'I always felt that nobody was going to understand me, going to understand what I felt about things. I guess that's why I started writing. At least on paper I could put down what I thought.'
– Truman Capote
– Truman Capote
❤4
Forwarded from کتابخانه و فیلمخانه ادبیات و هنر
هیس_محمدرضا کاتب.pdf
3.2 MB
عنوان کتاب: هیس
نویسنده: محمدرضا کاتب
دسته: ادبیات داستانی ایران- رمان
تعداد صفحه: ۲۸۶
ناشر: ققنوس
سال انتشار: ۱۳۷۸
نویسنده: محمدرضا کاتب
دسته: ادبیات داستانی ایران- رمان
تعداد صفحه: ۲۸۶
ناشر: ققنوس
سال انتشار: ۱۳۷۸
Forwarded from کتابخانه و فیلمخانه ادبیات و هنر
در حضر- مهشید امیرشاهی.pdf
2.4 MB
عنوان کتاب: در حضر
نویسنده: مهشید امیرشاهی
دسته: ادبیات داستانی ایران- رمان
تعداد صفحه: ۲۶۸
سال انتشار: ۱۳۶۶
نویسنده: مهشید امیرشاهی
دسته: ادبیات داستانی ایران- رمان
تعداد صفحه: ۲۶۸
سال انتشار: ۱۳۶۶
Leonard Cohen - Dance Me to the End of Love
@ClassicMusic3
«لئونارد کوهن»
(برقصان مرا تا پایان عشق)
برقصان مرا با چنگی گُرگرفته به سوی زیبایی‌ات، برقصان مرا از تنگنای هراس تا گسترش آرامش، چون شاخه زیتونی مرا به اوج ببر و کبوتری باش که به آشیانه بازمیگردد، برقصان مرا تا پایان عشق
آه بگذار به تماشای زیبایی‌ات بنشینم آنگاه که نظاره‌گران رفته باشند، بگذار آنگونه که در بابل در تقلا بودند احساست کنم، به آرامی نشانم بده آنچه را که از مرزها میدانم، برقصان مرا تا پایان عشق
برقصان مرا به پیوند عروسی اکنون، برقصان و برقصان مرا با لطافت و در گذر زمان، حال که هر دو در سلطه عشق و در ورای آنیم، برقصان مرا تا پایان عشق
برقصان مرا به سوی کودکانی که تمنای زاده‌شدن دارند، برقصان مرا به سوی پرده‌هایی که ورایشان بوسه‌هایمان را کهنه کرده‌اند، خیمه‌ای برپا کن تا جان‌پناه ما باشد حتی با تاروپود پاره پاره، برقصان مرا تا پایان عشق.
🎼🎼🥀🎙
✅ @ClassicMusic3
(برقصان مرا تا پایان عشق)
برقصان مرا با چنگی گُرگرفته به سوی زیبایی‌ات، برقصان مرا از تنگنای هراس تا گسترش آرامش، چون شاخه زیتونی مرا به اوج ببر و کبوتری باش که به آشیانه بازمیگردد، برقصان مرا تا پایان عشق
آه بگذار به تماشای زیبایی‌ات بنشینم آنگاه که نظاره‌گران رفته باشند، بگذار آنگونه که در بابل در تقلا بودند احساست کنم، به آرامی نشانم بده آنچه را که از مرزها میدانم، برقصان مرا تا پایان عشق
برقصان مرا به پیوند عروسی اکنون، برقصان و برقصان مرا با لطافت و در گذر زمان، حال که هر دو در سلطه عشق و در ورای آنیم، برقصان مرا تا پایان عشق
برقصان مرا به سوی کودکانی که تمنای زاده‌شدن دارند، برقصان مرا به سوی پرده‌هایی که ورایشان بوسه‌هایمان را کهنه کرده‌اند، خیمه‌ای برپا کن تا جان‌پناه ما باشد حتی با تاروپود پاره پاره، برقصان مرا تا پایان عشق.
«اشاره لئونارد کوهن به رابطه زیتون و کبوتر به داستان اسطوره‌ای نوح ارتباط دارد که چون توفان نوح آرام گشت، کبوتری سفید شاخه‌ای از زیتون را بعنوان هدیه برای نوح آورد، به نشان از آنکه در جهان آرامش برقرار شده و از این‌رو کبوتر سفید و شاخه زیتون را رب‌النوع عقل (یا صلح) دانسته‌اند که در آیه‌های چهارم تا سیزدهم سفر پیدایش در تورات عنوان گردیده است. ولی در بحث اسطوره‌ها در قالب شعر بایستی توجه داشت که عبارت شاخه زیتون در زبان انگلیسی تحت‌اللفظی شاخه زیتون است، ولی در اصطلاح به معنای کودک و نوزاد میباشد و در اصطلاح سیاسی به معنای پیشنهاد صلح است که قابلیت ترجمه به هرصورت را دارد و ایهامی بدیع میباشد.انتشار: ٢٠١۴ از آلبوم زنده در دوبلین
بابل هم که کوهن اشاره کرده در اشعار کوهن نماد شهر گناه است. کوهن روال شعر را همچون خط سیر زندگی پیش میبرد ولی در تمام این مراحل رقص که نمادی از عشق است او را هدایت‌گر است. از علایق کوهن، بکاربردن عناصر متضاد در شعر است که در این ترانه هم استفاده شده است: بالا و پایین عشق یا مستولی شدن و سیطره یافتن، لمس با دست برهنه و با دست پوشیده، به قراردادن مفاهیمی چنین متضاد قصد شاعر آن است که هدف اصلی شعر را نشان دهد که حضور شرایط خلل‌ناپذیری را تصور میکند، حتی با وجود محدودیت‌هایی که از خود نشان میدهند و در این مورد شکل و شیوه مهم نیست. وقتی از کوهن در خصوص ایده شعر پرسش میشود که هیچ‌گاه هم پاسخ صریحی نسبت به معنای اشعارش ارائه نمیدهد در برنامه‌ای تلویزیونی میگوید که این ترانه از عکسی در خصوص آتش‌سوزی یهودیان در کمپی مربوط به دوران جنگ جهانی دوم سرچشمه گرفته است.»
🎼🎼🥀🎙
✅ @ClassicMusic3
Leonard Cohen - Dance Me to the End of Love
@ClassicMusic3
«لئونارد کوهن»
(برقصان مرا تا پایان عشق)
اندیشه کوهن در دهه هشتاد به یک بلوغ کامل میرسد که اثر آشنایی او با دومینیک ایسرمان است، کوهن ایسرمان را در سال ١٩٨٢ در هیدرا ملاقات کرده بود و کارگردانیِ ویدئوی کلیپ برقصان مرا تا پایان عشق را بر عهده ایسرمان گذاشت. کوهن برای انتخاب اسامی آلبوم‌هایش تقریبا بیش از نیمی را بسیار عامیانه و کلی انتخاب کرده است و به جرأت این آلبوم میتوانست برقصان مرا تا پایان عشق یا هله‌لویا نام بگیرید، ولی نامی دیگر برایش انتخاب کرد.
ترانه‌های آلبوم درباره سه موضوع خداوند، عشق و جنگ هستند که هرکدام از این موارد را با زبانی متفاوت در هر ترانه‌ای بیان میکند و از این روست که آلبوم وضعيت‌های متعدد نام‌گرفته است و یک مثلث موضوعی را تشکیل داده است. تثلیث آلبوم‌های اول که در مورد اشخاص بود، چه در بیرون چه در درون، در این آلبوم خود را به گونه‌ای ایدئولوژیک عرضه میکند. خود کوهن آگاهانه از این وضعیت میگوید که این آلبوم (دارای وحدتی است که شرح زندگانی است، یعنی همان عشق، خدا و جنگ) حتی از لحاظ موسیقی هم در آلبوم این دگرگونی‌ها را میبینیم، با موسیقی عربی و کانتری و عبری همگن شده است. کوهن در مصاحبه‌ای و در جواب علت نامگذاری آلبوم میگوید وقتی ترانه‌هایتان را گردآوری میکنید کارهایی هست که در نظر داشته‌اید و بعضی‌ها را هم به سرانجام رسانده‌اید. آنها در یک موقعیت قطعی به هم میرسند و برای من این حالت مثل قدم زدن در موقعیتی دایره‌وار است. این دایره از موقعیت‌های مختلف بررسی میشود. شخصا دوست دارم نام آلبوم‌هایم خنثی باشند.
انتشار: ١٩٨۴ اجرای اصلی از آلبوم وضعيت‌های متعدد
🎼🎼🥀🎙
✅ @ClassicMusic3
(برقصان مرا تا پایان عشق)
اندیشه کوهن در دهه هشتاد به یک بلوغ کامل میرسد که اثر آشنایی او با دومینیک ایسرمان است، کوهن ایسرمان را در سال ١٩٨٢ در هیدرا ملاقات کرده بود و کارگردانیِ ویدئوی کلیپ برقصان مرا تا پایان عشق را بر عهده ایسرمان گذاشت. کوهن برای انتخاب اسامی آلبوم‌هایش تقریبا بیش از نیمی را بسیار عامیانه و کلی انتخاب کرده است و به جرأت این آلبوم میتوانست برقصان مرا تا پایان عشق یا هله‌لویا نام بگیرید، ولی نامی دیگر برایش انتخاب کرد.
ترانه‌های آلبوم درباره سه موضوع خداوند، عشق و جنگ هستند که هرکدام از این موارد را با زبانی متفاوت در هر ترانه‌ای بیان میکند و از این روست که آلبوم وضعيت‌های متعدد نام‌گرفته است و یک مثلث موضوعی را تشکیل داده است. تثلیث آلبوم‌های اول که در مورد اشخاص بود، چه در بیرون چه در درون، در این آلبوم خود را به گونه‌ای ایدئولوژیک عرضه میکند. خود کوهن آگاهانه از این وضعیت میگوید که این آلبوم (دارای وحدتی است که شرح زندگانی است، یعنی همان عشق، خدا و جنگ) حتی از لحاظ موسیقی هم در آلبوم این دگرگونی‌ها را میبینیم، با موسیقی عربی و کانتری و عبری همگن شده است. کوهن در مصاحبه‌ای و در جواب علت نامگذاری آلبوم میگوید وقتی ترانه‌هایتان را گردآوری میکنید کارهایی هست که در نظر داشته‌اید و بعضی‌ها را هم به سرانجام رسانده‌اید. آنها در یک موقعیت قطعی به هم میرسند و برای من این حالت مثل قدم زدن در موقعیتی دایره‌وار است. این دایره از موقعیت‌های مختلف بررسی میشود. شخصا دوست دارم نام آلبوم‌هایم خنثی باشند.
انتشار: ١٩٨۴ اجرای اصلی از آلبوم وضعيت‌های متعدد
🎼🎼🥀🎙
✅ @ClassicMusic3
❤3
در دهۀ شصت اتفاق مهمی در ادبیات معاصر ایران رخ داد. پیش از این در دهه‌های چهل و پنجاه، نام‌های نویسندگان مشهور و جاافتاده به آسانی به ذهن‌می‌آمدند. و مگر به سلیقه یکی حذف و دیگری اضافه‌می‌شد. ولی به هر حال تعدادشان آن‌‌چنان زیاد نبود.
اما در دهۀ شصت نویسندگانی مطرح شدند، بیشتر یا جوان و هنوز به چاپ‌نرسیده که قید‌های ایدئولوژیک و یا تعهدهای اجتماعی-سیاسی نداشتند، یا اگر داشتند، تعهد اصلی آنها به زیباشناسی هنر داستان‌نویسی بود. این نسل به درست یا غلط به نسل سوم مشهور شده است. تعداد، تفاوت اندیشه و تنوع سبک‌های نوشتاری‌شان به هیچ وجه قابل قیاس نیست با اندک نویسندگان چهل و پنجاه. این نسل از لحاظ تولید کمی داستان‌های درخشان و خوب هم سرآمد بود. بدیهی است که اینان مدیون صادق هدایتِ همیشه تک و تنها، و آثار نویسندگان خوب دهه‌های چهل و پنجاه بودند.
سرنوشت این نسل اما پراکندگی در جهان بود. با شدت گرفتن سانسور ابلهانه، تهدید‌های آشکار و پنهان، ترور و قتل، بیشتر این نویسندگان به خارج از وطن رانده شدند: مهاجرت، تبعید خودخواسته، گریز از ترور و…
باری، این نسل نوشتن‌هایش را ادامه داده و بازماندگانش هنوز هم می‌نویسند. خوشبختانه کار دیگری بلد نیستند…
پس از درخشش نسل سوم، گمانم، دورانی افول و رکود را شاهدیم (البته به طور کلی و سوای استثناها.) که اما این آتشی زیر خاکستر بود
اما در دهۀ شصت نویسندگانی مطرح شدند، بیشتر یا جوان و هنوز به چاپ‌نرسیده که قید‌های ایدئولوژیک و یا تعهدهای اجتماعی-سیاسی نداشتند، یا اگر داشتند، تعهد اصلی آنها به زیباشناسی هنر داستان‌نویسی بود. این نسل به درست یا غلط به نسل سوم مشهور شده است. تعداد، تفاوت اندیشه و تنوع سبک‌های نوشتاری‌شان به هیچ وجه قابل قیاس نیست با اندک نویسندگان چهل و پنجاه. این نسل از لحاظ تولید کمی داستان‌های درخشان و خوب هم سرآمد بود. بدیهی است که اینان مدیون صادق هدایتِ همیشه تک و تنها، و آثار نویسندگان خوب دهه‌های چهل و پنجاه بودند.
سرنوشت این نسل اما پراکندگی در جهان بود. با شدت گرفتن سانسور ابلهانه، تهدید‌های آشکار و پنهان، ترور و قتل، بیشتر این نویسندگان به خارج از وطن رانده شدند: مهاجرت، تبعید خودخواسته، گریز از ترور و…
باری، این نسل نوشتن‌هایش را ادامه داده و بازماندگانش هنوز هم می‌نویسند. خوشبختانه کار دیگری بلد نیستند…
پس از درخشش نسل سوم، گمانم، دورانی افول و رکود را شاهدیم (البته به طور کلی و سوای استثناها.) که اما این آتشی زیر خاکستر بود
👍2
رواج اینترنت و پی‌آمدش، وبلاگ، سایت و دیگر امکان‌های مجازی، دشمنی جدی و علمی بودند برای یک «حکومت بادیه‌ای». همین‌ها شروع کردند خرخرۀ سانسور دیوانی و میدانی را جویدن.
و در همین دورانِ گستردگی آزادی مجازی، دو عارضۀ مهم در ادبیات ایران بروز‌کرد:۱-داستان‌های آشپزخانه‌ای و ۲-داستان‌های آپارتمانی:
هر دو راحت‌خوان، مناسب کشتن وقت، بدون ایجاد درگیری فکری با خلاقیت داستانی، و پدید‌آورندۀ نوعی تظاهرِ روشنفکری و خوانندگی…
و پدیده‌ای که به چشم می‌آمد: ازدیاد نویسندگان زن بود. منتها بیشتر آنان (و نه همه) هیچ خویشاوندی با ادبیات ناب نداشتند. رمان‌هایشان بیشتر عامه‌پسند بودند.
این گونه رمان‌ها و داستانها، گمانم حمایت مستقیم و غیرمستقیم اتاق فکر حکومت را هم داشتند.
ترکیب «رمان آشپزخانه‌ای» را وقتی ساختم که دیدم در این گونه رمان‌ها، و سرنمون مشهورشان، ماجرای زنی خانه‌دار را روایت‌می‌کنند که همۀ هم و غمش این است که برای شکم بچه‌ها و شوهرش چی بپزد و چه تدارک ببیند. بعنوان یک زن خانه‌دار، منزل را چطور بچرخاند. یعنی نمونۀ «زن خوب فرمانبر پارسا»… از این زنان شخصیت اول رمان، هیچ درونی، هیچ غریزه زنانه و حس فمنیستی نشان داده نمی‌شود چون این‌ها هم در حجاب اسلامی‌اند. در یکی از همین رمان‌های پیش‌نمونه ( Prototype)، زن داستان، گوشه‌کنار قلبش کششی به مردی دیگر دارد. ولی هیچ عمقی از این احساس نوشته نشده. چراغ این احساس خاموش است
و در همین دورانِ گستردگی آزادی مجازی، دو عارضۀ مهم در ادبیات ایران بروز‌کرد:۱-داستان‌های آشپزخانه‌ای و ۲-داستان‌های آپارتمانی:
هر دو راحت‌خوان، مناسب کشتن وقت، بدون ایجاد درگیری فکری با خلاقیت داستانی، و پدید‌آورندۀ نوعی تظاهرِ روشنفکری و خوانندگی…
و پدیده‌ای که به چشم می‌آمد: ازدیاد نویسندگان زن بود. منتها بیشتر آنان (و نه همه) هیچ خویشاوندی با ادبیات ناب نداشتند. رمان‌هایشان بیشتر عامه‌پسند بودند.
این گونه رمان‌ها و داستانها، گمانم حمایت مستقیم و غیرمستقیم اتاق فکر حکومت را هم داشتند.
ترکیب «رمان آشپزخانه‌ای» را وقتی ساختم که دیدم در این گونه رمان‌ها، و سرنمون مشهورشان، ماجرای زنی خانه‌دار را روایت‌می‌کنند که همۀ هم و غمش این است که برای شکم بچه‌ها و شوهرش چی بپزد و چه تدارک ببیند. بعنوان یک زن خانه‌دار، منزل را چطور بچرخاند. یعنی نمونۀ «زن خوب فرمانبر پارسا»… از این زنان شخصیت اول رمان، هیچ درونی، هیچ غریزه زنانه و حس فمنیستی نشان داده نمی‌شود چون این‌ها هم در حجاب اسلامی‌اند. در یکی از همین رمان‌های پیش‌نمونه ( Prototype)، زن داستان، گوشه‌کنار قلبش کششی به مردی دیگر دارد. ولی هیچ عمقی از این احساس نوشته نشده. چراغ این احساس خاموش است
👍2
عنوان نوعِ «داستان آپارتمانی» وقتی به ذهنم آمد که حدود سیصد چهارصد داستان خواندم برای داوریِ یک مسابقه داستان‌نویسی که خارج از ایران برگزار می‌شد. جراحی زانو سبب شد که از تمام‌کردن کار بازماندم. تقاص فوتبال‌بازی‌های بی‌حساب و شکستن عهدی که هرگز نکنم داوری مسابقۀ ادبی.(که این البته داستانی دیگر دارد.)
داستان‌های این گونه متن‌ها، بیشتر در یک خانه/آپارتمان می‌گذشتند. تا این جا هیچ اشکالی‌نبود. مکان بسته در داستان می‌تواند زمینه خلاقیت پیچیده‌تر پلات و تنش بین شخصیت‌‌ها را مهیا کند.
مشکل آن داستانها این بود که درست به‌خاطر سانسور، هیچ بیرونی نداشتند. تهی بودند از تصویر و تصوری از زندگی بیرون از آپارتمان، جامعه، زمان مشخص تاریخی، جدال‌های مردم برای به دست آوردن حداقل‌های یک زندگی معمولی و کمی آزادی… ( و البته کمبود تجربۀ عینی نویسندگان را هم می توان به گمانه‌ها افزود.)(نویسنده‌ای که به آب و آتش نزده باشد چی دارد که بنویسد؟ )
و موضوع بیشتر داستان‌های آپارتمانی، نه یأس اگزیستاسیالیستی یا بوف‌کوری بود که نوعی یأس و شومیِ پوک-زاری بود. عاشقی رها‌شده، منزوی، بیشتر در آپارتمانی یا اتاقی، معمولن در فکر خودکشی… و معمولن با زاویه دید اول شخص (اما حدیث نفس) ، بدون فرم، پلات داستانی و بدون پایان قانع‌کننده. مثل خیلی دلنوشته‌های وبلاگی…
داستان‌های این گونه متن‌ها، بیشتر در یک خانه/آپارتمان می‌گذشتند. تا این جا هیچ اشکالی‌نبود. مکان بسته در داستان می‌تواند زمینه خلاقیت پیچیده‌تر پلات و تنش بین شخصیت‌‌ها را مهیا کند.
مشکل آن داستانها این بود که درست به‌خاطر سانسور، هیچ بیرونی نداشتند. تهی بودند از تصویر و تصوری از زندگی بیرون از آپارتمان، جامعه، زمان مشخص تاریخی، جدال‌های مردم برای به دست آوردن حداقل‌های یک زندگی معمولی و کمی آزادی… ( و البته کمبود تجربۀ عینی نویسندگان را هم می توان به گمانه‌ها افزود.)(نویسنده‌ای که به آب و آتش نزده باشد چی دارد که بنویسد؟ )
و موضوع بیشتر داستان‌های آپارتمانی، نه یأس اگزیستاسیالیستی یا بوف‌کوری بود که نوعی یأس و شومیِ پوک-زاری بود. عاشقی رها‌شده، منزوی، بیشتر در آپارتمانی یا اتاقی، معمولن در فکر خودکشی… و معمولن با زاویه دید اول شخص (اما حدیث نفس) ، بدون فرم، پلات داستانی و بدون پایان قانع‌کننده. مثل خیلی دلنوشته‌های وبلاگی…
👍2
متن‌های سانتی‌مانتال:
و در همۀ این دوران‌ها، از بعد از استقرار حکومت اسلامی، متن‌های ساننتی‌مانتال یا نوشته‌هایی با احساسات سطحی/ آبکی رواج بسیار داشتند و گویا حمایت غیرمستقیم هم می‌شدند.
نثرهای این داستانها بسیار معمولی/روزمره بودند، بدون زبان‌آوری و ادبیت. و به عبارت دیگر، در خدمت برنامۀ فساد زبان، رشد ابتذال مبتذل، و تحمیل کلیشه‌های زبانی که همۀ حکومت‌های استبدادی رواج میدهند.
شمارگان چاپ‌شدۀ بالای این آثار، ولی آنتی‌تز خودشان را هم تولید می‌کردند:
خوانندۀ ایرانیِ گریزان از مطالعۀ کتاب (با آمار شرم‌آور میانگین سرانۀ مطالعه که حاصل دستگاه آموزش و پرورشی است قاتل زنجیره‌ای اندیشه و خلاقیت) اگر خوانندۀ این آثار می‌شد، شایدا رفته‌رفته به خواندن انس‌می‌گرفت و خوانندۀ بالقوۀ ادبیات ناب ایران می‌شد.
نکته این است که خوانندگان این دوران، در نبود گسترش اکنونی اینترنت، و سانسور و کتابسوزانِ کتابخانه‌های عمومی هم، دسترسی چندانی به ادبیات ناب نداشتند. مگر که شخصی در خانواده یا دوستان،کتابخانه‌های کوچک شخصی اما گزیده‌شده می‌داشت…
و در همۀ این دوران‌ها، از بعد از استقرار حکومت اسلامی، متن‌های ساننتی‌مانتال یا نوشته‌هایی با احساسات سطحی/ آبکی رواج بسیار داشتند و گویا حمایت غیرمستقیم هم می‌شدند.
نثرهای این داستانها بسیار معمولی/روزمره بودند، بدون زبان‌آوری و ادبیت. و به عبارت دیگر، در خدمت برنامۀ فساد زبان، رشد ابتذال مبتذل، و تحمیل کلیشه‌های زبانی که همۀ حکومت‌های استبدادی رواج میدهند.
شمارگان چاپ‌شدۀ بالای این آثار، ولی آنتی‌تز خودشان را هم تولید می‌کردند:
خوانندۀ ایرانیِ گریزان از مطالعۀ کتاب (با آمار شرم‌آور میانگین سرانۀ مطالعه که حاصل دستگاه آموزش و پرورشی است قاتل زنجیره‌ای اندیشه و خلاقیت) اگر خوانندۀ این آثار می‌شد، شایدا رفته‌رفته به خواندن انس‌می‌گرفت و خوانندۀ بالقوۀ ادبیات ناب ایران می‌شد.
نکته این است که خوانندگان این دوران، در نبود گسترش اکنونی اینترنت، و سانسور و کتابسوزانِ کتابخانه‌های عمومی هم، دسترسی چندانی به ادبیات ناب نداشتند. مگر که شخصی در خانواده یا دوستان،کتابخانه‌های کوچک شخصی اما گزیده‌شده می‌داشت…
نویسندگان دست‌آموز»
این اصطلاح را در اینترنت خوانده‌ام. بسیار خلاقانه و گویا ساخته‌شده.
دلالتش به آن دسته نویسندگان قلم به مزد دولتی نیست که رهبرشان هم ابتربودنشان را به رخشان‌کشید که در همۀ این سال‌ها که جیره و ادرارشان برقرار‌بوده، هنوز اثر قابلی در خور انقلاب اسلامی/ جمهوری اسلامی ننوشته‌اید.
نویسندگان دست‌آموز ظاهرن مستقلند و جیره‌نمی‌گیرند، اما پنهان و آشکار مقرری‌هایی برایشان میرسد. خاصیت این نویسندگان در بی‌خاصیتی است. معمولن مقلد یا دنباله‌رو یک نویسندۀ دیگرند و به سرعت منکر آن نویسنده می‌شوند و مقلد خود می‌شوند. آثارشان هیچ نیشی ندارند. منظورم به نیش و انتقاد از نوع ادبیات متعهد نیست. منظورم به ادبیات ناب است که هر جمله‌اش تبری‌است برای شکستن فساد‌های زبان و بت‌های کلیشه‌‌ایِ بفرمودۀ استبداد…
پس آیا در خلوت و انزواهای این شب‌های تیره، کجا جایی بود تا بیاویزیم قبای ژندۀ خود را؟
شاعری گفته است که هر کلمه‌ای که به زبان انسان غارنشین برمی‌آمد (زاده‌می‌شد) شعر بود.
به نظر من آخرین کلماتی هم که هنگام انقراض بشریت به زبان آخرین انسان
می‌آید، ادبیات است. یاوه‌است یاس از نابودی ادبیات،
در شبان تیرۀ فرهنگ ایران، اما ادبیات زخمی در وحشت مدامِ بیغوله‌هایش، اسب‌های سپید تیشتری را می‌پروراند.
به بیان دیگر، آن همه تیرگی، نکبت و ادبار نتوانسته‌بود ادبیات ناب ایران را تسخیر‌کند یا شکست‌دهد. و آن چه که پرورانده‌شده و میشود، اجر صبری است که بر آن شاخ‌نباتش داده‌ند:
این اصطلاح را در اینترنت خوانده‌ام. بسیار خلاقانه و گویا ساخته‌شده.
دلالتش به آن دسته نویسندگان قلم به مزد دولتی نیست که رهبرشان هم ابتربودنشان را به رخشان‌کشید که در همۀ این سال‌ها که جیره و ادرارشان برقرار‌بوده، هنوز اثر قابلی در خور انقلاب اسلامی/ جمهوری اسلامی ننوشته‌اید.
نویسندگان دست‌آموز ظاهرن مستقلند و جیره‌نمی‌گیرند، اما پنهان و آشکار مقرری‌هایی برایشان میرسد. خاصیت این نویسندگان در بی‌خاصیتی است. معمولن مقلد یا دنباله‌رو یک نویسندۀ دیگرند و به سرعت منکر آن نویسنده می‌شوند و مقلد خود می‌شوند. آثارشان هیچ نیشی ندارند. منظورم به نیش و انتقاد از نوع ادبیات متعهد نیست. منظورم به ادبیات ناب است که هر جمله‌اش تبری‌است برای شکستن فساد‌های زبان و بت‌های کلیشه‌‌ایِ بفرمودۀ استبداد…
پس آیا در خلوت و انزواهای این شب‌های تیره، کجا جایی بود تا بیاویزیم قبای ژندۀ خود را؟
شاعری گفته است که هر کلمه‌ای که به زبان انسان غارنشین برمی‌آمد (زاده‌می‌شد) شعر بود.
به نظر من آخرین کلماتی هم که هنگام انقراض بشریت به زبان آخرین انسان
می‌آید، ادبیات است. یاوه‌است یاس از نابودی ادبیات،
در شبان تیرۀ فرهنگ ایران، اما ادبیات زخمی در وحشت مدامِ بیغوله‌هایش، اسب‌های سپید تیشتری را می‌پروراند.
به بیان دیگر، آن همه تیرگی، نکبت و ادبار نتوانسته‌بود ادبیات ناب ایران را تسخیر‌کند یا شکست‌دهد. و آن چه که پرورانده‌شده و میشود، اجر صبری است که بر آن شاخ‌نباتش داده‌ند:
👍2
شورشی جوانسرانه و زنانه:
روزی که دختری/ گردآفریدی شجاع روسری‌اش را بر سر چوبی دار‌‌زد و بر بلندایی ایستاد، شروع یک جنبش نبود. یکی از تجلی‌های آن بود. برآمدن «آزادی نه گفتن» به ستم دوگانه بر زنان ایران: زن، زندگی، آزادی= آزادی ادبیات ناب، نه مردسالار و نه زن سالار
همین جلوه هم در ادبیات درخشش را آغاز کرد.
زیبا بود که می‌خواندیم داستان‌نویسان زن تابو‌های سانسور اجتماعی و سنتی را دارند می‌شکنند، شخصیت‌های داستانی دارای خلوت‌ها و «آن»هایی هستند، دور از چشم‌های دریده و نعوظ رگ گردن‌های غیرت مردانه و زیر چشم حکومت بادیه‌ایِ زن‌کش…
این زنان داستانی، نه «جنس دوم» که جنس مستقلند. و زنانگی خود را با شجاعت جلو چشم‌می‌آوردند. و از همۀ این‌ها مهم‌تر: کین‌کش‌اند. «کین سیاوش» دیگر چیست؟ کین آن دختر بسته‌زبان عقب‌مانده که مردان کثیف محله و شهر از او استفاده‌های جنسی کردند و بعد حکم اعدامش صادر شد. (که شاید آرزوی داشتن یک عروسک در لحظۀ تنگ شدن خفقان دار هم هنوز به دل معصومش‌‌بود.)
کین زنان آزادی‌خواهی که یا اعدام‌شده‌اند و یا در زندان‌ها به بندند.
کین دخترانی که به جرم آشکاریِ طره‌ای مو، با لَت وکوب دستگیر‌می‌شوند و همچنان مقاومند.
کین مردان ایران که برای آوردن نانی مردانه (نه نامردانه) بر خانه به تحقیر کشانده می‌شوند…
واژۀ کین را استفاده کرده‌ام. اما داستان‌نویس شش دانگ که نمی‌نشیند که حالا داستانی بنویسم متعهد که در آن دادِ ستم به زنان ایران را بستانم. همینا همین فقط اگر نویسنده به اصل زیباشناسی داستان متعهد‌باشد، به طور طبیعی، در داستانش صدای مستقل و آزاد شخصیتِ زن روان‌‌می‌شود. و کار تمام‌است.
قول زنان ایران همان قول شاملوی زیباست که:
«ابلها مردا
عدوی تو نیستم من
انکار توام»
روزی که دختری/ گردآفریدی شجاع روسری‌اش را بر سر چوبی دار‌‌زد و بر بلندایی ایستاد، شروع یک جنبش نبود. یکی از تجلی‌های آن بود. برآمدن «آزادی نه گفتن» به ستم دوگانه بر زنان ایران: زن، زندگی، آزادی= آزادی ادبیات ناب، نه مردسالار و نه زن سالار
همین جلوه هم در ادبیات درخشش را آغاز کرد.
زیبا بود که می‌خواندیم داستان‌نویسان زن تابو‌های سانسور اجتماعی و سنتی را دارند می‌شکنند، شخصیت‌های داستانی دارای خلوت‌ها و «آن»هایی هستند، دور از چشم‌های دریده و نعوظ رگ گردن‌های غیرت مردانه و زیر چشم حکومت بادیه‌ایِ زن‌کش…
این زنان داستانی، نه «جنس دوم» که جنس مستقلند. و زنانگی خود را با شجاعت جلو چشم‌می‌آوردند. و از همۀ این‌ها مهم‌تر: کین‌کش‌اند. «کین سیاوش» دیگر چیست؟ کین آن دختر بسته‌زبان عقب‌مانده که مردان کثیف محله و شهر از او استفاده‌های جنسی کردند و بعد حکم اعدامش صادر شد. (که شاید آرزوی داشتن یک عروسک در لحظۀ تنگ شدن خفقان دار هم هنوز به دل معصومش‌‌بود.)
کین زنان آزادی‌خواهی که یا اعدام‌شده‌اند و یا در زندان‌ها به بندند.
کین دخترانی که به جرم آشکاریِ طره‌ای مو، با لَت وکوب دستگیر‌می‌شوند و همچنان مقاومند.
کین مردان ایران که برای آوردن نانی مردانه (نه نامردانه) بر خانه به تحقیر کشانده می‌شوند…
واژۀ کین را استفاده کرده‌ام. اما داستان‌نویس شش دانگ که نمی‌نشیند که حالا داستانی بنویسم متعهد که در آن دادِ ستم به زنان ایران را بستانم. همینا همین فقط اگر نویسنده به اصل زیباشناسی داستان متعهد‌باشد، به طور طبیعی، در داستانش صدای مستقل و آزاد شخصیتِ زن روان‌‌می‌شود. و کار تمام‌است.
قول زنان ایران همان قول شاملوی زیباست که:
«ابلها مردا
عدوی تو نیستم من
انکار توام»
👍3
گذشته‌است آن دوران سیاهی که زن پس پرده، باید انگشت توی دهان‌می‌کرد تا مرد نامحرم صدایش را نشنود. صدای زنانۀ داستانها رسا‌شده است. و بیش باد.
به قول فروغ: «… همیشه پیش از آن که فکر کنی اتفاق می‌افتد…»
اتفاق حادث شده‌است:
یک لطیفۀ اینترنتی هست که : زنی به مشاور خانوادگی گفت که با همسرم یک زندگی عالی و بدون هیچ غصه ای داریم. روزی ازش پرسیدم اگر من و مادرت در دریا به حال غرق باشیم، کداممان را نجات می دهی، گقت معلوم است. مادرم را که مرا دنیا آورده و برایم زحمت‌کشیده. از وقتی این جواب را داده دنیا به کامم تلخ شده. چکار کنم؟ مشاور گفت: معلوم است، شنا یاد بگیرید…
زن ایرانی در داستان نویسی توانسته بدون قیم شنا یاد‌بگیرد… بلد شده روی پای خودش بایستد.
در سالیان سالی که هرگونه فعالیت هنری برای زنان ممنوع‌شده‌‌است، در سینما و تلویزیون هم اگر چندغازی، در همان نقش‌های بفرموده‌است: زن روسری تو سری‌خورِ آشپزخانه‌ای و کشتزار تولید پسرهای زن‌کُش و یا پسرهای مطیعِ سهل نفله در امثال کربلاهای چهار… اما زن ایرانی، همۀ سرکوب‌ها و پیشانی‌نوشت‌ها را به ضد خودشان تبدیل‌کرده‌است:
گرد‌آفرید، ادبیات ناب می‌نویسد. زبان شعر و داستان را برگشوده‌است و فراز می‌آورد.
در آثار این دختران و زنان، دیگر از متن‌های سانتی‌مانتال، دل‌نوشته/وبلاگی، آشپزخانه‌ای، آپارتمانی خبری نیست. آزار‌دهنده‌اند. اول از همه، دستگاه پوس پوس پوسیدۀ سانسور را. دوم مردسالاری را و سوم خرافۀ هزار و چهارصد سالۀ حرمسراییِ ضعیف‌بودن زن را…
در این آثار، زنانِ راوی شروع‌کرده‌اند از خویشتنِ خود حرف‌زدن. از آن چه مادران و مادربزرگانشان می‌خواسته‌اند بگویند و نگفته بودند.
ادامه و تکاملِ حرف‌های فروغ، که مرگش امان نداده بود.
به قول فروغ: «… همیشه پیش از آن که فکر کنی اتفاق می‌افتد…»
اتفاق حادث شده‌است:
یک لطیفۀ اینترنتی هست که : زنی به مشاور خانوادگی گفت که با همسرم یک زندگی عالی و بدون هیچ غصه ای داریم. روزی ازش پرسیدم اگر من و مادرت در دریا به حال غرق باشیم، کداممان را نجات می دهی، گقت معلوم است. مادرم را که مرا دنیا آورده و برایم زحمت‌کشیده. از وقتی این جواب را داده دنیا به کامم تلخ شده. چکار کنم؟ مشاور گفت: معلوم است، شنا یاد بگیرید…
زن ایرانی در داستان نویسی توانسته بدون قیم شنا یاد‌بگیرد… بلد شده روی پای خودش بایستد.
در سالیان سالی که هرگونه فعالیت هنری برای زنان ممنوع‌شده‌‌است، در سینما و تلویزیون هم اگر چندغازی، در همان نقش‌های بفرموده‌است: زن روسری تو سری‌خورِ آشپزخانه‌ای و کشتزار تولید پسرهای زن‌کُش و یا پسرهای مطیعِ سهل نفله در امثال کربلاهای چهار… اما زن ایرانی، همۀ سرکوب‌ها و پیشانی‌نوشت‌ها را به ضد خودشان تبدیل‌کرده‌است:
گرد‌آفرید، ادبیات ناب می‌نویسد. زبان شعر و داستان را برگشوده‌است و فراز می‌آورد.
در آثار این دختران و زنان، دیگر از متن‌های سانتی‌مانتال، دل‌نوشته/وبلاگی، آشپزخانه‌ای، آپارتمانی خبری نیست. آزار‌دهنده‌اند. اول از همه، دستگاه پوس پوس پوسیدۀ سانسور را. دوم مردسالاری را و سوم خرافۀ هزار و چهارصد سالۀ حرمسراییِ ضعیف‌بودن زن را…
در این آثار، زنانِ راوی شروع‌کرده‌اند از خویشتنِ خود حرف‌زدن. از آن چه مادران و مادربزرگانشان می‌خواسته‌اند بگویند و نگفته بودند.
ادامه و تکاملِ حرف‌های فروغ، که مرگش امان نداده بود.
👍3👏2
زنانی که دیگر لچک به سر، ضعیفه، منزل، اهل و عیال، ننۀ نقی، صبیۀ تقی نیستند و نویسنده‌اند، فکرهای خلوتی و نه حرمسرایی، در شعر و داستانشان جوشیدن‌گرفته است.
و به طور کلی آثارشان این تشخص‌ها را دارند:
-توجه به فرم
-راوی غیر از خود نویسنده که حدیث نفس نویسنده را نمی‌گوید.
-نوشتن تجربی (نه نوشتن از کمبود تجربه، که نوشتنِ خلاقانه برای تجربۀ مسیرهای نارفتۀ روایت…
اما در مسیر پیشرفت آتی این نویسندگان، شاید یک چالش مهم وجود داشته‌باشد: کسب تجربۀ عینی از اجتماع و ایران:
زن ایرانی در حوزۀ تحصیل و کار به خوبی شایستگی خود را تحمیل‌کرده و خیلی‌جا که اولین‌است. . اما زنانِ تنها، به شدت با نهیِ منکری و مکروه‌‌بودن سفر روبرویند. در هتل‌ها و مسافرخانه‌ها به راحتی نمی‌توانند جایی بگیرند. تنِ تنها در جاده‌ها امنیت ندارند. برخی از ماموران نیروی انتظامی خود آزاردهنده و متجاوزند.
ولی نبردشان تازه شروع‌شده. شجاعتی که برای شکستن قید و بندهای هزار و چند صد ساله شروع‌شده، سرِ بازایستادن ندارد. نمونۀ درخشانش تجربۀ مبارزه‌ای خیابانی و بی‌بدیل در جهان است: مبارزۀ دلاورانه با حجاب تحمیلی اسلامی و درگیری با حجاب‌بانان خشن و خشک مغز در خیابان‌ها، مترو و اتوبوس و… قبول خطر دستگیری و انواع خشونت‌ها در بازداشتگاه‌های فرعونی.
این‌چنین‌ها تجربه‌های روزمرۀ عینی (دلهره/ عزم دلیری/ درگیری/ عواقب دستگیری و آزار جنسی) اگر به شخصیت داستانها داده‌شود، هماهنگ با موضوع داستان، داستان‌هایی یگانه خواهد نوشت در ادبیات جهان. (اندوهناک تا روزی که زنان در آزادی از تجربه‌های آزادگی بنویسند.)
نوشتن خلاقانۀ زنان ایران، ناگزیز در نویسندگی مردان هم تاثیرهای مثبت داشته‌است و بیشتر هم خواهد‌شد. واقعیت تلخی است که نه همه اما به هر حال مردان نویسندۀ ایران، شناخت دقیقی از زن ندارند. این هم دقیقن به دلیل همان حجاب تحمیلی در مراوده و ارتباط آزادانه است. تعبیر زیر شکمی آخوندی از مراودۀ آزادانه زن و مرد را بندازید دور…
باقی بقایتان
و به طور کلی آثارشان این تشخص‌ها را دارند:
-توجه به فرم
-راوی غیر از خود نویسنده که حدیث نفس نویسنده را نمی‌گوید.
-نوشتن تجربی (نه نوشتن از کمبود تجربه، که نوشتنِ خلاقانه برای تجربۀ مسیرهای نارفتۀ روایت…
اما در مسیر پیشرفت آتی این نویسندگان، شاید یک چالش مهم وجود داشته‌باشد: کسب تجربۀ عینی از اجتماع و ایران:
زن ایرانی در حوزۀ تحصیل و کار به خوبی شایستگی خود را تحمیل‌کرده و خیلی‌جا که اولین‌است. . اما زنانِ تنها، به شدت با نهیِ منکری و مکروه‌‌بودن سفر روبرویند. در هتل‌ها و مسافرخانه‌ها به راحتی نمی‌توانند جایی بگیرند. تنِ تنها در جاده‌ها امنیت ندارند. برخی از ماموران نیروی انتظامی خود آزاردهنده و متجاوزند.
ولی نبردشان تازه شروع‌شده. شجاعتی که برای شکستن قید و بندهای هزار و چند صد ساله شروع‌شده، سرِ بازایستادن ندارد. نمونۀ درخشانش تجربۀ مبارزه‌ای خیابانی و بی‌بدیل در جهان است: مبارزۀ دلاورانه با حجاب تحمیلی اسلامی و درگیری با حجاب‌بانان خشن و خشک مغز در خیابان‌ها، مترو و اتوبوس و… قبول خطر دستگیری و انواع خشونت‌ها در بازداشتگاه‌های فرعونی.
این‌چنین‌ها تجربه‌های روزمرۀ عینی (دلهره/ عزم دلیری/ درگیری/ عواقب دستگیری و آزار جنسی) اگر به شخصیت داستانها داده‌شود، هماهنگ با موضوع داستان، داستان‌هایی یگانه خواهد نوشت در ادبیات جهان. (اندوهناک تا روزی که زنان در آزادی از تجربه‌های آزادگی بنویسند.)
نوشتن خلاقانۀ زنان ایران، ناگزیز در نویسندگی مردان هم تاثیرهای مثبت داشته‌است و بیشتر هم خواهد‌شد. واقعیت تلخی است که نه همه اما به هر حال مردان نویسندۀ ایران، شناخت دقیقی از زن ندارند. این هم دقیقن به دلیل همان حجاب تحمیلی در مراوده و ارتباط آزادانه است. تعبیر زیر شکمی آخوندی از مراودۀ آزادانه زن و مرد را بندازید دور…
باقی بقایتان
👏3👍1
پانویس:
(۱) اگر گرترود اشتاین(Gertrude Stein ) نسل همینگوی را «نسل گمگشته» Lost Generation”” نامیده بود، این نسل جوان ایران را چه باید نامید. «نسل سوخته» گویایی‌هایی دارد، اما آب به آسیاب کسانی می‌ریزد که می‌خواهند این نسل را مایوس و زمینگیر کنند، اما زد/ضد/Z نام خوب و چندپهلویی‌‌است برای این نسل…
(۱) اگر گرترود اشتاین(Gertrude Stein ) نسل همینگوی را «نسل گمگشته» Lost Generation”” نامیده بود، این نسل جوان ایران را چه باید نامید. «نسل سوخته» گویایی‌هایی دارد، اما آب به آسیاب کسانی می‌ریزد که می‌خواهند این نسل را مایوس و زمینگیر کنند، اما زد/ضد/Z نام خوب و چندپهلویی‌‌است برای این نسل…
❤2
.
می‌توان یک موسیقی یا یک نقاشی را نفهمید اما از شنیدن و دیدن آن لذت برد. می‌توان در کنار زنی یا مردی قدم زد عشقبازی کرد و از او لذت برد بی‌انکه سعی کنیم همه چیز را بفهمیم یا بدانیم. مهم نیست این عشق یا این اثر آیا نسخه اصلی و همه آن چیزی است که می‌خواستیم یا می‌خواهیم، مهم این است که بودن و دیدن و شنیدنش لذت‌بخش است. زیرا که هر اثری در نهایت یک کپی خوب از اثار دیگر است و هر عشقی که از او لذت می‌بریم نسخه‌ای برابر اصل از آن عشقی است که می‌خواستیم.
فیلم ' کپی برابر اصل ' نه تنها از بهترین فیلم‌های کیارستمی است بلکه از بهترین‌های سینما درباره رابطه و عشق است. مرد و زنی که هیچ گذشته‌ای با هم ندارند در طول قدم زدن در خیابان به آرامی نقش معشوق دیرین یکدیگر را بازی می‌کنند و معشوق دیرین یکدیگر می‌شوند. شروعی که انگار مثل هر رابطه‌ای با نقش بازی کردن برای یکدیگر آغاز میشود و در انتها خود واقعی‌شان را نشان میدهند هر چند که انگار در فیلم عکس آن است. دغدغه‌هایی دلسوزانه و احساسی به خشم و دعوا و بعد به مرور خاطرات گذشته ختم میشود و فیلمساز هیچ‌گاه نمی‌گوید داستان چیست و نسخه اصلی کدام است. کپی معشوق و عشقبازی که همان معشوق اصلی و عشق شکست خورده سابق است؟
کیارستمی رابطه زن و مرد را سوتفاهمی کوتاه‌مدت می‌داند که دو دنیای متفاوت در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. انسان‌هایی که ناگزیر از تحمل یکدیگرند زیرا که به هم نیاز دارند و راه حل چنین رنج و بار زیستنی لذت بردن از هم است بی‌آنکه تلاش کنی او را درک کنی یا در زندگی و گذشته‌اش سرک بکشی. مثل قطعه‌ای موسیقی که وقتی از آن لذت می‌بری صرفا نیازی نیست بدانی چه میگوید چگونه ساخته شده از کجا می‌آید آیا همه آن چیزی است که می‌خواهی آیا کپی اثری است یا اصل است آیا اصلا اثر اصیل داریم و آیا کپی کردن و حتی دزیدن هنر نیست؟
می‌توان یک موسیقی یا یک نقاشی را نفهمید اما از شنیدن و دیدن آن لذت برد. می‌توان در کنار زنی یا مردی قدم زد عشقبازی کرد و از او لذت برد بی‌انکه سعی کنیم همه چیز را بفهمیم یا بدانیم. مهم نیست این عشق یا این اثر آیا نسخه اصلی و همه آن چیزی است که می‌خواستیم یا می‌خواهیم، مهم این است که بودن و دیدن و شنیدنش لذت‌بخش است. زیرا که هر اثری در نهایت یک کپی خوب از اثار دیگر است و هر عشقی که از او لذت می‌بریم نسخه‌ای برابر اصل از آن عشقی است که می‌خواستیم.
فیلم ' کپی برابر اصل ' نه تنها از بهترین فیلم‌های کیارستمی است بلکه از بهترین‌های سینما درباره رابطه و عشق است. مرد و زنی که هیچ گذشته‌ای با هم ندارند در طول قدم زدن در خیابان به آرامی نقش معشوق دیرین یکدیگر را بازی می‌کنند و معشوق دیرین یکدیگر می‌شوند. شروعی که انگار مثل هر رابطه‌ای با نقش بازی کردن برای یکدیگر آغاز میشود و در انتها خود واقعی‌شان را نشان میدهند هر چند که انگار در فیلم عکس آن است. دغدغه‌هایی دلسوزانه و احساسی به خشم و دعوا و بعد به مرور خاطرات گذشته ختم میشود و فیلمساز هیچ‌گاه نمی‌گوید داستان چیست و نسخه اصلی کدام است. کپی معشوق و عشقبازی که همان معشوق اصلی و عشق شکست خورده سابق است؟
کیارستمی رابطه زن و مرد را سوتفاهمی کوتاه‌مدت می‌داند که دو دنیای متفاوت در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. انسان‌هایی که ناگزیر از تحمل یکدیگرند زیرا که به هم نیاز دارند و راه حل چنین رنج و بار زیستنی لذت بردن از هم است بی‌آنکه تلاش کنی او را درک کنی یا در زندگی و گذشته‌اش سرک بکشی. مثل قطعه‌ای موسیقی که وقتی از آن لذت می‌بری صرفا نیازی نیست بدانی چه میگوید چگونه ساخته شده از کجا می‌آید آیا همه آن چیزی است که می‌خواهی آیا کپی اثری است یا اصل است آیا اصلا اثر اصیل داریم و آیا کپی کردن و حتی دزیدن هنر نیست؟
❤2👍2👏1🤔1
Forwarded from ترجمه ادب و فرهنگ عربی مسعود باب الحوائجی
☝️
👇👇
من بر مذهب شعرم؛
نه چمباتمه زده بر بزم خون:
شعر معاصر و مدرن عرب، فرسنگ‌ها از شعر جاهلی و کهن فاصله گرفته است؛
شاعرِ مدرنیست عربی امروز نه چون شاعران اموی و عباسی در پی مدح و هجاست، و نه بر سر پند و اندرز و خیمه‌ی حکمت دوختن و یا هیمه‌ی غرور و حماسه زیر دیگدان الفاظ افروختن است؛
غایت شعر مدرن، نه گوشت زهد در دهان می‌جوَد، نه طعم اشتیاق را زیر زبان و خودآگاهی‌اش مزیده است و بهر آن ارزشی قائل است.
نمونه‌اش عبدالوهاب البیاتی شاعرنوگرا وسوسیالیست عراقی كه همه‌ی عمرش به تبعید و آوارگی گذشت.
ببينيد در این شعر چگونه خاک می‌ریزد بر سر هرچه آرمان و اصالت و تعصبات قومی و عربی و به افشای پوچی بازی‌های بشری برمی‌خیزد تا پاسخی باشد، بی‌آبرویی مرگ را، این‌گونه در خور که میگوید:
جنگ‌های لفظی و شمشیرهای چوبین و دروغ‌پردازی کافه‌های مشرق‌زمین خُرد و نابودمان ساخت،
و نیز شوالیه‌هایی که با آسیاب‌های بادی در نبرد بودند.
ما که نه شتری کُشته بودیم
نه حتا گربه‌ای
و نه بازیچهی مرگ را آزموده بودیم
و نه در بازیچهی شهسواران، دخیل،
و نه بر اسب مرده‌ای قمار کرده بودیم!
ما كه از زخم‌هامان دوات و جوهردانی برنساختیم
و از خون‌مان، فراز ریگزارها
مُرکبی برنیاغشتیم!
«با این وصف باز»
ژاژ‌ها و یاوه‌جات، درگیرمان ساخت و
به کُشتن یکدیگر خاستیم و
اینک این‌گونه:
خُرد و پراکنده و درهم‌شکسته‌ایم.
👇👇
من بر مذهب شعرم؛
نه چمباتمه زده بر بزم خون:
شعر معاصر و مدرن عرب، فرسنگ‌ها از شعر جاهلی و کهن فاصله گرفته است؛
شاعرِ مدرنیست عربی امروز نه چون شاعران اموی و عباسی در پی مدح و هجاست، و نه بر سر پند و اندرز و خیمه‌ی حکمت دوختن و یا هیمه‌ی غرور و حماسه زیر دیگدان الفاظ افروختن است؛
غایت شعر مدرن، نه گوشت زهد در دهان می‌جوَد، نه طعم اشتیاق را زیر زبان و خودآگاهی‌اش مزیده است و بهر آن ارزشی قائل است.
نمونه‌اش عبدالوهاب البیاتی شاعرنوگرا وسوسیالیست عراقی كه همه‌ی عمرش به تبعید و آوارگی گذشت.
ببينيد در این شعر چگونه خاک می‌ریزد بر سر هرچه آرمان و اصالت و تعصبات قومی و عربی و به افشای پوچی بازی‌های بشری برمی‌خیزد تا پاسخی باشد، بی‌آبرویی مرگ را، این‌گونه در خور که میگوید:
جنگ‌های لفظی و شمشیرهای چوبین و دروغ‌پردازی کافه‌های مشرق‌زمین خُرد و نابودمان ساخت،
و نیز شوالیه‌هایی که با آسیاب‌های بادی در نبرد بودند.
ما که نه شتری کُشته بودیم
نه حتا گربه‌ای
و نه بازیچهی مرگ را آزموده بودیم
و نه در بازیچهی شهسواران، دخیل،
و نه بر اسب مرده‌ای قمار کرده بودیم!
ما كه از زخم‌هامان دوات و جوهردانی برنساختیم
و از خون‌مان، فراز ریگزارها
مُرکبی برنیاغشتیم!
«با این وصف باز»
ژاژ‌ها و یاوه‌جات، درگیرمان ساخت و
به کُشتن یکدیگر خاستیم و
اینک این‌گونه:
خُرد و پراکنده و درهم‌شکسته‌ایم.
❤2
مارشال برمن | مترجم: امید کریم‌زاده
| ۱۱ مهر ۱۴۰۳ | 4413 کلمه
یادداشت مترجم:
«فرشته در شهر» مقاله‌ای است که مارشال برمن در پاسداشت خاطره والتر بنیامین نوشته است. این مقاله نخستین بار با عنوان «والتر بنیامین: فرشته در شهر» در سال ۱۹۹۹ (در زمان حیات برمن) در مجموعه مقالات او با عنوان Adventures in Marxism به وسیله انتشارات Verso منتشر شد. این مقاله در سال ۲۰۱۷ (پس از مرگ برمن) در مجموعه مفصل‌تری از مقالات او به نام Modernism in the Streets: A Life and Times in Essays توسط همان انتشارات به چاپ رسید. چاپ اخیر منبع ترجمه فارسی بوده است.
گفته‌اند که والتر بنیامین مردی بود خجالتی و معذّب و بااین‌حال چیزی در او بود که مردم را وامی‌داشت بخواهند از او عکس بگیرند. یکی از مطبوع‌ترین چیزها دربارهٔ زندگی‌نامهٔ مملو از عکس مُم بِرودرسِن (Momme Brodersen) این است که پس از گذشت بیش از نیم قرن از مرگ بنیامین، خوانندگان آمریکایی دست‌آخر می‌توانند صورت او را درست‌وحسابی تماشا کنند. خرمن موی پریشانش؛ چشم‌های زنده‌اش با پلک‌های سنگین در قاب عینک که پایین را نگاه می‌کنند یا به جایی دور در میانهٔ تصویر خیره‌اند (نگاهش با دوربین برخورد نمی‌کند، بلکه از کنار آن می‌گذرد)؛ دستش که به‌شکل V زیر چانه قرار گرفته و به صورتش حالت داده است؛ سیگاری آویخته از انگشتان که به‌نظر می‌آید بیش از آنکه بخواهد دودش کند به له کردنش میل‌دارد. این‌ها همه این احساس را در ما به‌وجود می‌آورد که گویی در حضور جدّی‌ترین مردی هستیم که تاکنون پا به جهان نهاده است.
برخی از درخشان‌ترین بصیرت‌های بنیامین محصول دوران اواخر عمر اوست، در پاریسِ محبوبش در اواخر دههٔ سی، در عصر توهم بزرگِ رنوار، پس از فروپاشی جبههٔ خلقی [جبههٔ مقاومت پاریس] و پیش از برآمدن نازی‌ها (هرچند نه خیلی پیش از آن). در ۱۹۳۷ گیزِله فروینْت در کتاب‌خانهٔ ملّی از بنیامین درحال کار عکس گرفت. او امروز یکی از زنان عالی‌مقام فرهنگ اروپایی است، اما آن روزها هم‌وطن یهودی ـ آلمانی مهاجری بود که بیست سالی کم‌تر از بنیامین سن داشت و حتّی از او هم بی‌ثبات‌تر زندگی می‌کرد. در یک عکس، بنیامین قفسهٔ کتابی را می‌کاود و در عکسی دیگر پشت میزی چیزی می‌نویسد. مطابق معمول نگاهش راه دوربین را می‌بندد، بااین‌حال واضح است که از حضور دوربین آگاه است. عکس‌های کتابخانه مردی را به‌تصویر می‌کشند یک‌سره غرق در کار خویش و در صلح با خویشتن. هالهٔ تمرکزی که گِرد سر خویش دارد این حس را ما به‌وجود می‌آورد که دست‌وپاچلفتی‌های احمقی بیش نیستیم. ازسوی‌دیگر، این را هم به‌یادمان می‌آورد که چرا خداوند این مغزهای بزرگ را به ما عطا کرد و خواندن و نوشتنمان آموخت.
آن روز به‌خصوص روی چه موضوعی کار می‌کرد؟ احتمالاً روی دست‌نوشتهٔ عظیم Arcades [گذرگاه مسقّف]—پژوهشش دربارهٔ پاریس قرن نوزدهم—که در طول تمام سال‌های دههٔ سی وقتش را صرف آن کرده بود (وقتی در سال ۱۹۴۰ پای پیاده از کوه‌های پیرنه می‌گذشت تا از فرانسه بگریزد دست‌نوشته را هم‌راه خود داشت. راهنمایش لیزا فیتکو (Lisa Fittko) بعدها گفت احساس می‌کرده بنیامین دست‌نوشته را بیشتر از جانش دوست دارد)؛ اما این احتمال هم وجود دارد که موضوع کارش در کتابخانه یکی از آخرین جستارهای بزرگش بوده باشد در ژانری کاملاً مدرن یعنی الهیّات بدون خدا [الهیات سلبی]. این قطعه‌ای است از تزهایی دربارۀ فلسفهٔ تاریخ:
در یکی از نقاشی‌های پُل کِلِه (Paul Klee) موسوم به Angelus Novus [فرشتهٔ جدید] فرشته‌ای را میبینیم با چنان چهره‌ای که گویی هم‌اینک در شرف روی برگرداندن از چیزی است که با خیرگی سرگرم تعمّق در آن است. چشمانش خیره، دهانش باز، و بال‌هایش گشوده است. این همان تصویری است که ما از فرشتهٔ تاریخ در ذهن داریم. چهره‌اش رو به سوی گذشته دارد؛ آن‌جا که ما زنجیره‌ای از رخدادها را رؤیت می‌کنیم او فقط به فاجعه‌ای واحد می‌نگرد که بی‌وقفه مخروبه بر مخروبه تلنبار میکند و آن را پیش‌ِپای او می‌افکند. فرشته سرِ آن دارد که بماند، مردگان را بیدار کند، و آنچه را که خردوخراب گشته است مرمّت و یکپارچه کند؛ اما طوفانی از جانب فردوس درحال وزیدن است و با چنان خشمی بر بال‌های وی می‌کوبد که فرشته را دیگر یارای بستن آنها نیست. این طوفان او را با نیرویی مقاومت‌ناپذیر به درون آینده‌ای می‌راند که [به آن پشت کرده است] درحالی‌که تلنبار مزبله‌ها پیشِ‌روی او سر به فلک می‌کشد. این طوفانی است که ما آن را پیشرفت می‌نامیم.[۱]
فرشتهٔ بسیار مدرن بنیامین درمعرض تمامی آن اضطراب‌ها و تناقض‌های درونی است که اشباحشان بر فراز تاریخ ما پرسه می‌زند و این‌جا در کتاب‌خانهٔ او چنان به‌کمال در جهان مدرن جا خوش کرده است که هریک از ما در بهترین حالت ممکن است بتوانیم چنان کنیم.
| ۱۱ مهر ۱۴۰۳ | 4413 کلمه
یادداشت مترجم:
«فرشته در شهر» مقاله‌ای است که مارشال برمن در پاسداشت خاطره والتر بنیامین نوشته است. این مقاله نخستین بار با عنوان «والتر بنیامین: فرشته در شهر» در سال ۱۹۹۹ (در زمان حیات برمن) در مجموعه مقالات او با عنوان Adventures in Marxism به وسیله انتشارات Verso منتشر شد. این مقاله در سال ۲۰۱۷ (پس از مرگ برمن) در مجموعه مفصل‌تری از مقالات او به نام Modernism in the Streets: A Life and Times in Essays توسط همان انتشارات به چاپ رسید. چاپ اخیر منبع ترجمه فارسی بوده است.
گفته‌اند که والتر بنیامین مردی بود خجالتی و معذّب و بااین‌حال چیزی در او بود که مردم را وامی‌داشت بخواهند از او عکس بگیرند. یکی از مطبوع‌ترین چیزها دربارهٔ زندگی‌نامهٔ مملو از عکس مُم بِرودرسِن (Momme Brodersen) این است که پس از گذشت بیش از نیم قرن از مرگ بنیامین، خوانندگان آمریکایی دست‌آخر می‌توانند صورت او را درست‌وحسابی تماشا کنند. خرمن موی پریشانش؛ چشم‌های زنده‌اش با پلک‌های سنگین در قاب عینک که پایین را نگاه می‌کنند یا به جایی دور در میانهٔ تصویر خیره‌اند (نگاهش با دوربین برخورد نمی‌کند، بلکه از کنار آن می‌گذرد)؛ دستش که به‌شکل V زیر چانه قرار گرفته و به صورتش حالت داده است؛ سیگاری آویخته از انگشتان که به‌نظر می‌آید بیش از آنکه بخواهد دودش کند به له کردنش میل‌دارد. این‌ها همه این احساس را در ما به‌وجود می‌آورد که گویی در حضور جدّی‌ترین مردی هستیم که تاکنون پا به جهان نهاده است.
برخی از درخشان‌ترین بصیرت‌های بنیامین محصول دوران اواخر عمر اوست، در پاریسِ محبوبش در اواخر دههٔ سی، در عصر توهم بزرگِ رنوار، پس از فروپاشی جبههٔ خلقی [جبههٔ مقاومت پاریس] و پیش از برآمدن نازی‌ها (هرچند نه خیلی پیش از آن). در ۱۹۳۷ گیزِله فروینْت در کتاب‌خانهٔ ملّی از بنیامین درحال کار عکس گرفت. او امروز یکی از زنان عالی‌مقام فرهنگ اروپایی است، اما آن روزها هم‌وطن یهودی ـ آلمانی مهاجری بود که بیست سالی کم‌تر از بنیامین سن داشت و حتّی از او هم بی‌ثبات‌تر زندگی می‌کرد. در یک عکس، بنیامین قفسهٔ کتابی را می‌کاود و در عکسی دیگر پشت میزی چیزی می‌نویسد. مطابق معمول نگاهش راه دوربین را می‌بندد، بااین‌حال واضح است که از حضور دوربین آگاه است. عکس‌های کتابخانه مردی را به‌تصویر می‌کشند یک‌سره غرق در کار خویش و در صلح با خویشتن. هالهٔ تمرکزی که گِرد سر خویش دارد این حس را ما به‌وجود می‌آورد که دست‌وپاچلفتی‌های احمقی بیش نیستیم. ازسوی‌دیگر، این را هم به‌یادمان می‌آورد که چرا خداوند این مغزهای بزرگ را به ما عطا کرد و خواندن و نوشتنمان آموخت.
آن روز به‌خصوص روی چه موضوعی کار می‌کرد؟ احتمالاً روی دست‌نوشتهٔ عظیم Arcades [گذرگاه مسقّف]—پژوهشش دربارهٔ پاریس قرن نوزدهم—که در طول تمام سال‌های دههٔ سی وقتش را صرف آن کرده بود (وقتی در سال ۱۹۴۰ پای پیاده از کوه‌های پیرنه می‌گذشت تا از فرانسه بگریزد دست‌نوشته را هم‌راه خود داشت. راهنمایش لیزا فیتکو (Lisa Fittko) بعدها گفت احساس می‌کرده بنیامین دست‌نوشته را بیشتر از جانش دوست دارد)؛ اما این احتمال هم وجود دارد که موضوع کارش در کتابخانه یکی از آخرین جستارهای بزرگش بوده باشد در ژانری کاملاً مدرن یعنی الهیّات بدون خدا [الهیات سلبی]. این قطعه‌ای است از تزهایی دربارۀ فلسفهٔ تاریخ:
در یکی از نقاشی‌های پُل کِلِه (Paul Klee) موسوم به Angelus Novus [فرشتهٔ جدید] فرشته‌ای را میبینیم با چنان چهره‌ای که گویی هم‌اینک در شرف روی برگرداندن از چیزی است که با خیرگی سرگرم تعمّق در آن است. چشمانش خیره، دهانش باز، و بال‌هایش گشوده است. این همان تصویری است که ما از فرشتهٔ تاریخ در ذهن داریم. چهره‌اش رو به سوی گذشته دارد؛ آن‌جا که ما زنجیره‌ای از رخدادها را رؤیت می‌کنیم او فقط به فاجعه‌ای واحد می‌نگرد که بی‌وقفه مخروبه بر مخروبه تلنبار میکند و آن را پیش‌ِپای او می‌افکند. فرشته سرِ آن دارد که بماند، مردگان را بیدار کند، و آنچه را که خردوخراب گشته است مرمّت و یکپارچه کند؛ اما طوفانی از جانب فردوس درحال وزیدن است و با چنان خشمی بر بال‌های وی می‌کوبد که فرشته را دیگر یارای بستن آنها نیست. این طوفان او را با نیرویی مقاومت‌ناپذیر به درون آینده‌ای می‌راند که [به آن پشت کرده است] درحالی‌که تلنبار مزبله‌ها پیشِ‌روی او سر به فلک می‌کشد. این طوفانی است که ما آن را پیشرفت می‌نامیم.[۱]
فرشتهٔ بسیار مدرن بنیامین درمعرض تمامی آن اضطراب‌ها و تناقض‌های درونی است که اشباحشان بر فراز تاریخ ما پرسه می‌زند و این‌جا در کتاب‌خانهٔ او چنان به‌کمال در جهان مدرن جا خوش کرده است که هریک از ما در بهترین حالت ممکن است بتوانیم چنان کنیم.
❤1
چنان جا خوش کرده است که ممکن است به‌زیان خودش باشد. سال‌ها دوستانش اصرار می‌کردند که از اروپا خارج شود، اما او پافشاری می‌کرد که می‌خواهد آن‌جا بماند، «درست همچون کشتی‌شکسته‌ای که با بالا رفتن از دکلِ درحالِ فروافتادنِ کشتی می‌کوشد از غرق شدن نجات یابد، اما درست از همان‌جاست که بخت آن را پیدا میکند که برای نجات خویش پیامی درافکند». این سخن در مقامِ شعر خیره‌کننده است، اما در جهانِ واقع -پیام برای چه کسی؟ کدام نجات‌بخش؟ چنین کاری جنون‌آمیز است. براساس گزارش برودرسن، پس از آنکه هیتلر جنگ را آغاز کرد، «در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۴۰-۱۹۳۹ بنیامین دو بار با دورا (Dora)، همسر سابقش، دیدار کرد، اما به درخواست‌های مصرّانهٔ او برای این‌که پاریس را ترک کند و خودش را به جای امنی برساند توجّهی‌نکرد—دورا خود چنین کرد و پسرشان اشتفان (Stefan) را هم با خود برد. به‌جای این کار، بنیامین کارت کتاب‌خانهٔ ملی‌اش را تمدید کرده بود و بنابراین میتوانست کارش را ادامه دهد.
زیاد نتوانست به کارش ادامه دهد. برودرسن و جِیْ پَرینی (Jay Parini) این داستان غم‌انگیز و پوچ را خیلی خوب روایت می‌کنند. پس از آنکه پلیس نیک‌خواهِ فرانسه او را دست‌گیر و در اردوگاه مخالفان خارجی بازداشت کرد—او آن‌جا روزنامهٔ اردوگاه را ویرایش می‌کرد!—بنیامین دریافت که باید برود، اما دروازه‌ها داشت به‌سرعت بسته می‌شد. عازم مارسی شد، در آن‌جا آرتور کوستلر (Arthur Koestler) را ملاقات کرد و این بخت خوش خارق‌العاده را یافت (به‌لطف مَکس هورکهایمر) که ویزای ورود به ایالات متحده را دریافت کند، اما بدون گریختن از فرانسه نمی‌توانست از این ویزا استفاده کند، فرانسه‌ای که ارتش نازی داشت روزبه‌روز حلقهٔ محاصره‌اش را تنگ‌تر می‌کرد. به‌هم‌راه گروه کوچکی از پناه‌جویان، قهرمانانه، خطرِ گذشتن از کوه‌های پیرِنه و رفتن به اسپانیا را به‌جان خرید. بیماری قلبی راه رفتنش را کند کرده بود و لازم بود مدام برای نفس تازه کردن بایستد. دست‌آخر توانست به‌هم‌راه بقیه از مرز بگذرد. آنها آن شب به دهکده پُرت‌بو (Portbou) [در اسپانیا] رسیدند. آن‌جا مقام‌های محلّی مدارک شناسایی‌شان را نپذیرفتند و تهدیدشان کردند که روز بعد آنها را به فرانسه بازخواهند گرداند و تحویل گشتاپو خواهند داد. سایر پناه‌جویان تصمیم‌گرفتند صبرکنند و ببینند چه پیش خواهد آمد: شاید بتوانند پلیس محلّی را با زبان‌بازی راضی‌کنند یا به او رشوه دهند. بنیامین معطّل نکرد. او که سال‌ها مصرف‌کنندهٔ سنگین مواد مخدّر بود، با خودش مورفین داشت. بیش از حدِ لازم مصرف کرد و صبح روز بعد درگذشت. پس از مرگِ او، پلیس نظرش را عوض کرد و به همهٔ پناه‌جویان اجازهٔ عبور داد. در سال ۱۹۹۴ که دموکراسی دوباره در اسپانیا برقرار شد، اهالی پُرت‌بو به پاسداشت خاطرهٔ او یادمانی بنا کردند.
این یکی از داستان‌های دل‌خراش بسیار مشهور قرن بیستم است. به‌خصوص برای کسانی که بنیامین را تحسین می‌کنند و خاطره‌اش را محترم می‌شمارند حائز اهمیت است که به نقش او در این داستان توجّه کنند: او یکی از قربانیان جنایت‌کارترین رژیم تاریخ بود، اما درعین‌حال خودش خودش را کشت. موضوعی که در نسبت با نوشته‌هایش توجّه چندانی به آن نشده این است که او با مرگ خود جایگاهش را تثبیت کرد. بر بنای یادمانش در پُرت‌بو تک‌جمله‌ای حک شده است برگرفته از مقالهٔ «دربارهٔ مفهوم تاریخ» که یکی از آخرین نوشته‌هایش به‌شمار می‌آید: «حرمت گذاشتن به خاطرهٔ آدم‌های بینامونشان از آدم‌های شناخته‌شده دشوارتر است. ساختمان تاریخ به خاطرهٔ بی‌نام‌ونشان‌ها اختصاص یافته است». نظر برودرسن این است:
سخت است که نپرسیم آیا مرگ بنیامین… «قابل‌اجتناب» و «غیر‌ضروری» بود، هرچند این‌ها پرسش‌هایی‌اند بی‌جواب و بی‌فایده. در مرزهای دیگر صدها نفر به‌گونه‌ای غیر‌ضروری و بینامونشان درحال مرگ بودند؛ میلیون‌ها نفر دیگر درحالی درمعرض مرگ بودند که هیچ مرزی در چشم‌اندازشان نبود.
مطمئنم که بنیامین و برودرسن هردو درست می‌گویند، بااین‌حال به‌نظر میرسد هردوشان کمی خوش‌خیال‌اند. در پایانِ کازابلانکا، هامفری بوگارت بزرگ‌منشانه خودش و سعادت خودش را قربانی میکند، اما هم او می‌داند و هم ما که دوربین درست روی اوست؛ او ستارهٔ فیلم است. بنیامین که در بیشتر عمرش توهین دیده بود و تحقیر شده بود راهی یافت که با مرگش ستاره شود. مقاله‌اش و بنای یادمانش (که برودرسن و من می‌کوشیم درباره‌شان بنویسیم) همه به‌نحوی مبنایی گم‌راه‌کننده (فالش) هستند. شاید سخن گفتن دربارهٔ جنایت‌ها و قربانیان نازیسم بدون نت‌های فالش ناممکن باشد، اما حرف نزدن دربارهٔ آنها از این هم فالش‌تر است.
زیاد نتوانست به کارش ادامه دهد. برودرسن و جِیْ پَرینی (Jay Parini) این داستان غم‌انگیز و پوچ را خیلی خوب روایت می‌کنند. پس از آنکه پلیس نیک‌خواهِ فرانسه او را دست‌گیر و در اردوگاه مخالفان خارجی بازداشت کرد—او آن‌جا روزنامهٔ اردوگاه را ویرایش می‌کرد!—بنیامین دریافت که باید برود، اما دروازه‌ها داشت به‌سرعت بسته می‌شد. عازم مارسی شد، در آن‌جا آرتور کوستلر (Arthur Koestler) را ملاقات کرد و این بخت خوش خارق‌العاده را یافت (به‌لطف مَکس هورکهایمر) که ویزای ورود به ایالات متحده را دریافت کند، اما بدون گریختن از فرانسه نمی‌توانست از این ویزا استفاده کند، فرانسه‌ای که ارتش نازی داشت روزبه‌روز حلقهٔ محاصره‌اش را تنگ‌تر می‌کرد. به‌هم‌راه گروه کوچکی از پناه‌جویان، قهرمانانه، خطرِ گذشتن از کوه‌های پیرِنه و رفتن به اسپانیا را به‌جان خرید. بیماری قلبی راه رفتنش را کند کرده بود و لازم بود مدام برای نفس تازه کردن بایستد. دست‌آخر توانست به‌هم‌راه بقیه از مرز بگذرد. آنها آن شب به دهکده پُرت‌بو (Portbou) [در اسپانیا] رسیدند. آن‌جا مقام‌های محلّی مدارک شناسایی‌شان را نپذیرفتند و تهدیدشان کردند که روز بعد آنها را به فرانسه بازخواهند گرداند و تحویل گشتاپو خواهند داد. سایر پناه‌جویان تصمیم‌گرفتند صبرکنند و ببینند چه پیش خواهد آمد: شاید بتوانند پلیس محلّی را با زبان‌بازی راضی‌کنند یا به او رشوه دهند. بنیامین معطّل نکرد. او که سال‌ها مصرف‌کنندهٔ سنگین مواد مخدّر بود، با خودش مورفین داشت. بیش از حدِ لازم مصرف کرد و صبح روز بعد درگذشت. پس از مرگِ او، پلیس نظرش را عوض کرد و به همهٔ پناه‌جویان اجازهٔ عبور داد. در سال ۱۹۹۴ که دموکراسی دوباره در اسپانیا برقرار شد، اهالی پُرت‌بو به پاسداشت خاطرهٔ او یادمانی بنا کردند.
این یکی از داستان‌های دل‌خراش بسیار مشهور قرن بیستم است. به‌خصوص برای کسانی که بنیامین را تحسین می‌کنند و خاطره‌اش را محترم می‌شمارند حائز اهمیت است که به نقش او در این داستان توجّه کنند: او یکی از قربانیان جنایت‌کارترین رژیم تاریخ بود، اما درعین‌حال خودش خودش را کشت. موضوعی که در نسبت با نوشته‌هایش توجّه چندانی به آن نشده این است که او با مرگ خود جایگاهش را تثبیت کرد. بر بنای یادمانش در پُرت‌بو تک‌جمله‌ای حک شده است برگرفته از مقالهٔ «دربارهٔ مفهوم تاریخ» که یکی از آخرین نوشته‌هایش به‌شمار می‌آید: «حرمت گذاشتن به خاطرهٔ آدم‌های بینامونشان از آدم‌های شناخته‌شده دشوارتر است. ساختمان تاریخ به خاطرهٔ بی‌نام‌ونشان‌ها اختصاص یافته است». نظر برودرسن این است:
سخت است که نپرسیم آیا مرگ بنیامین… «قابل‌اجتناب» و «غیر‌ضروری» بود، هرچند این‌ها پرسش‌هایی‌اند بی‌جواب و بی‌فایده. در مرزهای دیگر صدها نفر به‌گونه‌ای غیر‌ضروری و بینامونشان درحال مرگ بودند؛ میلیون‌ها نفر دیگر درحالی درمعرض مرگ بودند که هیچ مرزی در چشم‌اندازشان نبود.
مطمئنم که بنیامین و برودرسن هردو درست می‌گویند، بااین‌حال به‌نظر میرسد هردوشان کمی خوش‌خیال‌اند. در پایانِ کازابلانکا، هامفری بوگارت بزرگ‌منشانه خودش و سعادت خودش را قربانی میکند، اما هم او می‌داند و هم ما که دوربین درست روی اوست؛ او ستارهٔ فیلم است. بنیامین که در بیشتر عمرش توهین دیده بود و تحقیر شده بود راهی یافت که با مرگش ستاره شود. مقاله‌اش و بنای یادمانش (که برودرسن و من می‌کوشیم درباره‌شان بنویسیم) همه به‌نحوی مبنایی گم‌راه‌کننده (فالش) هستند. شاید سخن گفتن دربارهٔ جنایت‌ها و قربانیان نازیسم بدون نت‌های فالش ناممکن باشد، اما حرف نزدن دربارهٔ آنها از این هم فالش‌تر است.