این ترکیبِ قتّال امر شخصی و امر سیاسی را چگونه باید درک ‌کرد؟ (شاید کمکی‌ می‌کرد، اگر می‌دانستیم که آیا جوانان اروپایی دیگری هم در آن زمانهٔ دهشت‌بار خودکشی کرده‌اند یا نه؟).

برودرسن پسرها و دخترهای پاک و پاکیزه‌ای را نشانمان ‌می‌دهد که در چنگ عواطف افسارگسیخته و مرگ‌آور گرفتارند، اما غیر از اشاره به «تلاطمی که جنگ و مرگ در ذهن و روان این جوانان ایجاد کرده‌ بود» تلاش دیگری برای سردرآوردن از وضع روانی آنان نمی‌کند.

فصل‌های مربوط به وایمار کتاب برودرسن پر است از مطالب جذّاب، اما این فصل‌ها نهایتاً داستان واحدی را بارها و بارها روایت ‌می‌کنند. بنیامین ترغیب‌ می‌شود در دپارتمانی دانشگاهی شروع به کار کند، اما تنها استادی که ارزش کار او را درک ‌می‌کرده ناگهان بازنشسته ‌می‌شود و استادِ جای‌گزین قادر نیست بنیامین را تحمّل کند. بنیامین سپس ویراستار مجلّه‌ای ملّی می‌شود، اما پیش از آن‌که کارش را آغاز کند مجلّه بسته ‌می‌شود. بعد، قرارداد پرمنفعتی برای انتشار کتابش می‌بندد، اما درست همان ‌وقت که کتاب زیر چاپ است ناشر ورشکسته می‌شود. عجب! آیا با داستانی با عنوان «بنیامین نگون‌بخت» (Benjamin Shlimazl) نوشتهٔ آی. بی. سینگر (I. B. Singer) طرفیم یا با کانتاتی دربارهٔ ایستگاه‌های مرزی کوهستانی؟

دردسرهای بنیامین واقعی بود. بعضی‌ها دوستش نداشتند، چون یهودی و جهان‌وطن بود و هرچند هیچ‌وقت کمونیست نشد، همیشه هواخواه انقلاب ماند. برخی دیگر از او خوششان نمی‌آمد، چون میانهٔ خوبی با کنایه، پارادوکس، و بازی‌های دیالکتیکی داشت و هیچ‌کس نمی‌توانست پیش‌بینی کند که چه فکری خواهد کرد یا چه بر زبان خواهد آورد،تا چه رسد به این‌که بتوانند کنترلش کنند، و اوّل از همه حزب کمونیست [فرانسه]. این گرفتاری‌ها و دردسرها درواقع محصول وجود آن انسان و نویسنده‌ای بود که او به بودنشان فخر‌ می‌کرد.

بسیاری از مواردی را که برودرسن گردآوری کرده می‌توان کم‌تر غم‌گینانه خواند (نسبت به خوانش خود او). این نکتهٔ قابل‌توجهی است که بنیامین حتی در شرایط دلهره‌آور نیز کارِ نوشتن را فرونمی‌گذاشت. (فراموشش هم نکرده‌ بودند؛ ناشرها پی‌درپی تماس‌ می‌گرفتند و او همیشه درحال بستنِ قرارداد بود). هم‌چنین، خیلی از نویسندگان بزرگ دوران وایمار مثل هسه، فون هوفمانشْتال، ریلْکه، برشت، توماس، و هاینریش مان دوستش ‌داشتند و به‌فکرش بودند، هرچند هیچ‌کدام نمی‌توانستند دیگری را تحمل‌کنند. او نه‌تنها یکی از اولین نویسندگان جدّی در تمام زبان‌ها بود که به امکانات رادیو پی ‌برد—تعجبّی ندارد که شاه‌کاری مثل «اثر هنری در عصر بازتولید مکانیکی» (۱۹۳۶) نوشتهٔ اوست—بلکه خودش بیش از یک‌صد برنامهٔ رادیویی تولید کرد که شنوندگان مشتاقی یافتند و تنها ظهور نازی‌ها در ۱۹۳۳ بود که اوضاع را به‌هم ‌ریخت.

حالا می‌رسیم به سیل زنان فوق‌العاده جذّابی که در زندگی بنیامین حضور داشتند: همسرش دورا کِلْنر (Dora Kellner) که نویسندهٔ ژانر وحشت و ویراستار فمینیست بود؛ نمایش‌نامه‌نویس و کارگردان کمونیست، آزیا لاتسیس (Asja Lacis)؛ شارلوته ولف (Charlotte Wolff) که روان‌درمان‌گر و سکسولوژیست بود؛ هانا آرنت؛ گیزِله فروینت (Giesele Freund)، و دیگران. همیشه دست‌کم یک زن خیلی خاص دور و بر بنیامین بود. این زنان به‌هم‌راه خودِ بنیامین منظومه‌ای از ستارگان می‌سازند که برودرسن می‌خواهد داستانشان را روایت‌ کند، اما او دربارهٔ آن‌ها سخنی ‌نمی‌گوید. او تصویرهای درخشانی را از زیر خاک بیرون ‌می‌کشد، اما در مواردی انگار می‌خواهد دوباره در خاک دفنشان ‌کند. آن زنی که موهایش را روی صورتش ریخته‌ بود کی بود؟ او و بنیامین چقدر به هم نزدیک‌ شدند؟ نقش آن زن در زندگی بنیامین چه‌ بود؟ به‌نظر ‌می‌آید سیاستِ شخصی برودرسن این است: چیزی نپرس و هیچ نگو. زنان زندگی او الهگانی بودند از سیّاره‌ای دیگر. چه حیف: زنانی که باعث ‌شدند بنیامین روی این سیّاره موطنی بیابد.

بنیامین زندگی خود را با شور و نشاط آغاز کرد و در جوانی شعر می‌گفت. حال‌وهوای نخستین جلد از مجموعهٔ سه‌جلدی گزیدۀ آثارش نیز چنین است. ویراستاران مجموعه حتماً در این مورد بحث ‌کرده‌اند که نوشته‌های بنیامین را برحسب زمان مرتّب کنند یا بنابر موضوع، و تصمیم درستی گرفته‌اند. ترتیب زمانی نوشته‌ها کمک‌ می‌کند بفهمیم ذهنیّت بنیامین در گذر از برلین به پاریس، از جوانی به میان‌سالی، از تشخّص و اصالت خانوادگی تا تبدیل ‌شدن به یک حاشیه‌نشین، و از بهار جوانی در وایمار تا روزگار هیتلر چگونه تحوّل و تغییر یافته‌ است (عقیدهٔ شخصی من این است که بهترین نوشته‌ها متعلق ‌است به اواخر دوران کارش).

نگاهی گذرا به فهرست محتوای آثار گزیده کافی‌ است تا به برانگیزانندگی و گوناگونی بی‌کران نوشته‌های او پی‌ببریم؛ زبان، زمان، رنگ‌ها، کتاب‌های کودکان، عشق، خشونت، و منجی‌باوری برخی از موضوعات نوشته‌های او هستند. دو نوشته‌ای که بیش‌ترین حجم را دارند هردو متعلّق‌اند به اوایل دههٔ بیست و هنوز هیچ‌کدام [به انگلیسی] ترجمه نشده‌اند .یکی رسالهٔ دکتری اوست با عنوان «مفهوم نقد در رمانتیسیسم آلمانی» و دیگری مقالهٔ مفصّلش[۲] دربارهٔ یکی از آخرین رمان‌های گوته به‌نام خویشاوندی‌های اختیاری (Elective Affinities).[۳]

رسالهٔ دکتری بنیامین دربارهٔ رمانتیسیسم، که بر آثار برادران شْلِگِل و نیز نوالیس تأکید دارد، ایدهٔ «شعر پیش‌رو جهانی» را می‌پرورد. بنیامین کانون ارتجاعی فرهنگ آلمانی را که هم‌چون جریانی نهفته علیه دموکراسی عمل‌ می‌کرد منهدم می‌کند. او می‌کوشد از قهرمانان فرهنگی دست‌راستی لشکری برای انقلاب فرانسه—و به‌طور مضمر برای انقلاب آلمان—دست‌وپا کند. مقالهٔ او دربارهٔ گوته نشان ‌می‌دهد که چگونه بزرگ‌مردی که در اوج شهرت و افتخار بود عملاً طرف شرّ را می‌گرفت؛ و چقدر از آن جهان آلمانی که او را به یادمانی ملّی تبدیل‌کرده‌ بود نفرت داشت. این نوشته نمونهٔ اعلای نقد ادبی است: تحلیل درخشانی از لایه‌های مختلف، موضوعات، نمادها، و معنای نهفته در متن کتاب به‌دست ‌می‌دهد. این نوشته نسبت به دانشگاه‌های آلمان موضعی بی‌محابا و تاحدّی خصمانه دارد و می‌خواهد نشان ‌دهد که نهاد دانشگاهی آلمان با کنار گذاشتن بنیامین چه گوهری را از دست‌ داده‌ است. حس احترامی که بنیامین نسبت به سنّت دارد به خوانش رادیکال او از سنّت اعتبار ‌می‌دهد. هر دو مقاله می‌توانند برای کسانی که امروز در کار مطالعات فرهنگی‌اند الهام‌بخش باشند.

رمان جِی پَرینی (Jay Parini) با عنوان گذار بنیامین (Benjamin’s Crossing)[۴] چیزی را به خواننده می‌دهد که همهٔ زندگی‌نامه‌های دیگر [بنیامین] فاقد آن‌اند: تصویری روشن از این‌که این مرد واقعاً چطور آدمی بود. پرینی به ما امکان ‌می‌دهد که ظرافت و اصالت اشرافی بنیامین را ببینیم و بچشیم؛ نوسانات حس‌و‌حالش و تلوّن مزاجش را که در کوتاه‌زمانی می‌توانست او را از شخصیّتی با حضوری آمرانه به آبگینه‌ای شکسته بدل ‌کند؛ رفت‌وبرگشت‌های سریع او را از حس هم‌دلی و بزرگ‌منشی به خودشیفتگی و برعکس؛ و جذابیّت جنسی او را (دوباره نگاهی به آن عکس‌ها بیندازید) که خواسته‌اند از حواشی زندگی‌اش پاکش کنند، لابد به این دلیل که منتقدان آن را به‌اندازهٔ کافی نجیبانه نمی‌دانسته‌اند.

به‌نظر من گذار بنیامین دو مشکل دارد: نخست این‌که درعین‌حال که روایت داستان از زبان راویان مختلف ایدهٔ بسیار جالبی است، اما پرینی اجازه ‌می‌دهد صدای گرشوم شولم (Gershom Scholem) (و دستور کار عرفانی ـ یهودی او) به‌گونه‌ای فزاینده بر سایر صداها غلبه پیدا کند، بدون این‌که دلیل این کار را برای ما توضیح‌ دهد؛ دوّم این‌که باوجود آن‌که پَرینی تماماً بر دوران آخر عمر بنیامین تمرکز‌ می‌کند، به‌گونه‌ای غریب از واقعهٔ مرگ او فاصله‌ می‌گیرد و موضعی مبهم نسبت به آن اتخاذ‌ می‌کند. به‌نظر ‌می‌آید اوجی که کتاب پَرینی به‌سوی آن حرکت‌ می‌کند آخرین شب زندگی بنیامین است، آن شب که او در تخت‌خواب از این پهلو به آن پهلو می‌غلتد و منتظر است که مورفین کارش را بسازد و این همان صحنه‌ای است که پَرینی باید بکوشد به درون ذهن بنیامین راه ‌پیدا کند، اما این اتّفاق نمی‌افتد. هر خواننده‌ای که با قهرمان پَرینی احساس هم‌بستگی کند به‌ناچار خود را در سیل پرسش‌هایی هراس‌آور و تشویش‌زا غرق‌ خواهد یافت؛ پرسش‌هایی از آن دست که جان‌به‌دربردگان از چنین موقعیت‌هایی اغلب از خود می‌پرسند: چه چیز او را به لبه پرتگاه راند؟ چرا مردی که پیش‌تر صابون گشتاپو به تنش خورده بود مرعوب پلیس زهواردررفتهٔ دهکده‌ای کوهستانی شد؟ آیا عزمش را جذب کرده بود که در اروپای محبوبش بمیرد و هرگز نمی‌خواست به‌قصد سرزمین موعود پا به عرشه کشتی بگذارد؟ اگر کسی آن شب سری بهش زده بود ممکن بود نجاتش دهد؟ در بستر مرگ که خوابیده بود آیا حسرتی در دل داشت؟ خیال ‌می‌کرد به‌کمال زیسته‌ است؟ در زندگی واقعی پرسش‌هایی از این دست نه‌تنها غیرقابل‌تحمل‌اند، بلکه پاسخی هم ندارند. اما وجود رمان درست به همین دلیل نیست؟ چرا پَرینی خواننده را آن‌قدر جلو می‌برد و دوباره به عقب بازمی‌گرداند؟ کاش می‌دانستم.

اغلب نوشته‌های مربوط به بنیامین و فرهنگ اروپای مرکزی با مشکل بزرگی مواجهند. زنان و مردان جوانی که در این فرهنگ بالیده‌اند—از عصر گوته تا دههٔ ۱۹۳۰—با رمانتیسم آلمانی خوگرفته‌اند، با نوستالژیای جهانی‌اش، با اشتیاقی زنده و سنگین‌بار برای جنگل‌های تاریک و انزوا جستن از جهان مدرن، با پیمان‌های خودکشی و عشق به مرگ. برودرسن زادهٔ چنین فرهنگی است؛ وقتی این نواهای تراژیک را می‌شنود قلبش به‌تپش‌ می‌افتد.

به‌یقین بخشی از داستان بنیامین هم همین است؛ اما در فرهنگ یهودیان اروپای مرکزی از مالر (Mahler) تا فروید و کافکا و خودِ بنیامین و از ارنست لوبیچ (Ernst Lubitsch) تا مکس اُفولز (Max Ophüls) و بیلی وایلدر، فاجعهٔ رمانتیک همیشه با روحیه‌ای طنزآمیز و کنایه‌آلود—هم جهان‌وطنی و هم شهری—هم‌راه است و در بولوارهای شهرهای مدرن و در کافه‌ها و تالارهای موسیقی بارقهٔ نوری می‌جوید. بنیامین در کشمکش میان لذّت و شعفِ خیابان و اندوه درون خودش بالید. جین کِلی (Gene Kelly) را درحال رقص در خیابان در فیلم یک آمریکایی در پاریس به‌یاد بیاورید. کِلی جوان، رقصان، تنش را از این خیابان به آن خیابان می‌جهاند و بنیامین میان‌سال با استعداد و ظرافتی در همان حد در ذهنش چرخ‌ می‌زند و اوج‌ می‌گیرد. او در مقالهٔ درخشان «پاریس، پایتخت قرن نوزدهم» (۱۹۳۵) درست همین کار را می‌کند و نیز در مقاله‌های مربوط به ناپل، مارسی، مسکو، و برلین. در «اثر هنری در عصر بازتولید مکانیکی» هم، که با رونمایی از یک ابزار مفهومیِ اُپتیکی-دیالکتیکی این امکان را برایمان فراهم ‌می‌کند که ببینیم فیلم‌های سینمایی و روان‌کاوی هردو بخشی از موج بلند تاریخی واحدی هستند، کارش همین است. او آن روز خاص در ۱۹۳۷، وقتی گیزِله فروینت در کتاب‌خانه از او عکس می‌گرفت، هم درحال رقصیدن بود و نیز در تمام دست‌نوشتۀ Arcades [گذرگاه مسقّف] که تا لحظهٔ مرگ با خود داشت (بالأخره متن کاملِ اثر به آلمانی درآمد و انتشارات دانشگاه هاروارد به‎زودی ترجمه‌ای انگلیسی از آن را منتشرخواهد کرد).[۵] حتی آن هنگام که نازی‌ها و حسّ فاجعه‌بار درون خودش با هم او را به‌سوی مرگ کشیدند باز به خوانندگانش آموخت چگونه در خیابان برقصند و چگونه در جهان مدرن موطنی بجویند.

همهٔ این کتاب‌ها به فهم‌ کردن بنیامین و بازگرداندن او کمک می‌کنند، اما اکنون که او بازگشته است باید او را نه به‌خاطر مرگش که به‌خاطر زندگی مالامالش حرمت بگذاریم. او زیر‌مجموعهٔ اروس است، نه تاناتوس: «اروس، سازندۀ شهرها» در شعر اودن.[۶] از وسعت دید او لذت ‌ببرید، از زایندگی تخیلش، از گشودگی‌اش به آینده، و از درک او از کمدی و تراژدی زمانهٔ مدرن. شاد باشید. فرشتهٔ تاریخ به خیابان بازگشته‌ است.[۷]

پی‌نوشت‌ها:

[۱] ترجمۀ مراد فرهادپور؛ برگرفته از «ارغنون ۱۲-۱۱ مسائل مدرنیسم و مبانی پست مدرنیسم، صص ۳۲۲-۳۲۱».

[۲] برای اصل نوشتۀ بنیامین بنگرید به:

Benjamin, Walter (1974) “Goethes Wahlverwandtschaften,” In: Gesammelte Schriften, edited by Rolf Tiedemann and Herman Schweppenhäuser, 125–201. Frankfurt: Suhrkamp.

برای ترجمۀ انگلیسی این اثر بنگرید به:

Benjamin, Walter (1996), Selected Writings: Volume I (1913–1926), edited by Marcus Bullock and Michael W. Jennings, Cambridge: Harvard University Press.

[۳] Wahlverwandtschaft نام سوّمین رمان گوته. این رمان در سال ۱۸۰۹ منتشر شد. داستان در اطراف شهر وایمار رخ می‌دهد و قصّۀ زوجی آریستوکرات به نام‌های ادوارد Eduardو شارلوته Charlotte را روایت می‌کند. آن‌ها که زندگی مرفّهی را در ملکی جداافتاده می‌گذرانند هرکدام پیش‌تر یک بار ازدواج کرده‌اند. پس از آن‌که کاپیتان اتو Otto—دوست ادوارد—و اُتیلی Ottilie—خواهرزادۀ یتیم شارلوته—را دعوت می‌کنند تا مدتی را با آن‌ها بگذرانند، ازدواجشان دست‌خوش بحران می‌شود. گوته این دعوت را «آزمایش» به‌معنی شیمیایی کلمه می‌نامد و محیط خانه و باغ را به محیطی شیمیایی تشبیه می‌کند که عناصر انسانی در آن ریخته شده‌اند تا خواننده بتواند واکنش نهایی را مشاهده کند. درست مانند یک واکنش شیمیایی، زن و شوهر هردو کشش متقابل تازه و شدیدی احساس می‌کنند: شارلوته—که نمایندۀ عقل است—به‌سوی کاپیتان اتوی معقول و پرانرژی، و ادوارد—که نمایندۀ احساس است—به‌سوی اُتیلیِ کم سن‌و‌سال و جذّاب. کشمکش میان احساس و عقل نظم امور را بر هم می‌زند و آشوب پیش می‌آورد و درنهایت به پایانی تراژیک منجر می‌شود. عبارت خویشاوندی‌های اختیاری/ پیوندهای گزینشی در درجۀ اول اصطلاحی علمی بوده که توسط دانشمندانی نظیر رابرت بویل، نیوتون، و لاوازیه به‌کار رفته است.

معادل آلمانی عبارت elective affinity عبارت است از Wahlverwandtschaft است. وبر این عبارت را تنها سه بار در اخلاق پروتستانی به کار برده است. او این عبارت را صریحاً تعریف نکرده اما با توجه به نحوه‌ای که این عبارت را به کار می‌برد می‌توان آن را به طور ضمنی چنین تعریف کرد: پیوند گزینشی فرایندی است که از طریق آن دو صورت فرهنگی—مثلاً مذهبی، فکری، سیاسی یا اقتصادی—که تشابه‌هایی معین یا پیوندهای معنایی با یکدیگر دارند وارد رابطه تاثیر و تاثر متقابل یا گزینش دوجانبه می‌شوند. وبر این عبارت را برای توصیف رابطۀ میان پروتستانتیسم و سرمایه‌داری به کار می‌برد.

این عبارت به تشدید متقابل و سازگاری میان جنبه‌های متفاوت آموزۀ پروتستانتیسم و سرمایه‌داری اشاره می‌کند. محتوای نظام معنایی یکی از این دو، طرفدار آن نظام را در وضعیتی قرار می‌دهد که نظام معنایی دیگر را بسازد یا آن را دنبال کند. کنشگرانی که در چنین رابطه‌ای قرار می‌گیرند ممکن است از این پیوندها آگاه نباشند. (م)

[۴] این کتاب به فارسی ترجمه شده است. مشخصات ترجمه فارسی به شرح زیر است:

پارینی، جِی (1402)، آخرین روزهای والتر بنیامین، ترجمۀ مریم خدادادی، تهران: نشر برج. (م)

[۵] مشخصات ترجمه انگلیسی این اثر به قرار زیر است:

Benjamin, Walter (1999), The Arcades Project, trans. Howard Eiland & Kevin McLaughlin, Cambridge, MA. & London: Belknap Press. (م)

[۶] شعر اودن In Memory of Sigmund Freud نام دارد و عبارت Sad is Eros, builder of cities در سطر ماقبل آخر آن آمده (م).

[۷] این مقاله نخستین‌بار با عنوان «Angel in the City» در ۱۲ می ۱۹۹۷ در Nation منتشر شد.

درباره رمان سوربز ماریو بارگاس یوسا
#مهدی_فاتحی

' بالاخره توانستی سر دربیاوری که چطور میلیون‌ها آدم، له شده زیر بار تبلیغات و نبود اطلاعات، خو کرده به توّحش به زور تلقین و انزوا، محروم از اراده آزاد و حتّی کنجکاوی، به سبب ترس و عادت به بردگی و چاپلوسی، قادر بودند «تروخیو» را پرستش کنند. نه اینکه فقط از او بترسند. بلکه دوستش داشته باشند، همان‌طور که بچه‌ها بالاخره دلبسته پدر و مادر مقتدر می‌شوند. به خودشان می‌باورانند که شلاق و کتک به صلاحشان است، محض خیرخواهی است.'

یوسا امریکای لاتین را نه در داستان‌های اساطیر و خیال‌برانگیز و جادو بلکه در وسط کوچه و بار و کافه‌ و حتی تخخواب سرد و گرم‌شان می‌شناساند. با جزئیات عجیبی از شکنجه انسان بر انسان می‌گوید. داستان‌ آدم‌های دیکتاتورزده که فکر می‌کنند اگر وضع تغییر کند همین لقمه نان هم گیرمان نمی‌آید و زیر چکمه دیکتاتورها به واکس زدن مشغولند و گل و تزئینات روی زنجیرهای‌شان را می‌پرستند.
#سوربز داستان ترخیو دیکتاتور دومینیکن است. دوران دردناک و تاریک پر از خشونت‌،خیانت‌، جنایت‌ و تجاوزهای تروخیو و زیردستان مزدور و فاسدش را بازمی‌گوید. یوسا همیشه به زیر لایه‌های قدرت می‌پردازد لایه‌های زیرینی که پر از ضعف و شکنندگی است و هر قدر این شکنندگی بیشتر بی‌رحمی بیشتر.
نه اکثر شما این رمان ششصد صفحه‌ای را می‌خوانید نه حتی متن کاملی به عنوان یاداشت. برای چنین کتابی سالها پیش پرونده و جلسات برگزار می‌شد!! ضرورت حرف زدن از ابعاد رمان هم بی معنی است جز یک نکته:
به سیاستمدارن اعتماد نکید آنها روز و زندگی شما را با ساخت و پاخت حوادث و جنگ و بحران می‌خورند. از سیاست و انسان می‌خواهید رمان بخوانید:
اورانیا دختر، کابرال، یکی از معاونان تروخیو از راویان داستان است. کابرال وقتی توسط تروخیو هفتاد ساله کنار گذاشته می‌شود به دست و پا می‌افتد که چرا رئیس او را به حضور نپذیرفته و به او پستی نمی‌دهد و حتی توجه نمی‌کند. یکی از دوستان رده‌بالایش به او می‌گوید اگر می‌خواهی دل رئیس را به دست اوری دختر ۱۴ ساله باکره‌ات، اورانیا، را برای یک شب به او ببخش چون او عاشق ترکاندن بکارت است.... اورانیا با تهدید روی تخت می‌افتد و رئیس هر چه می‌کند نمی‌تواند با آلتش کارش را بکند و در نهایت با انگشتانش تن او را پر از خون می‌کند و او را از اتاق بیرون می‌اندازد. صحنه‌ای که اوج جنایت و کثافت سیاست و قدرت را نشان می‌دهد. اورانیا که بعد از مرگ تروخیو برگشته، سراغ پدر پیرش می‌رود و با نفرت به او می‌نگرد تا حاصل کارش را ببیند. دختر حالا چهل ساله‌ای که هیچگاه با هیچکس نخوابید و همه عمر در شکنجه بود.

#مهدی_فاتحی

☝️
👇👇
دو خاطره از دو مترجم بزرگ عرب؛
مترجم خیام و مترجم همینگوی به عربی:

«دکتر علی القاسمی» در جهان عرب معروف به شیخ المترجمین است که به ظرافت و دقت در ترجمه مشهور است؛
در سعودی یک کالج عالی ترجمه به نام ملک فهد تأسیس شده، سال گذشته۲۰۲۳م از سوی این بنیاد ترجمه یک سمپوزیم برای بزرگداشت این مترجم برگزار شد که ترجمه‌هایش از ارنست همینگوی جزو بهترین ترجمه‌های عربی است.
او پیامی به سمپوزیم تجلیل از خود نوشت و خاطره‌ای از مترجم بزرگ عراق احمد الصافی النجفی نوشت که بسیار جالب بود.
معروف است که در بین ترجمه‌های عربی خیام، ترجمه‌ی احمد صافی که ترجمه‌ای منظوم به عربی است از والاترین و لطیف‌ترین ترجمه‌های خیام به عربی است چندان که او را به فیتزجرالد عرب ملقب ساخته است.
دکتر علی القاسمی مترجم همینگوی در خاطره‌ای از او بیان کرد که وقتی من در دهه شصت میلادی دانشجوی دانشگاه آمریکایی بیروت بودم آن دانشگاه در اواسط دهه‌ی شصت بزرگداشتی برای قدردانی از احمد صافی نجفی به پاس بهترین ترجمه‌اش از خیام به عربی برگزار کرد و او در آنجا سخنرانی کرد.
دکتر القاسمی می‌گوید در بخش پرسش و پاسخ وقتی از وی پرسیدم:
جناب چطور موفق به ترجمه‌ای با این کیفیت از خیام شدید؟
پاسخ کوبنده و کوتاهش مرا شگفت‌زده کرد:

زیرا گفت: من خیام را ترجمه نکردم من خود خیام بودم، و سپس روی‌اش را به دانشجویان پرسش‌گر بعدی برگرداند.
چون مشهور بود زیستی کاملآ خیام‌وار هم داشت.

دکتر علی القاسمی می‌گوید: من در آن زمان پاسخ وی را در نیافتم، تا سه دهه بعد که خودم به ترجمه‌ی داستان‌های همینگوی پرداختم.

گفته‌اند دکتر علی القاسمی برای ترجمه(( پیرمرد و دریا))ی همینگوی چنان در نقش او فرو‌ رفته بود که برای درک فضای رمان، يك قايق با ملوان كرايه كرده بود تا یک شب کامل را با او در تاریکی اقیانوس اطلس در سواحل صویره‌ در مراکش بگذراند تا به درک تجربه‌ی همینگوی در رمان پیرمرد و دریا برسد‌.
برای همین هم به گواه منتقدان بهترین و مطابق‌ترین ترجمه‌ای از رمان همینگوی را به دست داد که در جهان عرب معروف است.

حالا یک نمونه هم از رباعی خیام به ترجمه‌ی احمد صافی نجفی ارائه بدهم که او هم برای درک ظرائف زبان فارسی، هشت‌سال به ایران آمد و با اساتید بزرگ ادب فارسی دیدار و گفتگوها داشت.
این رباعی:
یاران موافق همه از دست شدند
در پای اجل یکان یکان پست شدند
خوردیم ز یک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیشتر ز ما مست شدند.
را این‌گونه ترجمه کرده:

أری کل خلان الوفاء تفرقوا
فبين صريعٕ للردى و قتيلي
شربنا شرابا واحدا غير أنهمُ
به ثملوا من قبلنا بقلیلی

بايد ترجمه‌های سخت دور مترجمان دیگر را از این رباعی دیده باشید تا متوجه دقت و تطابق والای این ترجمه‌ احمد صافی نجفی بشوید که از نوع ترجمه‌ی شعر به شعر است که از دشوارترین ترجمه‌ها نیز هست.

بنظرم هیچ چیزی نمی توانست وضعیت انسان های درون رسانه هارو از تلویزیون تا بلاگر و یوتیوبر رو مثل این انیمیشن چند دقیقه ای نشان بدهد...
سوژه های بدنبال رهایی از زندان واقعیت که گرفتار چارچوب رسانه می شوند و مجبورند هزاران بلا و خفت و خواری را برای سرگرمی مخاطب به جان بخرند !
@abyssofideas

عنوان کتاب: هیس
نویسنده: محمدرضا کاتب
دسته: ادبیات داستانی ایران- رمان
تعداد صفحه: ۲۸۶
ناشر: ققنوس
سال انتشار: ۱۳۷۸
#هیس

درباره نویسندگان روس
آیزیا برلین
https://baru.ir/bisotoun/meeting-with-russian-writers/