ሚዲያ የዘረኝነትና የጥላቻ ጥቃቶች ለመጠበቅ የተጠቀመበት 'SMPS' የተባለው የAI ሲስተም ከ53 ሚሊዮን በላይ መልዕክቶችን በመፈተሽ ከ7 ሚሊዮን በላይ አደገኛ ልጥፎችን ማስወገድ መቻሉ እንደ ትልቅ ስኬት ተወስዷል። በአጠቃላይ የ2026ቱ የዓለም ዋንጫ የቴክኖሎጂ እና የስፖርት ውህደት ወደፊት ወዴት እንደሚያመራ ትልቅ ማሳያ ሆኖ አልፏል።

በአለም ዋንጫው ላይ የትኛው ቴክኖሎጂ በጣም አሪፍ ነበር? የሰው ሰራሽ አስተውሎት የዓለም ዋንጫውን አድምቆታል ወይስ አደብዝዞታል? ⬇️

ይህ መረጃ ከተመቻችሁ ለጓደኞቻችሁ ሼር🔃
#FIFA2026 #WorldCup #AITechnology #FootballTech #Lenovo #VAR

የቻይና አዲስ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ሞዴል እጅግ ከፍተኛ የሆነ የተጠቃሚዎች ፍላጎት ማስተናገድ ባለመቻሉ አዳዲስ ምዝገባዎችን አቆመ
​
የቻይናው ቴክኖሎጂ ኩባንያ «ሙንሾት ኤአይ» (Moonshot AI) በቅርቡ ይፋ ያደረገው እና በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ መነቃቃትን የፈጠረው «ኪሚ ኬ3» (Kimi K3) የተባለ ሀይለኛ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ሞዴል፣ የሰዎች ፍላጎት ከአቅም በላይ በመጨመሩ ምክንያት አዳዲስ ምዝገባዎችን በጊዜያዊነት ማቋረጡን አስታወቀ።
​
በቤጂንግ የሚገኘው ኩባንያው እንዳስታወቀው፣ ባለፉት 48 ሰዓታት ውስጥ የታየው ከፍተኛ የደንበኞች ፍሰት የኩባንያውን የኮምፒውቲንግ አቅም (Computing Capacity) ወሰን በመድረሱ አዳዲስ ተመዝጋቢዎችን ማስተናገድ አስቸጋሪ ሆኗል።

ኩባንያው አሁን ላይ ቅድሚያ የሚሰጠው ነባር ተመዝጋቢዎችን ለአገልግሎት ክፍተት በማጋለጥ እንዳይረበሹ መሆኑን ገልጾ፣ የአገልጋይ አቅሙን ፈጣን በሆነ መንገድ በማሳደግ ላይ እንደሚገኝ እና አዳዲስ የምዝገባ ዕድሎችን ከፍቶ እንደሚያስተናግድ አሳውቋል።

የሞከራችሁት ሞዴሉን እንዴት አያችሁት?⬇️

Stay Connected 🥰

መልካም ዜና😍

ለሳምንታት ተቋርጦ የነበረው የ #EthioCoders የኮርስ ምዝገባ ዛሬ Application መቀበል ጀምሯል።

በመዘጋቱ ምክንያት ስትቸገሩ የቆያችሁና እና መከፈቱን ስትጠባበቁ ለነበራችሁ ይህ መልካም ዜና በመሆኑ ዛሬውኑ በዚህ ሊንክ መጀመር ትችላላችሁ EthioCoder

⚠️ ጠቃሚ ማሳሰቢያ ለEthioCodars የኮርስ ተሳታፊዎች!

​የኮርስ ምዝገባ ስርዓታችን ሙሉ በሙሉ ተስተካክሎ በመስራት ላይ ይገኛል። ይሁን እንጂ አንዳንዶቻችሁ አሁንም "Application Pending" የሚል መልእክት እያያችሁ እንደሆነ እየገለጻችሁልን ይገኛል።

​ምክንያቱ ምንድን ነው?
ብራውዘሮች (Browsers) ቀደም ሲል የነበረውን መረጃ (Cache) በመያዛቸው፣ አዲሱን የሲስተም ማሻሻያ መቀበል ሳይችሉ ሲቀር የሚከሰት ነው ፤ ችግሩ ከሲስተሙ ሳይሆን ከብራውዘራችን የማስታወስ ችሎታ ጋር የተያያዘ ነው።

​እንዴት ይስተካከል?
የምትጠቀሙበትን ብራውዘር Cache እና Cookies በማጽዳት (Clear በማድረግ) ወይም ሳይቱን በድጋሚ (Hard Refresh) በማድረግ ችግሩን በቀላሉ መፍታት ትችላላችሁ።

​ለበለጠ ግንዛቤ ከዚህ በታች የተያያዘውን የምስል መመሪያ በመከተል ብራውዘራችሁን አጽዱ፤ ችግሩ ወዲያውኑ ይስተካከላል!

ከዚህ በፊት ታይቶ የማይታወቅ: የኦፕንኤአይ (OpenAI) ሰው ሰራሽ አስተውሎት ሞዴሎች በራሳቸው ሌላ ኩባንያ መጥለፋቸውን አስታወቁ

የ OpenAI ዋና ስራ አስፈጻሚ ሳም አልትማን ፣ በጣም የላቁ ሁለት የሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) ሞዴሎቹ ቁጥጥር ከሚደረግበት የሙከራ አካባቢ አምልጠው ሌላ የቴክኖሎጂ ኩባንያ መጥለፋቸው ታወቀ።

ኩባንያው ማክሰኞ ዕለት እንደገለጸው፣ ይህ “ ከዚህ በፊት ታይቶ የማይታወቅ የሳይበር ጥቃት ክስተት” የተከሰተው የሞዴሎቹን የሳይበር አቅም ለመፈተሽ በተደረገ የውስጥ ሙከራ ወቅት ነው።

በአዲሱ የ GPT 5.6 Sol እና እስካሁን ይፋ ባልሆነ ይበልጥ ኃይለኛ ሞዴል የሚመራው ራሱን የቻለ (autonomous) አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ወኪል (agent) ከሙከራ አካባቢው አምልጦ ወደ ኢንተርኔት አለሙ በመውጣት የ Hugging Face ሰርቨሮችን መድረስ ችለዋል። ይህንን ለማድረግም የተሰረቁ የመግቢያ መረጃዎችን (login details) መጠቀማቸውን እና ከዚህ ቀደም የማይታወቅ የደህንነት ግድፈት (security flaw) ማግኘቱን ኩባንያው ገልጿል።

የ Hugging Face ተባባሪ መስራች ክሌመንት ዴላንግ (Clement Delangue) ጥቃቱ የደረሰው ከዋና ዋናዎቹ የላቦራቶሪዎች ውስጥ በአንዱ እንደሆነ ጥርጣሬ እንደነበራቸው ገልጸው፣ የኦፕንአይ ድርጊት ሆነ ተብሎ የታሰበ የክፉ አድራጎት ዓላማ ያለው እንዳልሆነ እንደሚያምኑ ተናግረዋል።

“ይህ ሁሉ በራሳቸው በኤጀንት ሞዴሎቹ መፈጸሙ በጣም የሚያስገርም ነው!” ሲሉ የገለጹት ክሌመንት፣ይህ ጥቃት “በዓይነቱ የመጀመሪያው ክስተት ሊሆን ይችላል” ብለዋል።

የዩናይትድ ስቴትስ ቴክሳስ ግዛት የምክር ቤት አባል የሆኑት ግሬግ ካሳር፣ ክስተቱን “አስደንጋጭ” ሲሉ ገልጸውታል።

“አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ደህንነታችንን የሚጠብቅ እውነተኛ ደንብ ሳይኖር በከፍተኛ ፍጥነት እያደገ ነው” በማለት አስጠንቅቀዋል። በ ኤአይ ደህንነት ዙሪአ ዓለም አቀፍ ትብብር እንዲኖር ጥሪ አቅርብዋል።

ይህ ሪፓርት ይፋ የተደረገው ፣ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እጅግ የላቁ የሰው ሰራሽ አስተውሎት ስርዓቶች ለህዝብ ከመለቀቃቸው በፊት ብሄራዊ የደህንነት ስጋቶቻቸውን የሚገመግም ማዕቀፍ የሚፈጥር አስፈፃሚ ትዕዛዝ ከፈረሙ ከጥቂት ሳምንታት በኋላ ነው።

የቴክኖሎጂ ባለሙያዎች በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ አማካኝነት ስለሚፈጸሙ የሳይበር ጥቃቶች እና ሞዴሎች ከሰው ቁጥጥር ውጭ ስለመውጣታቸው በተደጋጋሚ ማስጠንቀቂያዎችን ሲሰጡ ቆይተዋል።

ጎበዝ ህልውናችን አደጋ ላይ ነው! ይህን ዜና እንዴት አያችሁት ፤ ምንስ ተረዳችሁ?

አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI)፣ ክላውድ ኮምፒውቲንግ እና ዲጂታል ትራንስፎርሜሽን በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ እመርታ እያሳዩ እየሄዱ ሲሆን ፣ የሳይበር አደጋዎችም ይበልጥ እየተወሳሰቡ እና እየተስፋፉ መጥተዋል።

​በመሆኑም አሁን ላይ ጥንቃቄ ማድረግ አለብን ፤ ራሳችንንም ሆነ ድርጅታችንን ከሳይበር ጥቃት እንዴት ልንጠብቅ እና ልንከላከል እንችላለን የሚለውን አጥብቀን ልናስብበት ይገባል! የሳይበር ደህንነት (Cybersecurity) ክህሎት ለዚህ ወሳኝ መፍትሄ ነው።

በዚህ ዘርፍ የሚሰማራ የሰው ሀይልም ተፈላጊነቱ አጠያያቂ አይደለም!

🛑 የባንክ ፒን (PIN) እና የይለፍ ቃል፡ ሊያነቡት የሚገባ እጅግ ወሳኝ የዲጂታል ደህንነት መረጃ!
ቀላል የሚመስለው እና በቀላሉ ልንረሳው ስለማንችል የምንጠቀመው ባለ 4 አሃዝ ፒን (PIN) ምን ያህል አደገኛ ሊሆን እንደሚችል አስበን እናውቃለን?

ከ 0000 እስከ 9999 ያሉት አጠቃላይ የቁጥር አማራጮች 10,000 ብቻ ናቸው። የሳይበር ጠላፊዎች የሚጠቀሙባቸው ዘመናዊ የኮምፒውተር ሶፍትዌሮች (Brute Force Attack) እነዚህን ጥቂት አማራጮች በሰከንዶች ውስጥ በመፈተሽ ሊሰብሯቸው ይችላሉ። ይህ ማለት 4 ዲጂት ኮድ ስንጠቀም አደጋ ውስጥ ነን ማለት ነው።

🤔 ታዲያ ይህ ከሆነ ባንኮች እና ድርጅቶች ለምን ባለ 4 አሃዝ ፒን እንድንጠቀም ያደርጉናል?
ባንኮች ይህንን ቁጥር እንዲጠቀሙ የሚፈቅዱት ለከፍተኛ ደህንነታቸው ሲሉ ሳይሆን ለተጠቃሚ ምቾት (Usability) ብለው ነው። ሆኖም ግን ከጀርባ የሚከተሉትን ጠንካራ የደህንነት ግድግዳዎች ይጠቀማሉ፦

የሙከራ ገደብ (Rate Limiting / Lockout): ፒኑን ከ 3 እስከ 5 ጊዜ በላይ ከተሳሳቱ አካውንቱ በራሱ ይዘጋል። ይህ ደግሞ ጠላፊዎች በኮምፒውተር አማካኝነት 10,000ውንም ቁጥር በአንድ ጊዜ እንዳይሞክሩ አግዶ ይይዛል።

ተጨማሪ ማረጋገጫ (OTP / 2FA): ባንክ ውስጥ ገንዘብ ሲያስተላልፉ ከሞባይልዎ የሚመጣውን የአጭር ጊዜ ኮድ (OTP) ሳያካትቱ ፒኑ ብቻውን ምንም ስራ አይሰራም።

🛡️ ራሳችንን እንዴት እንጠብቅ?

የተለያዩ ኮዶችን መጠቀም፡ ለሁሉም አካውንቶቻችን አንድ አይነት ባለ 4 አሃዝ ፒን ከመጠቀም መቆጠብ ፤ ተመሳሳይ ፒን እና ፓስወርድ በተጠቀምን ቁጥር ለሳይበር ጥቃት የመጋለጥ እድላችን እየጨመረ ይሄዳል።

ረዘም ያሉ የይለፍ ቃሎችን ተጠቀሙ፡ የማህበራዊ ሚዲያ እና የኢሜል አካውንታችሁ ላይ ቁጥሮችን ብቻ ሳይሆን ፊደላትን እና ምልክቶችን በማቀላቀል ረዘም ያለ የይለፍ ቃል አድርጉ። ይህን ካደርግን የመጠልፍ እድላችንን እናጠባለን።

ባዮሜትሪክ (Biometrics) ተጠቀሙ፡ የጣት አሻራ (Fingerprint) ወይም የፊት መለያ (Face ID) መጠቀም ተጨማሪ እና አስተማማኝ የደህንነት ሽፋን ይሰጣችኋል።

ዲጂታል ህይወታችሁን ከሳይበር አደጋዎች ጠብቁ! 🔒💻

#CyberSecurity #TechTips #DigitalSafety #MiftahTech #Ethiopia

ዛሬ ስለአንድ አደገኛ እና በፍጥነት እየተስፋፋ ስለመጣ የቴክኖሎጂ ክስተት – ዲፕፌክ (Deepfake) እና ከወትሮው ሐሰተኛ ዜና (Fake News) ጋር ስላለው ልዩነት እናወራለን።
​
ዲፕፌክ (Deepfake) ምንድን ነው?
​«ዲፕፌክ» ማለት በአርተፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ቴክኖሎጂ የሚዘጋጅ የሐሰት ቪዲዮ፣ ድምጽ ወይም ፎቶ ነው። በቀላል አነጋገር፤ በእውነት ያልተደረገ ወይም ያልተነገረ ነገር ግን እጅግ በተቀናጀ ቴክኖሎጂ እንደ እውነት ተደርጎ የሚቀርብ ማሽን ሰራሽ ምስል ወይም ድምጽ ማለት ነው።

ቴክኖሎጂው ሁለት ዋና ዋና መንገዶች አሉት። አንደኛው የፊት ቅያሬ (Face Swap) ሲሆን፣ አንድ ታዋቂ ሰው ፈጽሞ ያላደረገውን ነገር ሲያደርግ የሚያሳይ ቪዲዮ በኮምፒዩተር ይዘጋጃል። በዚህ ጊዜ ፊቱም ድምጹም የእሱ ቢሆንም፣ ፈጽሞ ያንን አላደረገም። ሁለተኛው ደግሞ የድምጽ ቅጂ (Voice Cloning) ሲሆን፣ የሰውን ድምጽ ንግግር በጥቂት ሰከንዶች ብቻ በማዳመጥ/ በመኮረጅ ያ ሰው በህይወት የሌለውን ወይም በጭራሽ ያልተናገረውን ነገር በራሱ ድምጽ እንዲናገር አድርጎ ማቀናበር ይቻላል።
​
ከሐሰተኛ ዜና (Fake News) በምን ይለያል?
​ብዙ ሰዎች ዲፕፌክን እና ሐሰተኛ ዜናን አንድ አድርገው ያስባሉ፤ ነገር ግን ትልቅ ልዩነት አላቸው። ሐሰተኛ ዜና (Fake News) አብዛኛውን ጊዜ በጽሁፍ፣ በወሬ ወይም በተራ ፎቶ የሚሰራጭ ሐሰተኛ መረጃ ሲሆን፦ "እነከሌ ይህንን ተናገሩ" እያለ በጽሁፍ ይነገራል።

​በሌላ በኩል ዲፕፌክ (Deepfake) ከዚህ በላይ የሄደ ነው። ማስተባበያ የማይሰጥበት ደረጃ ለማድረስ የሰዎችን ፊት እና ድምጽ ራሱ በማቀናበር ዓይንህ እያየ እውነት አስመስሎ የሚያቀርብ የከፍተኛ ቴክኖሎጂ ማታለያ ነው። በአጭሩ፤ ሐሰተኛ ዜና የሐሰቱ መልእክት ሲሆን፣ ዲፕፌክ ደግሞ ያንን ሐሰት እውነት ለማስመሰል የሚጠቀሙበት የቪዲዮ እና የድምጽ ማታለያ መሳሪያ ነው።

በሌላ መልኩ እና በግልጽ ቋንቋ ቴክኖሎጂ በጣም እያደገ ሲመጣ deep fake'ን መለየት የሚቻለው በስሜት ህዋሳችን ሳይሆን በረቀቀ መሳሪያ ብቻ ነው።

​ቴክኖሎጂው እየተሻሻለ ሲመጣ ማየት እና መስማት ብቻውን እውነት መሆኑን ለማመን አያስደፍርም። ስለዚህ በማህበራዊ ሚዲያ የምናያቸውን ነገሮች ሁሉ ከማጋራታችን በፊት በንቃት እንመርምር!

ለምሳሌ ከታች ያያዝኩት ምስል AI ሰራሽ ሲሆን እንዴት ሚዲያዎች እንደተጠቀሙበት ተመልከቱ

​ይህ መረጃ ጠቃሚ ሆኖ ካገኛችሁት ሼር (Share) በማድረግ ለሌሎች ግንዛቤ እንፍጠር

🌐 ዲጂታል ማርኬቲንግ በነፃ ለመማር ለምትፈልጉ ሁሉ ተመራጭ ኮርስ!

100% 🆓 ነው!
🎓 ኮርሱን ስትጨርሱ አለም አቀፍ እውቅና ያለው ሰርተፊኬት ታገኛላችሁ!

ኮርሱን ለመጀመር ⬇️
https://academy.hubspot.com/courses/digital-marketing

PHISHING

ነገረ ሳይበር ደህንነት (#Phishing) Part 03

ፊሺንግ (Phishing) ወይም የዲጂታል ማታለያ ወጥመድ፡ ምንነቱ፣ አደጋው እና እራሳችንን የምንጠብቅባቸው መንገዶች ፦

በአሁኑ ዲጂታል ዘመን የቴክኖሎጂ አጠቃቀማችን እየጨመረ በመጣ ቁጥር፣ የሳይበር ወንጀለኞች ሰዎችን ለማጭበርበር የሚጠቀሙባቸው ስልቶችም እጅግ ረቂቅ እየሆኑ መጥተዋል። ከእነዚህ የሳይበር ጥቃቶች መካከል በስፋትና በተደጋጋሚ የሚከሰተው ፊሺንግ (Phishing) ወይም የማታለያ ወጥመድ ይባላል። ፊሺንግ ማለት ዲጂታል ሌቦች እንደ ባንክ፣ የኢንተርኔት አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶች፣ ታዋቂ የንግድ ተቋማት ወይም የቅርብ ጓደኛ በመምሰል የሐሰት መልዕክቶችን የሚያሰራጩበት መንገድ ነው። ዋና ዓላማቸውም የተጠቃሚዎችን የልብ ትኩረት በመሳብ ወይም በማስፈራራት የእጅ ስልክ ቁጥርን፣ የባንክ ሚስጥራዊ ቁጥርን (PIN)፣ የሶሻል ሚዲያ የይለፍ ቃላትን (Password) ወይም የገንዘብ ማስተላለፊያ ማረጋገጫ ኮዶችን (OTP) ሰርቆ መውሰድ ነው። ይህንን ወጥመድ ልክ አንድ ዓሣ አጥማጅ መንጠቆው ላይ ትል አድርጎ ዓሣ እንደሚያጠምደው ሁሉ፣ እነሱም የሐሰት አሸናፊነት ማስታወቂያዎችን ወይም አስፈሪ ማስጠንቀቂያዎችን እንደ ማጥመጃ በመጠቀም ሰዎችን ያጠምዳሉ።

እነዚህ አጥማጆች መልዕክቶቻቸውን ለማድረስ የተለያዩ የዲጂታል መገናኛ ዘዴዎችን ይጠቀማሉ። በብዛት የሚታወቀውና ስልካችን ላይ የሚመጣው የኤስኤምኤስ (SMS) ማጭበርበር ሲሆን፣ "የባንክ አካውንትዎ ወይም የቴሌብር አካውንትዎ ተቆልፏል፤ አሁኑኑ በዚህ ሊንክ ገብተው ካላስተካከሉ አካውንትዎ ይዘጋል" የሚሉ መልዕክቶችን ይልካሉ። በሌላ በኩል ደግሞ በቴሌግራም፣ በፌስቡክና በዋትስአፕ ግሩፖች ላይ "ይህንን ሊንክ ተጭነው የነፃ ኢንተርኔት ወይም የነፃ የገንዘብ ስጦታ ያግኙ፣ ለሌሎች 50 ሰዎችም ያጋሩ" የሚሉ የሐሰት ማስታወቂያዎችን ያሰራጫሉ። ከዚህ በተጨማሪም በቀጥታ የስልክ ጥሪ በመደወል "ከባንክ ዋና መሥሪያ ቤት ወይም ከኢትዮ ቴሌኮም ቴክኒክ ክፍል ነው የምንደውለው፤ ሲስተም እየቀየርን ስለሆነ አሁን ስልክዎ ላይ የሚመጣውን 6 አሃዝ ኮድ ይንገሩን" በማለት ሰዎችን ግራ በማጋባት አካውንታቸውን ሙሉ በሙሉ ይቆጣጠሩታል።

ይህንን የዲጂታል ሌቦች ወጥመድ በቀላሉ ለይተን የምናውቅባቸው ጥቂት የአደጋ ምልክቶች (Red Flags) አሉ። የመጀመሪያው ምልክት 'አስቸኳይነት' ነው፤ ወንጀለኞቹ ቆም ብለን እንድንጠረጥርና እንድንመራመር ጊዜ አይሰጡንም። "አሁኑኑ ካላደረጉት አካውንትዎ ይዘጋል" በማለት እንድንደናገጥ ያደርጉናል። ሁለተኛው ምልክት ደግሞ የተሳሳቱና የተለወጡ ሊንኮች (URLs) ናቸው። ለምሳሌ የባንኩን ትክክለኛ ድረ-ገጽ ስም በትንሹ በመለወጥ (ከመደበኛው cbe. com. et ፋንታ cbe-bonus. com ወይም cbe-lottery. net በማድረግ) የሐሰት ገጽ ያዘጋጃሉ። ሌላው ትልቁ ምልክት፣ ሳይወዳደሩ ወይም ሳይሳተፉ "እጅግ ከፍተኛ የገንዘብ ወይም የዕቃ ስጦታ አሸነፉ" የሚሉ ከመጠን ያለፉና እውነት የማይመስሉ ማባበያዎች ናቸው።

እራሳችንን እና ንብረታችንን ከዚህ የፊሺንግ አደጋ ለመጠበቅ ሁልጊዜም ተግባራዊ ልናደርጋቸው የሚገቡ ወሳኝ መከላከያዎች አሉ። ከሁሉም በላይ በማንኛውም ሁኔታ ስልካችን ላይ የሚመጣን የባንክ ወይም የሶሻል ሚዲያ ማረጋገጫ ኮድ (OTP) ለባንክ ሠራተኛም ቢሆን በፍጹም አሳልፎ አለመስጠት ዋናው መከላከያ ነው። ባንኮችም ሆኑ ታዋቂ ድርጅቶች ደንበኞቻቸውን ሚስጥራዊ ቁጥር እንዲናገሩ በስልክ ወይም በቴክስት በፍጹም አይጠይቁም። በተጨማሪም የማናውቀው ሰው በቴሌግራም ወይም በኤስኤምኤስ የላከልንን ማንኛውንም ሊንክ (Link) ከመንካት መቆጠብ እና ጥርጣሬ ሲኖር ወደ ድርጅቶቹ ይፋዊ እና መደበኛ ስልክ ደውሎ ማረጋገጥ ተገቢ ነው። ዲጂታል ደህንነት የሚጀምረው በንቃትና ባለመቸኮል በመሆኑ፣ ማንኛውንም መልዕክት ስናይ ቆም ብለን ማስተዋል ከሳይበር ሌቦች ይጠብቀናል።

እስኪ በዚህ ወጥመድ ውስጥ ገብታችሁ የነበራችሁ ታሪካችሁን ሼር አድርጉን ? ሰዎች እንዲማሩበት መልካም ፈቃዳችሁ ከሆነ⬇️