Master Of Persia

▫️خنیا در روزگار باشکوه ساسانیان
در این دوره موسیقی بیش از بیش مورد رویکرد دربار و رده های ممتاز قرار گرفت. بگونه ای كه در دوره اردشیر بابكان كه مردم به رده های گوناگون تقسیم شدند؛ ‌رامشگران را در رده ویژه ای در كنار ساتراپ‌ها قرار دادند.
هنرمندانی چون باربد، نكیسا، بامشاد، رامتین، سركش (سركیس) در قلمرو موسیقی، شهرت فراوان كسب كردند. خنیاگران و رامشگران پشت پرده می‌نشستند و به اشاره «خرم باش» كه درجه پرده‌برداری داشت، هنرنمایی می‌كردند. بنا به گزارش‌های تاریخی، ‌بهرام گور و خسرو پرویز بیشتر از دیگر سلاطین ساسانی به رامشگران و موسیقی‌دانان رویکرد داشتند. گفته ها موجود نخست سازی ( اختراع ) دستگاه‌های موسیقی ایران را به باربد نسبت می‌دهند.
اگر چه این درجه ها پیش از باربد هم وجود داشته ولی جای تردید نیست كه این آهنگساز بزرگ تاثیر بسزایی در موسیقی عرب و ایران ‍‍پس از تازش اسلام داشته است و می‌توان گفت كه در ممالك خاوری هنوز آثاری از الحان باربد مانده است، زیرا كه خاوریان در این رشته از صنعت بسیار محافظه كار هستند.
ثعالبی می‌گوید: «باربد در دیدار نخست ، «دستان یزدان آفرید» را برای خسرو خواند؛ ‌سپس «دستان پرتو فرخار» را به گوش او رسانید.» كه همان شادمانی را می‌بخشید كه توانگری از پس درویشی می‌بخشد پس از آن «دستان سبز اندر سبز» را خواند و نواخت، چنانكه شنوندگان از آهنگ «زار زار ابریشم رود» و از زیر و بم سرود او مجذوب و مبهوت شدند.
به گفته فردوسی سردستانی كه باربد در این جایگاه خواند و نواخت،‌ داد آفرید و پیكار گرد و سبز در سبز بود. باربد برای هر روز از هفته نوایی ساخته بود و برای هر روز از سی روز ماه نوایی پدید آورده بود كه به نام «سی لحن باربد» مشهور است. علاوه بر این برای 360 روز اوستایی (به غیر از پنجه سال) 360 نوا ساخته بود كه بخشی از نواها و آوازهای آن دوران در نسک های موسیقی و آثار ادبی پس از تازش اسلام به چشم می‌خورد. از قبیل نوروزی،‌ مهرگان، ماخور (ماهور) اپرین یا آفرین شبدیز، خسروانی، مشكدانه، ‌سبزه در سبزه، شادروان، تخت اردشیر، هفت گنج، گنج كاو، گنج باد آورد،‌ آیین جمشید، كین سیاوش و كین ایرج... در اصطلاح موسیقی آن زمان «راست» نام یكی از آوازها بوده و امروز هم یكی از دوازده موسیقی ایران و تازی به همین نام مرسوم است.
آلات موسیقی دوره ساسانی:‌ چنگ، رباب، نای، بربط، تنبور، كمانچه، مزدا، غژك یا غجگ بوده است. بربط (باربد، بربد) و چنگ از آلت‌های مخترعه ایرانیان قدیم است.

مسعودی می‌گوید مردم خراسان بیشتر آلتی را در موسیقی به كار می‌برند. كه هفت تار داشت و آن را زنگ (زنج) می‌خواندند. اما مردم ری و طبرستان و دیلم تنبور را دوست تر داشتند و این آلت نزد همه فرس مقدم بر سایر آلات بوده است. شكارگاه خسرو در طاق بستان ظاهرا حاكی از این است كه جنگ آلت درجه اول موسیقی ساسانی بوده و روی برخی از ظروف نقره چهره نای زنانی به نگر می‌رسد.
نام بسیاری از آلات موسیقی در رساله پهلوی خسرو و غلامش نوشته شده است از جمله عود هندی موسوم به ون (Vin) و عود متداول موسوم به دار و بربط (بربوذ و چنگ و تمبور و سنتور موسوم به كناره (Kannar) و نای قره نی موسوم به مار (MAR) و طبل كوچكی،‌ به دمبلگ (Dumbalagh) بوده است.
شیون باربد بر مرگ خسرو پرویز:‌ در شاهنامه چنین آمده است كه پس از مرگ خسرو پرویز باربد شیون و زاری زیاد بنمود و همه آلات موسیقی خود را در آتشی سوخته و چهار انگشت خود را ببرید:‌
كنون شیون باربد گوش دار
سر مهر مهتر به آغوش دار
چو آگاه شد باربد زان كه شاه
بپرداخت ناكام و بی رای گاه
ز جهرم بیامد سوی تیسفون
پر از آب مژگان و دل پر ز خون...
به یزدان و نام تو ای شهریار
به نوروز مهر و به خرم بهار
اگر دست من زین سپس نیز رود
بسازد مبادا به من بر درود
بسوزم همه آلات خویش را
بدان تا نبینم بد اندیش را
ببرید هر چار انگشت خویش
بریده همی داشت در مشت خویش
چو رودخانه شد آتشی بر فروخت
همه آلت خویش یكسر بسوخت

دل جهانست ایرانشهر 🔥

پاینده ایران
#جاویدشاه
#رنسانس_ایرانی
🔥
💎

ImgBB

Iranian-Renaissance hosted at ImgBB

Image Iranian-Renaissance hosted in ImgBB

31 views21:34