درباره مجموعه داستان "املاک رابینسون" نوشته حامد حبیبی

مهدی فاتحی
نویسنده فراتر از بازتاب دهنده جهان یا واقعیات جهان است؛ او آفریننده جهان است. آدورنو
مجموعه داستان جدید حامد حبیبی ” املاک رابینسون” را باید نوع کمال یافته داستان نویسی حامد دانست. داستان­هایی که مرز میان واقعیت و خیال و کابوس از میان برداشته شده است. نویسنده ای که دیگر فراتر از از اکسپرسیونیست و امپرسیونیست ادبی می نویسد او حالا جهانی دوباره آفریده و انسان رنج کشیده­ای را به تصویر می کشد که هیچ کدام از خدایان المپ امکان آفرینش آن را نداشتند. این داستانها را شاید به توان نوعی از داستان های کافکایی دانست که خط روایی و پرداخت داستان ها و شخصیت ها و البته زیستن آنها در جهان به شیوه دیگری است. داستان هایی که بیشتر وام­دار ادبیات آلمانی زبان است اما خوشبختانه امروز در زبان فارسی متولد شده است.
سبک داستان نویسی حامد طی این دودهه متعلق به خودش بوده و این جریان را به تنهایی جلو برده است؛جدا و مستقل از جریان های روز. جریان مد روز و به اصطلاح ادبی که دایم سعی می کند شکل و فرمی را به عنوان جریان اصلی ادبیات برگزیند و دستورالعملی برای نویسندگان جویای نام فراهم کند اما حامد مثل هر نویسنده حقیقی و صاحب سبکی در طی این مدت مسیر خودش را پیموده و بی اعتنا به جریان ها و محافل فاسد ادبی  تنها به ادبیات وفادار مانده است. هر چند که این محافل امروز کوس رسوایی شان همه جا زده شده و سنگ اندازی شان بر ادبیات مستقل تمام شدنی نیست اما تاریخ نشان داده که کاروان می گذرد و سگ ها پارس می کنند.
هر نویسنده تاریخ زیسته خود را قلم می زند و به این واسطه تاریخ را به واقعی ترین شکل ممکن ترسیم می کند. آنچه که تاریخ حقیقی و امرواقع زندگی است نه در میان کشمکش های سیاسی و جنگ ها بلکه از لا به لای هنر و ادبیات است که نمایان می شود. در تمامی آثار حامد حبیبی ترس،وحشت،ناامنی و سرگردانی جلو چشم خواننده به نمایش درمی آید حال گاهی به شکل گروتسک،گاه سورئال و گاهی با رئالیسمی وحشتناک و تیز....

ادامه متن را در سایت زنو بخوانید
https://zenoaward.com/%d8%b1%d9%88%d8%a7%db%8c%d8%aa%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%a2%d8%ae%d8%b1%db%8c%d9%86-%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86-%d8%b1%d9%88%db%8c-%d8%b2%d9%85%db%8c%d9%86/

آنچه تن‌آور می‌نمود نسیمی شد و بر باد رفت
علی صدر
یادداشتی درباره‌ی اقتباس سینمایی اخیر از تراژدی مکبث

آنچه تن‌آور می‌نمود نسیمی شد و بر باد رفت[1]

علی صدر

یادداشتی درباره‌ی اقتباس سینمایی اخیر از تراژدی مکبث

در میان بسیاری ادیب و مورخ و کارشناس نخبه توافقی نیست که بهترین متن شکسپیر کدام است، با این حال تراژدی هملت، تراژدی مکبث و  و اتللو را سه اثر برجسته‌ی وی می‌دانند؛ برخی معتقدند ریچارد سوم و شاه‌لیر هم در کنار این دو قرار می‌گیرند تا حساب پنج اثر از مابقی جدا باشد.
نویدِ نسخه‌ای تازه از مکبث کافی بود تا ماه و هفته و روزشمار به کار افتند تا اثر تازه‌ی جوئل کوئن –کارگردان آمریکایی- را بر پرده به تماشا بنشینیم. تا اینجا، بهترین اقتباس نسخه‌ی پولانسکی بود که در میان آثار کارگردان شهیر لهستانی بر صدر نمی‌نشیند اما دست‌کم و تا حدودی حق نمایشنامه را ادا می‌کرد. تبلیغات کوتاه و به غایت هنرمندانه‌ی اقتباسِ تازه، به فواصلی چند هفته‌ای، روانه‌ی اینترنت می‌شد: ترفندی موثر برای تشنه‌تر کردنِ مخاطبانِ بی‌تاب.  آن تیزرهای کوتاه با موسیقی متنی شبیه به ضربات پا یا قدم‌هایی محکم نشان از فضایی به شدت سوررئال، تصاویری چشمگیر و جهانی خیالی می‌داد.
فیلم هم به درستی همان بود. جهانی عمیقا وهم‌آلود، روایتی یک‌دست و بدون سکته، هر قاب تصویر به دقت برگزیده شده؛ در نهایت سلیقه‌ی ناب هنری. گاه به تابلویی می‌ماند خیره‌کننده، یا عکسی نفس‌گیر. روال داستان، شخصیت‌ها و گفتگوها تا حد امکان، وفادار به متن. روایتی آشکارا “سینمایی” در همان حال که هویت تئاتری در تمام عناصر صحنه، دکور، بازی‌ها و حرکات موج می‌زند. اما یک چیز، یک چیز عجیب اجازه نمی‌دهد بگوییم یک شاهکار سینمایی. یک فیلم ناب از نمایشنامه‌ای منحصر بفرد که بخشی از هویت تمدن غربی‌ست. آن چیز کوچک  یا بزرگ چیست؟
متن کامل را در سایت زنو بخوانید
https://zenoaward.com/%d8%a2%d9%86%da%86%d9%87-%d8%aa%d9%86%d8%a2%d9%88%d8%b1-%d9%85%db%8c%d9%86%d9%85%d9%88%d8%af-%d9%86%d8%b3%db%8c%d9%85%db%8c-%d8%b4%d8%af-%d9%88-%d8%a8%d8%b1-%d8%a8%d8%a7%d8%af-%d8%b1/

متن کامل را در سایت زنو بخوانید
https://zenoaward.com/%d8%b5%d8%a8%d8%ad%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%db%8c%d9%81%d8%a7%d9%86%db%8c/

زنی که متعلق به هیچ کس نیست.


درباره رمان صبحانه در تیفانی نوشته ترومن کاپوتی

مهدی فاتحی

یکی از مشکلاتی که درباره رمان‌های اقتباس شده پیش می‌آید این است که در ذهن مخاطب فیلمنامه جای رمان را می‌گیرد و بازیگران و چهره‌شان جای شخصیت‌های داستان‌ها. بعضی از این کارها که در نبود نویسنده صورت می‌گیرد عملا خیانت و تحریف رمان است مثل لاور لیدی چترلی که فیلم‌های ساخته شده از آن اساسا ضد رمان هستند تا اقتباس. اما برای کاپوتی که خودش دستی در ساخت فیلم و سینما داشته و با اهالی این صنعت سر و کار داشته قضیه پوشیده نبوده و صبحانه در تیفانی بعد از انتشار بارها اقتباس شد( در سینما و تاتر). هر چند کاپوتی اجازه اقتباس را داده بود اما برای ساخت و استفاده از عوامل و بازیگران فشار زیادی می‌آورد ولی موفق نشد آنچه که دلخواهش بود ساخته شود. در نهایت راضی شد و رها کرد( کاپوتی آدم پوچ و خوشگذران و شوخ‌طبعی بود که ترجیح می‌داد رفت و آمدهایش به محافل بازیگران و ثروتمندان قطع نشود و از همانها برای کارهایش استفاده میکرد و خیلی از مواقع سرکارشان می‌گذاشت.)
مثلا بازی ادری هپبورن که امروز این همه تعریف می شود و چهره‌اش جای چهره هالی رمان را گرفته است از همان ابتدا مورد مخالفت کاپوتی قرار گرفت و ترجیح می داد مرلین مونرو جای او بازی کند.جدا از بحث پیرنگ فیلمنامه و حذفیات زیاد رمان و پایان ابکیِ فیلم بر خلاف رمان، چهره و بازی هپبورن ( با تمام ارزش‌های بازی و زیبایی هپبورن) اساسا توانایی پرداخت شخصیت هالی را ندارد. معصومیت چهره هپبورن نمی‌تواند آن شخصیت آزاد منش و وحشی و طبیعی را نشان دهد. هالی رمان اساسا دختر احساسی و عاشق پیشه‌ای نیست و از هر نوع رابطه عاشقانه و به خصوص رابطه ماندگار فراری است اما در فیلم هم خود ادری هپبورن و هم فیلمنامه با تحریف و برش و سانسور می‌خواهد چهره موجهی( از نظر سینما البته) نشان دهد و معصومیت و اداهای هپبورن هم مزید بر این شخصیت می‌شود. انتخاب کاپوتی برای این شخصیت( مرلین مونرو) بسیار هوشمندانه بوده هم از سابقه زندگی خود مونرو و هم شیطنت و اداهای ویژه مونرو به هالی بسیار نزدیکتر است.اتفاقا برای تثبیت چهره هالی در ذهن مخاطب مونرو مورد بهتری بود و با زندگیش آمیخته می‌شد.

داستان های حامد حبیبی گاهی به یک قطعه شعر می ماند؛ پر از تصاویر آدم ها و مکانهایی محو. انگار نویسنده از پشت شیشه بخار گرفته به جهان می نگرد اما خواننده چیزی از این جهان می بیند و با آن درگیر می شود، با آنی که پیش از این از کنارش به آسانی گذشته. گاهی فضایی ملتهب و کابوس وار ساخته می شود که از واقعیت های روزمره زندگی جدا نیست؛ درست مثل رویایی که اتفاق وحشتناکی در آن نمی افتد اما حضور در ان موقعیت و شرایط دلهره آور است. بعد از خواندن این نوع داستانها گشایشی در چشم خواننده ایجاد می شود که گریزی از دیدنش نیست.
او با روایت داستانهایش قهرمان قصه و خواننده اش را میان واقعیت و رویا رها می کند در جهانی کژ و مژ. همه آنچه روایت می شود، آنچه از دید راوی و شخصیت دیده می شود، این فضای کج و معوج آن چیزی است که انسان زیسته در این عصر، ناخواسته به آن مبتلاست آن رنجی که تنها ادبیات توانایی نمود آن را دارد. جلوه‌هایی از جهان امروز که نه می توان گفت رئالیسم محض است و نه می‌توان آنرا در ژانر دیگری دسته بندی کرد. این جهانی است که نویسنده ساخته هر چند پر از خشم، نقص، کجی و کاستی اما واقعی تر از هر چشم انداز دیگری به جهان امروز، همان امر واقع و از جا دررفتگی جهان که حقیقت زیر پوست این زندگی را نمایان می کند.