🌸🌸क्रीयापद 🌸🌸



वाक्यामधील क्रिया दर्शविणार्यार ज्या
विकारी शब्दामुळे वाक्यातील क्रिया दर्शविली जाते व त्या वाक्याचा अर्थ पूर्ण होतो.

वाक्यातील अशा क्रियावाचक शब्दाला क्रियापद असे म्हणतात. उदा. गाय दूध देते. आम्ही परमेश्र्वराची प्रार्थना करतो. मुलांनी खरे बोलावे.

आमच्या संघाचे ढाल जिंकली. धातु : क्रियापदातील प्रत्यय रहित मूळ शब्दाला ‘धातु’ असे म्हणतात. उदा. दे, कर, बोल, जिंग, ये, जा, उठ, बस, खा, पी, इत्यादी.

धातुसाधीते/ कृदंते : धातुला विविध प्रत्यय लागून क्रिया अपुरी दाखविणार्याा शब्दांना ‘धातुसाधीत’ किंवा ‘कृंदते’ असे म्हणतात.

धातुसाधीते वाक्याच्या शेवटी कधीच येतनाही ते वाक्याच्या सुरूवातीला किंवा वाक्याच्या मध्ये येतात. धातुसाधीते नाम, विशेषण किंवा क्रियाविशेषणाचे काम करतात.

फक्त संयुक्त क्रियापदातच धातुसाधीते क्रियापदाचे काम करते. उदा. क्रियापदे- केले, करतो, बसला, लिहितो, खातो.

धातुसाधिते- करून, बसता, लिहून, खतांना, खाणारी, लिहितांना, बोलतांना.

धावणे आरोग्यासाठी चांगले असते. (धावणे-धातुसाधीत, असते-क्रियापद) त्यांच्या घरात खाणारी माणसे पुष्कळ आहेत.

(खाणारी-विशेषण, खाणारी-धातुसाधीत, आहेत-क्रियापद) जहाज समुद्रात बुडतांना मी पाहिले. 

🌿🌿क्रियापद🌿🌿

उत्तरे
683:3

684:4

685:3

686:1

687:2

688:4

689:2

690:3

संधीचे प्रकार

स्वरसंधी

संधीची काही उदाहरणे

🌿🌿संधी🌿🌿

संधी या शब्दाचा अर्थ 'मेल' किंवा जोडणे आहे. 

दोन जवळच्या वर्णांमधे उद्भवणारी व्याधी (बदल) याला सांधी म्हणतात. 

संस्कृत , हिंदी आणि इतर भाषांमध्ये, अदलाबदल करण्यायोग्य स्वर किंवा अक्षरे यांच्या संयोगामुळे उद्भवलेल्या अव्यवस्थाला संधी म्हणतात.

 जसे - समा + तोष = समाधानी; देव + इंद्र = देवेंद्र; भानु + उदय = भानुदय.

⚫️तहातील मतभेद⚫️

तीन प्रकारचे करार आहेत -

👇👇👇👇👇👇👇👇👇

🔺स्वर संयुक्त

🔺वैयक्तिक करार

🔺पृथक्करण तह

✅स्वर संयुक्त ✅

दोन स्वरांच्या संयोगामुळे उद्भवणारी अराजकता (बदल) याला स्वरा-संधी असे म्हणतात. जसे - विद्या + अलय्या = शाळा.

ध्वन्याचारांचे पाच प्रकार आहेत -

🔷दीर्घ करार

🔷मालमत्ता संयुक्त

🔷ग्रोथ करार

🔷मत करार

🔷वेळ संयुक्त

🎋🎋दीर्घ करार🎋🎋

सूत्र : अक: सवर्ण लांब: म्हणजे जेव्हा प्रत्याहारानंतर उच्चवर्णीय येते तेव्हा दोन्हीही लांब असतात. हर्षवा किंवा लाँग ए, ई, यू नंतर हर्षवा किंवा लाँग ए, ई, यू आले तर दोघेही ए, ई आणि ओ बनतात. आवडले -


🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾

(ए) ए / ए + ए / ए = ए

ए + ए = ए -> धर्म + अर्थ = धर्मादाय / ए + ए = ए -> हिमाल + अलय्या = हिमालय / ए + ए = ए -> पुस्तक + अलाया = ग्रंथालयआ + ए = आ -> विद्या + अर्थ = विद्यार्थी / आ + आ = आ -> विद्या + अलय्या = शाळा

🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺

🎄ब) ई आणि ईचा तह🎄

ई + ई = ई -> रवि + इंद्र = रवींद्र; मुनि + इंद्र = मुनिंद्रई + ई = ई -> गिरी + ईश = गिरीश; मुनि + ईश = मुनीषई + ई = ई- माही + इंद्र = महिंद्रा; स्त्रीलिंग + इंदू = स्त्रीलिंगीई + ई = ई- नाडी + ईश = नादीश; माही + ईश = महिष

🍂🍂(सी) यू आणि ओ चा तह🍂🍂

यू + यू = ओओ- भानु + उदय = भानुदय; विधु + उदय = विधिमंडळU + oo = oo- लहान + urmi = अल्प स्वभाव; सिद्धू + उरमी = सिंधुर्मीओओ + यू = ओ-वधू + उत्सव = वधू-उत्सव; वधू + उल्लेख = कत्तलओओ + ओओ = ओओ-ग्राउंड + अनुलंब = भूर्द्ध; वधू + ऊर्जा = नववधू

🌸🌸मालमत्ता संयुक्त🌸🌸

यात ए, ए आधी ई, ई नंतर ए असते; जर ओ, ओ आहे ओ, आणि आर असेल तर ते अर होते. त्याला गुणा-संधी असे म्हणतात. जसे -

🌿(ए) ए + ई = ए; नर + इंद्र = नरेंद्र

ए + ई = ए; नर + ईश = राजाए + ई = ए; महा + इंद्र = महेंद्रए + ई = ए महा + ईश = महेश

🌿(बी) ए + यू = ओ; प्रज्ञा + प्रवचन = प्रवचन;

आ + यू = हे महा + उत्सव = उत्सवए + ओओ = ओ पाणी + उर्मी = हायड्रोलॉजी;आ + ओओ = हे महा + उर्मी = माहोरमी.

🌿(सी) ए + आर = अर देव + iषि = देवर्षि

🌿(डी) आ + आर = अर महा + iषि = महर्षी

🌾🌾ग्रोथ करार🌾🌾

जेव्हा ते अ बरोबर जुळते तेव्हा अ अ होते आणि ते ओबरोबर जुळते तेव्हा ओ होते. याला ग्रोथ करार म्हणतात. जसे -

🌱(ए) ए + ए = आय; अ + अ = बाभूळ;

A + A = A + A + A = A = बाधकएए + ए = आय; कायम + कायम = नेहमीचएए + आय = आय; महा + ऐश्वर्या = महेश्वर्या

🌱(बी) ए + ओ = औ वन + औषध = वनौषधी; आ + ओ = औ महा + औषध = माहौषधी;

अ + ओ = ओ परम + औषध = परमौषध; आ + औ = औ + औषध = शुभ

🍁🍁पत करार🍁🍁

🍀(ए) ई, ई, ई आधी ई-एक्सोजेनस (असमान) स्वर असेल तर तो 'वाय' बनतो.

🍀(बी) यू च्या समोर परदेशी स्वर येईल तेव्हा यू 'ओ' वर येईल.

🍀(सी) जेव्हा परकीय स्वर 'आर' समोर येते तेव्हा आर 'आर' होते. त्यांना याना-संधी असे म्हणतात.

ई + ए = किंवा + ए  ; जर + अपी = तरई + ए = वाय + ए; इति + वगैरे = वगैरे.ई + ए = किंवा + ए  ; नदी + अर्पन = काढणेई + ए = वाय + ए; देवी + आगमन = देवता

🍀(डी)

यू + ए = व्ही + ए; अनु + आय = अन्वेयू + ए = व्ही + ए; सु + इनपुट = स्वागत आहेयू + ए = व्ही + ए  ; अनु = अक्षण = अन्वेषणआर + ए = आर + ए; पिता + आज्ञा = पितृत्व

🌹🌹वेळ संयुक्त🌹🌹

अ, आय आणि ओ या पलीकडे कोणतीही स्वर अनुक्रमे आय, आय, अव आणि अव होते. याला आयडी संधी असे म्हणतात.

🌷(ए) ए + ए = आय + ए; ने + अन = नयन

🌷(बी) ए + ए = आय + ए; गाय + आक = गायक

🌷(सी) ओ + ए = एव्ही + ए; पो + अन = वारा

🌷(डी) औ + ए = अव्ह + ए; पॉ + अक् = पावक

औ + ई = अव + ई; नळ + आयक्यू = नाविक