Matt.
فاژ ها (باکتری خوار ها) ، درواقع ویروس هایی هستن که باکتری ها رو آلوده میکنن، یعنی برخلاف ویروسهای انسانی سلول های انسان رو هدف قرار نمیدن بلکه برای تکثیر خودشون به یک باکتری زنده احتیاج پیدا میکنن- وقتی که یک فاژ به یک باکتری میرسه اول به سطح اون متصل…
در حالت اول، چرخه لیتیک.
توی این حالت فاژ وارد باکتری میشه، خودش رو تکثیر میکنه. تعداد زیادی فاژ جدید ساخته میشه و در نهایت سلولِ باکتری رو میترکونه.. با پاره شدن سلول، فاژهای جدید آزاد میشن و میتونن سراغ باکتریهای دیگهای برن و همینچرخه دوباره تکرار بشه- این همون حالتیه که برای فاژ تراپی خیلی مهمه چون در نهایت باکتری رو مستقیما و کاملا متلاشی میکنن و عامل بیماری زا نابود میشه.
در حالت دوم، چرخه لیزوژنیک.
اینجا فاژ لزوما باکتری رو سریع نمیکشه، اون میتونه ماده ژنتیکی خودش رو داخل DNA باکتری قراره بده و به شکل یک پروفاژ همراه با باکتری تکثیر بشه، مثل یک انگل به باکتری میچسبه ازش کمک میگیره برای تکثیر خودش.. و در نهایت اگه باکتری ضعیف بشه یا به هر دلیلی DNA باکتری اسیب ببینه از حالت خفته خارج میشه و وارد چرخه لیتیک میشه. (تهش بازم متلاشی میکنه)
توی این حالت فاژ وارد باکتری میشه، خودش رو تکثیر میکنه. تعداد زیادی فاژ جدید ساخته میشه و در نهایت سلولِ باکتری رو میترکونه.. با پاره شدن سلول، فاژهای جدید آزاد میشن و میتونن سراغ باکتریهای دیگهای برن و همینچرخه دوباره تکرار بشه- این همون حالتیه که برای فاژ تراپی خیلی مهمه چون در نهایت باکتری رو مستقیما و کاملا متلاشی میکنن و عامل بیماری زا نابود میشه.
در حالت دوم، چرخه لیزوژنیک.
اینجا فاژ لزوما باکتری رو سریع نمیکشه، اون میتونه ماده ژنتیکی خودش رو داخل DNA باکتری قراره بده و به شکل یک پروفاژ همراه با باکتری تکثیر بشه، مثل یک انگل به باکتری میچسبه ازش کمک میگیره برای تکثیر خودش.. و در نهایت اگه باکتری ضعیف بشه یا به هر دلیلی DNA باکتری اسیب ببینه از حالت خفته خارج میشه و وارد چرخه لیتیک میشه. (تهش بازم متلاشی میکنه)
🆒5
Matt.
Video
اما واسمون سوال میشه اگه فاژ اینقدر خفنه چرا ما باز آنتیبیوتیک میخوریم؟ چرا همه باکتری هارو همینقدر راحت با فاژ از بین نمیبریم؟
یک نکته خیلی بزرگ اینجا هست!
اونم اینه که، فاژها برخلاف آنتی بیوتیکها معمولاً " اختصاصیت" خیلی بالایی دارن، یعنی یک فاژ ممکنه فقط یه گونه یا حتی فقط بعضی سویههای یک خانواده از باکتری ها را آلوده کنه.. از طرف دیگه بین باکتری و فاژ یک جور مسابقه تکاملی دائمی وجود داره مسئله اینه که اگه ما یک فاژ اختراع کنیم که بتونه تمام باکتریهای مضر رو از بین ببره پس تمام باکتریهای هدف از بین میرن و خود فاژ هم دیگه میزبان مناسبی برای تکثیر نداره و تازه وقتی وارد بدن انسان میشیم ماجرا خیلی پیچیدهتر از این حرف ها میشه چون سیستم ایمنی بدن میتونه فاژ ها را شناسایی و حذف کنه. همچنین یک فاژ باید بتونه خودش رو به محل عفونت برسونه، در محیط هم پایدار بمونه تا بتونه مفید واقع بشه- به همین دلیل موقعهایی که به یک فاژ احتیاج پیدا میکنیم به جای استفاده از یک نوع فاژ از ترکیب چند فاژِ مختلف استفاده میکنیم که بهش میگن - فاژ کوکتل - تا احتمال پوشش دادن سویههای مختلف از یک باکتری ممکن باشه.
یک نکته خیلی بزرگ اینجا هست!
اونم اینه که، فاژها برخلاف آنتی بیوتیکها معمولاً " اختصاصیت" خیلی بالایی دارن، یعنی یک فاژ ممکنه فقط یه گونه یا حتی فقط بعضی سویههای یک خانواده از باکتری ها را آلوده کنه.. از طرف دیگه بین باکتری و فاژ یک جور مسابقه تکاملی دائمی وجود داره مسئله اینه که اگه ما یک فاژ اختراع کنیم که بتونه تمام باکتریهای مضر رو از بین ببره پس تمام باکتریهای هدف از بین میرن و خود فاژ هم دیگه میزبان مناسبی برای تکثیر نداره و تازه وقتی وارد بدن انسان میشیم ماجرا خیلی پیچیدهتر از این حرف ها میشه چون سیستم ایمنی بدن میتونه فاژ ها را شناسایی و حذف کنه. همچنین یک فاژ باید بتونه خودش رو به محل عفونت برسونه، در محیط هم پایدار بمونه تا بتونه مفید واقع بشه- به همین دلیل موقعهایی که به یک فاژ احتیاج پیدا میکنیم به جای استفاده از یک نوع فاژ از ترکیب چند فاژِ مختلف استفاده میکنیم که بهش میگن - فاژ کوکتل - تا احتمال پوشش دادن سویههای مختلف از یک باکتری ممکن باشه.
😭4🆒3
Matt.
Photo
سرِ کپسیدی (Capsid head) :
لولهٔ دمی (Tail tube) :
همان قسمت بالایی و چندضلعی است. این بخش یک پوستهٔ پروتئینی است که DNA ویروس را داخل خودش نگه میدارد و از آن محافظت میکند؛ مثل یک جعبه یا کپسول محافظ.گردن یا یقه (Collar) :
قسمت اتصالدهندهٔ سر به دم است. کارش این است که سر و دم فاژ را محکم به هم وصل کند.
لولهٔ دمی (Tail tube) :
لولهٔ باریکی در وسط دم است. DNA ویروس هنگام حمله از داخل این لوله عبور میکند تا وارد باکتری شود؛ یعنی همان مسیر تزریق است.غلاف انقباضی (Contractile sheath) :
پوشش فنریمانند اطراف لولهٔ دم است. وقتی فاژ به باکتری میچسبد، این غلاف کوتاه و منقبض میشود و لولهٔ دم را با فشار به سمت دیوارهٔ باکتری هل میدهد؛ درست شبیه فشار دادن پیستون سرنگ.صفحهٔ پایه (Base plate) :
بخش انتهایی دم است که روی سطح باکتری قرار میگیرد. این قسمت کمک میکند فاژ محکم روی باکتری بنشیند و فرایند تزریق DNA شروع شود.رشتههای دمی (Tail fibers) :
پاهای باریک اطراف صفحهٔ پایه هستند. وظیفهشان پیدا کردن باکتریِ مناسب و چسبیدن به سطح آن است؛ مثل دستهایی که دنبال قفل درست میگردند. هر فاژ معمولاً فقط به باکتریهایی میچسبد که گیرندهٔ مناسب را روی سطحشان داشته باشند.
👾5