#ساختمان_سلول_باکتری

Nucleoid

نوکلئوئید ناحیه‌ای از سیتوپلاسم باکتری است که کروموزوم باکتریایی در آن قرار دارد. برخلاف هسته یوکاریوتی، نوکلئوئید توسط غشای هسته‌ای احاطه نشده است؛ بنابراین DNA باکتری مستقیماً در محیط سیتوپلاسمی قرار دارد.

⚠️ البته نوکلئوئید یک ناحیه‌ی کاملاً بی‌ساختار نیست؛ DNA در آن به‌شدت سازمان‌دهی، فشرده و تحت کنترل توپولوژیک قرار گرفته است.

⸻

ساختمان کروموزوم باکتری

کروموزوم بسیاری از باکتری‌های شناخته‌شده یک مولکول DNA دو رشته‌ای و حلقوی (dsDNA, circular) است.

اما این ویژگی مطلق نیست و استثناهایی وجود دارند؛ بعضی باکتری‌ها می‌توانند کروموزوم خطی داشته باشند.

برای مثال:

Borrelia burgdorferi → کروموزوم خطی

بنابراین در سؤال تستی بهتر است به جای «تمام باکتری‌ها کروموزوم حلقوی دارند» بگوییم:

اکثر باکتری‌ها کروموزوم حلقوی دارند، اما استثناهای مهمی وجود دارد.

⸻

چرا DNA داخل نوکلئوئید به صورت فشرده است؟

طول DNA باکتری بسیار بیشتر از طول سلول است. برای مثال، کروموزوم E. coli حدود چند میلیون جفت‌باز دارد، در حالی که اندازه سلول تنها چند میکرومتر است.

بنابراین DNA باید به‌شدت Compact شود.

این فشرده‌سازی از طریق چند مکانیسم صورت می‌گیرد:

۱. Supercoiling

۲. DNA-binding proteins

۳. تشکیل حلقه‌ها و Domainهای DNA

⸻

سوپرکویلینگ DNA

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های نوکلئوئید، وجود DNA supercoiling است.

DNA معمولاً به شکل negative supercoiling در کروموزوم بسیاری از باکتری‌ها وجود دارد.

سوپرکویلینگ باعث می‌شود:

🔹 DNA متراکم‌تر شود
🔹 دسترسی به نواحی مختلف DNA تنظیم شود
🔹 همانندسازی و رونویسی بهتر کنترل شوند

⭐ نکته مهم ارشد:

Negative supercoiling باعث کاهش انرژی لازم برای باز شدن دو رشته DNA می‌شود و بنابراین می‌تواند دسترسی به DNA در فرآیندهایی مانند transcription و replication را تسهیل کند.

⸻

DNA Gyrase

یکی از مهم‌ترین آنزیم‌های توپولوژیک باکتری:

DNA gyrase

است.

DNA gyrase عضوی از خانواده Topoisomerase II است و با استفاده از ATP در ایجاد negative supercoils نقش دارد.

به طور ساده:

DNA gyrase + ATP → ایجاد negative supercoiling

این آنزیم همچنین در کنترل تنش‌های توپولوژیک ایجادشده هنگام همانندسازی و رونویسی نقش دارد.

نکته بالینی

DNA gyrase یکی از اهداف مهم Fluoroquinolones است.

بنابراین:

DNA gyrase → Target of fluoroquinolones

⸻

Topoisomerase

توپولوژی DNA توسط مجموعه‌ای از آنزیم‌ها تنظیم می‌شود.

Topoisomerase I

عمدتاً با ایجاد یک شکست موقت در یک رشته DNA، به Relaxation سوپرکویل‌های اضافی کمک می‌کند.

DNA gyrase

از طریق برش موقت دو رشته و عبور دادن بخش دیگری از DNA از میان آن، در ایجاد negative supercoiling نقش دارد.

Topoisomerase IV

به‌ویژه در Decatenation کروموزوم‌های دختر پس از همانندسازی اهمیت دارد.

یعنی دو مولکول DNA تازه تکثیرشده را از حالت درهم‌تنیده از یکدیگر جدا می‌کند.

⸻
پروتئین‌های سازمان‌دهنده نوکلئوئید

DNA فقط با توپوایزومرازها فشرده نمی‌شود

گروهی از پروتئین‌ها به نام:

Nucleoid-associated proteins — NAPs

در سازمان‌دهی کروموزوم نقش دارند.

از جمله:

HU

باعث خم‌شدن DNA و تغییر معماری آن می‌شود.

IHF(Integration Host Factor)

با ایجاد خمیدگی شدید در DNA در سازمان‌دهی آن و برخی فرآیندهای تنظیمی نقش دارد.

H-NS(Histone-like Nucleoid-Structuring protein)

در سازمان‌دهی DNA و خاموش‌سازی رونویسی برخی ژن‌ها نقش دارد.

Fis(Factor for Inversion Stimulation)

در سازمان‌دهی نوکلئوئید و تنظیم بیان برخی ژن‌ها نقش دارد.

⭐ نکته:

این پروتئین‌ها از نظر عملکرد شبیه هیستون‌های یوکاریوتی نیستند، اما از نظر سازمان‌دهی DNA نقش مهمی دارند.

نوکلئوئید باکتری

آیا باکتری هیستون دارد؟

باکتری‌ها به شکل کلاسیک دارای هیستون‌های یوکاریوتی نیستند.

اما برخی پروتئین‌های متصل‌شونده به DNA می‌توانند عملکرد سازمان‌دهنده داشته باشند.

این تفاوت یکی از نکات مهم در مقایسه:

Nucleoid vs Eukaryotic nucleus

است.

⸻

🔵 سازمان فضایی نوکلئوئید

کروموزوم باکتری به صورت یک توده تصادفی DNA در سیتوپلاسم قرار نگرفته است.

DNA در قالب Chromosomal domains و looped structures سازمان‌دهی می‌شود.

این سازمان‌دهی باعث می‌شود نواحی مختلف کروموزوم از نظر توپولوژیک تا حدی مستقل باشند.

عوامل توپولوژیک و پروتئین‌های NAP در شکل‌گیری و حفظ این معماری نقش دارند.

⸻

OriCمحل شروع همانندسازی

در باکتری‌های دارای یک کروموزوم معمول، همانندسازی DNA از ناحیه‌ای به نام:

Origin of replication _OriC
شروع می‌شود.

در E. coli، پروتئین: DnaA

به توالی‌های اختصاصی در OriC متصل می‌شود و آغاز همانندسازی را تحریک می‌کند.

پس:

OriC → DnaA binding → DNA unwinding → Replication initiation

سپس چنگال‌های همانندسازی در دو جهت پیشروی می‌کنند و همانندسازی معمولاً Bidirectional است.

⸻

رابطه نوکلئوئید با رونویسی

یکی از ویژگی‌های جالب سلول باکتریایی این است که:

Transcription و Translation می‌توانند به صورت همزمان انجام شوند

چون باکتری هسته واقعی ندارد، RNA تازه ساخته‌شده می‌تواند تقریباً بلافاصله توسط ریبوزوم‌ها ترجمه شود.

بنابراین برخلاف یوکاریوت‌ها، جدایی فضایی مشخصی بین:

Transcriptionو
Translation
وجود ندارد.

#ساختمان_سلول_باکتری

Plasmid

پلاسمید یک مولکول DNA خارج‌کروموزومی است که معمولاً به‌صورت DNA دو رشته‌ای حلقوی (dsDNA) وجود دارد و می‌تواند به‌طور مستقل از کروموزوم باکتری همانندسازی (Replication) کند.

پلاسمیدها معمولاً برای زنده ماندن پایه‌ای سلول ضروری نیستند، اما می‌توانند ژن‌هایی داشته باشند که در شرایط خاص، مزیت انتخابی (Selective advantage) ایجاد می‌کنند.

⸻

🔬 ویژگی‌های اصلی پلاسمید

پلاسمیدها معمولاً:

🔹 خارج از کروموزوم اصلی قرار دارند.

🔹 دارای Origin of replication (oriV) مخصوص خود هستند.

🔹 می‌توانند تعداد نسخه‌های متفاوتی در هر سلول داشته باشند.

🔹 معمولاً DNA دو رشته‌ای هستند.

🔹 در بسیاری از موارد حلقوی‌اند، اما پلاسمیدهای خطی نیز شناخته شده‌اند.

🔹 می‌توانند بین باکتری‌ها منتقل شوند و در Horizontal Gene Transfer نقش داشته باشند.

https://t.me/microbinaaaa

انواع پلاسمید
https://t.me/microbinaaaa

🧬 انواع پلاسمیدها
Plasmid Types
پلاسمیدها را می‌توان بر اساس عملکرد و ژن‌هایی که حمل می‌کنند به چند گروه مهم تقسیم کرد:


⸻
۱️) پلاسمیدهای باروری
F plasmid / Fertility plasmid
مهم‌ترین پلاسمید در Conjugation است.
🔹 حاوی ژن‌های tra برای تشکیل سیستم انتقال
🔹 امکان انتقال DNA پلاسمیدی از سلول دهنده به گیرنده
🔹 سلول دارای آن معمولاً F⁺ و سلول فاقد آن F⁻ نامیده می‌شود.
F⁺ → F⁻
⬇️ Conjugation
F⁺ + F⁺
⭐ اگر F plasmid در کروموزوم ادغام شود، سلول به Hfr تبدیل می‌شود.


⸻


۲️) پلاسمیدهای مقاومت
R plasmid / Resistance plasmid
حامل ژن‌های ایجادکننده مقاومت به عوامل ضدمیکروبی هستند.
می‌توانند ژن‌های مقاومت به چند دارو را به‌طور همزمان حمل کنند.
مثال:
🔹 β-lactam resistance
🔹 Aminoglycoside resistance
🔹 Tetracycline resistance
⭐ از مهم‌ترین عوامل Horizontal spread of antimicrobial resistance محسوب می‌شوند.


⸻


۳️) پلاسمیدهای کولیسین
Col plasmid / Colicin plasmid
حامل ژن‌های تولید Colicin هستند.
Colicin نوعی باکتریوسین است که توسط برخی سویه‌های باکتریایی، به‌ویژه E. coli، تولید می‌شود و می‌تواند رشد باکتری‌های حساس را مهار کند.
🔹 معمولاً ژن‌های تولیدکننده و گاهی ژن‌های مرتبط با ایمنی در برابر کولیسین را حمل می‌کنند.


⸻


۴️) پلاسمیدهای ویرولانس
Virulence plasmid
حامل ژن‌هایی هستند که می‌توانند بیماری‌زایی باکتری را افزایش دهند.
این ژن‌ها ممکن است در موارد زیر نقش داشته باشند:
🔹 Adhesion
🔹 Invasion
🔹 Toxin production
🔹 Evasion of host defenses
بنابراین:
Virulence plasmid → افزایش توانایی ایجاد بیماری

⸻

۵️) پلاسمیدهای متابولیکی یا تجزیه‌کننده
Metabolic / Degradative plasmids
ژن‌های لازم برای استفاده یا تجزیه ترکیبات خاص را حمل می‌کنند.
این پلاسمیدها در بسیاری از باکتری‌های محیطی اهمیت دارند و می‌توانند توانایی استفاده از یک ماده به‌عنوان منبع:
Carbon / Energy
را ایجاد کنند.
مثلاً ژن‌های مربوط به تجزیه برخی:
🔹 Hydrocarbons
🔹 Aromatic compounds
🔹 Xenobiotic compounds
⭐ این پلاسمیدها در Bioremediation اهمیت زیادی دارند.

⸻

۶️) پلاسمیدهای تولیدکننده باکتریوسین
Bacteriocin plasmids
این پلاسمیدها ژن‌های تولید Bacteriocins را حمل می‌کنند.
باکتریوسین‌ها موادی پروتئینی هستند که می‌توانند باکتری‌های نزدیک یا حساس را مهار کنند.
📌 توجه:
Col plasmid را می‌توان یک نمونه مشخص از پلاسمیدهای مرتبط با تولید باکتریوسین دانست؛ بنابراین این دو عنوان در بعضی منابع تا حدی هم‌پوشانی دارند.

⸻

۷️) پلاسمیدهای رمزکننده ویژگی‌های خاص
Cryptic / Other plasmids
برخی پلاسمیدها ژن‌هایی دارند که عملکرد آن‌ها کاملاً مشخص نیست یا در شرایط معمول، فنوتیپ واضحی ایجاد نمی‌کنند.
به چنین پلاسمیدهایی در برخی منابع:
Cryptic plasmids
گفته می‌شود.

⸻

⭐ نکات مهم ارشد
🔹 F → Fertility → Conjugation
🔹 R → Resistance → AMR
🔹 Col → Colicin
🔹 Virulence → Pathogenicity
🔹 Degradative → Metabolic capability
🔹 همه پلاسمیدها قابل انتقال (conjugative) نیستند.
🔹 یک پلاسمید می‌تواند بیش از یک نوع ویژگی را همزمان حمل کند؛ مثلاً پلاسمیدی ممکن است هم ژن مقاومت و هم ژن‌های لازم برای انتقال داشته باشد.

#ساختمان_سلول_باکتری

ریبوزوم باکتریایی

70S Ribosome

ریبوزوم یکی از مهم‌ترین ساختارهای سیتوپلاسمی باکتری است که محل ترجمه (Translation) و سنتز پروتئین محسوب می‌شود.

ریبوزوم باکتریایی از دو زیرواحد تشکیل شده است:

30S + 50S → 70S

⚠️ نکته مهم:
عدد 70S حاصل جمع حسابی 30S و 50S نیست؛ واحد Svedberg به سرعت رسوب‌گذاری ذره در اولتراسانتریفیوژ اشاره دارد و به شکل و جرم مولکولی نیز وابسته است.

⸻

🔬 ساختمان ریبوزوم 70S

🟣 زیرواحد کوچک: 30S

زیرواحد 30S شامل:

16S rRNA + حدود 21 پروتئین ریبوزومی

است.

مهم‌ترین وظیفه آن:

🔹 شناسایی و اتصال به mRNA
🔹 بررسی Base pairing بین کدون mRNA و آنتی‌کدون tRNA
🔹 ایجاد دقت در فرآیند ترجمه

یکی از بخش‌های بسیار مهم 16S rRNA، ناحیه‌ای است که با Shine–Dalgarno sequence در mRNA برهم‌کنش دارد.

⸻

🟠 زیرواحد بزرگ: 50S

زیرواحد 50S شامل:

23S rRNA + 5S rRNA + حدود 33 پروتئین

است.

وظایف اصلی:

🔹 تشکیل بخش عمده مرکز کاتالیتیک ریبوزوم
🔹 ایجاد Peptide bond
🔹 جابه‌جایی tRNAها در طول ترجمه

⭐ نکته بسیار مهم:

فعالیت Peptidyl transferase عمدتاً توسط 23S rRNA انجام می‌شود.

بنابراین ریبوزوم یک:

Ribozyme

محسوب می‌شود.

یعنی RNA در مرکز کاتالیتیک آن نقش اساسی دارد

🔻فردا آخرین مهلت انتخاب رشته‌ی سراسریه.

و انتخاب رشته‌ی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد تا جمعه ۱۳ شهریور ادامه داره.
انتخاب رشته از طریق سایت http://www.azmoon.org انجام میشه.
برای ورود هم به کد دسترسی انتخاب رشته که پایین کارنامه‌ی سازمان سنجش نوشته شده نیاز دارین.

https://t.me/microbinaaaa

🔊 نحوه انتخاب رشته کنکور کارشناسی ارشد ۱۴۰۵

📌 در انتخاب رشته ارشد ۱۴۰۵ داوطلبان باید با توجه به رتبه، کد ضریب، علاقه، ظرفیت رشته ‌محل ‌ها و شرایط پذیرش، اولویت ‌های خود را با دقت تنظیم کنند؛ زیرا ترتیب انتخاب ‌ها می ‌تواند در نتیجه نهایی پذیرش موثر باشد. مراحل انتخاب رشته ارشد ۱۴۰۵ به شرح زیر است:

👈🏻ورود به سایت سنجش sanjesh.org،
👈🏻ورود به سامانه جامع آزمون ارشد
👈🏻ورود به سیستم با درج اطلاعات ثبت ‌نامی
👈🏻بررسی دفترچه و انتخاب کد رشته ‌محل ‌ها
👈🏻ثبت و تایید نهایی انتخاب رشته

https://t.me/microbinaaaa

🔊 نحوه انتخاب رشته ارشد دانشگاه آزاد ۱۴۰۵

📌 داوطلبان مجاز به انتخاب رشته ارشد دانشگاه آزاد ۱۴۰۵ باید با کد دسترسی انتخاب رشته وارد سامانه سنجش و پذیرش آزاد شده و رشته ‌محل ‌های موردنظر خود را ثبت کنند. مراحل انتخاب رشته ارشد دانشگاه آزاد به شرح زیر است:

👈🏻 ورود به سایت azmoon.org،
👈🏻 انتخاب گزینه سامانه انتخاب رشته آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵
👈🏻 ورود با کد ملی و کد دسترسی انتخاب رشته
👈🏻 پرداخت هزینه انتخاب رشته
👈🏻 بررسی و ثبت اولویت ‌های رشته ‌محل
👈🏻 ثبت نهایی و دریافت کد رهگیری

📌 انتخاب اولویت ‌ها باید با توجه به رتبه، تراز، علاقه، شرایط دانشگاه و شانس قبولی انجام
شود.

https://t.me/microbinaaaa

🧫 میکروبیولوژی کاربردی؛ از دانشگاه تا آزمایشگاه

این چنل توسط یک دانشجوی میکروبیولوژی اداره می‌شود که به‌صورت مستمر، مطالب و نکاتی را که در مسیر تحصیل، پژوهش، مطالعه‌ی مقالات علمی، دوره‌های تخصصی و کار عملی در آزمایشگاه با آن‌ها مواجه می‌شود، مستندسازی و منتشر می‌کند.

محتوای این چنل ادعای ارائه‌ی یک جزوه‌ی رسمی یا آموزش پیشرفته را ندارد؛ بلکه تلاشی است برای ثبت و به‌اشتراک‌گذاری تجربیات واقعی یادگیری، از نکات ساده‌ی روزمره تا مفاهیم کاربردی‌تر، در قالبی قابل‌فهم و کاربردی برای دانشجویان و علاقه‌مندان این حوزه.

هدف بلندمدت این مجموعه، شکل‌گیری تدریجی یک آرشیو علمی و کاربردی است؛ مجموعه‌ای که در طول زمان، هم بازتاب مسیر یادگیری نویسنده باشد و هم منبعی مفید برای دیگر دانشجویان این رشته.

اگر شما هم در مسیر میکروبیولوژی یا علوم آزمایشگاهی قدم برمی‌دارید، از همراهی شما در ساختن این آرشیو مشترک خرسند خواهیم شد. 🤍

📍https://t.me/MiMicrobiology

#ژنتیک_باکتریایی
قسمت اول:
انتقال افقی ژن (Horizontal Gene Transfer)

🧬 انتقال افقی ژن در باکتری‌ها Horizontal Gene Transfer — HGT
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های باکتری‌ها، توانایی دریافت و انتقال DNA بین سلول‌هاست.
در انتقال افقی ژن، DNA می‌تواند بین باکتری‌ها منتقل شود، بدون اینکه انتقال الزاماً از والد به نسل بعدی باشد.
🔹 این فرآیند نقش بسیار مهمی در: • ایجاد تنوع ژنتیکی • سازگاری با شرایط محیطی • کسب صفات جدید • و به‌خصوص گسترش مقاومت آنتی‌بیوتیکی دارد.

⸻

🔬 سه مکانیسم اصلی HGT
1️⃣ Transformation | ترانسفورماسیون
باکتری، DNA آزاد موجود در محیط را دریافت می‌کند.
🧫 DNA آزاد محیط → ورود به باکتری → ایجاد تغییر ژنتیکی

⸻

2️⃣ Transduction | ترانسداکشن
انتقال DNA باکتریایی توسط باکتریوفاژ انجام می‌شود.
🦠 Bacteriophage → انتقال DNA از یک باکتری به باکتری دیگر

⸻

3️⃣ Conjugation | کونژوگیشن
انتقال DNA معمولاً از طریق تماس مستقیم بین دو باکتری و به‌وسیله‌ی سیستم کونژوگیشن انجام می‌شود.
در بسیاری از موارد، پلاسمیدهای کونژوگاتیو در این انتقال نقش دارند.
🧬 Donor cell → DNA → Recipient cell

⸻

⭐ نکته مهم ارشد
سه مکانیسم اصلی انتقال افقی ژن را همیشه کنار هم به خاطر بسپار:
Transformation = DNA آزاد
Transduction = فاژ
Conjugation = تماس سلول به سلول
📌 یک نکته بسیار مهم:
انتقال افقی ژن می‌تواند باعث انتقال ژن‌های مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها (Antibiotic Resistance Genes) بین باکتری‌ها شود.
بنابراین HGT یکی از عوامل مهم در انتشار مقاومت آنتی‌بیوتیکی در جمعیت‌های باکتریایی است.

https://t.me/microbinaaaa

یه خبر خوش دارم براتون 😭
ولی نمیدونم اینجا عنوانش کنم یا نه🥹🫣😭

راهیابی دانشجوی واحد تهران شمال به مرحله نهایی المپیاد علمی دانشجویی کشور

🔹 سرکار خانم مبینا تبیانیان، دانشجوی رشته میکروبیولوژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، موفقیت شما را در مراحل مقدماتی این رقابت علمی و راهیابی به مرحله نهایی سی‌ویکمین المپیاد علمی دانشجویی کشور در رشته زیست‌شناسی را به شما و خانواده گرامیتان و دانشجویان گروه میکروبیولوژی این واحد تبریک عرض کرده و امیدواریم که بیش از پیش شاهد تداوم موفقیت هایتان در عرصه های علمی و پژوهشی ملی و بین المللی باشیم.

🔹 موفقیت علمی شما، بار دیگر ظرفیت‌های علمی و استعدادهای برتر دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال الاخصوص دانشجویان پرتلاش رشته میکروبیولوژی این واحد را به نمایش گذاشت.

🔹 دکتر علیرضا بنی‌هاشم، معاون باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان واحد تهران شمال، ضمن تبریک به ایشان و گروه میکروبیولوژی با اعلام این خبر نیز افزود: این موفقیت علمی، بار دیگر ظرفیت‌های علمی و استعدادهای برتر دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال را به نمایش گذاشت.


تلگرام | بله | اینستاگرام

#ژنتیک_باکتریایی
| قسمت دوم
🔬 Transformation | ترانسفورماسیون
در قسمت اول گفتیم که در Transformation، باکتری DNA آزاد موجود در محیط را دریافت می‌کند.
اما سؤال مهم این است:
چطور یک DNA خارجی می‌تواند وارد باکتری شود؟


برای پاسخ، باید با مفهوم Competence (شایستگی) آشنا شویم.
🔹 Competence چیست؟
Competence یعنی توانایی یک سلول باکتریایی برای دریافت DNA خارجی از محیط.
همه باکتری‌ها در تمام شرایط Competent نیستند؛ این توانایی در برخی گونه‌ها به‌صورت طبیعی ایجاد می‌شود و می‌تواند به شرایط محیطی و مرحله رشد سلول وابسته باشد.

⸻

🔹 مراحل کلی Transformation
1️⃣ آزاد شدن DNA
در اثر لیز سلول دهنده، DNA آن وارد محیط می‌شود.
⬇️
2️⃣ اتصال DNA به سلول گیرنده
DNA خارجی به سطح باکتری Competent متصل می‌شود.
⬇️
3️⃣ ورود DNA به سلول
DNA از سدهای سلولی عبور کرده و وارد سلول گیرنده می‌شود.
⬇️
4️⃣ سرنوشت DNA واردشده
اینجا یک نکته بسیار مهم داریم

DNA
واردشده،
در صورت وجود شرایط مناسب، می‌تواند با کروموزوم باکتری نوترکیبی (Recombination) انجام دهد و باعث ایجاد تغییر ژنتیکی پایدار در سلول شود.
📌 بنابراین:
Transformation ≠ صرفاً ورود DNA
بلکه در شرایط مناسب، می‌تواند منجر به کسب و تثبیت اطلاعات ژنتیکی جدید شود.

⸻

⭐ نکته ارشد و المپیاد
دو مفهوم زیر را با هم اشتباه نکنید:
🧬 Competence → توانایی دریافت DNA
🔗 Recombination → نوترکیبی DNA خارجی با DNA سلول
و یک نکته طلایی:
در Transformation، فاژ یا تماس مستقیم دو باکتری لازم نیست؛ منبع DNA، DNA آزاد موجود در محیط است.

⸻