भारतातील सर्वात जास्त काळ मुख्यमंत्री राहिलेले पवन कुमार चामलिंग आहेत, ज्यांनी २४ वर्षांहून अधिक काळ सिक्कीमचे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले. त्यांच्यानंतर नवीन पटनायक आणि ज्योती बसू यांचा क्रमांक लागतो, ज्यांनी अनुक्रमे सुमारे २४ आणि २३ वर्षे ओडिशा आणि पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले.
१) पवन कुमार चामलिंग (सिक्कीम): १२ डिसेंबर १९९४ ते २०१९ पर्यंत, एकूण २४ वर्षे २६५ दिवस.
२) नवीन पटनायक (ओडिशा): ५ मार्च २००० ते १२ जून २०२४ पर्यंत, एकूण २४ वर्षे ९९ दिवस.
३) ज्योती बसू (पश्चिम बंगाल): १९७७ ते २००० पर्यंत, एकूण २३ वर्षे १३७ दिवस.
१) पवन कुमार चामलिंग (सिक्कीम): १२ डिसेंबर १९९४ ते २०१९ पर्यंत, एकूण २४ वर्षे २६५ दिवस.
२) नवीन पटनायक (ओडिशा): ५ मार्च २००० ते १२ जून २०२४ पर्यंत, एकूण २४ वर्षे ९९ दिवस.
३) ज्योती बसू (पश्चिम बंगाल): १९७७ ते २००० पर्यंत, एकूण २३ वर्षे १३७ दिवस.
❤3
Masterclass ias.Pdf
6.2 MB
📣Combine group_B पूर्व 2017 ते 2022 एकत्रित Questions Paper with final key उपलब्ध....
🔆आयोगाच्या आतापर्यंतच्या 2017 पासून 2022 पर्यंतचे सर्व गट_ब चे पेपर एकत्रित केलेले आहेत.
🔆आयोगाच्या आतापर्यंतच्या 2017 पासून 2022 पर्यंतचे सर्व गट_ब चे पेपर एकत्रित केलेले आहेत.
❤3
🔴 केंद्र सरकारने देशातील श्रम सुधारणांच्या दिशेने एक ऐतिहासिक पाऊल उचलले आहे.
29 जुन्या आणि गुंतागुंतीच्या कामगार कायद्यांना रद्द करून, सरकारने चार नवीन कामगार संहिता तात्काळ प्रभावाने लागू केल्या आहेत. यामुळे देशातील श्रम रचना पूर्णपणे बदलणार आहे.
लागू करण्यात आलेल्या चार नवीन संहिता-
1. वेज कोड, 2019 : वेतन संबंधित नियम.
2. औद्योगिक संबंध संहिता, 2020 : कामगार आणि व्यवस्थापन यांच्यातील संबंध.
3. सामाजिक सुरक्षा संहिता, 2020 : कामगारांसाठी सामाजिक सुरक्षा योजना.
4. व्यावसायिक सुरक्षा, आरोग्य आणि कार्य स्थिती संहिता, 2020 : कामाच्या ठिकाणची सुरक्षा आणि आरोग्याच्या अटी.
29 जुन्या आणि गुंतागुंतीच्या कामगार कायद्यांना रद्द करून, सरकारने चार नवीन कामगार संहिता तात्काळ प्रभावाने लागू केल्या आहेत. यामुळे देशातील श्रम रचना पूर्णपणे बदलणार आहे.
लागू करण्यात आलेल्या चार नवीन संहिता-
1. वेज कोड, 2019 : वेतन संबंधित नियम.
2. औद्योगिक संबंध संहिता, 2020 : कामगार आणि व्यवस्थापन यांच्यातील संबंध.
3. सामाजिक सुरक्षा संहिता, 2020 : कामगारांसाठी सामाजिक सुरक्षा योजना.
4. व्यावसायिक सुरक्षा, आरोग्य आणि कार्य स्थिती संहिता, 2020 : कामाच्या ठिकाणची सुरक्षा आणि आरोग्याच्या अटी.
📕महत्वाचे पर्यावरणीय कायदे व धोरणे...
▪️जल प्रदूषण नियंत्रण कायदा, 1974
▪️हवा प्रदूषण नियंत्रण कायदा, 1981
▪️पर्यावरण संरक्षण कायदा, 1986
▪️वन्यजीव संरक्षण कायदा, 1972
▪️वन संरक्षण अधिनियम, 1980
▪️जैवविविधता कायदा, 2002
▪️राष्ट्रीय लवाद कायदा, 2010
▪️प्राणी क्रूरता अधिनियम 1960
▪️राष्ट्रीय वन धोरण, 1988
▪️राष्ट्रीय पर्यावरण धोरण, 2006
▪️राष्ट्रीय जल धोरण, 2002
▪️जल प्रदूषण नियंत्रण कायदा, 1974
▪️हवा प्रदूषण नियंत्रण कायदा, 1981
▪️पर्यावरण संरक्षण कायदा, 1986
▪️वन्यजीव संरक्षण कायदा, 1972
▪️वन संरक्षण अधिनियम, 1980
▪️जैवविविधता कायदा, 2002
▪️राष्ट्रीय लवाद कायदा, 2010
▪️प्राणी क्रूरता अधिनियम 1960
▪️राष्ट्रीय वन धोरण, 1988
▪️राष्ट्रीय पर्यावरण धोरण, 2006
▪️राष्ट्रीय जल धोरण, 2002
1) परिचय
• भारतीय सर्वोच्च न्यायालयाचे प्रमुख म्हणजे भारताचे मुख्य न्यायाधीश (Chief Justice of India – CJI).
• CJI हे न्यायव्यवस्थेचे प्रमुख, तसेच न्यायिक प्रशासनाचे सर्वोच्च अधिकारी मानले जातात.
⸻
2) नियुक्ती (Appointment)
• भारताचे राष्ट्रपती CJI ची नियुक्ती करतात.
• परंपरेनुसार, सर्वोच्च न्यायालयातील सर्वात वरिष्ठ न्यायाधीशाला CJI म्हणून नियुक्त केले जाते (Collegium System Norm).
• संविधानातील कलम 124(2) नुसार नियुक्ती होते.
⸻
3) कार्यकाळ (Tenure)
• CJI वयाच्या 65 वर्षांपर्यंत पदावर राहू शकतात.
• ठराविक कार्यकाळ नसून निवृत्तीपर्यंत सेवा.
⸻
4) काढून टाकण्याची प्रक्रिया (Removal / Impeachment)
• संविधानातील कलम 124(4) नुसार
• “proved misbehaviour or incapacity” या कारणांवरूनच CJI ला काढून टाकता येते.
• हे संसदेच्या विशेष बहुमताने (Special Majority) पास झालेल्या प्रस्तावाद्वारेच शक्य.
⸻
5) प्रमुख अधिकार व भूमिका (Powers & Functions)
(a) न्यायिक अधिकार
• सर्वोच्च न्यायालयाचे प्रमुख – बेंच गठनाची (Bench formation) शक्ती.
• संविधानिक खटल्यांसाठी संविधान पीठ (Constitution Bench) गठित करतात.
(b) प्रशासकीय अधिकार
• सर्वोच्च न्यायालयातील कार्यभार वाटप (Roster) ठरवतात.
• न्यायाधीशांच्या बदली, नियुक्तीसाठी Collegium System चे नेतृत्व.
(c) नियुक्ती संबंधित भूमिका
• उच्च न्यायालयांच्या न्यायाधीशांच्या नियुक्ती/बदलीसाठी राष्ट्रपतींसोबत सल्लामसलत.
(d) इतर अधिकार
• राष्ट्रीय न्यायिक अकादमी (National Judicial Academy) चे अध्यक्ष.
• न्यायालयीन सुधारणा व तंत्रज्ञानाच्या अंमलबजावणीचे मार्गदर्शन.
⸻
6) शपथ (Oath of Office)
• संविधानातील तिसरी अनुसूची (Third Schedule) नुसार राष्ट्रपती त्यांना शपथ देतात.
⸻
7) CJI चे स्थान
• भारतातील मानद क्रमवारीत (Order of Precedence) CJI यांचा क्रमांक 6वा आहे.
⸻
8) महत्वाचे मुद्दे – प्रिलिम्स/मेनससाठी
• CJI चे पद संविधानात स्पष्ट उल्लेख (कलम 124).
• वरिष्ठता हे परंपरागत निकष, संविधानिक बंधन नाही.
• Collegium चे प्रमुख.
• Removal प्रक्रिया कठीण – दोन्ही सभागृहात Special Majority आवश्यक.
Join @masterclass19
• भारतीय सर्वोच्च न्यायालयाचे प्रमुख म्हणजे भारताचे मुख्य न्यायाधीश (Chief Justice of India – CJI).
• CJI हे न्यायव्यवस्थेचे प्रमुख, तसेच न्यायिक प्रशासनाचे सर्वोच्च अधिकारी मानले जातात.
⸻
2) नियुक्ती (Appointment)
• भारताचे राष्ट्रपती CJI ची नियुक्ती करतात.
• परंपरेनुसार, सर्वोच्च न्यायालयातील सर्वात वरिष्ठ न्यायाधीशाला CJI म्हणून नियुक्त केले जाते (Collegium System Norm).
• संविधानातील कलम 124(2) नुसार नियुक्ती होते.
⸻
3) कार्यकाळ (Tenure)
• CJI वयाच्या 65 वर्षांपर्यंत पदावर राहू शकतात.
• ठराविक कार्यकाळ नसून निवृत्तीपर्यंत सेवा.
⸻
4) काढून टाकण्याची प्रक्रिया (Removal / Impeachment)
• संविधानातील कलम 124(4) नुसार
• “proved misbehaviour or incapacity” या कारणांवरूनच CJI ला काढून टाकता येते.
• हे संसदेच्या विशेष बहुमताने (Special Majority) पास झालेल्या प्रस्तावाद्वारेच शक्य.
⸻
5) प्रमुख अधिकार व भूमिका (Powers & Functions)
(a) न्यायिक अधिकार
• सर्वोच्च न्यायालयाचे प्रमुख – बेंच गठनाची (Bench formation) शक्ती.
• संविधानिक खटल्यांसाठी संविधान पीठ (Constitution Bench) गठित करतात.
(b) प्रशासकीय अधिकार
• सर्वोच्च न्यायालयातील कार्यभार वाटप (Roster) ठरवतात.
• न्यायाधीशांच्या बदली, नियुक्तीसाठी Collegium System चे नेतृत्व.
(c) नियुक्ती संबंधित भूमिका
• उच्च न्यायालयांच्या न्यायाधीशांच्या नियुक्ती/बदलीसाठी राष्ट्रपतींसोबत सल्लामसलत.
(d) इतर अधिकार
• राष्ट्रीय न्यायिक अकादमी (National Judicial Academy) चे अध्यक्ष.
• न्यायालयीन सुधारणा व तंत्रज्ञानाच्या अंमलबजावणीचे मार्गदर्शन.
⸻
6) शपथ (Oath of Office)
• संविधानातील तिसरी अनुसूची (Third Schedule) नुसार राष्ट्रपती त्यांना शपथ देतात.
⸻
7) CJI चे स्थान
• भारतातील मानद क्रमवारीत (Order of Precedence) CJI यांचा क्रमांक 6वा आहे.
⸻
8) महत्वाचे मुद्दे – प्रिलिम्स/मेनससाठी
• CJI चे पद संविधानात स्पष्ट उल्लेख (कलम 124).
• वरिष्ठता हे परंपरागत निकष, संविधानिक बंधन नाही.
• Collegium चे प्रमुख.
• Removal प्रक्रिया कठीण – दोन्ही सभागृहात Special Majority आवश्यक.
Join @masterclass19