زنده یاد علی میرزا عسگری مردی خوش نام و مردمی از ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
@maspephoto
شادروان مرحوم صیدحسن مردانی از مردان خوب روزگار از ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
@maspephoto
زنده یاد عبدالرضا عسگری و زنده یاد زیور(جمیله)عسگری و پسرشان نادعلی از ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
@maspephoto
زنده یاد سمیر عسگری از خوبان ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
@maspephoto
شادروان اسکندر مردانی و برادرزاده اش شیخ اکرام مردانی
شیخ اکرام هم از روحانیون سخنور و معروف قم
از ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
شیخ اکرام هم از روحانیون سخنور و معروف قم
از ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
محمد عسگری (مزه) از خوبان ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
@maspephoto
یدالله عزیزی فرزند:(مصطفی) از خوبان ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
@maspephoto
روحالله عزیزی فرزند:(مصطفی)از خوبان ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
@maspephoto
فریدالله مهدیزاده فرزند:(رشید) از خوبان ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
@maspephoto
زندەیاد عبدالرضا عسگری فرزند:(رحمان) از خوبان ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
@maspephoto
لازم زیدینیا از کارمندان آموزش و پرورش استان ایلام از خوبان ایل کورد طایفه ماسپی
@maspephoto
@maspephoto
Forwarded from Ali_kocholo1366
مقاله تاریخچه ی خوشنویسی ایل کُرد
به قلم محمد عسگری مدرس خوشنویسی و عضو انجمن خوشنویسان آبدانان
@maspephoto
به قلم محمد عسگری مدرس خوشنویسی و عضو انجمن خوشنویسان آبدانان
@maspephoto
Forwarded from Ali_kocholo1366
کلمات کلیدی:
ایل کُرد، صفحه ی کُرد، کاتبان ایل کُرد، زاگرس، خوشنویسی، آبدانان
مقدمه
ایل کُرد، بزرگترین و پرجمعیت ترین ایل ساکن در استان ایلام است و تنها ایلی است که در تمام مناطق کُرد نشین ایران، عراق، سوریه، و ترکیه به طور خاص از آن به عنوان «کُرد» یاد می شود، ایل کُرد در مناطق مرکزی و حنوبی استان ایلام سکونت دارند. نام تاریخی سرزمین ایل کُرد بر اساس اسناد و مدارک «صفحه کُرد» است که به معنای خاک، منطقه و سرزمین ایل کُرد است.
خاک کُرد در جنوبی ترین مناطق کُرد نشین قرار گرفته و با ایلات لر و لک و عرب همجوار بوده، صفت «کُرد» به مثابه ی مشخصه ی این ایل برای شناسایی و تمایزش از دیگر ایلات با آن پیوند خورده است. سرزمین ایل کُرد یک منطقه ی مرزی است که در گذشته در معرض هجوم قوای عثمانی و اعراب غارتگر قرار داشت، تفنگچیان این ایل همواره چه در کنار بزرگان ایل و چه در کنار والیان پشتکوه به دفاع از مرزهای خود پرداخته اند و از گذشته تا کنون این ایل مرزنشین سختی های زیادی متحمل شده است.
ادبیات موضوع
زاگرس پررمزورازسرزمین سفالینه وبرنز، بلوط و بابونه،کتیبه ونقش های برجسته، گهواره ی غیرت وحماسه، میهن مردمانی است که تبارشان به نیکی ونیایش می رسد. که ریشه درسنگ بنای تاریخ دارند و همواره نامشان با هنر و ادب گره خورده است. ایلام امروزی میراثدارایلام باستان وبخشی ازامپراطوریهای کهن ایران زمین،فرزندماسبذان،سرزمین آفتاب،عروس دلارای زاگرس است
ایل کُرد، بزرگترین و پرجمعیت ترین ایل ساکن در استان ایلام است و تنها ایلی است که در تمام مناطق کُرد نشین ایران، عراق، سوریه، و ترکیه به طور خاص از آن به عنوان «کُرد» یاد می شود، ایل کُرد در مناطق مرکزی و حنوبی استان ایلام سکونت دارند. نام تاریخی سرزمین ایل کُرد بر اساس اسناد و مدارک «صفحه کُرد» است که به معنای خاک، منطقه و سرزمین ایل کُرد است.خاک کُرد در جنوبی ترین مناطق کُرد نشین قرار گرفته و با ایلات لر و لک و عرب همحوار بوده، صفت «کُرد» به مثابه ی مشخصه ی این ایل برای شناسایی و تمایزش از دیگر ایلات با آن پیوند خورده است. سرزمین ایل کُرد یک منطقه ی مرزی است که در گذشته در معرض هجوم قوای عثمانی و اعراب غارتگر قرار داشت، تفنگچیان این ایل همواره چه در کنار بزرگان ایل و چه در کنار والیان پشتکوه به دفاع از مرزهای خود پرداخته اند و از گذشته تا کنون این ایل مرزنشین سختی های زیادی متحمل شده است.ایل کرد از دهها طایفه وصدهاتیره تشکیل شده است،از نظر مؤقعیت جغرافیایی وپراکندگی به طوایفی که درمناطق بلند
وکوهستانی زندگی می کنند « کَلِ کوه» و به طوایفی که در مناطق هموار و دشت ها به سر می برند «کُرَّ پا» گفته می شود. مجموعه طوایف « کَلِ کوه» عبارتند از: (ماسپی، مموس، میمه ای، زرگوش و بازگیر).
جالب است بدانیم از طوایفی که در گذشته از صفحه ی کَرد به استان قم مهاجرت کرده اند، اکنون خود به نام ایل «کله کوئی» معروف اند.
البته غیراز حوزه ی جنوبی استان ایلام، ایل کُرد درکشورعراق بصورت پراکنده ودرشهرستانهای بندرعباس،مهران،ایلام،رومشکان و کرمانشاه و مناطقی از استان قم و دراستان خوزستان و لرستان بصورت پراکنده سکونت دارند. خاستگاه ایل کُرد شهرستان آبدانان، شهرادب و هنر و دانش برکرانه های دویرج خروشان وهمسایگیِ پهله ی باستانی وجولیان افسانه ای چون نگینی درحصار صخره وسنگ خودنمایی می کند.زبان مردم این خطه ،گویش ایل کُرد یا "آبدانانی" از شاخه های کردی جنوبی است که به آن کُردی "پهله ای"هم می گویند. ویرانه ی دژها وسنگ چین خرابه های باستانی ازتاریخ دور ودراز این دیارکهن سخنها دارد. قدمت تاریخی این بروبوم واصالت مردمانش وکوه های سربه فلک کشیده وجاذبه های متنوع طبیعی همواره اندیشه ساز وهنرآفرین بوده است.آبدانان زیبا ازگذشته تاکنون هنرمندانی رادر دامن خاک پاک خویش پرورش داده است که گذرزمان نتوانسته برآوازه ی نامشان خط وغبارفراموشی بکشد واسم و رسمشان همچنان زمزمه ی زبان مردم است.دراین میان قلم وقلمرو مشق،خودحکایتها داردو شهرت خوشنویسان وکاتبان وکلک سحرانگیزشان هنوزازخاطره ی زمان و زمین فراموش نشده است.وجود اسنادگوناگون،قباله وپیمان نامه ها،حکم های عالی وحکومتی،نامه وعریضه ی بزرگان طوایف واسناد عقدوازدواج واشعارخوشنویسی شده بیانگردستان توانای هنرمندانی است که به زیبایی شاخساران تاک وبیدبنان وگیسوی زیبارویان، زلف خط راباصلابت ولطافت ازسرشوق ،شورانگیز خوشنویسی کرده اند.مردانی که چون به نامشان می رسیم با غرور سرخود را بالا می گیریم وبرخود می بالیم. ولی هرآنچه که ازآثارهنری برجای مانده دردانگ کتابت وبیشترباخط شکسته و نسخ خوشنویسی شده است وباکمال تاسف ازقطعه های نفیس دردانگ دُرشت(سرفصلی ومشقی،جلی وکتیبه)خبری نیست! شایدهم هست و به دلایل زیرما بی خبریم.
ایل کُرد، صفحه ی کُرد، کاتبان ایل کُرد، زاگرس، خوشنویسی، آبدانان
مقدمه
ایل کُرد، بزرگترین و پرجمعیت ترین ایل ساکن در استان ایلام است و تنها ایلی است که در تمام مناطق کُرد نشین ایران، عراق، سوریه، و ترکیه به طور خاص از آن به عنوان «کُرد» یاد می شود، ایل کُرد در مناطق مرکزی و حنوبی استان ایلام سکونت دارند. نام تاریخی سرزمین ایل کُرد بر اساس اسناد و مدارک «صفحه کُرد» است که به معنای خاک، منطقه و سرزمین ایل کُرد است.
خاک کُرد در جنوبی ترین مناطق کُرد نشین قرار گرفته و با ایلات لر و لک و عرب همجوار بوده، صفت «کُرد» به مثابه ی مشخصه ی این ایل برای شناسایی و تمایزش از دیگر ایلات با آن پیوند خورده است. سرزمین ایل کُرد یک منطقه ی مرزی است که در گذشته در معرض هجوم قوای عثمانی و اعراب غارتگر قرار داشت، تفنگچیان این ایل همواره چه در کنار بزرگان ایل و چه در کنار والیان پشتکوه به دفاع از مرزهای خود پرداخته اند و از گذشته تا کنون این ایل مرزنشین سختی های زیادی متحمل شده است.
ادبیات موضوع
زاگرس پررمزورازسرزمین سفالینه وبرنز، بلوط و بابونه،کتیبه ونقش های برجسته، گهواره ی غیرت وحماسه، میهن مردمانی است که تبارشان به نیکی ونیایش می رسد. که ریشه درسنگ بنای تاریخ دارند و همواره نامشان با هنر و ادب گره خورده است. ایلام امروزی میراثدارایلام باستان وبخشی ازامپراطوریهای کهن ایران زمین،فرزندماسبذان،سرزمین آفتاب،عروس دلارای زاگرس است
ایل کُرد، بزرگترین و پرجمعیت ترین ایل ساکن در استان ایلام است و تنها ایلی است که در تمام مناطق کُرد نشین ایران، عراق، سوریه، و ترکیه به طور خاص از آن به عنوان «کُرد» یاد می شود، ایل کُرد در مناطق مرکزی و حنوبی استان ایلام سکونت دارند. نام تاریخی سرزمین ایل کُرد بر اساس اسناد و مدارک «صفحه کُرد» است که به معنای خاک، منطقه و سرزمین ایل کُرد است.خاک کُرد در جنوبی ترین مناطق کُرد نشین قرار گرفته و با ایلات لر و لک و عرب همحوار بوده، صفت «کُرد» به مثابه ی مشخصه ی این ایل برای شناسایی و تمایزش از دیگر ایلات با آن پیوند خورده است. سرزمین ایل کُرد یک منطقه ی مرزی است که در گذشته در معرض هجوم قوای عثمانی و اعراب غارتگر قرار داشت، تفنگچیان این ایل همواره چه در کنار بزرگان ایل و چه در کنار والیان پشتکوه به دفاع از مرزهای خود پرداخته اند و از گذشته تا کنون این ایل مرزنشین سختی های زیادی متحمل شده است.ایل کرد از دهها طایفه وصدهاتیره تشکیل شده است،از نظر مؤقعیت جغرافیایی وپراکندگی به طوایفی که درمناطق بلند
وکوهستانی زندگی می کنند « کَلِ کوه» و به طوایفی که در مناطق هموار و دشت ها به سر می برند «کُرَّ پا» گفته می شود. مجموعه طوایف « کَلِ کوه» عبارتند از: (ماسپی، مموس، میمه ای، زرگوش و بازگیر).
جالب است بدانیم از طوایفی که در گذشته از صفحه ی کَرد به استان قم مهاجرت کرده اند، اکنون خود به نام ایل «کله کوئی» معروف اند.
البته غیراز حوزه ی جنوبی استان ایلام، ایل کُرد درکشورعراق بصورت پراکنده ودرشهرستانهای بندرعباس،مهران،ایلام،رومشکان و کرمانشاه و مناطقی از استان قم و دراستان خوزستان و لرستان بصورت پراکنده سکونت دارند. خاستگاه ایل کُرد شهرستان آبدانان، شهرادب و هنر و دانش برکرانه های دویرج خروشان وهمسایگیِ پهله ی باستانی وجولیان افسانه ای چون نگینی درحصار صخره وسنگ خودنمایی می کند.زبان مردم این خطه ،گویش ایل کُرد یا "آبدانانی" از شاخه های کردی جنوبی است که به آن کُردی "پهله ای"هم می گویند. ویرانه ی دژها وسنگ چین خرابه های باستانی ازتاریخ دور ودراز این دیارکهن سخنها دارد. قدمت تاریخی این بروبوم واصالت مردمانش وکوه های سربه فلک کشیده وجاذبه های متنوع طبیعی همواره اندیشه ساز وهنرآفرین بوده است.آبدانان زیبا ازگذشته تاکنون هنرمندانی رادر دامن خاک پاک خویش پرورش داده است که گذرزمان نتوانسته برآوازه ی نامشان خط وغبارفراموشی بکشد واسم و رسمشان همچنان زمزمه ی زبان مردم است.دراین میان قلم وقلمرو مشق،خودحکایتها داردو شهرت خوشنویسان وکاتبان وکلک سحرانگیزشان هنوزازخاطره ی زمان و زمین فراموش نشده است.وجود اسنادگوناگون،قباله وپیمان نامه ها،حکم های عالی وحکومتی،نامه وعریضه ی بزرگان طوایف واسناد عقدوازدواج واشعارخوشنویسی شده بیانگردستان توانای هنرمندانی است که به زیبایی شاخساران تاک وبیدبنان وگیسوی زیبارویان، زلف خط راباصلابت ولطافت ازسرشوق ،شورانگیز خوشنویسی کرده اند.مردانی که چون به نامشان می رسیم با غرور سرخود را بالا می گیریم وبرخود می بالیم. ولی هرآنچه که ازآثارهنری برجای مانده دردانگ کتابت وبیشترباخط شکسته و نسخ خوشنویسی شده است وباکمال تاسف ازقطعه های نفیس دردانگ دُرشت(سرفصلی ومشقی،جلی وکتیبه)خبری نیست! شایدهم هست و به دلایل زیرما بی خبریم.
Forwarded from Ali_kocholo1366
1-دردوره ی حکومتهای گذشته به دلیل تبعید وجابجایی ایلات،بسیاری ازاسناد ومدارک ازبین رفته است.به عنوان مثال دردوره حکومت قاجاریه به دلیل فشار و سختگیری و مالیات سنگین برمردم توسط والیان پشتکوه و فقر و خشکسالی،هزاران نفرازصفحه ی کُرد به ناچاربه کشورعراق مهاجرت کردند.
2-هرچه ازشعرو ادب وتاریخ ازنیاکانمان دراین خطه برجامانده ،سینه به سینه نقل شده وتذکره ای درموردهنرمندان درگذشته ونوع کاروسرگذشت شان وجودندارد
3-افرادواشخاصی که گمان می رودبسیاری ازاین اسنادوآثاردردست دارند،به دلایل نامعلوم حاضرنیستند دراین باره حرفی به میان آورندوبخش مهمی ازگذشته ی فرهنگ وهنراین دیاردرپرده ی ابهام می ماند.
با توجه به آثاری که مشاهده شد، کاتبان صفحه ی کُرد برای کتابت از خط زیبای شکسته استفاده کرده و در مواردی در سرآغاز اثر خویش با نوشتن آیه ای از قرآن از خط نسخ استفاده کرده اند. به غیر از استاد ملامحمدولی تشمال که با خط نسخ آثارش را خوشنویسی کرده، دیگر کاتبان این خطه همگی شکسته نویس بوده اند.
ازبلندآوازه ترین خوشنویسان گذشته ی این دیارمی توان افرادیل رابرشمرد:
1- محمدرحیم خان کُردد(مه رِیم کورد) ادیب توانا و سیاست مداردانا و ریاست فرزانه صفحه کرد که حکم های عالی حکومتی به خط ایشان موجود است. نامبرده فی البداهه اشعار زیبا می سروده و حاضر جواب و شیرین سخن بوده، به گفته ی بزرگان منطقه که از پدران و نیاکانشان سینه به سینه شنیده اند، محمد رحیم خان کُرد عادل ترین حکمران این صفحه بوده و تدبیر و تیزهوشی و دادگری و شیرین زبانی ایشان همچنان زینت بخش محافل و مجالس عام و خاص است.
2- تشمال محمدولی کُرد (ملا مه ولی): ایشان از کاتبان و مکتب داران صفحه ی کُرد و تحصیل کرده ی حوزه ی نجف اشرف بوده و در آن شهر با هنر کتابت و علوم قرآن آشنا شده و مردی عارف و فاضل و از نیکان روزگار و نامی و بلند آوازه و کاتب کلام وحی بوده است. مشهور است که ایشان هرچند سال یکبار قرآن را به خط نسخ کتابت کرده است. خوشبختانه کتاب صحیفه ی سجادیه با کتابت زیبا و چشم نواز و قلم باصلابت محمدولی موجود است.
3- قاسم خان مرادخانی: شکسته نویس ایل کُرد، قاسم مردی صاحب نفوذ و سخنور بوده، اسنادی به قلم جادویی و سحرانگیز ایشان موجود است. شیوه ی خط ایشان نشان از آن دارد که قاسم از پیروان راستین مکتب درویش عبدالمجید طالقانی در کتابت و خوشنویسی بوده است.
4- کدخداعباس زرگوش
5- کریم خان طهماسبی (که ریم ئاغمیر) از بزرگان ایل کرد که صاحب قدرت و احترام بوده و فردی شجاع و دلیر و از تفنگچیان زبردست این صفحه بوده که از سال 1320 تا 1325 خورشیدی به عنوان رئیس انتظامات آبدانان انجام وظیفه نموده است. .
6- نادرقلی خان کُرد: سنگ نوشته ای به خط ایشان موجوداست.
7- سیدطاهرقوام زاده: شاعر و خوشنویس و از پیشگویان صفحه کُرد، اسنادی ازجمله نامه ی (حزب میهن پرستان ایل کُرد) درسال1323 خورشیدی به خط ایشان موجود است.
8- ملک احمد میرزا پورسردار: مردی رشید، دارای فضل و کمال، جاه و مقام در این خطه بود.
9- حسین خان همتی: در شمار بهترین شاگردان سیدطاهر قوام زاده است و متاسفانه در سن جوانی از دنیا رفت.
10- ملامحمد بیگی: فردی مهمان نواز و متدین که خوشبختانه اسنادی به خط نامبرده موجود است.
11- حسینعلی رفعتی: فردی با سواد و روشنفکر که در نوشتن دستی قوی و توانا داشته است.
12- ملا بهرام
13- حافظ کاویانی (قاری قرآن و کاتب)
این نوشتار کوتاه نتیجه ی چند سال کوشش جهت شناسایی کاتبان و خوشنویسان ایل کُرد و حاصل گفتگوی چهره به چهره و مصاحبه با بزرگان منطقه و نوادگان و خویشاوندان این خوشنویسان و کاتبان و ساعت ها بحث و بررسی و سفر به شهرها و روستاها و مناطق عشایری و دیدار با افراد مشتاق خوشنویسی و ساعت ها فکر و اندیشه بروی اسناد و آثار به جا مانده و بررسی شیوه ی کار خوشنویسان درگذشته ی صفحه ی کُرد است.
از تمام سروران و عزیزانی که در این راه مرا یاری کرده اند صمیمانه سپاسگزاری می کنم.
منابع:
1- رفعتی، رستم خان، انساب شهری و عشایری استان ایلام
2- فصلنامه فرهنگی پژوهشی فرهنگ ایلام
3- مقیم، علی و عباس زاده، عبداله، سیمای فرهنگ و طبیعت استان قم
4- مرادی مقدم، مراد (1385)، تاریخ سیاسی و اجتماعی كردهای فیلی در عصر والیان پشتكوه (ایلام)، تهران: پرسمان
@Ali_kocholo1366
2-هرچه ازشعرو ادب وتاریخ ازنیاکانمان دراین خطه برجامانده ،سینه به سینه نقل شده وتذکره ای درموردهنرمندان درگذشته ونوع کاروسرگذشت شان وجودندارد
3-افرادواشخاصی که گمان می رودبسیاری ازاین اسنادوآثاردردست دارند،به دلایل نامعلوم حاضرنیستند دراین باره حرفی به میان آورندوبخش مهمی ازگذشته ی فرهنگ وهنراین دیاردرپرده ی ابهام می ماند.
با توجه به آثاری که مشاهده شد، کاتبان صفحه ی کُرد برای کتابت از خط زیبای شکسته استفاده کرده و در مواردی در سرآغاز اثر خویش با نوشتن آیه ای از قرآن از خط نسخ استفاده کرده اند. به غیر از استاد ملامحمدولی تشمال که با خط نسخ آثارش را خوشنویسی کرده، دیگر کاتبان این خطه همگی شکسته نویس بوده اند.
ازبلندآوازه ترین خوشنویسان گذشته ی این دیارمی توان افرادیل رابرشمرد:
1- محمدرحیم خان کُردد(مه رِیم کورد) ادیب توانا و سیاست مداردانا و ریاست فرزانه صفحه کرد که حکم های عالی حکومتی به خط ایشان موجود است. نامبرده فی البداهه اشعار زیبا می سروده و حاضر جواب و شیرین سخن بوده، به گفته ی بزرگان منطقه که از پدران و نیاکانشان سینه به سینه شنیده اند، محمد رحیم خان کُرد عادل ترین حکمران این صفحه بوده و تدبیر و تیزهوشی و دادگری و شیرین زبانی ایشان همچنان زینت بخش محافل و مجالس عام و خاص است.
2- تشمال محمدولی کُرد (ملا مه ولی): ایشان از کاتبان و مکتب داران صفحه ی کُرد و تحصیل کرده ی حوزه ی نجف اشرف بوده و در آن شهر با هنر کتابت و علوم قرآن آشنا شده و مردی عارف و فاضل و از نیکان روزگار و نامی و بلند آوازه و کاتب کلام وحی بوده است. مشهور است که ایشان هرچند سال یکبار قرآن را به خط نسخ کتابت کرده است. خوشبختانه کتاب صحیفه ی سجادیه با کتابت زیبا و چشم نواز و قلم باصلابت محمدولی موجود است.
3- قاسم خان مرادخانی: شکسته نویس ایل کُرد، قاسم مردی صاحب نفوذ و سخنور بوده، اسنادی به قلم جادویی و سحرانگیز ایشان موجود است. شیوه ی خط ایشان نشان از آن دارد که قاسم از پیروان راستین مکتب درویش عبدالمجید طالقانی در کتابت و خوشنویسی بوده است.
4- کدخداعباس زرگوش
5- کریم خان طهماسبی (که ریم ئاغمیر) از بزرگان ایل کرد که صاحب قدرت و احترام بوده و فردی شجاع و دلیر و از تفنگچیان زبردست این صفحه بوده که از سال 1320 تا 1325 خورشیدی به عنوان رئیس انتظامات آبدانان انجام وظیفه نموده است. .
6- نادرقلی خان کُرد: سنگ نوشته ای به خط ایشان موجوداست.
7- سیدطاهرقوام زاده: شاعر و خوشنویس و از پیشگویان صفحه کُرد، اسنادی ازجمله نامه ی (حزب میهن پرستان ایل کُرد) درسال1323 خورشیدی به خط ایشان موجود است.
8- ملک احمد میرزا پورسردار: مردی رشید، دارای فضل و کمال، جاه و مقام در این خطه بود.
9- حسین خان همتی: در شمار بهترین شاگردان سیدطاهر قوام زاده است و متاسفانه در سن جوانی از دنیا رفت.
10- ملامحمد بیگی: فردی مهمان نواز و متدین که خوشبختانه اسنادی به خط نامبرده موجود است.
11- حسینعلی رفعتی: فردی با سواد و روشنفکر که در نوشتن دستی قوی و توانا داشته است.
12- ملا بهرام
13- حافظ کاویانی (قاری قرآن و کاتب)
این نوشتار کوتاه نتیجه ی چند سال کوشش جهت شناسایی کاتبان و خوشنویسان ایل کُرد و حاصل گفتگوی چهره به چهره و مصاحبه با بزرگان منطقه و نوادگان و خویشاوندان این خوشنویسان و کاتبان و ساعت ها بحث و بررسی و سفر به شهرها و روستاها و مناطق عشایری و دیدار با افراد مشتاق خوشنویسی و ساعت ها فکر و اندیشه بروی اسناد و آثار به جا مانده و بررسی شیوه ی کار خوشنویسان درگذشته ی صفحه ی کُرد است.
از تمام سروران و عزیزانی که در این راه مرا یاری کرده اند صمیمانه سپاسگزاری می کنم.
منابع:
1- رفعتی، رستم خان، انساب شهری و عشایری استان ایلام
2- فصلنامه فرهنگی پژوهشی فرهنگ ایلام
3- مقیم، علی و عباس زاده، عبداله، سیمای فرهنگ و طبیعت استان قم
4- مرادی مقدم، مراد (1385)، تاریخ سیاسی و اجتماعی كردهای فیلی در عصر والیان پشتكوه (ایلام)، تهران: پرسمان
@Ali_kocholo1366