جنگ به پایان می‌رسد اما کابوس نه

درباره فیلم come and see یا بیا و بنگر آخرین ساخته الم کلیموف
مهدی فاتحی


جنگ روسیه و اوکراین هنوز تمام نشده تصاویری از جنایات روسها منتشر شده البته نه از تاریکخانه‌ها بلکه از ویرانه‌ها. اما جنگ‌چهره کریه‌تر و وحشتناک‌تری دارد جایی که دوربینی برای ثبت نیست و فقط در خاطر بازماندگان می‌ماند و یا با مردگان دفن می‌شود.
تصاویر این فیلم هنگام شادی و تجاوز و غرورِ نازی‌ها هنگام فتح روستا و لت و پار شدن‌شان بعد از مقاومت پارتیزانها، جنگ اوکراین را به یاد می‌اورد.اما در این میانه چه برجا مانده و چه گذشته در این فاصله تاریک؟
این فیلم از همین تاریک‌خانه‌ها حرف میزند،از انسان‌های ویران شده،کودک پیر شده،دخترک تجاوز شده،مادر داغدار و تن‌هایی که زنده زنده در آتش می‌سوزند و خاکستری از انها مانده.. و چه کسی می‌داند که جنگ با انسان چه می‌کند؟

ادامه را در سایت زنو بخوانید
https://zenoaward.com/%d8%ac%d9%86%da%af-%d8%a8%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86-%d9%85%db%8c%d8%b1%d8%b3%d8%af-%d8%a7%d9%85%d8%a7-%da%a9%d8%a7%d8%a8%d9%88%d8%b3-%d9%86%d9%87/

.
تاریخ محل جدال سیاستمداران خودکامه است.اما این تاریخ همیشه گذشته ای دور نیست گاه اتفاقی در همین نزدیکی است و چند روزی بیشتر از آن نگذشته.
برای استناد و اعلام حقیقت، چیزی که ضروری است رسانه است؛رسانه ای که همه چیز را پاک و منزه کند و روایت مورد نظر را جانشین حقیقت معلوم و گاه نامعلوم کند.
یکی از مهم ترین اتفاقات تاریخ #لهستان جنایت جنگل #کاتین است.در جنگ جهانی دوم وقتی آلمان ها به لهستان یورش بردند مردم و بسیاری از نیروهای نظامی لهستان از ترس و برای مقابله با آلمان ها به روس ها پناه بردند.جمعیت حدود بیست و پنج هزار نفر در جنگل های کاتین در پناه روسیه قرار می گیرند اما استالین که به آنها اعتماد ندارد یا نیاز ندارد پناهندگان را قصابی کرده و در گورهای دسته جمعی خاک می کند(تاریخ روسیه پر است از خیانت به کسانی است که از ترس غرب به آنها پناه بردند و به طرز فجیعی سلاخی شدند از کمونیست های خودمان در پنجاه سال اخیر گرفته تا امروز)
آلمان ها وقتی گورهای دسته جمعی را در لهستان یافتند آن را رسانه ای کردند تا برای خود آبرو بخرند و روس ها را طرف شر جنگ قرار دهند.فیلمی هم از بیرون آوردنِ اجساد از گورهای دسته جمعی پخش کردند تا حقیقت را مستند روایت کنند.نازی ها هر چند که حقیقت را روایت می کردند تا سال ها کسی حرف شان را نمی پذیرفت و آن اتفاق را هم از جنایات نازی ها می دانستند به طوری که آلمان ها مجبور شدند با شکنجه و تهدید لهستانی های را وادار کنند که در رسانه ها اعتراف به جنایت روسها کنند(یعنی خود حقیقت،و این از طنزهای تاریخ است)
بعد از فتح لهستان به دست روسها این بار روسها بودند که به لهستانی ها فشار می آوردند که اعتراف کنند جنایت کاتین کار نازی ها بوده.روس ها هم شکنجه میکردند و همان فیلم نازی ها را منتشر کردند اما با نتیجه ای متفاوت!!
این اتفاق آنقدر گویا و در عین حال پرحرف است که نیازی به تحلیل یک سویه و چند سویه از آن نیست و خود گویای حقیقت تاریخ سیاست رسانه و شرایط امروز ماست.
#آندره_وایدا فیلمساز شهیر لهستانی فیلمی از این اتفاق وحشتناک ساخته و خود را در تاریخ سینمای لهستان ماندگار کرده است.
بعد از فروپاشی شوروی اسناد جنایت روس ها منتشر شد و روس ها پذیرفتند روی نازی های را در جنایت سفید کرده اند و عامل این اتفاق وحشتناک تاریخی هستند چیزی که نزدیک نیم قرن انکار می شد.
تاریخ بشر و جنایات بشر از این نوع اتفاقات و وارونگی کم ندارد و حقیقت همیشه مثل سکانس های فیلم وایدا پشت مهی پنهان است و جز در بازگشت دوباره به آن قابل رویت نیست و اینکه حقیقت گاه در دستان شر است.
مهدی فاتحی

سالار خوشخو
درباره رمان ورق‌بازها نوشته مهدی فاتحی

.
ورق‌بازها ناول نوشته‌ی مهدی فاتحی روایت روزگار پاییزی انسان امروز است؛ «وقتی پاییز به تهران می‌آمد همه چیز بی‌رنگ می‌شد؛ درخت‌ها، خیابان‌ها، آسفالت پیاده‌روها و آدم‌هایی که برای بی‌رنگ شدن نیازی به رسیدن پاییز نمی‌دیدند. آن‌ها وقتی از کنار هم رد می‌شدند، به غریبه‌هایی که تازه جلوی چشم‌های‌شان سبز شده بودند توجه می‌کردند و آن‌ها را زیر نظر داشتند. آدم‌هایی که گاهی با هم از یک در تو می‌آمدند و بیرون می‌رفتند. همگی‌شان روی یک آسفالت قدم می‌گذاشتند و از یک دستیگره استفاده می‌کردند‌. در تاکسی و مترو روی یک صندلی می‌نشستند؛ صندلی‌هایی که آن را ملک پدری خود می‌دانستند. صندلی‌هایی که شاید قبل از آن‌ها صدها نفرِ دیگر رویش نشسته بودند و آن را برای خود می‌دانستند. یا اسکانس‌هایی که بعد از دست به دست شدن در جیب‌شان فرو می‌کردند تا با آن احساس امنیت کنند؛ به هرحال پول همیشه مردم تهران را به لبخند زدن وادار می‌کرد.» آدم‌هایی تحت تاثیر الگوهای همسان‌سازی اما با فرسنگ‌ها فاصله از یکدیگر. انسان‌های تنهایی که خودشان و روابطشان را نم گرفته و بوی تعفن از همه چیز بلند می‌شوند. آدم‌ها در ورق‌بازها در حال اضمحلال‌اند‌. همه چیز در حال نابودی و از بین رفتن است. یا خودشان خودشان را از بین می‌برند یا توسط دیگری نابود می‌شوند. روابط و زندگی‌ها در حال محو شدن است، آدم‌ها ناگهان غیب می‌شوند، دچار تغییر می‌شوند، فراموش می‌کنند، فراموش می‌شوند، کشته می‌شوند، خودکشی می‌کنند حتا ترجیح می‌دهند زندگی خود را در زندان بگذرانند. در این الگوی همسان‌سازی که بالطبع زندگی کسالت‌باری را به ارمغان خواهد آورد زن‌های ورق‌بازها این ویژگی‌ها را بیشتر دارند، ونوس، دنا، نارا، سارا و گلناز. چرا که طبق نظر زیمل ضعف جایگاه اجتماعی زنان در قسمت اعظمی از تاریخ موجب شده تا آنان با آنچه عرف و شایسته است رابطه‌ی نزدیکی پیدا کنند؛ زیرا که ضعف تاریخی و تحمیل شده بر آنان این حالت را در وجودشان درونی کرده که از مسئولیت‌های پذیرش فردیت اجتناب ورزند و در سایه‌ی برگزیدن شکل زندگی همگانی از سواستفاده‌ی دیگران در امان باشند. و به همین دلیل است که در ورق‌بازها زنان به این شیوه‌ی یکسان زیستی بیشتر تن داده‌اند. اما سرگذشت مردان آن چندان متفاوت نیست. توکا و آرمین زنده می‌مانند اما تنها می‌توانند در تنهایی بقای خود را حفظ کنند. ورق‌بازها که راوی‌های متعددی روایتش را به عهده دارند روایت انسان‌های محکوم به الگوها است، روایت تنهایی آدم‌هایی که در بازی ورق جهان مدرن امروز بسیار شبیه هم و با فرسنگ‌ها فاصله از یکدیگرند.

چاپ حدید مردم عادی زندگی معمولی توسط نشر نی منتشر شد.

این مجموعه داستان را حدود دو دهه پیش نوشتم( قبل از سی سالگی) که توسط آبکنار عزیز و به تازگی توسط رضا رضایی در نشر نی مورد توجه قرار گرفت و منتشر شد. این مجموعه همان سال کاندید جایزه مهرگان ادب شد و دو تا از داستان‌ها منتخب و برنده تندیس هدایت شد و "کمد" به یک فیلم کوتاه و " قدم زدن میان دریاچه" ترجمه و در مجله و کتابی منتشر شد.
حالا بعد از دو دهه برای نسل دیگری از کتاب‌خوان‌ها منتشر شده؛ درباره مردمی عادی که عادی نیستند و زندگی معمولی که هیچ شباهتی به زندگی معمولی ندارد، امیدوارم در نظر آید.

تینا اسم سگی است که می‌توانست در خاطرم نباشد:

"مدتهاست که دیگر با آنها زندگی نمی‌کنم. از همان موقعی که پدرم وراج شد و مادرم اسلوموشن...وقتی هنوز به سی سال نرسیده‌ای همه پا روی دمت می‌گذارند و تو دائم ناله می‌کنی که چه دنیای کثیفی،اما وقتی این مرز را رد کردی، دیگر کسی به سراغت نمی‌آید و تازه می‌فهمی چقدر به آن پاهای روی دم نیاز داشته‌ای. کمی دیر شده و دیگر پسر نیستی، پدر هم نیستی، خیلی که سعی کنی شوهر هم نمی‌توانی باشی هر چند که شوهر باشی. پس ترجیح می‌دهی فیلسوف باشی،شاید هم شاعر یا مکانیکی، حسابداری، چیزی. بیشتر از هر زمان دیگری به چیزی بودن احتیاج داری چون تازه همه آن چیزهایی را که بوده‌ای از دست داده‌ای"

این کتاب را از نشر نی و از کتابفروشی‌ها بخواهید.
#مهدی_فاتحی
#نشر_نی
#مردم_عادی_زندکی_معمولی

درباره به خونسردی ترومن کاپوتی
نوشته مهدی فاتحی

برای روشن تر شدن موضوع باید هم در خود رمان و نوشتن و ساختار آن کنکاش کرد و هم در معنای واژه fiction به توافق رسید.کاپوتی رمانش را بر اساس یک حادثه و جنایت رخ داده در بیرون نوشت. نه تنها اساس و ایده کار از آن حادثه گرفته شده بلکه به آن منظقه سفر کرد و با همه شاهدان، دوستان،کلانتر،همسایه ها،قاتلین و خانواده قاتلین طی چند سال به گفتگو نشست و تحقیق کرد. حتی به دفتر خاطرات یکی از مقتولین (نانسی) و اطلاعات و عکسهای لازم از طریق رابطه اش با کلانتر دسترسی داشت. کاپوتی همه این ابزار را برای خلق و آفرینش کارش استفاده کرد اما هنگام نوشتن این اشخاص، حوادث و رابطه ها را طبق خواست خودش شکل داد و لزوما به واقعیت محض وفادار نماند.به طوری که بعد از انتشار کتابش خیلی از کسانی که از آنها نقل قول شده بود یا نام برده بود، در روزنامه ها دهه شصت سر و صدا راه انداختند و آن را تکذیب کردند؛ از جمله همکلاسی نانسی و همسر کلانتر و حتی در بخشهایی خود کلانتر کانزاس.
بقیه متن را در سایت زنو بخوانید
https://zenoaward.com/%d8%ae%d9%88%d9%86%d8%b3%d8%b1%d8%af%db%8c-%da%a9%d8%a7%d9%be%d9%88%d8%aa%db%8c/

.
در ادبیات جهان به نظر من ادبیات انگلیسی زبان از نظر کمیت و کیفیت در تاریخ ادبیات جایگاه بالاتر و پایدارتری تا به امروز داشته و بعد فرانسوی و آلمانی. مابقی از ادبیات اسپانیایی تا دیگران بیشتر نسخه دست دومی از یک کار اصیل انگلیسی‌اند اما استثنا هم هست:
#یوکیو_میشیما که نام آشنایی در ادبیات جهان است با چهل سال زندگی آثار زیادی منتشر کرد( دو بار کاندید نوبل شد که بار اول به خاطر جوانیش!محروم شد و دوم،سولژنستین نویسنده سیاسی و بی ارزش) میشیما زمانی که کشورش در حال جنگ با آمریکا بود به ترجمه اسکاروایلد نشست( در قیاس با امروز که عده‌ای در جنگ با روسیه ادبیاتش را نشانه میروند)
البته همه آثار میشیما در یک وزن و اندازه نبود حتی در آخرین کارش چهار گانه دریای حاصلخیز، جلد اول کتاب،برف بهاری، رمان متوسطی‌ست و آخرین کارش( قبل از خودکشی) یعنی زوال فرشته،بهترین کارش است و در مقیاسی جهانی و تاریخ ادبیات جا می‌گیرد:
هوندا یکی از شخصیت‌های فرعی قبلی که حالا پیر شده، جوانی به نام تورو را به فررندخواندگی می‌گیرد و ما با شخصیت پوچ و پبچیده آنها آشنا می‌شویم.ایده و ساختار روایت جذاب و تمام آدم‌های رمان زوال فرشته چند بعدی و پوست کنده‌اند: دختر زشتی که مدام سراغ تورو می‌آید و حس می‌کند به خاطر زیباییش همیشه تحت آزار است،تورو که تنها وقتی کور می‌شود با آن دختر زشت ازدواج می‌کند،هوندای جنتلمنی که رسوا می‌شود و..
در بخشی از رمان کسی که تورو را برای زندگی با هوندای ثروتمند آماده می‌کند به او نصیحت می‌کند هیچگاه وارد مبارزات سیاسی نشو زیرا که هدر میروی بی آنکه تاثیری بگذاری، مثال موشی را می‌زند که در مقابل گربه،خودش را گربه می‌داند و برای اثبات آن خودش را غرق می‌کند و گربه بی آنکه به او اهمیتی دهد رهایش می‌کند، در پایان رمان هوندایِ پیر نزد زنی می‌رود که زمانی معشوق رفیق قدیمیش بوده و خودش را به خاطرش به کشتن داده ولی زن هیچکدام را به خاطر نمی‌اورد. مرگی که قرار است مسیری را باز یا روشن کند به راحتی فراموش می‌شود بی‌انکه تاثیزی بگذارد، تاریخی که راه خود را طی میکند و قهرمانش را به خاطر نمی‌اورد. میشیما انگار در این رمان وصیت‌نامه‌ای علیه خودش تحریر کرد: بعد از نوشتنش با گروه تندرویی به پادگانی می‌رود و همانجا با هاراکیری خودکشی میکند...
کاواباتا و میشیما در کارهای متوسط‌شان هم از ایشی گورو و موراکامی بهترند اما چرا ناشر ها آنها را در بوق می‌کنند و مترجمها دسته جمعی سراغشان می‌روند دلیل را در بازار،حماقتِ مخاطب و برنامه سرمایه و قدرت برای تولید شهروند بی‌خاصیت باید دید.
#مهدی_فاتحی