شاید که هنر در میانه جنگ ما را آرام کند...

در اساطیر یونان کرونوس تایتان یا ساتورن برای حفاظت از خودش و سنت پدران، فرزندانش را  می‌بلعد. در نقاشی گویا( عکس۱) و روبنس( عکس ۲) ساتورن چون هیولایی برای نگه‌داشت اقتدار و جایگاهش با چشمانی وغ‌زده، با حرص و هیبتی آدم‌خوارانه، فرزندانش را به نیش می‌کشد. در اساطیر و قصه‌های ایران نماد این کار کشتن سهراب به دست رستم است. جنایتی که نه با قدرت و توانایی که با نیرنگ پدر صورت می‌گیرد.
در تاریخ ایران سنت احترام و پذیرفتن حاکمیت نسل پیشین سنتی دیرینه دارد به طوریکه صاحب خون فرزند(اولیای دم) والدین او هستند و نوعی حق و مالکیت به آنها واگذار شده است. اما باز شدن جعبه سیاه روان انسان در قرن بیستم و بیرون رانده شدن انسان از مرکز هستی دیگر بر انسان و فرزند انسان معلوم شد که فرزنداوری نه لطف و حقی است بر او که نیازی است غریزی، رفتاری است فراگیر در طبیعت وحشی، ضرورتی است اقتصادی و گاه اجتماعی و سنتی است صرفا خودخواهانه و البته پر از لذت برای والدین.
در تاریخ معاصر ایران بعد از به سلطنت رسیدن محمدرضا شاه جنبه سنتی و مذهبی در ایران قدرت بیشتری گرفت. محمدرضا شاه که بسیار تحت تاثیر مادرش تاج‌الملوک بود وابستگی و دلبستگی زیادی به سنت داشت و نسلی را خواسته یا ناخواسته بر جا گذاشت که بخشی سنت و بخشی مذهب و بخش عمده‌ای مثل خودش دلبسته هر دو بودند نسلی که با برکناری او حاکمیت را خواسته یا ناخواسته به سنت دیرینی واگذار کرد که قرن‌ها زیرپوست انسان ایرانی جریان داشت.
اما این نسل متولد دوران او یا قبل از نیمه قرن تفاوتی روشن با نسل‌های پیشین داشت. هر چند مثل پدران‌شان عمیقا واپس‌گرا با تفکری قببله‌گرا و صحراگرد بودند با قدرتمند شدن در تاریخ معاصر روی بی‌رحم خود را نیز نشان دادند. صورت بی‌رحمی که دست از خوردن فرزندانش برنمی‌دارد و پس از مشاهده حاصل تفکر و حماقتش با وجود ظاهری پشیمان و مخالف هنوز به آنچه برساخته ایمان دارد و به موقع تا پای فرزندکشی برای نگه داشت وضع موجود تلاش می‌کند.
نگاه جامعه شناسی به نسل‌های پس از آن چه از لحاظ اجتماعی و چه حوادث تاریخی این چهار دهه نشان می‌دهد با گسترش ارتباطات و تجربه‌های تاریخی نسل بعد از دهه پنجاه با نسل قبل تفاوت زیادی دارد هر چند بخش عمده‌ای از آن تفکر زنگ‌زده بنا به طبقه اجتماعی و اقتصادی در آنها مشهود است و نسل بعد از فررندان دهه پنجاه( دهه هشتاد) تفاوت اساسی با نسل‌های قبل دارد. اما چرا نسل اول تاریخ معاصر از بلعیدن فرزندانش دست برنمی‌دارد؟
چگونه نسل پیشین نه تنها از فرزندش شرمنده نیست بلکه با پررویی جایگاه خود را محکم می‌کند و فرزندانش را به برده‌ای مطیع تبدیل می‌کند:
در جهان مدرن فرزند در ابتدا یک شهروند دولت است نه ملک و دارایی والدین به همین خاطر از یک دوره‌ای به بعد دو نسل اساسا مسئولیتی در قبال یکدیگر ندارند اما در این نیرنگستان قبیله آدمخواران هنوز مشغول به زیستن هستند و مسئولیت خود را به گردن فرزندان می‌اندازند.
روش برخورد نسل پیشین با فرزندان تفهیم حس مسئولیت در قبال پدر و مادر و ایجاد و تعمیق احساس گناه به فرزندان است. پر کردن تنهایی‌شان و خلاء عاطفی، مالی و ارضا میل سرکوب شده‌شان وظیفه و مسئولیت فرزندان است که نسل پیشین با نگاهی ابزاری  به فرزند آن را تا آخر عمر به گردنش می‌اندازد و تا آنجایی که ممکن است به مکیدن ذره‌های وجود آنها مشغول می‌شود و با رنگ اخلاق و سنت از آنها سوء استفاده کند‌.
مادران نیازهای درونی خود را بیشتر به فرزند پسر و پدران به دختران منتقل می‌کنند و در ازای براورده کردن آن با تایید یا لایکی خشنودشان می‌کنند و عدم فرمانبرداری با حس گناه و شرم به آنها به خاطر عدم انجام وظیفه شکنجه‌شان می‌دهند.
لذتی که پدران و مادران نسل پیش می‌برند از رنجی و شکنجه‌ای است که به فرزندانشان اعطا می‌کنند. لذت و شادی بی حد و حصر که ده‌هاست از آن بهره برده‌اند و به همین خاطر در مقابل تغییر وضعیت مقاومت می‌کنند و حکمرانان سنتی به واقع روی شانه‌های آنها و ته‌مانده تفکر آنها در ذهن‌ نسل‌های بعد ایستاده‌اند.
شادی و لذتی که از رنج و درد دیگری حاصل شود رفتاری نه تنها غیراخلاقی بلکه بیمارگونه است و ما محکوم به تاریخی هستیم که در آن متولد شده‌ایم. تاریخی که نسلی بیمار را برای شکنجه ما فراهم کرده و ما خودخواسته با تبعیت از سنت‌ها بطور بیمارگونه به آزار خود مشغولیم و دایم به زمین و زمان ناسزا می‌گوییم.

مهدی فاتحی

چگونه نسل پیشین نه تنها از فرزندش شرمنده نیست بلکه با پررویی جایگاه خود را محکم می‌کند و فرزندانش را به برده‌ای مطیع تبدیل می‌کند:
در جهان مدرن فرزند در ابتدا یک شهروند دولت است نه ملک و دارایی والدین به همین خاطر از یک دوره‌ای به بعد دو نسل اساسا مسئولیتی در قبال یکدیگر ندارند اما در این نیرنگستان قبیله آدمخواران هنوز مشغول به زیستن هستند و مسئولیت خود را به گردن فرزندان می‌اندازند.
روش برخورد نسل پیشین با فرزندان تفهیم حس مسئولیت در قبال پدر و مادر و ایجاد و تعمیق احساس گناه به فرزندان است. پر کردن تنهایی‌شان و خلاء عاطفی، مالی و ارضا میل سرکوب شده‌شان وظیفه و مسئولیت فرزندان است که نسل پیشین با نگاهی ابزاری  به فرزند آن را تا آخر عمر به گردنش می‌اندازد و تا آنجایی که ممکن است به مکیدن ذره‌های وجود آنها مشغول می‌شود و با رنگ اخلاق و سنت از آنها سوء استفاده کند‌.

مادران نیازهای درونی خود را بیشتر به فرزند پسر و پدران به دختران منتقل می‌کنند و در ازای براورده کردن آن با تایید یا لایکی خشنودشان می‌کنند و عدم فرمانبرداری با حس گناه و شرم به آنها به خاطر عدم انجام وظیفه شکنجه‌شان می‌دهند.
لذتی که پدران و مادران نسل پیش می‌برند از رنجی و شکنجه‌ای است که به فرزندانشان اعطا می‌کنند. لذت و شادی بی حد و حصر که ده‌هاست از آن بهره برده‌اند و به همین خاطر در مقابل تغییر وضعیت مقاومت می‌کنند و حکمرانان سنتی به واقع روی شانه‌های آنها و ته‌مانده تفکر آنها در ذهن‌ نسل‌های بعد ایستاده‌اند.
شادی و لذتی که از رنج و درد دیگری حاصل شود رفتاری نه تنها غیراخلاقی بلکه بیمارگونه است و ما محکوم به تاریخی هستیم که در آن متولد شده‌ایم. تاریخی که نسلی بیمار را برای شکنجه ما فراهم کرده و ما خودخواسته با تبعیت از سنت‌ها بطور بیمارگونه به آزار خود مشغولیم و دایم به زمین و زمان ناسزا می‌گوییم.

عصای هارون
نوشته دی.اچ.لارنس

' عصای هارون' نام رمانی پیکارسک از لارنس است. هارون در این رمان به جای عصا، فلوتی دارد که با آن احساس اسقلال می‌کند و ایمان دارد. او شخصیت پوچ و سردی است که زن و بچه‌ و کارش را رها می‌کند و تنها با فلوتش به سفر می‌رود...
در تورات عصای هارون مقدس‌تر و نماد‌تر از عصای موساست. این عصای هارون است که اژده‌ها می‌شود و معجزه می‌کند و به نشانه برگزیده بودن شکوفه می‌زند و در تابوت عهد همرا با تورات و ده فرمان حفظ شده.
لارنس عصایی را که در افسانه به آسمان وصل است در رمان تبدیل به هنر و استقلال و رهایی هنرمند می‌کند انسانی که از همه چیز بریده؛ ابتدا از آسمان خالی.

‏این رمان و بسیاری از آثاری داستانی و غیر داستانی لارنس که از گنجینه‌های ادبیات و دانش بشری است هنوز به فارسی ترجمه نشده در حالی که از هر کتابِ بی ارزش یا با ارزشی که ترجمهء خوب دارد دوباره و دوباره ترجمه جدید رونویسی می‌شود.
مهدی فاتحی

' میشه بگی چرا زن و بچه‌ات را ترک کردی؟
  دوستشون نداشتی؟'
هارون به چهره عجیب، گرد و تیره دختر نگاه کرد. موهایش را فر کرده بود و به شکل عجیبی چین‌ و پیچ خورده و آویزان روی گوشش ریخته بود.
'چرا ترکش کردم؟ بدون دلیل خاصی. اونها بدون من خوبند. '
ژوزفین به صورتش خیره شد. رنگ پریدگی رنج را زیر طراوت آن می‌دید و تنش عجیبی را در چشمانش.
'  اما تو نمی‌تونی دختر کوچولوت رو بی هیچ دلیل خاصی تنها بگذاری. '
' آره. من همین کارو کردم. بدون هیچ دلیلی. جز برای اینکه می‌خواستم دورم خلوت بشه. برای آزاد و رها شدن خودم. '
ژوزفین در حال فکر کردن به کلمه آزاد و رها شدن گفت:
' یعنی عشق می خواستی؟'
' نه هوای تازه می‌خواستم. نمی‌دونم واقعا چی می‌خواستم. چرا باید بدونم؟ '
' ولی ما باید بدونیم. به خصوص وقتی که باعث رنج دیگران میشیم. '
' اه بسیار خب. تنفس هوای تازه، برای خودم. حس می‌کردم اونجا مجبور به دوست داشتن بودم. حس می‌کنم اگر برگردم خونه، باز مجبور میشم. مجبور به دوست داشتن_ یا مراقبت_ یا هر چیزی. '
'شاید بیشتر از اون چیزی که همسرت بهت می‌داد می‌خواستی؟ '
' شاید کمتر. اون تمام فکر و توجه‌اش رو معطوف به دوست داشتن من کرده بود. ولم نمی‌کرد. '
ژوزفین گفت:
' هیچ وقت دوستش نداشتی؟ '

'آه چرا. من دیگه عاشق کس دیگه‌ای نمیشم.  اصلا لعنت به من اگر بخوام عاشق کسی بشم، حالا اون یا هر کسی. این اول و آخرش بود. دیگه نمی‌خوام مراقب کسی باشم وقتی در وجودم نیست و نمی‌خوام که مجبور به این کار بشم. '
....

داستان : بعضی از ما دوستان کلبی را تهدید می‌کردیم
نويسنده: دونالد بارتلمی
مترجم: روحی افسر
 
مدت‌ها بود که بعضی از ماها دوستمون کلبی رو به خاطر رفتاری که در پيش گرفته بود تهديد می‌کرديم. و حالا که ديگه از حد گذرونده بود تصميم گرفتيم دارش بزنيم. کلبی اعتراض کرد که صرف اين که از حد گذرونده (انکار نمی‌کرد که از حد گذرونده) دليل نمی‌شه به دار آويخته بشه. کلبی گفت از حد گذراندن کاری‌يه که همه بعضی وقت‌ها مرتکبش می‌شن.  ما به اين استدلال چندان توجهی نکرديم. از کلبی پرسيديم که دوست داره موقع دارزدنش چه نوع آهنگی نواخته بشه. گفت که بايد درباره‌ش فکر کنه البته مدتی طول می‌کشه تا تصميم بگيره. من يادآوری کردم که بايد هر چه زودتر اين موضوع رو بدونيم؛ چون هوارد، که رهبر ارکستره و بايد نوازنده‌هايی رو استخدام کنه و باهاشون تمرين کنه، تا معلوم نشه چه آهنگی قراره نواخته بشه، نمی‌تونه کارش رو شروع کنه. کلبی گفت که هميشه از سمفونی شماره‌ی چهار آی‌وِز خوشش ميومده. هوارد گفت که اين انتخاب «ترفندی برای به تعويق انداختن»ه؛ چون همون‌طور که همه می‌دونن اجرای آی‌وز تقريباً محاله و هفته‌ها تمرين لازم داره، و تازه هزينه‌ی يک ارکستر بزرگ با يه گروه کُر خيلی بيش تر از هزينه‌ی پيش‌بينی‌شده برای موسيقی‌يه. اون به کلبی گقت «منطقی باش» کلبی گفت که سعی می‌کنه چيزی بخواد که زياد سخت نباشه.
 
هيو نگران متن دعوت‌نامه‌ها بود. اگه يه وقت يکی از اونا به دست مأمورا بيفته چی؟ دارزدن کلبی بی‌شک کاری خلاف قانون بود و اگه مأمورا پيشاپيش خبردار می‌شدن، به احتمال زياد سرمی‌رسيدن و همه چی رو خراب می‌کردن. من گفتم با اين‌که می‌شه گفت دارزدن کلبی يقيناً خلاف قانونه، ولی ما از نظر اخلاقی کاملاً محقيم چنين کاری رو بکنيم؛ چون کلبی دوست ماست، از خيلی نظرها به ما تعلق داره، و گذشته از همه‌ی اين‌ها از حد گذرانده. توافق کرديم که جمله‌بندی دعوت‌نامه طوری تنظيم بشه که کسايی که دعوت می‌شن درست و حسابی نفهمن به چه مراسمی دعوت شده‌اند. تصميم گرفتيم اين‌جوری به واقعه اشاره کنيم: «مراسمی برای آقای کلبی ويليامز». حروف قشنگی از يه کاتالوگ انتخاب کرديم و قرار شد از کارت‌هايی به رنگ کرم استفاده کنيم. مَگنوس گفت ترتيب چاپ دعوت‌نامه‌ها رو می‌ده، و پرسيد که آیا قرار مشروب هم بديم؟ کلبی گفت به نظر اون خوبه که مشروب داده بشه ولی نگزان هزينه‌اش بود. با مهربانی گفتيم که هزينه‌اش اهميتی نداره و گذشته از اين‌ها ما دوستان عزيزش هستيم و اگه گروهی از دوستان عزيزش نتونن دور هم جمع شن و اين کارو با کمی شور و حال انجام بدن پس ديگه اين دنيا به چه درد می‌خوره؟ کلبی پرسيد که آيا خود او هم می‌تونه، قبل از واقعه، مشروب بخوره؟ جواب داديم «حتماً.»
 
نکته‌ی بعدی مورد بحث چوبه‌ی دار بود. هيچ‌کدوم ما چيز زيادی در مورد طراحی چوبه‌ی دار نمی‌دونستيم؛ بالاخره توما، که آرشيتکت بود، گفت نگاهی به کتاب‌های قديمی می‌ندازه و طرح‌هايی می‌کشه. تا جايی که توما به خاطر می‌آورد مسئله‌ی مهم اين بود که دريچه‌ی زير پا کاملاً خوب کار کنه. توما با يه حساب سرانگشتی گفت که با در نظر گرفتن هزينه‌ی کارگر و مصالح، فاعدتاً نبايستی چوبه‌ی دار بيش‌تر از چهار‌صد دلار خرج برداره. هوارد گفت «چه خبره بابا!» او گفت که مگه توما مبنای محاسبه رو چی گرفته؟ چوب آبنوس؟ توما گفت که نه، فقط يه نوع چوب مرغوب کاج. ويکتور پرسيد که آيا چوب رنگ‌نشده‌ی کاج کمی «زمخت» جلوه نمی‌کنه، و توما جواب داد که فکر می‌کنه می‌شه بدون دردسر زياد اونو به رنگ گردويی سير درآورد.
من گفتم با وجود اين‌که من هم فکر می‌کنم همه چی بايد واقعاً خوب برگزار بشه و کامل، ولی باز به نظرم چهارصد دلار برای چوبه‌ی دار که هزينه‌ی مشروب و دعوت‌نامه‌ها و نوازنده‌ها و غيره هم بهش اضافه می‌شه يه خورده سنگينه، و اصلاً چرا خيلی ساده از يه درخت استفاده نکنيم – از يه درخت بلوط خوش‌گل يا يه درخت ديگه؟ بعد من يادآوری کردم که چون قراره دارزدن در ماه ژوئن انجام بگيره و اون موقع هم درخت‌ها به طرز باشکوهی پوشيده از برگ می‌شن، استفاده از درخت نه تنها جنبه‌ای «طبيعی» به مراسم می‌ده بلکه کاملاً با سنت‌ها هم می‌خونه، به خصوص تو غرب. توما که داشت پشت چند تا پاکتْ طرح چوبه‌ی دار می‌کشيد به اين نکته اشاره کرد که برای اجرای مراسم دارزنی در هوای آزاد هميشه بايستی احتمال خطر بارندگی رو در نظر بگيريم. ويکتور گفت که از ايده‌ی هوای آزاد خوشش اومده، شايد هم کنار رودخونه، ولی خاطرنشان کرد که مجبوريم مراسم رو تو فاصله‌ی نسبتاً دوری از شهر برگزار کنيم، که در اين صورت مشکل آوردن مهمون‌ها و نوازنده‌ها و غيره به محل و بعد برگردوندن اون‌ها به شهر پيش مياد.

در اين‌جا همه به هَری نگاه کردند که بنگاه کرايه‌ی ماشين و کاميون داشت. هری گفت فکر می‌کنه بتونه به تعداد کافی ليموزين تدارک ببينه که جواب‌گوی مشکل باشه ولی مسئله اينه که به راننده‌ها بايد دست‌مزد پرداخت بشه. هَری اشاره کرد که راننده‌ها دوست کلبی نيستند و نمی‌شه از اونا انتظار داشت مجانی کار کنند. همون‌طور که از پذيرايی‌کننده‌ها و نوازنده‌ها نمی‌شه همچين انتظاری داشت. او گفت که حدود ده ليموزين داره که اغلب برای مراسم تشييع جنازه از اونا استفاده می‌کنه و شايد بتونه يه دوجين ديگه هم از رفقای هم‌صنفش جور کنه. هَری هم‌چنين گفت که اگه قرار باشه مراسم رو در خارج از شهر برگزار کنيم بهتره به فکر چادر يا سايه‌بانی هم باشيم تا لااقل اعضای ارکستر و شخصيت‌های اصلی مجلس در جای سرپوشيده‌ای قرار بگيرند؛ چون اگر در حين اجرای مراسم دارزنی بارون بگيره اوضاع حسابی بی‌ریخت می‌شه. در مورد درخت يا چوبه‌ی دار هَری گفت که نظر خاصی نداره و اصلاً اون فکر می‌کنه حق انتخاب بايد به کلبی واگذار بشه، چون بالاخره اين مراسم مراسم دارزنی اونه. کلبی گفت که همه بعضی وقت‌ها از حد می‌گذرونن و آيا ما اين بار بيش از حد سخت‌گيری نمی‌کنيم؟ هوارد با تندی گفت که قبلاً در اين باره بحث شده، حالا کدوم رو می‌خواد درخت يا چوبه‌ی دار؟ کلبی پرسيد که می‌شه تيربارونش کنن؟ هوارد گفت نه نمی‌شه. و اضافه کرد که کلبی با جوخه‌ی اعدام می‌خواد يه جور خودنمايی کنه؛ چشم‌بند و آخرين سيگار و اين حرف‌ها، و نيز اين که کلبی همين الان هم بدون اين عمل نمايشی برای «مطرح کردن» خودش زيادی تو دردسر افتاده. کلبی گفت متأسفه و اين‌که اصلاً چنين منظوری نداشته، و درخت رو انتخاب می‌کنه. توما طرح‌هایی رو که از چوبه‌ی دار کشيده بود با انزجار مچاله کرد.
 
بعد مسئله‌ی مأمور اعدام مطرح شد. پيت گفت آيا نيازی به مأمور هست؟ چون اگه از درخت استفاده کنيم می‌تونيم حلقه‌ی دار رو تو ارتفاع مناسبی ميزان کنيم و کلبی می‌تونه فقط از روی چيزی – مثلاً يه صندلی، چهارپايه، يا همچين چيزی – بپره. پيت گفت علاوه بر اين اون شک داره که اصلاً بشه مأمور اعدامی پيدا کرد که آزاد کار کنه و دور مملکت راه بيفته و دنبال کار بگرده؛ حالا هم که مجازات اعدام، فعلاً، به کل لغو شده، احتمالاً مجبور می‌شيم مأموری رو از انگلستان يا اسپانيا و يا يکی از کشورهای امريکای لاتين وارد کنيم، و تازه اگر اين کار  رو بکنيم پيشاپيش از کجا می‌تونيم بفهميم که اون حرفه‌ای‌يه، يه مأمور اعدام حسابی‌يه، و نه يه آدم بی‌تجربه‌ی پول‌پرست که ممکنه گند بزنه به کار و آبروی ما رو جلوی همه ببره؟ همه مؤافقت کرديم که بهتره کلبی از روی چيزی بپره و مؤافقت کرديم که اون چيز صندلی نباشه؛ چون به نظر ما خيلی لوس می‌شد – فکرشو بکنين يه صندلی زواردررفته‌ی آشپزخونه اون‌جا زير درخت خوشگلمون. توما که نگاهش به قضايا کاملاً مدرنه و هيچ ترسی از نوآوری نداره، پيشنهاد کرد که کلبی روی يه توپ لاستيکی گرد و بزرگ به قطر سه متر بايسته. اون گفت که توپ شرايط لازم رو برای يه «سقوط» کامل فراهم می‌کنه و در هر صورت، حتی اگر کلبی يهو بلافاصله بعد از پريدن تغيير عقيده بده، ديگه توپ از زير پاش قل خورده و رفته. توما يادآوری کرد که با اين کار، يعنی به کار نگرفتن يه مأمور حرفه‌ای، مسئوليت بسيار سنگين مؤفقيت عمليات به دوش خود کلبی می‌افته و با اين که اون مطمئنه که کلبی وظيفه‌شو به نحو شايسته‌ای انجام می‌ده و تو آخرين لحظات مايه‌ی شرمندگی دوستانش نمی‌شه، ولی، باز، اين رو هم می‌دونيم که آدمايی بوده‌ن که تو يه همچين لحظاتی دچار ترديد شده‌ن، و اين جاست که توپ سه متری لاستيکی گرد، که احتمالاً می‌شه به قيمتی ارزون درستش کرد، يه اجرای «معرکه» رو درست زير سيم تضمين می‌کنه. با شنيدن اسم «سيم» هنک که در تمام اين مدت ساکت بود يهو به حرف اومد و گفت تو اين فکره که چرا به جای طناب از سيم بکسل استفاده نمی‌کنيم – اون نظر داد که سيم بکسل کاراتره و نهايتاً برای کلبی هم بهتره. کلبی کمی رنگش پريد، البته من به اون حق می‌دم، چون فکر اين که آدم رو به جای طناب با سيم بکسل دار یزنن بی‌نهايت مشمئزکننده‌ست – حتی فکرکردن به اون، حال آدم رو به هم می‌زنه. ديدم واقعاً نهايت بی‌سليقگی‌يه که هنک اون‌جا بشينه و از سيم بکسل حرف بزنه، اونم درست موقعی که، با پيشنهاد توما در مورد توپ لاستيکی، اين مسئله رو که کلبی از رو چی بپره اين‌قدر زيبا و ظريف حل کرده بوديم؛ اين بود که بدون معطلی گفتم موضوع سيم بکسل منتفی‌يه، چون درخت رو زخمی می‌کنه – وقتی تمام سنگينی کلبی روی سيم بيفته شاخه خراش برمی‌داره – و اين‌که ما نمی‌خوايم چنين چيزی اين روزها که احترام به محيط زيست خيلی اوج گرفته پيش بياد؛ اين‌طور نيست؟ کلبی نگاه تشکرآميزی به من کرد و اعضای جلسه متفرق شدند.

 
روز واقعه همه چی خيلی آروم پيش رفت (آهنگی که بالاخره کلبی انتخابش کرد يه چيز کاملاً استاندارد بود، الگار، که هوارد و بچه‌های گروهش اونو خيلی خوب اجرا کردند). بارون نگرفت، آدم‌های زيادی تو مراسم شرکت کردن، اسکاچ‌مون کم نيومد و هيچ چيز ديگه هم همين‌طور. توپ لاستيکی سه متری رو رنگ سبز سيری زده بودن که با اون فضای روستايی بسيار جور شده بود. دو چيزی که از کل ماجرا بيشتر به يادم مونده يکی نگاه تشکرآميز کلبی بود به من وقتی در مورد سيم بکسل اون حرف رو زدم، و اين واقعيت که از اون به بعد ديگه هيشکی از حد نگذروند.
 
آماتورها، انتشارات کلاغ سفید

درباره درک گذشته و بازنگری در آن
مهدی فاتحی

.
جغد مینروا شامگاهان بال می‌گشاید

آیا به عکس‌ها و تاریخ خود خیره نگریسته‌اید؟

شامگاه نقطه پایانی روز است. مرحله‌ای که گذشته حالا با نگاه به عقب می‌توان در آن نگریست و درک کرد. درک روز از روزی که درآنیم امری محال نیست اما این گذر زمان و نشستن غبار است که همه انچه بوده و گذشته را نمایان می‌کند در همه ابعاد.
میانسالی و پیری شامگاه دوران جوانی است؛ مرحله سکون که آینده در آن کوتاه، و گذشته بلند و غبار نشسته است. جغد ذهن سوژه اندیشمند( یا از قول هگل، فیلسوف) تنها آن زمان است که می‌تواند به هر آنچه که هست اندیشه کند و آنچه که هست را بداند. کارنامه زندگی، انتخاب‌ها، پذیرفتن‌ها و نپذیرفتن‌ها همه آن چیزی است که هستید نه آنچه که می‌گویید. این بهترین راه درک از خود و ناخوداگاه است.

درک کردن هر چیزی همان بازنگری در آن است. استعاره هگلی جغد مینروا که تنها در شب پرواز می‌کند همان نگاه بازنگری و درک پیشین است. آینده و تاریخ هر اتفاقی بخشی از حقیقت آن است. بدون شک ما از تاریخ، انقلاب‌، مشروطه و جنگ جهانی و ناجهانی بیشتر از جنگجویان و رهبران‌شان می‌دانیم. تاریخ رو به جلو در حرکت است اما درک آن رو به عقب و گذشته دارد. درک زندگی زیسته و نازیستهء خود نیز تنها رو به عقب امکان‌پذیر است.
اتفاقات تاریخی ایران از ۸۸ تا امروز تازه در حالِ پدیدار شدن است و امروز است که می‌توان به آنچه هستیم و شدیم نگاه کرد و درک تاریخی از خود و اجتماعی که در آن هستیم داشت. این درک رو به عقب می‌تواند در شناخت امروز و آینده احتمالی کمک‌مان کند.

جغد مینروا برای بال گشودن نیاز به تاریکی و سکوت و بطالت دارد تا اندیشیدن و درک ممکن شود. آیا انقدر برای خود بطالت فراهم کرده‌ایم؟
آیا شهامت پذیرفتن خود و درک آن را داریم یا ادیپ‌وار هنگام مواجه با حقیقت خود چشم‌های ما را کور می‌کنیم یا از آن می‌گریزیم یا دیگرانی که ما را با نگاه به گذشته می‌سازند با دشنام و اتهام رد می‌کنیم؟ آیا خود امکانات درک پسین را داریم؟ چیزی از کتابت و تجربه زیسته دریافته‌ایم یا نگاه‌مان به گذشته نیز متکی به جهالت و تفکر موروثی و دست نخورده است؟
عکس‌های منتشر شده از قاجار اجداد ما ایرانیان امروزند و درک و شناخت ما از گذشته به بهترین نحو حقیقت هستی ما را نشان می‌دهد. ایا به این عکس‌ها خیره شده‌اید؟
بازنگری آنچه گذشته و انچه برجامانده حقیقت هستی آن است. _ هیچگاه نباید آنچه که بوده‌ای را فراموش کنی چون دیگران آن را فراموش نمی‌کنند و به روی‌ات خواهند آورد و اگر آن را درک و بازیافت نکرده باشی در می‌مانی_ هر پدیده‌ای نیاز به درک و بازنگری دارد وگرنه با کلافی از جادو و خرافه و جهالت پوشیده می‌ماند.

#مهدی_فاتحی