کتابی درمورد فرانسیس بیکن (۱۹۹۲-۱۹۰۹) نقاش ایرلندی به همراه مجموعه‌ای از آثار او

#نقاشی
#کتاب

@Alborzname

میرزاده عشقی، برشت و سودائیان عالم پندار
#مهدی_فاتحی

Mehdi Fatehi:
محمد قائد در کتاب ' عشقی، سیمای نجیب یک آنارشیست' مقایسه ارزشمندی بین برتولت برشت و میرزاده عشقی دارد. دو هنرمندی که قصد انقلابی پر شور و تحول فکری مناسبی در جامعهء فقیر و سودازده خود داشتند، هر دو در فکر ایجاد بنیادی نوین در هنر بودند و حرکتی سنت‌شکنانه در جهت آگاه کردن جامعه. در یک دوره تاریخی و  با فرم مشابهی برای بیان یعنی نمایش و اپرا:
برشت با ' اپرای دوپولی ' و عشقی با ' رستاخیز شهریاران ' یکی در برلین و دیگری در تهران.
انتخاب هوشمندانه قائد در انتخاب این دو نفر و مقایسه آنها کار ارزشمندی است که می‌تواند ادامه یابد تا شناخت بهتری از وضعیت تاریخی اجتماعی خود و اهالی هنر داشته باشیم.
نمایش ' اپرای دوپولی' برشت با استقبالی که از آن شد او را بر عرش رساند و هنرش ماندگار شد و تاثیرگذار، اما عشقی از بی پولی به گدایی افتاد و دیگر خودش هم سراغ اپرایش را نگرفت.
جدا از بحث فرهنگی تاریخی ایران و آلمان، این نمونه‌ای است برای شناخت و تحلیل  مخاطب ایرانی و سطح فرهنگی‌اش و از آن مهم‌تر انتخاب موضوع و دغدغه هنرمند نوپای ایرانی که با اطلاعات ناقص و نپخته از جامعه و تاریخ سرزمینش، سرِ پرشورش به سنگ می‌خورد و نه تنها حرکتی در جهت اگاهی بخشی برنمی‌دارد که حتی توان خلق یک اثر هنری متعهد یا حتی زیباشناسانه هم ندارد:
'شاعر آنارشیست مملکت بورژواها طغیان برده‌ها و هارت و پورت گداها را موضوع نمایشنامه‌های سرگرم‌کننده‌اش قرار می‌دهد، شاعر مملکت گداها عمر و پول مختصرش را صرف غمناله کسالت آور شهزادگان می‌کند...'

عشقی افسوس گذشته شکوهمند شاهان( نه مردم و نه جامعه) را می‌خورد و برشت دنیای قدیم را پایان یافته می‌داند و شکوه و عظمت را در خلق می‌بیند.
کار برشت نه یک اپرا به معنای کلاسیک بلکه تخطی و دست انداختن این فرم برای بیان نظر و دغدغه‌اش بود اما عشقی در پی بنیان گذاشتن اپرا در ایران بود: ' اختراع دوباره چرخ' برشت بر خلاف سنت اپرا هم عوام را به سرگرم شدن فراخوانده بود و به اعیان دهن کجی می‌کرد و هم  دنیای کهنه و فرم کهنه را تمام شده می‌دانست :
' کار او حرکتی سنت‌شکنانه بود مبتنی بر درکی ایدئولوژیک از انقلاب خلقی: دنیای قدیم شکست خورده و پایان یافته است و شاهان و شاهزادگان برای ابد به موزه تبعید شده‌اند؛ از این به بعد حضور عوام‌الناس هم در صحنه و هم در صندلی‌های تئاتر است‌. عوام‌الناس هم، مانند خواص، برای تماشای چیزی پول خواهند داد که به منافع‌شان مربوط و احساس‌شان نزدیک باشد.'
اما عشقی به خیال خود، سودازده و خوابگرد، حرف امروزش را در فرم کهنه ریخته بود و در عین حال به ستایش دنیای قدیم و حکمران و اشراف می‌پرداخت و توقع داشت گدایان از آن استقبال کنند.
' به برکت شاهزادگان نالان و گریان ساسانی و اقایان تماشائیان همت عالی تهران و اصفهان ظاهرا بخشی از سرمایه مختصر عشقی سوخت شد.'
عشقی حتی از فرمی که می‌خواست بنیان نهد و از طریق آن حرفش را به مخاطب برساند اطلاع کافی نداشت: نه از  اصول تراژدی و کمدی در روایت و نه شناختی درباره موسیقی. شیوه بیان عشقی در نمایش تمام آهنگی‌اش( اپرا) همان شکل کهنه پیشین در این سرزمین بود نقالی : پادشاهان عهد باستان یکی یکی وارد صحنه می‌شوند با غرور در صحنه قدم می‌زنند ' در باب لزوم دفاع از مام میهن و جانبازی در راه حفظ نظام پادشاهی رجز می‌خوانند. ..بعد جلوی صحنه صف می‌کشند و دسته جمعی سرود ملی سر می‌دهند..'
جهان‌بینی عشقی که هنوز هم جاری و ساری است:
' فرض بر این است که حمله عرب بر باد دهنده همه خوبی‌ها و فضائل و زیبایی‌ها بود که در جامعه ایران وجود داشت، و احیای آن بهشت از دست رفته باستانی یک وظیفه مسلم است.'
اما خود این دریغاگویان و افسوس‌خورانِ دوران پیش از اسلام مزیتی یا منافعی برای عموم مردم در آن دوره سراغ ندارند:
' ارزشهای مورد نظر جامعه نوین ..دیده نمی‌شود: عدالت اجتماعی، مسئولیت حکومت در برابر مردم، فلسفه اقتدار حاکمیت در برابر فلسفه زندگی اجتماعی، امکان ترفیع طبقاتی، آزادی فکر و بیان و عقیده و تقبیحِ لشگرکشی...'
واکنشی توهمی و خیالی نسبت به گذشته، از دیروز تا امروز، بیشتر ناشی از نارضایی از قدرت سنت‌مداران است که به نام دین و سنت حکمرانی می‌کردند و با اندک تغییرات سرسختانه مخالفت می‌ورزیدند و ریشه در واقعیت ندارد.

اما موضوع ' اپرای دوپولی' عده‌ای گدا هستند که برای خودشان دنیای زیرزمینی و نظم و شاه دارند. با این حرف تامل برانگیز که : 'فقر هم برای خودش نوعی کالاست'  پر از شخصیت‌هایی به معنای مدرن، و اثری رئالیستی با درامی جذاب. همراه با واقعیتی خاکستری زشت و زیبا، نه آرمانگرایانه و سلحشورانه و دور از ذهن.
آنچه که هنر را در معنای والای خود می‌نشاند و تاثیرگذار می‌کند بیان بی‌واسطه حقیقت و افزوده شدن به آن است نه شعارهای خالی از فکر و ناله و روضه‌خوانی برای مردگان، همراه با گرفتن اشک و آه.

البته که بنیه فرهنگی جامعه عشقی برای حرکت و جهش فرسوده‌تر از جامعه برشت بود و ' برلن برلن است و تهران تهران ' اما نمی‌توان از نقایص و ناپختگی چنین جامعه‌ای هم حرف نزد به خصوص وقتی می‌بینی هنوز هم این جهان‌بینی مرتجعانه ورد زبان نسل جدید است و البته خوشبختانه این بار، نه بر زبان نویسندگان.

درباره سینمای نوری بیلگه جیلان و فیلم جدیدش
روی علف‌های خشک
#مهدی_فاتحی

درباره سینمای #نوری_بیلگه_جیلان مبسوط نوشته‌ام و دوستان می‌توانند در سایت زنو بخوانند. این یادداشت کوتاه درباره فیلم آخر جیلان #روی_علف_های_خشک است:
history recalls the weariness of hope

تاریخ یاداور امیدهای بر بادرفته است. نسل پشت نسل انسانهایی که به امیدی،خواندند و گفتند و قیام کردند و جنگیدند تا اتفاقی بیفتد و جهان کار خودش را کرد. انسانِ امروز از امید داشتن هم خسته شده. حتی امید و شوق نیز انسان را به تکاپو نمی‌اندازد. هر انسان در طول تاریخ مثل نور کوچکی جایی دور روشن و خاموش می‌شود. مثل علف‌های خشک روی تپه نه اسمی دارند و نه پیشینه و نه آینده‌ای، فقط هستند. هیچ کس اهمیتی به آنها نمی‌دهد. روی علف‌های خشک پا می‌گذاریم و رد می‌شویم. انسان‌ها همه قهرمان نیستند و قرار نیست قهرمان باشند. تاریخ حتی قهرمانان خود را نیز به فراموشی می‌سپارد.
فیلم درباره معلمی است که به ناچار در دهکده کوچک و پرتی دوران ماموریت چهارساله تدریسش را می‌گذراند. دهکده‌ای که یا پر از برف و سرماست و یا گرم و داغ. بیشتر از سه ساعت زمان فیلم در برف و بارش برف و بوران است و تنها چند دقیقه تابستان و علف‌. معلمی که در مدرسه به دخترکی علاقه‌مند است و دخترک به او و دوست مجرد هم‌خانه‌اش اتهام سواستفاده می‌زند. معلم دایم با خود کلنجار می‌رود که چرا چنین دروغی و چگونه اینقدر انسان‌ها غیر از آنی هستند که نشان می‌دهند. او که با دوست همخانه و همکارش در یک مثلث رابطه با زنی دیگر می‌افتد. از فرط عصبانیت دوستش را جا می‌گذارد و با زن می‌خوابد. رابطه سه نفره‌ای که بین او و ددستش و دخترک مدرسه ایجاد شده در جایی و مثلث دیگری جبران می‌شود تا کمی آرام بگیرد ولی تنها هر سه نفر را به اندوه و خشم فرو می‌برد. آدم‌هایی که تنها هستند و رابطه بعد از مدتی به جای پیوند تنهاترشان می‌کند.
آنچه که معلم از دخترک کلاسش می‌خواهد و در آن غرق می‌شود همان چیزی است که در درونش مرده و فرسوده شده: امید به آینده، زندگی، شوق...مردی که از دورن مرده و می‌داند آن دخترک نیز روزی به خالی بودن درونش پی‌می‌برد، از بودن در کنارش و در نگاه دخترک بودن لذت می‌برد. نشانی از زندگی که به او امکان ادامه می‌دهد هر چند خود پایانش را می‌داند.
سکانسی منحصر به فردی در این فیلم است که وقتی زن و مرد می‌خواهند سکس کنند مرد از دری بیرون می‌رود و از کنار عوامل فیلم می‌گذرد و قرصی می‌خورد و بعد دوباره به صحنه فیلم برمی‌گردد. اوج اندیشه جیلان که به مخاطب یاداور می‌شود که این فیلم است و حتی اینجا نیز ادمها برای عشقبازی دوپینگ می‌کنند.

از نظر جیلان انسان نه امیدی به آینده بهتر دارد نه شوقی برای زیستن، نه پایان خوش و نه بد..خالی و خسته از تجربه‌ای هزار ساله. از تکرار بی حاصل. نه امیدی به بهتر شدن و نه یارای پذیرفتن این وضعیت. تنها چیزهای کوچک و لحظات کوچک و تماشی مناظری که نشانی از زندگی دارند دلخوش است. مناظر پر از گیاه و علف، قبل از خشک شدن و مرگ

🎥 #فیلم مستند "چگونه یک سال را اندازه گیری می کنی؟"
🎬 کارگردان: جی روزنبالت
محصول ٢٠٢۱

زیرنویس فارسی مستند "چگونه یک سال را اندازه گیری می کنی؟"

انسانیت به مثابه ایدئولوژی: گزیده‌هایی از سخنان اسلاوی ژیژک

آنچه دوام‌ دارد زوال است.
درباره رمان ' تصویر دوریان گری' نوشته اسکار وایلد
مهدی فاتحی

#اسکار_وایلد نمونه یک نویسنده به مثابه عصیانگر است و آثارش ( داستانی و غیرداستانی) پر از نکات ارزشمند و کلیدی است که می‌توان درباره هر کدام به تفسیر نوشت و گفتگو کرد. تعدادی از کتاب‌هایش ترجمه شده( خوب یا بد) اما بهتر که آنها را بدون سانسور و از زبان اصلی بخوانیم.
اسکار وایلد به خاطر همجنسگرا بودن و شکستن قوانین مرتجعانه اخلاقی و دینی در آثارش به زندان افتاد و خیلی زود از دست رفت. نامه‌های او از زندان به نام 'از اعماق' یکی از مهمترین آثار اوست که ترجمه آن به فارسی کامل نیست.
وایلد تنها یک رمان دارد اما در همین اثر مانیفست خود در زمینه ادبیات هنر و اخلاق را به بهترین شکل روایت می‌کند‌.  ' تصویر دوریان گری' یک رمان گوتیک و از شاهکارهای ادبیات محسوب می‌شود رمانی که در قرن نوزده و انگلستان ویکتوریایی ولوله‌ای به جان تفکر بورژوایی و اشراف انداخت و رنج بسیاری به نویسنده‌اش تحمیل کرد.
' تصوریر دوریان گری' داستان زندگی مردی زیبارو و  از اشراف انگلستان به نام دوریان گری است. زیبایی که نقاشی به نام بازیل پرتره‌اش را روی بوم می‌آورد و ستایشش می‌کند. او عاشق و دلباخته دوریان شده و با این عشق خالصانه و خودویرانگر او را می‌پرستد و هر آنچه در توان دارد برای نقش صورت زیبای او بر بوم انجام می‌دهد ( بازیل میل غیرافلاطونی به دوریان گری دارد ولی ده‌ها سال این بخش از کتاب سانسور شده بود)  هانری دوست مشترک‌شان که زیبایی دوریان و نقاشی بازیل را ستایش می‌کند فیلسوفی است از جنس شخصیت‌های عصیانگر داستایفسکی ( ایوان) که همه اصول اخلاقی و روابط سنتی را زیر سوال می‌برد. دوریان که از دیدن زیبایی خود در نقاشی به وجد آمده فاوست‌وار روح خود را به شیطان درون هانری می‌فروشد و تصویر زیبای خود را در کنج خانه پنهان می‌کند و سیرت خوفناک خود را در جامعه به نمایش می‌گذارد تا همیشه با نقاب و خواست جوانی در جامعه دیده شود. دوریان خواستار جوان ماندن خود است و پذیرای گذشت زمان بر خود نیست. فرار از امر واقع انسان می‌تواند بازگشتی ویرانگر داشته باشد. آنکه خود و حقیقت خود را انکار کند حقیقت نه با نرمی و لطافت بلکه چون سیلی بازمی‌گردد.
روایت گوتیک‌وار رمان از جایی آغاز می‌شود که با هر قتل و عمل غیر اخلاقی و شیطانیِ دوریان و گذشت زمان، تنها تصویر او روی بوم است که پیر و وحشتناک می‌شود و دوریان طی بیست سال همان چهره زیبا و جوان خود را حفظ می‌کند و آنچه به طور مداوم زوال می‌یابد نقاشی یا تصویر دوریان گری است که بازتاب شیاطین وجود اوست.
رمان وایلد را می‌توان از ابعاد متفاوتی بررسی کرد: اجتماعی، زیباشناسی و هنر و ادبیات.
در جامعه سنتی قرن نوزده انگلستان اخلاقیات سنتی و احترام به اشراف از مهمترین مسائل طبقه ثروتمند و حاکم بود. بسیاری از نویسندگان انگلیسی اواخر قرن نوزده و اوایل قرن بیستم علیه این سنت‌ها ایستادند و سد‌ها را شکستند اما هر کدام هزینه سنگینی دادند. وایلد که متهم به ترویج گناه و امور غیر اخلاقی شد در دفاع از رمان نوشت:
'رمان ربطی به اخلاقیات ندارد ما کتاب اخلاقی و غیر اخلاقی نداریم. کتاب یا خوب نوشته شده یا بد '
این گفتار و دفاع از ادبیات و هنر برای جامعه سنت‌زده قابل پذیرش نبود و برای وایلد دو سال زندان به ارمغان اورد.
دو شخصیت محوری دیگر رمان دو وجه وجودی دوریان‌اند : بازیل هنرمندی که تکنیک بالایی دارد اما از حقیقت زندگی می‌ترسد و هانری منتقدی پر از نیش و سخنان بدیع که در هر اتفاق و مسئله عمق وحشتناک آن را می‌بیند اما حساسیت هنری و زیباشناسی درخوری ندارد. دو وجه از درونیات متناقض دوریان که شخصیتش را دو شقه کرده است. وایلد معتقد است یک هنرمند باید مجموعه‌ای از این دو باشد. هم توانایی مواجه با امر وحشتناک زندگی و هم حساسیت لازم برای پرداخت این حقیقت در کار هنریش. آنچه که بازیل از دوریان گری تصویر کرده بود هر چند زیبا و دقیق اما خالی از شکاف امر واقعی و حقیقی است، چیزی که در تفکر و عمق اندیشه هانری فوران می‌کند.
تصویری که وایلد از اشرافیت و تفکر خرده‌بورژوایی جامعه خود نشان می‌دهد مانند هموطنش جویس( در دوبلینی‌ها) آینه‌ای تمام نماست تا جامعه زشتی‌ها و پلیدی خود را در آن ببینند. دوریانی که مبادی آداب است و زیبا و خوش‌نشین، در خلوتش جسدی را مثله می‌کند، دختری را به ورطه نیستی می‌کشاند و هر دروغ و فریبی که لازم باشد تا تصویر متین او را بر هم نزند دریغ نمی‌کند. جامعه مسلط در انگلستان دوره ویکتوریا خودشان را بدون رتوش در رمان وایلد دیده بودند که او را از جامعه طرد کردند تا وایلد در مسافرخانه‌ای در پاریس در فقر و تنهایی نفله شود.

آنچه که امروز از ' تصویر دوریان گری ' در جامعه رو به زوال ما به کار می‌آید همین دروغ و فریبی است که در آن غوطه‌وریم. انسان‌های نقاب‌زده در شهر که در خلوت و خانه خود هیولایی وحشتناک‌اند. زنانی که صورت خود را رنگ می‌کنند و جراحی می‌کنند تا شبیه هم شوند و همه شبیه یکی، و مردانی که نقش و فریب را چنان اموخته‌اند که دیگر نقاب از روی صورت‌شان کندنی نیست.

وایلد می‌گفت: ' یک نقاب به آدم‌ها دهید تا از واقعیت وجود خود حرف بزنند.' حقیقتی پشت پرده، در خلوت خود، جایی است که تناقضات و شیاطین بیرون می‌آیند و عمل می‌کنند و امرواقع چون شکافی خود را نشان می‌دهد. آنجاست که حقیقت وجودی یک جامعه رو به زوال دیده می‌شود وگرنه در خیابان و اداره و کوچه و خیابان هر کس در نقشی فرو رفته و اصرار دارد خودش را زیبا و موجه جلوه دهد.
جامعه‌ و شخصی که پذیرای حقیقت هستی خود نیست و آنرا انکار می‌کند در نهایت نصیبش مثل دوریان دشنه‌ای است که در قلبش فرو می‌رود. انکار خود، تاریخ، جوانی و پیری، زادگاه و جغرافیا ....دروغی است که به خودمان می‌گوییم و نویسنده کاری ندارد جز آشکار کردن دروغ و شفاف دیدن هر آنچه شفاف نیست.
#مهدی_فاتحی

مقدمه و داستان مادام ادواردا - ژرژ باتای ( موضوع اصلی متن نقد هگل است ) @Abyssofideas .pdf

روزنامه اعتماد :: روزگار عبث و تنهايي عرفانچي دلتنگ امريكا در كرانه نيل
http://www.etemadnewspaper.ir/fa/main/detail/97196