Forwarded from MPSC Maharashtra
📚 @eMPSCkatta संचलित टॉप टेलिग्राम चॅनेल्स –
🔹 eMPSCkatta (सर्वात मोठं चॅनेल)
👉 @eMPSCkatta
🔹 स्पर्धाग्राम अँप (Spardhagram)
👉 @spardhagram
🔹 चालू घडामोडी अपडेट्स (Daily)
👉 @ChaluGhadamodi
✍️ मराठी व्याकरण – @Marathi
✍️ इंग्रजी व्याकरण – @MPSCEnglish
📜 इतिहास – @MPSCHistory
🗺️ भूगोल – @MPSCGeography
🏛️ राज्यशास्त्र – @MPSCPolity
💹 अर्थशास्त्र – @MPSCEconomics
🔬 विज्ञान व तंत्रज्ञान-- @MPSCScience
🧮 अंकगणित व बुद्धिमत्ता @MPSCmaths
📢 तुम्ही जॉईन केलं का?
🔹 eMPSCkatta (सर्वात मोठं चॅनेल)
👉 @eMPSCkatta
🔹 स्पर्धाग्राम अँप (Spardhagram)
👉 @spardhagram
🔹 चालू घडामोडी अपडेट्स (Daily)
👉 @ChaluGhadamodi
✍️ मराठी व्याकरण – @Marathi
✍️ इंग्रजी व्याकरण – @MPSCEnglish
📜 इतिहास – @MPSCHistory
🗺️ भूगोल – @MPSCGeography
🏛️ राज्यशास्त्र – @MPSCPolity
💹 अर्थशास्त्र – @MPSCEconomics
🔬 विज्ञान व तंत्रज्ञान-- @MPSCScience
🧮 अंकगणित व बुद्धिमत्ता @MPSCmaths
📢 तुम्ही जॉईन केलं का?
❤22👍2👌2🔥1
Forwarded from मराठी व्याकरण
♉समास व त्याचे प्रकार
💠v) कर्मधारय तत्पुरुष समास :
↪ज्या तत्पुरुष समासातील दोन्ही पदे प्रथमा विभक्तीत असतात व त्या दोन्ही पदांचा संबंध विशेषण व विशेष्य या प्रकारचा असतो त्यालाच कर्मधारेय तत्पुरुष समास म्हणतात.
🌅उदा.
🌓नील कमल - नील असे कमल
🌓रक्तचंदन - रक्तासारखे चंदन
🌓पुरुषोत्तम - उत्तम असा पुरुष
🌓महादेव - महान असा देव
💠कर्मधारण्य समासाचे पुढील 7 उपप्रकर पडतात.
💠अ) विशेषण पूर्वपद कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दातील पहिले पद विशेषण असते अशा समासला विशेषण पूर्वपद कर्मधारय असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓महादेव - महान असा देव
🌓लघुपट - लहान असा पट
🌓रक्तचंदन - रक्तासारखे चंदन
💠आ) विशेषण उत्तरपद कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दांतील दुसरे पद विशेषण असते अशा समासाला विशेषण उत्तरपद कर्मधारय असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓पुरुषोत्तम - उत्तम असा पुरुष
🌓मुखकमल - मुख हेच कमल
🌓वेशांतर - अन्य असा वेश
🌓भाषांतर - अन्य अशी भाषा
💠इ) विशेषण उभयपद कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दातील दोन्ही पदे विशेषण असतात तेव्हा अशा समासला विशेषण उभयपद कर्मधारय असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓लालभडक - लाल भडक असा
🌓श्यामसुंदर - श्याम सुंदर असा
🌓काळाभोर - काळा भोर असा
💠ई) उपमान पूर्वपद कर्मधाराय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दांत पहिले पद उपमान असते म्हणजे त्या सामासिक शब्दांतील पूर्वपदापेक्षा उत्तरपदाला जास्त महत्व दिलेले असते व त्या शब्दांत पूर्वपद हे उत्तरपदाचे विशेषणासारखे काम करते त्याला उपमान पूर्वपद कर्मधारय समास असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓वज्रदेह - वज्रासारखे देह
🌓चंद्रमुख - चंद्रासारखे मुख
🌓राधेश्याम - राधेसारखा शाम
🌓कमलनयन - कमळासारखे नयन
💠उ) उपमान उत्तरपद कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दांत दुसरे पद उपमानअसते म्हणजे त्या सामासिक शब्दांतील उत्तरपदपेक्षा पूर्वपदाला जास्त महत्व दिलेले असते व त्या शब्दांत उत्तरपद हे पूर्वपदाचे विशेषणासारखे काम करते त्याला उपमान उत्तरपद कर्मधारय समास असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓मुखचंद्र - चंद्रासारखे मुख
🌓नरसिंह - सिंहासारखा नर
🌓चरणकमल - कमलासारखे चरण
🌓हृदयसागर - सागरासारखे चरण
💠ऊ) अव्यय पूर्वपद कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दांत पहिले पद अव्यय असेन त्याचा उपयोग विशेषणासारखा केला जातो अशा समासाला अव्यय पूर्ववाद कर्मधारय असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓सुयोग - सु (चांगला) असा योग
🌓सुपुत्र - सु (चांगला) असा पुत्र
🌓सुगंध - सु (चांगला) असा गंध
💠ए) रूपक कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दांतील दोन्ही पदे एकरूप असतात. तेव्हा अशा समसाला रूपक कर्मधारय समास असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓विद्याधन - विद्या हेच धन
🌓यशोधन - यश हेच धन
🌓तपोबल - ताप हेच बल
🌓काव्यांमृत - काव्य हेच अमृत
▶▶▶▶▶क्रमशः ..........
💠v) कर्मधारय तत्पुरुष समास :
↪ज्या तत्पुरुष समासातील दोन्ही पदे प्रथमा विभक्तीत असतात व त्या दोन्ही पदांचा संबंध विशेषण व विशेष्य या प्रकारचा असतो त्यालाच कर्मधारेय तत्पुरुष समास म्हणतात.
🌅उदा.
🌓नील कमल - नील असे कमल
🌓रक्तचंदन - रक्तासारखे चंदन
🌓पुरुषोत्तम - उत्तम असा पुरुष
🌓महादेव - महान असा देव
💠कर्मधारण्य समासाचे पुढील 7 उपप्रकर पडतात.
💠अ) विशेषण पूर्वपद कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दातील पहिले पद विशेषण असते अशा समासला विशेषण पूर्वपद कर्मधारय असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓महादेव - महान असा देव
🌓लघुपट - लहान असा पट
🌓रक्तचंदन - रक्तासारखे चंदन
💠आ) विशेषण उत्तरपद कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दांतील दुसरे पद विशेषण असते अशा समासाला विशेषण उत्तरपद कर्मधारय असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓पुरुषोत्तम - उत्तम असा पुरुष
🌓मुखकमल - मुख हेच कमल
🌓वेशांतर - अन्य असा वेश
🌓भाषांतर - अन्य अशी भाषा
💠इ) विशेषण उभयपद कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दातील दोन्ही पदे विशेषण असतात तेव्हा अशा समासला विशेषण उभयपद कर्मधारय असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓लालभडक - लाल भडक असा
🌓श्यामसुंदर - श्याम सुंदर असा
🌓काळाभोर - काळा भोर असा
💠ई) उपमान पूर्वपद कर्मधाराय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दांत पहिले पद उपमान असते म्हणजे त्या सामासिक शब्दांतील पूर्वपदापेक्षा उत्तरपदाला जास्त महत्व दिलेले असते व त्या शब्दांत पूर्वपद हे उत्तरपदाचे विशेषणासारखे काम करते त्याला उपमान पूर्वपद कर्मधारय समास असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓वज्रदेह - वज्रासारखे देह
🌓चंद्रमुख - चंद्रासारखे मुख
🌓राधेश्याम - राधेसारखा शाम
🌓कमलनयन - कमळासारखे नयन
💠उ) उपमान उत्तरपद कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दांत दुसरे पद उपमानअसते म्हणजे त्या सामासिक शब्दांतील उत्तरपदपेक्षा पूर्वपदाला जास्त महत्व दिलेले असते व त्या शब्दांत उत्तरपद हे पूर्वपदाचे विशेषणासारखे काम करते त्याला उपमान उत्तरपद कर्मधारय समास असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓मुखचंद्र - चंद्रासारखे मुख
🌓नरसिंह - सिंहासारखा नर
🌓चरणकमल - कमलासारखे चरण
🌓हृदयसागर - सागरासारखे चरण
💠ऊ) अव्यय पूर्वपद कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दांत पहिले पद अव्यय असेन त्याचा उपयोग विशेषणासारखा केला जातो अशा समासाला अव्यय पूर्ववाद कर्मधारय असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓सुयोग - सु (चांगला) असा योग
🌓सुपुत्र - सु (चांगला) असा पुत्र
🌓सुगंध - सु (चांगला) असा गंध
💠ए) रूपक कर्मधारय -
↪जेव्हा कर्मधारय सामासिक शब्दांतील दोन्ही पदे एकरूप असतात. तेव्हा अशा समसाला रूपक कर्मधारय समास असे म्हणतात.
🌅उदा.
🌓विद्याधन - विद्या हेच धन
🌓यशोधन - यश हेच धन
🌓तपोबल - ताप हेच बल
🌓काव्यांमृत - काव्य हेच अमृत
▶▶▶▶▶क्रमशः ..........
❤60👏2👍1🔥1
Forwarded from मराठी व्याकरण
🔹विरूध्द अर्थी शब्द
👉 अतिरेकी✖विवेकी
👉 रसिक✖अरसिक
👉 अतिवृष्टी✖अनावृष्टी
👉 उदय✖अस्त
👉 अनुकूल✖प्रतिकूल
👉 ककृश✖मंजुळ
👉 अधोगती✖प्रगती
👉 गोड✖कडू
👉 अबोल✖बोलका
👉 अवनती✖उन्नती
👉 अमृत✖विष
👉 नीती✖अनीती
👉 आरंभ✖शेवट
👉 अंहकार✖विनंम्रता
👉 आशा✖निराशा
👉 गर्विष्ठ✖विनंम्र
👉 आळशी✖कामसू
👉 शूर✖भिञा
👉 आस्तिक✖नास्तिक
👉 आराम✖कष्ट
👉 इष्ट✖अनिष्ट
👉 अब्रू✖बेअब्रू
👉 उंच✖बुटका
👉 आगमन✖निगृमन
👉 अवाॅचीन✖प्राचीन
👉 निरभ्र✖आभ्राच्छादित
👉 एकमत✖दुमत
👉 आयात✖नियात
👉 उलट✖सुलट
👉 आदर✖अनादर
👉 उपद्रवी✖निरूपद्रवी
👉 आघाडी✖पिछाडी
👉 गुण✖अवगुण/दोष
👉 अपराधी✖निरपराधी
👉 साकार✖निराकार
👉 अशक्त✖सशक्त
👉 शकुन✖अपशकुन
👉 सुकाळ✖दुष्काळ
👉 अपमान✖सन्मान
👉 सावध✖बेसावध
👉 साम्यवाद✖भांडवलशाही
👉 अमावास्या✖पोर्णीमा
👉 हषृ✖खेद
👉 अवघड✖सोपे
👉 विकास✖र् हास
👉 प्रकाश✖काळोख
👉 विधवा✖सधवा
👉 कंजुस✖उदार
👉 गध्य✖पध्य
👉 मंद✖चपळ
👉 सुर✖असुर
👉 निःशस्ञ✖सशस्ञ
👉 विघटन✖संघटन
👉 स्वामी✖सेवक
👉 तेजी✖मंदी
👉 पाप✖पुण्य
👉 खोल✖उथळ
👉 नागरी✖ग्रामीण
👉 देव✖दानव
👉 कमाल✖किमान
👉 उचित✖अनुचित
👉 सुसंवाद✖विसंवाद
👉 तप्त✖शीतल
👉 खंडन✖मंडन
👉 स्वातंञ्य✖पारतंञ्य
👉 ज्ञान✖अज्ञान
👉 पचन✖अपचन
👉 सासर✖माहेर
👉 जहाल✖मवाळ
👉 वियोग✖संयोग
👉 संवाद✖विवाद
👉 श्वास✖निःश्वास
👉 सुसह्य✖असह्य
👉 सुरस✖निरस
👉 सबल✖दुबृल
👉 निंदा✖स्तुती
👉 रणशूर✖रणभीरू
👉 वंध्य✖निंध्य
👉 आंतरजातीय✖सजातीय
👉 वर✖वधू
👉 स्थूल✖कृश
👉 सुरूप✖कुरूप
👉 ज्ञात✖अज्ञात
___________________________________
Join us @marathi
👉 अतिरेकी✖विवेकी
👉 रसिक✖अरसिक
👉 अतिवृष्टी✖अनावृष्टी
👉 उदय✖अस्त
👉 अनुकूल✖प्रतिकूल
👉 ककृश✖मंजुळ
👉 अधोगती✖प्रगती
👉 गोड✖कडू
👉 अबोल✖बोलका
👉 अवनती✖उन्नती
👉 अमृत✖विष
👉 नीती✖अनीती
👉 आरंभ✖शेवट
👉 अंहकार✖विनंम्रता
👉 आशा✖निराशा
👉 गर्विष्ठ✖विनंम्र
👉 आळशी✖कामसू
👉 शूर✖भिञा
👉 आस्तिक✖नास्तिक
👉 आराम✖कष्ट
👉 इष्ट✖अनिष्ट
👉 अब्रू✖बेअब्रू
👉 उंच✖बुटका
👉 आगमन✖निगृमन
👉 अवाॅचीन✖प्राचीन
👉 निरभ्र✖आभ्राच्छादित
👉 एकमत✖दुमत
👉 आयात✖नियात
👉 उलट✖सुलट
👉 आदर✖अनादर
👉 उपद्रवी✖निरूपद्रवी
👉 आघाडी✖पिछाडी
👉 गुण✖अवगुण/दोष
👉 अपराधी✖निरपराधी
👉 साकार✖निराकार
👉 अशक्त✖सशक्त
👉 शकुन✖अपशकुन
👉 सुकाळ✖दुष्काळ
👉 अपमान✖सन्मान
👉 सावध✖बेसावध
👉 साम्यवाद✖भांडवलशाही
👉 अमावास्या✖पोर्णीमा
👉 हषृ✖खेद
👉 अवघड✖सोपे
👉 विकास✖र् हास
👉 प्रकाश✖काळोख
👉 विधवा✖सधवा
👉 कंजुस✖उदार
👉 गध्य✖पध्य
👉 मंद✖चपळ
👉 सुर✖असुर
👉 निःशस्ञ✖सशस्ञ
👉 विघटन✖संघटन
👉 स्वामी✖सेवक
👉 तेजी✖मंदी
👉 पाप✖पुण्य
👉 खोल✖उथळ
👉 नागरी✖ग्रामीण
👉 देव✖दानव
👉 कमाल✖किमान
👉 उचित✖अनुचित
👉 सुसंवाद✖विसंवाद
👉 तप्त✖शीतल
👉 खंडन✖मंडन
👉 स्वातंञ्य✖पारतंञ्य
👉 ज्ञान✖अज्ञान
👉 पचन✖अपचन
👉 सासर✖माहेर
👉 जहाल✖मवाळ
👉 वियोग✖संयोग
👉 संवाद✖विवाद
👉 श्वास✖निःश्वास
👉 सुसह्य✖असह्य
👉 सुरस✖निरस
👉 सबल✖दुबृल
👉 निंदा✖स्तुती
👉 रणशूर✖रणभीरू
👉 वंध्य✖निंध्य
👉 आंतरजातीय✖सजातीय
👉 वर✖वधू
👉 स्थूल✖कृश
👉 सुरूप✖कुरूप
👉 ज्ञात✖अज्ञात
___________________________________
Join us @marathi
❤56👍4🔥3
Forwarded from मराठी व्याकरण
♻संधी व त्याचे प्रकार♻
✍जोडाक्षरे:
ज्या अक्षरात दोन किंवा अधिक व्यंजने प्रथम एकत्र येवून शेवटी त्यात एक स्वर मिसळतो यास 'जोडाक्षर' म्हणतात.
❇उदा.
1. विधालय : धा : द + य + आ
2. पश्चिम : श्चि : श + च + इ
3. आम्ही : म्ही : म + ह + ई
4. शत्रू : त्रू : त + र + ऊ
🌀 संधी:
❇स्वरसंधी -
जोडशब्द्ध तयार करतांना पहिल्या शब्दातील शेवटचे वर्ण व दुसर्या शब्दातील पहिले वर्ण हे एकमेकांत मिसळतात व त्या दोघांबद्दल एक वर्ण तयार होतो वर्णाच्या अशा एकत्र होण्याच्या प्रकारास 'संधी' असे म्हणतात.
❇उदा.
1. ईश्र्वरेच्छा = ईश्र्वर + इच्छा
2. सूर्यास्त = सूर्य + अस्त
3. सज्जन = सत् + जन
4. चिदानंद = चित् + आनंद
🌀 संधीचे प्रकार:
संधीचे मुख्य तीन प्रकार आहेत.
❇स्वर संधी -
एकमेकांशेजारी येणारे वर्ण हे जर स्वरांनी जोडले असतील तर त्यांना
'स्वरसंधी' असे म्हणतात किंवा एक पाठोपाठ एक येणारे दोन स्वर एकत्र होण्याच्या क्रियेला स्वरसंधी असे म्हणतात.
♻दिर्घत्व संधी -
1. अ + अ = आ
2. आ + आ = आ
3. आ + अ = आ
4. इ + ई = ई
5. ई + ई = ई
6. इ + इ = ई
7. उ + ऊ = ऊ
8. उ + उ = ऊ
♻नियम -
(1) 'अ' किंवा 'आ' यांच्यापुढे इ+ई आल्यास त्या दोघांऐवजी 'ए' येतो आणि 'उ' किंवा 'ऊ' आल्यास 'ओ' येतो व ऋण आल्यास 'र' येतो.
❇उदा.
ईश्र्वर+ईच्छा (अ+इ=ए) ईश्र्वर+ए+च्छा=ईश्र्वरेच्छा
गण+ईश (अ+इ=ए) गण+ए+श=गणेश
उमा+ईश (आ+इ=ए) उम+ए+श=उमेश
चंद्र+उदय (अ+उ=ओ) चंद्र+ओ+दय=चंद्रोदय
महा+ऋर्षी (आ+ऋ=अर) महा+अर+र्षी=महर्षी
देव+ऋर्षी (अ+ऋ=अर) देव+अर+र्षी=देवर्षी
(2) अ/आ यांच्यापुढे 'ए/ऐ' हे स्वर आल्यास त्या दोहोंबद्दल 'ऐ' येतो आणि 'अ' किंवा 'अ' किंवा 'आ' या स्वरापुढे 'ओ/औ' स्वर आल्यास त्याबद्दल 'आ' येतो.
❇उदा.
एक+एक्य (अ+ए+=ऐ) एक+ऐ+अ= एकैक्य
सदा+ऐव (आ+ऐ=ऐ) सदा+ ऐ+व= सदैव
मत+एक्य (अ+ऐ=ऐ) मत+ऐ+क्य= मतैक्य
प्रजा+ऐक्य (आ+ऐ=ऐ) प्रज+ऐ+क्य= प्रजैक्य
जल+औघ (अ+ओ=औ) जल+औ+घ= जलौघ
गंगा+औघ (आ+औ=औ)
गंगा+औ+घ= गंगौघ
(3) इ.उ,ऋ (र्हवस्व/दीर्घ) यांच्यापुढे विजातीय स्वर आल्यास 'इ/ई' बद्दल 'य' हा वर्ण येवून पुढील स्वर त्यात मिसळतो. 'उ/ऊ' बद्दल 'व' हा वर्ण येवून पुढील स्वर त्यात मिसळतो. 'ऋ' बद्दल 'र' हा मिसळून संधी होते.
❇उदा.
प्रीती+अर्थ (ई+अ+र्थ) प्रीत्यर्थ
इति+आदी (इ+आ+दी) इत्यादी
अति+उत्तम (इ+उ+त्तम) अत्युतम
प्रति+एक (इ+ए+क) प्रत्येक
मनू+अंतर (उ+अ+तर) मन्वंतर
पितृ+आज्ञ (ऋ+आ+ज्ञा) पित्राज्ञा
(4) ए,ऐ,ओ,औ या स्वरांपुढे कोणताही स्वर आला तर त्याबद्दल अनुक्रमे अय,आय,अवी.आवि असे आदेश होवून पुढील त्यात मिसळतो.
❇उदा.
🗒ने+अन (ए+अ=अय) न+अय+न = नयन
🗒गै+अन (ऐ+अ=आय) ग+आय+न = गायन
🗒गो+ईश्र्वर (ओ+ई=अवी) ग+अवी+श्वर = गवीश्र्वर
🗒नौ+इक ( औ+इ=आवि) न+आवि+क = नाविक
🌀व्यंजन संधी :
एका पाठोपाठ एक येणारे व्यंजन किंवा स्वर यांच्या एकत्र होण्याच्या क्रियेला 'व्यंजनसंधी' म्हणतात.
उदा.
1. सत्+जन = सज्जन (व्यंजन + व्यंजन = व्यंजन संधी)
2. चित्+आनंद = चिदानंद (व्यंजन + स्वर = व्यंजन संधी)
♻नियम -
(1) पहिल्या 5 वर्गापैकी अनुनासिकाशिवाय कोणत्याही व्यंजनापूढे कठोर व्यंजन आले असता त्या पहिल्या व्यंजनाच्या जागी त्याच्याच वर्गातील पहिले कठोर व्यंजन येऊन संधी होतो. यालाच 'प्रथम व्यंजन संधी' असे म्हणतात.
❇उदा.
विपद्+काल = द्+क= त्क = विपत्काल
वाग्+पति = ग्+प= क्प = वाक्पती
क्षुध्+पिपासा= ध्+प्= त्+प्= त्प = क्षुत्पिपासा
(2) पहिल्या पाच वर्गातील कठोर व्यंजनापूढे अनुनासिकाखेरीज स्वर किंवा मृदु व्यंजन आल्यास त्याच्या जागी त्याच वर्गातील तिसरे व्यंजन येऊन संधी होते त्याला 'तृतीय व्यंजन संधी' असे म्हणतात.
क्रमशः
✍जोडाक्षरे:
ज्या अक्षरात दोन किंवा अधिक व्यंजने प्रथम एकत्र येवून शेवटी त्यात एक स्वर मिसळतो यास 'जोडाक्षर' म्हणतात.
❇उदा.
1. विधालय : धा : द + य + आ
2. पश्चिम : श्चि : श + च + इ
3. आम्ही : म्ही : म + ह + ई
4. शत्रू : त्रू : त + र + ऊ
🌀 संधी:
❇स्वरसंधी -
जोडशब्द्ध तयार करतांना पहिल्या शब्दातील शेवटचे वर्ण व दुसर्या शब्दातील पहिले वर्ण हे एकमेकांत मिसळतात व त्या दोघांबद्दल एक वर्ण तयार होतो वर्णाच्या अशा एकत्र होण्याच्या प्रकारास 'संधी' असे म्हणतात.
❇उदा.
1. ईश्र्वरेच्छा = ईश्र्वर + इच्छा
2. सूर्यास्त = सूर्य + अस्त
3. सज्जन = सत् + जन
4. चिदानंद = चित् + आनंद
🌀 संधीचे प्रकार:
संधीचे मुख्य तीन प्रकार आहेत.
❇स्वर संधी -
एकमेकांशेजारी येणारे वर्ण हे जर स्वरांनी जोडले असतील तर त्यांना
'स्वरसंधी' असे म्हणतात किंवा एक पाठोपाठ एक येणारे दोन स्वर एकत्र होण्याच्या क्रियेला स्वरसंधी असे म्हणतात.
♻दिर्घत्व संधी -
1. अ + अ = आ
2. आ + आ = आ
3. आ + अ = आ
4. इ + ई = ई
5. ई + ई = ई
6. इ + इ = ई
7. उ + ऊ = ऊ
8. उ + उ = ऊ
♻नियम -
(1) 'अ' किंवा 'आ' यांच्यापुढे इ+ई आल्यास त्या दोघांऐवजी 'ए' येतो आणि 'उ' किंवा 'ऊ' आल्यास 'ओ' येतो व ऋण आल्यास 'र' येतो.
❇उदा.
ईश्र्वर+ईच्छा (अ+इ=ए) ईश्र्वर+ए+च्छा=ईश्र्वरेच्छा
गण+ईश (अ+इ=ए) गण+ए+श=गणेश
उमा+ईश (आ+इ=ए) उम+ए+श=उमेश
चंद्र+उदय (अ+उ=ओ) चंद्र+ओ+दय=चंद्रोदय
महा+ऋर्षी (आ+ऋ=अर) महा+अर+र्षी=महर्षी
देव+ऋर्षी (अ+ऋ=अर) देव+अर+र्षी=देवर्षी
(2) अ/आ यांच्यापुढे 'ए/ऐ' हे स्वर आल्यास त्या दोहोंबद्दल 'ऐ' येतो आणि 'अ' किंवा 'अ' किंवा 'आ' या स्वरापुढे 'ओ/औ' स्वर आल्यास त्याबद्दल 'आ' येतो.
❇उदा.
एक+एक्य (अ+ए+=ऐ) एक+ऐ+अ= एकैक्य
सदा+ऐव (आ+ऐ=ऐ) सदा+ ऐ+व= सदैव
मत+एक्य (अ+ऐ=ऐ) मत+ऐ+क्य= मतैक्य
प्रजा+ऐक्य (आ+ऐ=ऐ) प्रज+ऐ+क्य= प्रजैक्य
जल+औघ (अ+ओ=औ) जल+औ+घ= जलौघ
गंगा+औघ (आ+औ=औ)
गंगा+औ+घ= गंगौघ
(3) इ.उ,ऋ (र्हवस्व/दीर्घ) यांच्यापुढे विजातीय स्वर आल्यास 'इ/ई' बद्दल 'य' हा वर्ण येवून पुढील स्वर त्यात मिसळतो. 'उ/ऊ' बद्दल 'व' हा वर्ण येवून पुढील स्वर त्यात मिसळतो. 'ऋ' बद्दल 'र' हा मिसळून संधी होते.
❇उदा.
प्रीती+अर्थ (ई+अ+र्थ) प्रीत्यर्थ
इति+आदी (इ+आ+दी) इत्यादी
अति+उत्तम (इ+उ+त्तम) अत्युतम
प्रति+एक (इ+ए+क) प्रत्येक
मनू+अंतर (उ+अ+तर) मन्वंतर
पितृ+आज्ञ (ऋ+आ+ज्ञा) पित्राज्ञा
(4) ए,ऐ,ओ,औ या स्वरांपुढे कोणताही स्वर आला तर त्याबद्दल अनुक्रमे अय,आय,अवी.आवि असे आदेश होवून पुढील त्यात मिसळतो.
❇उदा.
🗒ने+अन (ए+अ=अय) न+अय+न = नयन
🗒गै+अन (ऐ+अ=आय) ग+आय+न = गायन
🗒गो+ईश्र्वर (ओ+ई=अवी) ग+अवी+श्वर = गवीश्र्वर
🗒नौ+इक ( औ+इ=आवि) न+आवि+क = नाविक
🌀व्यंजन संधी :
एका पाठोपाठ एक येणारे व्यंजन किंवा स्वर यांच्या एकत्र होण्याच्या क्रियेला 'व्यंजनसंधी' म्हणतात.
उदा.
1. सत्+जन = सज्जन (व्यंजन + व्यंजन = व्यंजन संधी)
2. चित्+आनंद = चिदानंद (व्यंजन + स्वर = व्यंजन संधी)
♻नियम -
(1) पहिल्या 5 वर्गापैकी अनुनासिकाशिवाय कोणत्याही व्यंजनापूढे कठोर व्यंजन आले असता त्या पहिल्या व्यंजनाच्या जागी त्याच्याच वर्गातील पहिले कठोर व्यंजन येऊन संधी होतो. यालाच 'प्रथम व्यंजन संधी' असे म्हणतात.
❇उदा.
विपद्+काल = द्+क= त्क = विपत्काल
वाग्+पति = ग्+प= क्प = वाक्पती
क्षुध्+पिपासा= ध्+प्= त्+प्= त्प = क्षुत्पिपासा
(2) पहिल्या पाच वर्गातील कठोर व्यंजनापूढे अनुनासिकाखेरीज स्वर किंवा मृदु व्यंजन आल्यास त्याच्या जागी त्याच वर्गातील तिसरे व्यंजन येऊन संधी होते त्याला 'तृतीय व्यंजन संधी' असे म्हणतात.
क्रमशः
❤59🙏3👍1🔥1
Forwarded from मराठी व्याकरण
मराठी व्याकरण
🔹लिंगविचार
🏀 *आकारान्त पुल्लिंगी* *प्राणिवाचक नामाचे स्त्रीलिंगी रुप*
*ईकारान्त* होते व त्याचे नपुसकलिंग
रुप एकारांत होते
उदा....
मुलगा -- मुलगी - मुलगे
पोरगा -- पोरगी - पोरगे
🏀 *काही प्राणिवाचक पुल्लिंगी शब्दास *ईण* प्रत्यय लागून त्यांची
स्त्रीलिंगी रुपे होतात.
उदा...
कुंभार -- कुंभारीण
सुतार -- सुतारीण
पाटील -- पाटलीण
वाघ -- वाघीण
माळी -- माळीण
🏀 *काही प्राणिवाचक अकारान्त पुल्लिंगी नामांची स्त्रीलिंगी रुपे ईकारान्त होतात*.
उदा...
दास - दासी
वानर -- वानरी
तरुण - तरुणी
🏀 *काही आकारान्त पुल्लिंगी पदार्थ*
*वाचक नामांना *ई* प्रत्यय लागून
त्यांची लघुत्वदर्शक स्त्रीलिंगी रुपे बनतात.उदा...
लोटा - लोटी
गाडा - गाडी
दांडा -दांडी
🏀 *संस्कृत मधून मराठीत आलेल्या नामांची स्त्रीलिंगी रुपे *ई* प्रत्यय
लागून होतात.
उदा....
श्रीमान -- श्रीमती
युवा - युवती
भगवान - भगवती
🏀वरील बाबींचा सराव पाठातील
जितके जास्त शब्द घेवून करता येईल
तितके करावे.
🏀वर्तमानपत्र , उतारा यांचा वापर
करता येईल .
🔹लिंगविचार
🏀 *आकारान्त पुल्लिंगी* *प्राणिवाचक नामाचे स्त्रीलिंगी रुप*
*ईकारान्त* होते व त्याचे नपुसकलिंग
रुप एकारांत होते
उदा....
मुलगा -- मुलगी - मुलगे
पोरगा -- पोरगी - पोरगे
🏀 *काही प्राणिवाचक पुल्लिंगी शब्दास *ईण* प्रत्यय लागून त्यांची
स्त्रीलिंगी रुपे होतात.
उदा...
कुंभार -- कुंभारीण
सुतार -- सुतारीण
पाटील -- पाटलीण
वाघ -- वाघीण
माळी -- माळीण
🏀 *काही प्राणिवाचक अकारान्त पुल्लिंगी नामांची स्त्रीलिंगी रुपे ईकारान्त होतात*.
उदा...
दास - दासी
वानर -- वानरी
तरुण - तरुणी
🏀 *काही आकारान्त पुल्लिंगी पदार्थ*
*वाचक नामांना *ई* प्रत्यय लागून
त्यांची लघुत्वदर्शक स्त्रीलिंगी रुपे बनतात.उदा...
लोटा - लोटी
गाडा - गाडी
दांडा -दांडी
🏀 *संस्कृत मधून मराठीत आलेल्या नामांची स्त्रीलिंगी रुपे *ई* प्रत्यय
लागून होतात.
उदा....
श्रीमान -- श्रीमती
युवा - युवती
भगवान - भगवती
🏀वरील बाबींचा सराव पाठातील
जितके जास्त शब्द घेवून करता येईल
तितके करावे.
🏀वर्तमानपत्र , उतारा यांचा वापर
करता येईल .
❤47👍7🙏2
Forwarded from मराठी व्याकरण
📖केवल प्रयोगी अव्यय📖
आपल्या मनातील दु:ख, आश्चर्य इत्यादी भावना व्यक्त करणार्या शब्दांच्या केवलप्रयोगी अव्यय किंवा उद्गारवाची शब्द असे म्हणतात.
1. हर्षदर्शक : अहाहा, वाहवा, वा, अहा, वा-वा, ओ-हो
📄उदा. अहाहा! किती सुंदर दृश्य आहे.
2. शोकदर्शक : आई ग, अगाई, हाय, हायहाय, ऊं, अं, अरेरे
📄उदा. अरेरे! खूप वाईट झाले.
3. आश्चर्यदर्शक : ऑ, ओहो, अबब, अहाहा, बापरे, ओ, अरेच्या
📄उदा. अबब! केवढा मोठा साप
4. प्रशंसादर्शक : छान, वाहवा, भले, शाब्बास, ठीक, फक्कड खाशी
📄उदा. शाब्बास! तू दिलेले काम पूर्ण केलेस.
5. संमतीदर्शक : ठीक, जीहा, हा, बराय, अच्छा
📄उदा. अछा! जा मग
6. विरोधदर्शक : छेछे, अहं, ऊं, हू, हॅट, छट, छे, च
📄उदा. छे-छे! असे करू नकोस.
7. तिरस्कारदर्शक : शी, शु, शिक्क, इश्श, हुडत, हुड, फुस, हत, छत, छी
📄उदा. छी! ते मला नको
8. संबोधनदर्शक : अग, अरे, अहो, ए, अगा, अगो, बा, रे
📄उदा. अहो! एकलत का ?
9. मौनदर्शक : चुप, चुपचाप, गप, गुपचुप
📄उदा. चुप! जास्त बोलू नको
✳️✏️✳️✏️✳️✏️✳️
आपल्या मनातील दु:ख, आश्चर्य इत्यादी भावना व्यक्त करणार्या शब्दांच्या केवलप्रयोगी अव्यय किंवा उद्गारवाची शब्द असे म्हणतात.
1. हर्षदर्शक : अहाहा, वाहवा, वा, अहा, वा-वा, ओ-हो
📄उदा. अहाहा! किती सुंदर दृश्य आहे.
2. शोकदर्शक : आई ग, अगाई, हाय, हायहाय, ऊं, अं, अरेरे
📄उदा. अरेरे! खूप वाईट झाले.
3. आश्चर्यदर्शक : ऑ, ओहो, अबब, अहाहा, बापरे, ओ, अरेच्या
📄उदा. अबब! केवढा मोठा साप
4. प्रशंसादर्शक : छान, वाहवा, भले, शाब्बास, ठीक, फक्कड खाशी
📄उदा. शाब्बास! तू दिलेले काम पूर्ण केलेस.
5. संमतीदर्शक : ठीक, जीहा, हा, बराय, अच्छा
📄उदा. अछा! जा मग
6. विरोधदर्शक : छेछे, अहं, ऊं, हू, हॅट, छट, छे, च
📄उदा. छे-छे! असे करू नकोस.
7. तिरस्कारदर्शक : शी, शु, शिक्क, इश्श, हुडत, हुड, फुस, हत, छत, छी
📄उदा. छी! ते मला नको
8. संबोधनदर्शक : अग, अरे, अहो, ए, अगा, अगो, बा, रे
📄उदा. अहो! एकलत का ?
9. मौनदर्शक : चुप, चुपचाप, गप, गुपचुप
📄उदा. चुप! जास्त बोलू नको
✳️✏️✳️✏️✳️✏️✳️
❤54👍3
Forwarded from मराठी व्याकरण
*समास*
*4) बहुर्वीही समास:*
*ज्या सामासिक शब्दाची दोन्ही पदे महत्वाची नसून, त्या दोन पदाशिवाय तिसऱ्याच पदाचा बोध होतो, तसेच हा सामासिक शब्द त्या तिसऱ्याच पदाचे विशेषण असते, त्या सामासिक शब्दास बहुर्वीही समास म्हणतात.*
या समासाचे चार प्रकार पडतात:
*अ)विभक्ती बहुर्वीही:*
विभक्ती बहुर्वीही समासाचे दोन प्रकार पडतात.
१} *सामानाधीकरण:*
विग्रह करताना यातील दोन्ही पदे एकाच विभक्तीत असतात.
1)लक्ष्मीकांत
लक्ष्मी आहे कांता ज्याची
विष्णू (प्रथमा)
2)वक्रतुंड
वक्र आहे तुंड (तोंड) ज्याचे तो
गणपती (प्रथमा)
3)नीलकंठ
नील आहे कंठ ज्याचे तो
शंकर (प्रथमा)
4)भक्तप्रिया
भक्त आहे प्रिय जयला तो
देव (प्रथमा)
5)जितेंद्रिय
जीत आहेत इंद्रिय ज्याने तो
मारुती (प्रथमा)
6)लंबोदर
लांब आहे उदार ज्याचे असा तो
गणपती (प्रथमा)
7पांडुरंग
पांडूर आहे रंग ज्याचे असा तो
विठ्ठल (प्रथमा)
२ } *व्याधीकरण:*
विग्रह करताना दोन्ही पदे भिन्न विभक्तीत असतात.
1)सुधाकर
सुधा आहे करत असा तो (चंद्र) (प्रथमा/ सप्तमी)
2)गजानन
गजाचे आहे आनन ज्याला तो (गणेश) (षष्ठी/ प्रथमा)
3)भालचंद्र
भाळी आहे चंद्र ज्याच्या तो (शंकर) (सप्तमी/ प्रथमा)
4)चक्रपाणी
चक्र आहे पानीत असा तो ( विष्णू) (प्रथम/ सप्तमी)
*आ) नत्र बहुर्वीही समास:*
*ज्या बहुर्वीही समासाचे पहिले पद अ, अन, न, नि, असे नकारदर्शक असेल तर, त्यास नत्र बहुर्वीही समास म्हणतात.*
१)अव्यय
नाही व्यय ज्याला ते
२)अनंत
नाही अंत ज्याला ते
३)निर्धन
गेले आहे धन ज्याच्या पासून असा तो
४)निरास
नाही रस ज्यात ते
५)नाक
नाही एक (दु:ख) ज्यात ते
६)अनादी
नाही आदी ज्याला तो
७)अखंड
नाही खंड ज्याला असे ते
८)अनियमित
नियमित नाही असे ते
९)अनाथ
जयला नाथ नाही असा तो
१०)अस्पृश्य
यला स्पर्श करत नाही असे ते
११)निर्बळ
निघून गेलेले आहे बळ ज्यापासून तो
१२)निर्बुद्ध
ज्याला बुद्धी नाही असा तो
१३)अकर्मक
नाही कर्म जयला असे ते
१४)नास्तिक
नाही आस्तिक असा तो
*इ) सहबहुर्वीही समास:*
*जय बहुर्वीही समासाचे पहिले पद 'सह' किंवा 'स' अशी अव्यये असून हा सामासिक शब्द एखाद्या विशेषणाचे कार्य करतो त्यास सहबहुर्वीही समास म्हणतात.*
१)सदर
आदराने सहित असा तो
२)सफल
फळाने सहित असे ते
३)सवर्ण
वर्णासहित असा तो
४)सहपरिवार
परिवारासहित असा तो
५)सबल
बलाने सहित असा तो
*ई)प्रादि बहुर्वीही समास:*
*ज्या बहुर्वीही समासाचे पहिले पद प्र, परा, अप, सु, दूर, वि अशा उपसर्गानी युक्त असते त्यास प्रादि बहुर्वीही समास म्हणतात.*
१)सुमंगल
पवित्र आहे असे ते
२)दुर्गुणी
गुणापासून दूर असलेला
३)प्रबळ
अधिक बलवान असा तो
४)विख्यात
विशेष ख्याती असलेला तो
५)निर्घुण
निघून गेली आहे घृणा ज्यातून तो
*4) बहुर्वीही समास:*
*ज्या सामासिक शब्दाची दोन्ही पदे महत्वाची नसून, त्या दोन पदाशिवाय तिसऱ्याच पदाचा बोध होतो, तसेच हा सामासिक शब्द त्या तिसऱ्याच पदाचे विशेषण असते, त्या सामासिक शब्दास बहुर्वीही समास म्हणतात.*
या समासाचे चार प्रकार पडतात:
*अ)विभक्ती बहुर्वीही:*
विभक्ती बहुर्वीही समासाचे दोन प्रकार पडतात.
१} *सामानाधीकरण:*
विग्रह करताना यातील दोन्ही पदे एकाच विभक्तीत असतात.
1)लक्ष्मीकांत
लक्ष्मी आहे कांता ज्याची
विष्णू (प्रथमा)
2)वक्रतुंड
वक्र आहे तुंड (तोंड) ज्याचे तो
गणपती (प्रथमा)
3)नीलकंठ
नील आहे कंठ ज्याचे तो
शंकर (प्रथमा)
4)भक्तप्रिया
भक्त आहे प्रिय जयला तो
देव (प्रथमा)
5)जितेंद्रिय
जीत आहेत इंद्रिय ज्याने तो
मारुती (प्रथमा)
6)लंबोदर
लांब आहे उदार ज्याचे असा तो
गणपती (प्रथमा)
7पांडुरंग
पांडूर आहे रंग ज्याचे असा तो
विठ्ठल (प्रथमा)
२ } *व्याधीकरण:*
विग्रह करताना दोन्ही पदे भिन्न विभक्तीत असतात.
1)सुधाकर
सुधा आहे करत असा तो (चंद्र) (प्रथमा/ सप्तमी)
2)गजानन
गजाचे आहे आनन ज्याला तो (गणेश) (षष्ठी/ प्रथमा)
3)भालचंद्र
भाळी आहे चंद्र ज्याच्या तो (शंकर) (सप्तमी/ प्रथमा)
4)चक्रपाणी
चक्र आहे पानीत असा तो ( विष्णू) (प्रथम/ सप्तमी)
*आ) नत्र बहुर्वीही समास:*
*ज्या बहुर्वीही समासाचे पहिले पद अ, अन, न, नि, असे नकारदर्शक असेल तर, त्यास नत्र बहुर्वीही समास म्हणतात.*
१)अव्यय
नाही व्यय ज्याला ते
२)अनंत
नाही अंत ज्याला ते
३)निर्धन
गेले आहे धन ज्याच्या पासून असा तो
४)निरास
नाही रस ज्यात ते
५)नाक
नाही एक (दु:ख) ज्यात ते
६)अनादी
नाही आदी ज्याला तो
७)अखंड
नाही खंड ज्याला असे ते
८)अनियमित
नियमित नाही असे ते
९)अनाथ
जयला नाथ नाही असा तो
१०)अस्पृश्य
यला स्पर्श करत नाही असे ते
११)निर्बळ
निघून गेलेले आहे बळ ज्यापासून तो
१२)निर्बुद्ध
ज्याला बुद्धी नाही असा तो
१३)अकर्मक
नाही कर्म जयला असे ते
१४)नास्तिक
नाही आस्तिक असा तो
*इ) सहबहुर्वीही समास:*
*जय बहुर्वीही समासाचे पहिले पद 'सह' किंवा 'स' अशी अव्यये असून हा सामासिक शब्द एखाद्या विशेषणाचे कार्य करतो त्यास सहबहुर्वीही समास म्हणतात.*
१)सदर
आदराने सहित असा तो
२)सफल
फळाने सहित असे ते
३)सवर्ण
वर्णासहित असा तो
४)सहपरिवार
परिवारासहित असा तो
५)सबल
बलाने सहित असा तो
*ई)प्रादि बहुर्वीही समास:*
*ज्या बहुर्वीही समासाचे पहिले पद प्र, परा, अप, सु, दूर, वि अशा उपसर्गानी युक्त असते त्यास प्रादि बहुर्वीही समास म्हणतात.*
१)सुमंगल
पवित्र आहे असे ते
२)दुर्गुणी
गुणापासून दूर असलेला
३)प्रबळ
अधिक बलवान असा तो
४)विख्यात
विशेष ख्याती असलेला तो
५)निर्घुण
निघून गेली आहे घृणा ज्यातून तो
❤54👍1
Forwarded from मराठी व्याकरण
🔹समास व त्याचे प्रकार
✴✴✴बहुव्रीही समास✴✴✴
✳ज्या समासातील कोणतेच पद प्रमुख नसून त्या पदाच्या अर्थापेक्षा वेगळ्या अशा वस्तूंचा किंवा व्यक्तींचा त्यामधून बोध होतो त्या समासाला बहुव्रीही समास असे म्हणतात.
✴उदा.
❇नीलकंठ - ज्याचा कंठ निळा आहे असा (शंकर)
❇वक्रतुंड - ज्याचे तोंड वक्र आहे असा (गणपती)
❇दशमुख - ज्याला दहा तोंड आहे असा (रावण) बहुव्रीही समासाचे खालील 4 उपपक्रार पडतात.
🔵i) विभक्ती बहुव्रीही समास -
✳ज्या समासाचा विग्रह करतांना शेवटी एक संबंधी सर्वनाम येते.
✳अशा सर्वनामाची जी विभक्ती असेल त्या विभक्तीचे नाव समासाला दिले जाते त्याला विभक्ती बहुव्रीही समास असे म्हणतात.
✴उदा.
❇प्राप्तधन - प्राप्त आहे धन ज्याला तो – व्दितीया विभक्ती
❇जितेंद्रिय - जित आहे इंद्रिये ज्याची तो – षष्ठी विभक्ती
❇जितशत्रू - जित आहे शत्रू ज्याने तो – तृतीया विभक्ती
❇गतप्राण - गत आहे प्राण ज्यापासून तो – पंचमी विभक्ती
🔵ii) नत्र बहुव्रीही समास -
✳ज्या समासाचे पहिले पद नकारदर्शक असते त्याला नत्र बहुव्रीही समास असे म्हणतात.
या समासातील पहिल्या पदात अ, न, अन, नि अशा नकारदर्शक शब्दांचा वापर केला जातो.
✴उदा.
❇अनंत - नाही अंत ज्याला तो
❇निर्धन - नाही धन ज्याकडे तो
❇नीरस - नाही रस ज्यात तो
🔵iii) सहबहुव्रीही समास -
✳ज्या बहुव्रीही समासाचे पहिले पद सह किंवा स अशी अव्यये असून हा सामासिक शब्द एखाधा विशेषणाचे कार्य करतो त्यास सहबहुव्रीही समास म्हणतात.
✴उदा.
❇सहपरिवार - परिवारासहित असा जो
❇सबल - बलासहित आहे असा जो
❇सवर्ण - वर्णासहित असा तो
🔵iv) प्रादिबहुव्रीही समास -
✳ज्या बहुव्रीही समासाचे पहिले पद प्र, परा, अप, दूर, सु, वि अशा उपसर्गानी युक्त असेल तर त्याला प्रादिबहुव्रीही समास असे म्हणतात.
✴उदा.
❇सुमंगल - पवित्र आहे असे ते
❇सुनयना - सु-नयन असलेली स्त्री
❇दुर्गुण - वाईट गुण असलेली व्यक्ती
✴✴✴बहुव्रीही समास✴✴✴
✳ज्या समासातील कोणतेच पद प्रमुख नसून त्या पदाच्या अर्थापेक्षा वेगळ्या अशा वस्तूंचा किंवा व्यक्तींचा त्यामधून बोध होतो त्या समासाला बहुव्रीही समास असे म्हणतात.
✴उदा.
❇नीलकंठ - ज्याचा कंठ निळा आहे असा (शंकर)
❇वक्रतुंड - ज्याचे तोंड वक्र आहे असा (गणपती)
❇दशमुख - ज्याला दहा तोंड आहे असा (रावण) बहुव्रीही समासाचे खालील 4 उपपक्रार पडतात.
🔵i) विभक्ती बहुव्रीही समास -
✳ज्या समासाचा विग्रह करतांना शेवटी एक संबंधी सर्वनाम येते.
✳अशा सर्वनामाची जी विभक्ती असेल त्या विभक्तीचे नाव समासाला दिले जाते त्याला विभक्ती बहुव्रीही समास असे म्हणतात.
✴उदा.
❇प्राप्तधन - प्राप्त आहे धन ज्याला तो – व्दितीया विभक्ती
❇जितेंद्रिय - जित आहे इंद्रिये ज्याची तो – षष्ठी विभक्ती
❇जितशत्रू - जित आहे शत्रू ज्याने तो – तृतीया विभक्ती
❇गतप्राण - गत आहे प्राण ज्यापासून तो – पंचमी विभक्ती
🔵ii) नत्र बहुव्रीही समास -
✳ज्या समासाचे पहिले पद नकारदर्शक असते त्याला नत्र बहुव्रीही समास असे म्हणतात.
या समासातील पहिल्या पदात अ, न, अन, नि अशा नकारदर्शक शब्दांचा वापर केला जातो.
✴उदा.
❇अनंत - नाही अंत ज्याला तो
❇निर्धन - नाही धन ज्याकडे तो
❇नीरस - नाही रस ज्यात तो
🔵iii) सहबहुव्रीही समास -
✳ज्या बहुव्रीही समासाचे पहिले पद सह किंवा स अशी अव्यये असून हा सामासिक शब्द एखाधा विशेषणाचे कार्य करतो त्यास सहबहुव्रीही समास म्हणतात.
✴उदा.
❇सहपरिवार - परिवारासहित असा जो
❇सबल - बलासहित आहे असा जो
❇सवर्ण - वर्णासहित असा तो
🔵iv) प्रादिबहुव्रीही समास -
✳ज्या बहुव्रीही समासाचे पहिले पद प्र, परा, अप, दूर, सु, वि अशा उपसर्गानी युक्त असेल तर त्याला प्रादिबहुव्रीही समास असे म्हणतात.
✴उदा.
❇सुमंगल - पवित्र आहे असे ते
❇सुनयना - सु-नयन असलेली स्त्री
❇दुर्गुण - वाईट गुण असलेली व्यक्ती
❤54
Forwarded from मराठी व्याकरण
🔹समानार्थी शब्द
अलक्ष - परमेश्वर, ईश्वर, देव, अलख, ईश, भगवान
अमृत - सुधा, पीयूष, संजीवनी
अरण्य - वन, जंगल, रान, विपिन
अग्नी - विस्तव्य, पावक, निखारा, हुताशन, अनल
अश्व - तुरंग, घोडा, वारू, वाजी
अर्जुन - पार्थ, फाल्गुन, धनंजय, भारत
अमर्याद - असंख्य, अगणित, अमित
अंबर - गगन, नभ, अंतरिक्ष, आकाश, आभाळ
अपयश - पराभव, हार, अपमान, अयश
अवधी - समय, वेळ, काळ, अवकाश
आई - जननी, माऊली, माय, माता, जन्मदात्री
आठवण - ध्यान, स्मरण, संस्मरण, स्मृती
आकांत - हंबरडा, आक्रोश, रुदन
आनंद - उल्हास, हर्ष, संतोष, मोद
आशय - भावार्थ, अर्थ, तात्पर्य
आशा - आस, इच्छा, अपेक्षा, वासना, आकांक्षा
इंद्र - वज्रपाणी, शक्र, वासव, देवेंद्र, सहस्त्राक्ष
इष्ट - आवडते, प्रिय मानलेले
*इब्लिस - बदमाश, खोडकर, विचित्र
उकल - उलगडा, सुटका, मोकळे
उधळणे - फेकणे, पसरणे, फाजील खर्च करणे, स्वैर धावणे
उपाय - तजवीज, इलाज, उपचार
उमाळा - तरंग, लोट, उकळी
ऊब - आधार, सुख, उष्णता, वाफ
उत्कर्ष - प्रगती, संपन्नता, भरभराट, चलती एक
अलक्ष - परमेश्वर, ईश्वर, देव, अलख, ईश, भगवान
अमृत - सुधा, पीयूष, संजीवनी
अरण्य - वन, जंगल, रान, विपिन
अग्नी - विस्तव्य, पावक, निखारा, हुताशन, अनल
अश्व - तुरंग, घोडा, वारू, वाजी
अर्जुन - पार्थ, फाल्गुन, धनंजय, भारत
अमर्याद - असंख्य, अगणित, अमित
अंबर - गगन, नभ, अंतरिक्ष, आकाश, आभाळ
अपयश - पराभव, हार, अपमान, अयश
अवधी - समय, वेळ, काळ, अवकाश
आई - जननी, माऊली, माय, माता, जन्मदात्री
आठवण - ध्यान, स्मरण, संस्मरण, स्मृती
आकांत - हंबरडा, आक्रोश, रुदन
आनंद - उल्हास, हर्ष, संतोष, मोद
आशय - भावार्थ, अर्थ, तात्पर्य
आशा - आस, इच्छा, अपेक्षा, वासना, आकांक्षा
इंद्र - वज्रपाणी, शक्र, वासव, देवेंद्र, सहस्त्राक्ष
इष्ट - आवडते, प्रिय मानलेले
*इब्लिस - बदमाश, खोडकर, विचित्र
उकल - उलगडा, सुटका, मोकळे
उधळणे - फेकणे, पसरणे, फाजील खर्च करणे, स्वैर धावणे
उपाय - तजवीज, इलाज, उपचार
उमाळा - तरंग, लोट, उकळी
ऊब - आधार, सुख, उष्णता, वाफ
उत्कर्ष - प्रगती, संपन्नता, भरभराट, चलती एक
❤34🔥1
Forwarded from मराठी व्याकरण
🔹समानार्थी शब्द
एकता - ऐक्य, एकी, एकजूट, एकमेळ
ऐश्वर्य - सता, संपत्ती, वैभव, सामर्थ्य
ओज - तेज, पाणी, बळ
ओढ - कल, ताण, आकर्षण
ओवळा - अपवित्र, अमंगल, अशुद्ध
ओळख - माहिती, जामीन, परिचय
कच्छ - कासव, कूर्म, कमट, कच्छप
कळकळ - चिंता, काळजी, फिकीर, आस्था
श्रीकृष्ण - वासुदेव, कन्हैया, केशव, माधव
कपाळ - ललाट, भाल, निढळ
कमळ - पदम, अंबुज, पंकज, सरोज, नीरज
कृपण - चिकू, कंजूष, खंक, हिमटा, अनुदार
काक - कावळा, वायस, एकाक्ष
किरण - रश्मी, कर, अंशू
काळोख - तिमिर, अंधार, तम
कलंक - बट्टा, दोष, डाग, काळिमा
करुणा - दया, माया, कणव, कृपा कसब - कौशल्य, प्राविण्य, नैपुण्य, खुबी
कर्तबगार - कार्यक्षम, दक्ष, कुशल, निपुण
कुरूप - विद्रूप, बेढब, विरूप
कोमल - मृदु, हळवा, मऊ, नाजुक
खग - शकुंत, पक्षी, व्दिज, अंडज, पाखरू
खजिना - द्रव्य, कोष, भांडार, तिजोरी
खच - गर्दी, दाटी, रास खट्याळ - खोडकर, व्दाड, खट
एकता - ऐक्य, एकी, एकजूट, एकमेळ
ऐश्वर्य - सता, संपत्ती, वैभव, सामर्थ्य
ओज - तेज, पाणी, बळ
ओढ - कल, ताण, आकर्षण
ओवळा - अपवित्र, अमंगल, अशुद्ध
ओळख - माहिती, जामीन, परिचय
कच्छ - कासव, कूर्म, कमट, कच्छप
कळकळ - चिंता, काळजी, फिकीर, आस्था
श्रीकृष्ण - वासुदेव, कन्हैया, केशव, माधव
कपाळ - ललाट, भाल, निढळ
कमळ - पदम, अंबुज, पंकज, सरोज, नीरज
कृपण - चिकू, कंजूष, खंक, हिमटा, अनुदार
काक - कावळा, वायस, एकाक्ष
किरण - रश्मी, कर, अंशू
काळोख - तिमिर, अंधार, तम
कलंक - बट्टा, दोष, डाग, काळिमा
करुणा - दया, माया, कणव, कृपा कसब - कौशल्य, प्राविण्य, नैपुण्य, खुबी
कर्तबगार - कार्यक्षम, दक्ष, कुशल, निपुण
कुरूप - विद्रूप, बेढब, विरूप
कोमल - मृदु, हळवा, मऊ, नाजुक
खग - शकुंत, पक्षी, व्दिज, अंडज, पाखरू
खजिना - द्रव्य, कोष, भांडार, तिजोरी
खच - गर्दी, दाटी, रास खट्याळ - खोडकर, व्दाड, खट
❤32🙏3🤔1
Forwarded from मराठी व्याकरण
समानार्थी शब्द :
तापट - संतापी, चलाख
ताकीद - बजावून सांगणे, जरब, आज्ञा
ताठपणा - गर्व, अहंकार, उद्धटपणा
तिरस्कार - कंटाळा, वीट, तिटकारा
तेज - चकाकी, टवटवी, तजेला
तारणे - वाचविणे, सांभाळणे, सोडविणे
तळं - तलाव, धरण, तटाक
तरुण - जवान, यौवन, युवक
तोंड - मुख, वदन, आनन
त्रास - वैताग, ज्वर, ताप
थट्टा - चेष्टा, मस्करी, विनोद
थोर - श्रेष्ठ, मोठा, महान
थंड - गार, शीत, शीतल
दंग - मग्न, गुंग, आश्चर्यचकित
दंडक - नियम, चाल, वहिवाट
दामटणे - धमकी देणे, कोबणे
दरवेशी - फिरताभिक्षेकरी, माकड किंवा अस्वल घेऊन पोट भरणारा
दीन - दुबळा, गरीब, नम्र
देव - ईश, सुर, परमेश्वर, ईश्वर, अमर
देवालय - देऊळ, राऊळ, मंदिर
दुर्धर - अवघड, गहन, श्रीमंत
धनु - कमठा, कोदंड, चाप, धनुष्य
धनाढ्य - सधन, धनिक, श्रीमंत
तापट - संतापी, चलाख
ताकीद - बजावून सांगणे, जरब, आज्ञा
ताठपणा - गर्व, अहंकार, उद्धटपणा
तिरस्कार - कंटाळा, वीट, तिटकारा
तेज - चकाकी, टवटवी, तजेला
तारणे - वाचविणे, सांभाळणे, सोडविणे
तळं - तलाव, धरण, तटाक
तरुण - जवान, यौवन, युवक
तोंड - मुख, वदन, आनन
त्रास - वैताग, ज्वर, ताप
थट्टा - चेष्टा, मस्करी, विनोद
थोर - श्रेष्ठ, मोठा, महान
थंड - गार, शीत, शीतल
दंग - मग्न, गुंग, आश्चर्यचकित
दंडक - नियम, चाल, वहिवाट
दामटणे - धमकी देणे, कोबणे
दरवेशी - फिरताभिक्षेकरी, माकड किंवा अस्वल घेऊन पोट भरणारा
दीन - दुबळा, गरीब, नम्र
देव - ईश, सुर, परमेश्वर, ईश्वर, अमर
देवालय - देऊळ, राऊळ, मंदिर
दुर्धर - अवघड, गहन, श्रीमंत
धनु - कमठा, कोदंड, चाप, धनुष्य
धनाढ्य - सधन, धनिक, श्रीमंत
❤51👍4🙏1
Forwarded from मराठी व्याकरण
समानार्थी शब्द :
झोपाळा - झुला, हिंदोळा, टाळाटाळ
झरा - निर्झर, ओहळ, ओढा
झगडा - कलह, भांडण, तंटा
टका - पैसा, पैका, जमीन मोजण्याचे माप
टणक - निबर, कठिण, धट्टाकट्टा
टिळा - तिलक, टिळक, ठिपका
टूक - कुशलता, युक्ती, टक
टाळाटाळ - र्हयगय, दिरंगाई, टगळमंगळ
ठराव - नियम, सिद्धांत, निकाल
ठळक - स्पष्ट, मोठे, जाड
ठाम - पक्का, कायम, दृढ
ठिकाण - पत्ता, स्थान, खूण
डोके - माथा, मस्तक, शिर
डोळा - नेत्र, लोचन, अक्ष, चक्षू
डगर - उतरण, टेकडी, ढळ
डौल - रुबाब, दिमाख, ऐट
ढग - घन, जलद, मेघ, नीरद
ढाळणे - गाळणे, आतणे, अभिषेक करणे
ढेकूळ - ढेप, पेंड, भेली
ढिलाई - चालढकल, दुर्लक्ष, दिरंगाई, हयगय
ढोंगी - लबाड, भोंदू, दांभिक, फसवा
ढोल - नगारा, डंका, पडघम
तक्रार - वाद, भांडण, हरकत
तट - काठ, किनारा, बाजू, भांडण
तत्व - सत्य, तात्पर्य, अंश
आमच्या चॅनेल वर जॉईन होण्यासाठी @marathi यथे क्लीक करा , चॅनेल ओपन होईल , त्यानंतर चॅनेल च्या तळाशी असणाऱ्या JOIN ऑप्शन वर क्लिक करा.
झोपाळा - झुला, हिंदोळा, टाळाटाळ
झरा - निर्झर, ओहळ, ओढा
झगडा - कलह, भांडण, तंटा
टका - पैसा, पैका, जमीन मोजण्याचे माप
टणक - निबर, कठिण, धट्टाकट्टा
टिळा - तिलक, टिळक, ठिपका
टूक - कुशलता, युक्ती, टक
टाळाटाळ - र्हयगय, दिरंगाई, टगळमंगळ
ठराव - नियम, सिद्धांत, निकाल
ठळक - स्पष्ट, मोठे, जाड
ठाम - पक्का, कायम, दृढ
ठिकाण - पत्ता, स्थान, खूण
डोके - माथा, मस्तक, शिर
डोळा - नेत्र, लोचन, अक्ष, चक्षू
डगर - उतरण, टेकडी, ढळ
डौल - रुबाब, दिमाख, ऐट
ढग - घन, जलद, मेघ, नीरद
ढाळणे - गाळणे, आतणे, अभिषेक करणे
ढेकूळ - ढेप, पेंड, भेली
ढिलाई - चालढकल, दुर्लक्ष, दिरंगाई, हयगय
ढोंगी - लबाड, भोंदू, दांभिक, फसवा
ढोल - नगारा, डंका, पडघम
तक्रार - वाद, भांडण, हरकत
तट - काठ, किनारा, बाजू, भांडण
तत्व - सत्य, तात्पर्य, अंश
आमच्या चॅनेल वर जॉईन होण्यासाठी @marathi यथे क्लीक करा , चॅनेल ओपन होईल , त्यानंतर चॅनेल च्या तळाशी असणाऱ्या JOIN ऑप्शन वर क्लिक करा.
❤53👌4🔥1👏1
Forwarded from मराठी व्याकरण
समानार्थी शब्द :
तापट - संतापी, चलाख
ताकीद - बजावून सांगणे, जरब, आज्ञा
ताठपणा - गर्व, अहंकार, उद्धटपणा
तिरस्कार - कंटाळा, वीट, तिटकारा
तेज - चकाकी, टवटवी, तजेला
तारणे - वाचविणे, सांभाळणे, सोडविणे
तळं - तलाव, धरण, तटाक
तरुण - जवान, यौवन, युवक
तोंड - मुख, वदन, आनन
त्रास - वैताग, ज्वर, ताप
थट्टा - चेष्टा, मस्करी, विनोद
थोर - श्रेष्ठ, मोठा, महान
थंड - गार, शीत, शीतल
दंग - मग्न, गुंग, आश्चर्यचकित
दंडक - नियम, चाल, वहिवाट
दामटणे - धमकी देणे, कोबणे
दरवेशी - फिरताभिक्षेकरी, माकड किंवा अस्वल घेऊन पोट भरणारा
दीन - दुबळा, गरीब, नम्र
देव - ईश, सुर, परमेश्वर, ईश्वर, अमर
देवालय - देऊळ, राऊळ, मंदिर
दुर्धर - अवघड, गहन, श्रीमंत
धनु - कमठा, कोदंड, चाप, धनुष्य
धनाढ्य - सधन, धनिक, श्रीमंत
@marathi
तापट - संतापी, चलाख
ताकीद - बजावून सांगणे, जरब, आज्ञा
ताठपणा - गर्व, अहंकार, उद्धटपणा
तिरस्कार - कंटाळा, वीट, तिटकारा
तेज - चकाकी, टवटवी, तजेला
तारणे - वाचविणे, सांभाळणे, सोडविणे
तळं - तलाव, धरण, तटाक
तरुण - जवान, यौवन, युवक
तोंड - मुख, वदन, आनन
त्रास - वैताग, ज्वर, ताप
थट्टा - चेष्टा, मस्करी, विनोद
थोर - श्रेष्ठ, मोठा, महान
थंड - गार, शीत, शीतल
दंग - मग्न, गुंग, आश्चर्यचकित
दंडक - नियम, चाल, वहिवाट
दामटणे - धमकी देणे, कोबणे
दरवेशी - फिरताभिक्षेकरी, माकड किंवा अस्वल घेऊन पोट भरणारा
दीन - दुबळा, गरीब, नम्र
देव - ईश, सुर, परमेश्वर, ईश्वर, अमर
देवालय - देऊळ, राऊळ, मंदिर
दुर्धर - अवघड, गहन, श्रीमंत
धनु - कमठा, कोदंड, चाप, धनुष्य
धनाढ्य - सधन, धनिक, श्रीमंत
@marathi
❤24
Forwarded from मराठी व्याकरण
समानार्थी शब्द :
चढण - चढ, चढाव, चढाई
चातुर्य - हुशारी, कुशलता, चतुराई
चवड - ढीग, रास, चळत
चव - रुचि, शशांक, सोम, सुधाकर, इंदु, रंजनीकांत, कुमुदनाथ
चंद्रिका - कौमुदी, चांदणे, ज्योत्स्ना
चक्रपाणी - विष्णु, रमापती, नारायण केशव, कृष्ण, वासुदेव, शेषशायी
चतुर - धूर्त, हुशार, चाणाक्ष
चाल - चढाई, रीत, हला, चालण्याची रीत
छाया - सावली, प्रतिबिंब, छटा, शैली
छाप - ठसा, छापा, अचानक हल्ला
छळ - लुबाडनुक, गांजवणूक, ठकवणे, जाच
छिद्र - छेद, दोष, भोक, कपट
छडा - तपास, शोध, माग
जतावणी - सूचना, इशारा, ताकीद
जन्म - उत्पति, जनन, आयुष्य
जप - ध्यास, ध्यान, देवाचेनाव मंत्राची पुन्हा पुन्हा आवृति
जबडा - तोंड, दाढ
जुलूम - जबरदस्ती, जबरी, बळजोरी, अन्याय
जरब - दहशत, दरारा, धास्ती, वचक
जल - जीवन, तोय, उदक, पाणी, नीर
झाड - वृक्ष, पादप, दुम, तरु
झुंज - टक्कर, संघर्ष, लढा
झुणका - बेसन, पिठले, अळण
झटका - झोक, डौल, शरीराचा तोल, कल
जॉईन करा @marathi
चढण - चढ, चढाव, चढाई
चातुर्य - हुशारी, कुशलता, चतुराई
चवड - ढीग, रास, चळत
चव - रुचि, शशांक, सोम, सुधाकर, इंदु, रंजनीकांत, कुमुदनाथ
चंद्रिका - कौमुदी, चांदणे, ज्योत्स्ना
चक्रपाणी - विष्णु, रमापती, नारायण केशव, कृष्ण, वासुदेव, शेषशायी
चतुर - धूर्त, हुशार, चाणाक्ष
चाल - चढाई, रीत, हला, चालण्याची रीत
छाया - सावली, प्रतिबिंब, छटा, शैली
छाप - ठसा, छापा, अचानक हल्ला
छळ - लुबाडनुक, गांजवणूक, ठकवणे, जाच
छिद्र - छेद, दोष, भोक, कपट
छडा - तपास, शोध, माग
जतावणी - सूचना, इशारा, ताकीद
जन्म - उत्पति, जनन, आयुष्य
जप - ध्यास, ध्यान, देवाचेनाव मंत्राची पुन्हा पुन्हा आवृति
जबडा - तोंड, दाढ
जुलूम - जबरदस्ती, जबरी, बळजोरी, अन्याय
जरब - दहशत, दरारा, धास्ती, वचक
जल - जीवन, तोय, उदक, पाणी, नीर
झाड - वृक्ष, पादप, दुम, तरु
झुंज - टक्कर, संघर्ष, लढा
झुणका - बेसन, पिठले, अळण
झटका - झोक, डौल, शरीराचा तोल, कल
जॉईन करा @marathi
❤28👍2
Forwarded from मराठी व्याकरण
@marathi
समानार्थी शब्द :
खंड - भाग, तुकडा, दंड, अनेक देशांचा समूह
खाट - बाज, खाटले, बाजले
खास - खुद, स्वत:विशेष, मुद्दाम
खूण - संकेत, ईशारा, चिन्ह
खूळ - गडबड, छंद, वेड
खेळकुडी - थट्टा, खेळ, गंमत
गणपती - गजवदन, गजानन, गणराज, लांबोदर
विनायक - विघ्नहर्ता, गौरीनंदन, हेरंब, अमेय
गर्व - अभिमान, घंमेड, अंहकार
गाय - धेनु, गोमाता, गो, कामधेनू
गरज - निकड, आवश्यकता, जरूरी
गृह - धाम, घर, सदन, भवन, निवास
गरुड - वैनतय, खगेद्र, दविराज
गोपाळ - गिरीधर, मुरलीधर, गोविंद
गावठी - अडाणी, आडमुठा, खेडवळ, गावंढळ
घमेंडखोर - अंहकारी, गर्विष्ठ, बढाईखोर
घृणा - शिसारी, किळस, तिटकरा
घोर - काळजी, चिंता, विवंचना
घेर - चक्कर, प्रदक्षिणा, फिरणे
घट - मडक, पात्र, भांडे, तूट
घडी - घटका, पडदा, पट, घडयाळ
घात - नारा, हंगाम, वध, समसंख्याचा गुणाकार
घाणेरडा - ओंगळ, घामट, गलिच्छ,
घोट - चूळ, आवंडा, घुटका
चंडिका - दुर्गा, उग्र, निर्दय
समानार्थी शब्द :
खंड - भाग, तुकडा, दंड, अनेक देशांचा समूह
खाट - बाज, खाटले, बाजले
खास - खुद, स्वत:विशेष, मुद्दाम
खूण - संकेत, ईशारा, चिन्ह
खूळ - गडबड, छंद, वेड
खेळकुडी - थट्टा, खेळ, गंमत
गणपती - गजवदन, गजानन, गणराज, लांबोदर
विनायक - विघ्नहर्ता, गौरीनंदन, हेरंब, अमेय
गर्व - अभिमान, घंमेड, अंहकार
गाय - धेनु, गोमाता, गो, कामधेनू
गरज - निकड, आवश्यकता, जरूरी
गृह - धाम, घर, सदन, भवन, निवास
गरुड - वैनतय, खगेद्र, दविराज
गोपाळ - गिरीधर, मुरलीधर, गोविंद
गावठी - अडाणी, आडमुठा, खेडवळ, गावंढळ
घमेंडखोर - अंहकारी, गर्विष्ठ, बढाईखोर
घृणा - शिसारी, किळस, तिटकरा
घोर - काळजी, चिंता, विवंचना
घेर - चक्कर, प्रदक्षिणा, फिरणे
घट - मडक, पात्र, भांडे, तूट
घडी - घटका, पडदा, पट, घडयाळ
घात - नारा, हंगाम, वध, समसंख्याचा गुणाकार
घाणेरडा - ओंगळ, घामट, गलिच्छ,
घोट - चूळ, आवंडा, घुटका
चंडिका - दुर्गा, उग्र, निर्दय
❤22
Forwarded from मराठी व्याकरण
समानार्थी शब्द :
निकड - गरज, जरूरी, लकडा
निका - चांगला, पवित्र, योग्य, शुद्ध
निमंत्रण - अवतण, आमंत्रण, बोलावण
पंगत - भोजन, रांग, ओळ
पत्नी - भार्या, बायको, अर्धांगी, अस्तुरी
पान - पर्ण, पत्र, दल
परंपरा - प्रथा, पद्धत, चाल, रीत
प्रभात - उषा, पहाट, प्रात:काल
पाठ - नियम, धडा, पुन्हा-पुन्हा म्हणने, पार्श्वभाग
पार्वती - उमा, दुर्गा, गौरी, भवानी
पुष्प - कुसुम, सुमन, फूल
पिता - जनक, तीर्थरुप, बाप, वडील
प्रताप - शौर्य, बहादुरी, पराक्रम, सामर्थ्य
पुरुष - मर्द, नर, मनुष्य
पाखरू - पक्षी, खग, द्विज, विहंग
पुरातन - जुनाट, प्राचीन, पूर्वीचा
प्रख्यात - ख्यातनाम, प्रसिद्ध, नामांकित
पाय - चरण, पाऊल, पद
पोपट - शुक, रावा, राघू, कीर
प्रौढ - प्रगल्भ, घीट, शहाणा
प्रवाह - पाझर, धार, प्रस्त्रव
फाकडा - माणीदार, हुशार, ऐटबाज, रुबाबदार
फट - चीर, खाच, भेग
फोड - सूज, फुगलेला भाग, फुगारा
फरक - अंतर, भेद
@marathi
निकड - गरज, जरूरी, लकडा
निका - चांगला, पवित्र, योग्य, शुद्ध
निमंत्रण - अवतण, आमंत्रण, बोलावण
पंगत - भोजन, रांग, ओळ
पत्नी - भार्या, बायको, अर्धांगी, अस्तुरी
पान - पर्ण, पत्र, दल
परंपरा - प्रथा, पद्धत, चाल, रीत
प्रभात - उषा, पहाट, प्रात:काल
पाठ - नियम, धडा, पुन्हा-पुन्हा म्हणने, पार्श्वभाग
पार्वती - उमा, दुर्गा, गौरी, भवानी
पुष्प - कुसुम, सुमन, फूल
पिता - जनक, तीर्थरुप, बाप, वडील
प्रताप - शौर्य, बहादुरी, पराक्रम, सामर्थ्य
पुरुष - मर्द, नर, मनुष्य
पाखरू - पक्षी, खग, द्विज, विहंग
पुरातन - जुनाट, प्राचीन, पूर्वीचा
प्रख्यात - ख्यातनाम, प्रसिद्ध, नामांकित
पाय - चरण, पाऊल, पद
पोपट - शुक, रावा, राघू, कीर
प्रौढ - प्रगल्भ, घीट, शहाणा
प्रवाह - पाझर, धार, प्रस्त्रव
फाकडा - माणीदार, हुशार, ऐटबाज, रुबाबदार
फट - चीर, खाच, भेग
फोड - सूज, फुगलेला भाग, फुगारा
फरक - अंतर, भेद
@marathi
❤42👌2
Forwarded from मराठी व्याकरण
🔹मराठी व्याकरण प्रश्नमंजुषा
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
*प्रश्न १: हरि-हर या शब्दात कोणते चिन्ह वापरले?*
*१) प्रश्नचिन्ह*
*२) उद्गारवाचक चिन्ह*
*३) संयोगचिन्ह* ✅
*४) अवतरण चिन्ह*
*प्रश्न २: 'कर्णमधुर' याचा विरूध्दार्थी शब्द कोणता?*
*१) कर्णपटू* ✅
*२) कमाल*
*३) कृपण*
*४) कृश*
*प्रश्न ३: पुढील वाक्प्रचार व अर्थाच्या जोड्यांमधून अयोग्य जोडी ओळखा*
*१) पालथ्या घागरीवर पाणी - निष्फळ श्रम*
*२) त्राटिका - कजाख बायको*
*३) कळीचा नारद- भांडणे लावणारा*
*४) उंबराचे फूल - नेहमी भेटणारी व्यक्ती* ✅
*प्रश्न ४: दोन वस्तूंतील साम्य चमत्कृतिपूर्ण रीतीने जिथे वर्णन केलेले असते, तेथे माझी निर्मिती होते.*
*१) यमक*
*२) उत्प्रेक्षा अलंकार*
*३) उपमा अलंकार* ✅
*४) अनुप्रास अलंकार*
*प्रश्न ५: आमच्या गावचे पाटील कर्णासारखे दानशूर आहेत. यातील अलंकार ओळखा*
*१) उपमा* ✅
*२) उत्प्रेक्षा*
*३) दृष्टांत*
*४) रूपक*
*प्रश्न ६: 'मराठी भाषा गुदमरते आहे.' विधेय ओळखा*
*१) मराठी*
*२) भाषा*
*३) गुदमरते आहे* ✅
*४) यांपैकी नाही*
*प्रश्न ७: होकार, प्रतिकार, करू, करून यांसारखे शब्द बनवितात त्यांना .......... म्हणतात*
*१) तत्सम शब्द*
*२) प्रत्यय*
*३) सिध्द शब्द*
*४) साधित शब्द* ✅
*प्रश्न ८: संकटात सापडलेली मी देवाची प्रार्थना करीत होते. या वाक्यातील काळ ओळखा?*
*१) साधा भूतकाळ*
*२) पूर्ण भूतकाळ*
*३) अपूर्ण भूतकाळ* ✅
*४) रीति भूतकाळ*
*प्रश्न ९: 'ईण' प्रत्यय लागून तयार झालेले स्त्रीलिंगी प्राणीवाचक शब्द ओळखा*
*१) वानर*
*२) माळी*
*३) सुतारीण* ✅
*४) बेडकी*
*प्रश्न १०: समासात किमान किती शब्द व पदे एकत्र येतात?*
*१) अनेक शब्द, पदे*
*२) एक शब्द व अनेक पदे*
*३) दोन शब्द किंवा पदे* ✅
*४) ठराविक शब्दच असतात*
@marathi
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
*प्रश्न १: हरि-हर या शब्दात कोणते चिन्ह वापरले?*
*१) प्रश्नचिन्ह*
*२) उद्गारवाचक चिन्ह*
*३) संयोगचिन्ह* ✅
*४) अवतरण चिन्ह*
*प्रश्न २: 'कर्णमधुर' याचा विरूध्दार्थी शब्द कोणता?*
*१) कर्णपटू* ✅
*२) कमाल*
*३) कृपण*
*४) कृश*
*प्रश्न ३: पुढील वाक्प्रचार व अर्थाच्या जोड्यांमधून अयोग्य जोडी ओळखा*
*१) पालथ्या घागरीवर पाणी - निष्फळ श्रम*
*२) त्राटिका - कजाख बायको*
*३) कळीचा नारद- भांडणे लावणारा*
*४) उंबराचे फूल - नेहमी भेटणारी व्यक्ती* ✅
*प्रश्न ४: दोन वस्तूंतील साम्य चमत्कृतिपूर्ण रीतीने जिथे वर्णन केलेले असते, तेथे माझी निर्मिती होते.*
*१) यमक*
*२) उत्प्रेक्षा अलंकार*
*३) उपमा अलंकार* ✅
*४) अनुप्रास अलंकार*
*प्रश्न ५: आमच्या गावचे पाटील कर्णासारखे दानशूर आहेत. यातील अलंकार ओळखा*
*१) उपमा* ✅
*२) उत्प्रेक्षा*
*३) दृष्टांत*
*४) रूपक*
*प्रश्न ६: 'मराठी भाषा गुदमरते आहे.' विधेय ओळखा*
*१) मराठी*
*२) भाषा*
*३) गुदमरते आहे* ✅
*४) यांपैकी नाही*
*प्रश्न ७: होकार, प्रतिकार, करू, करून यांसारखे शब्द बनवितात त्यांना .......... म्हणतात*
*१) तत्सम शब्द*
*२) प्रत्यय*
*३) सिध्द शब्द*
*४) साधित शब्द* ✅
*प्रश्न ८: संकटात सापडलेली मी देवाची प्रार्थना करीत होते. या वाक्यातील काळ ओळखा?*
*१) साधा भूतकाळ*
*२) पूर्ण भूतकाळ*
*३) अपूर्ण भूतकाळ* ✅
*४) रीति भूतकाळ*
*प्रश्न ९: 'ईण' प्रत्यय लागून तयार झालेले स्त्रीलिंगी प्राणीवाचक शब्द ओळखा*
*१) वानर*
*२) माळी*
*३) सुतारीण* ✅
*४) बेडकी*
*प्रश्न १०: समासात किमान किती शब्द व पदे एकत्र येतात?*
*१) अनेक शब्द, पदे*
*२) एक शब्द व अनेक पदे*
*३) दोन शब्द किंवा पदे* ✅
*४) ठराविक शब्दच असतात*
@marathi
❤46👍1
Forwarded from मराठी व्याकरण
🔹शुद्ध शब्द
अशुद्ध शब्द - शुद्ध शब्द
1) चाह - चहा
2) छपर - छप्पर
3) जागार - जागर
4) जागर्त - जागृत
5) ज्यादुगार - जादूगार
6) जीज्ञासू - जिज्ञासू
7) ज्योस्त्ना - ज्योत्स्ना
8) तिर्थरूप - तीर्थरूप
9) त्रीभूवन - त्रिभुवन
10) ततसम - तत्सम
11) जागतीक - जागतिक
12) हूंकार - हुंकार
13) हिंदू - हिंदु
14) हारजित - हारजीत
जॉईन करा : @marathi
अशुद्ध शब्द - शुद्ध शब्द
1) चाह - चहा
2) छपर - छप्पर
3) जागार - जागर
4) जागर्त - जागृत
5) ज्यादुगार - जादूगार
6) जीज्ञासू - जिज्ञासू
7) ज्योस्त्ना - ज्योत्स्ना
8) तिर्थरूप - तीर्थरूप
9) त्रीभूवन - त्रिभुवन
10) ततसम - तत्सम
11) जागतीक - जागतिक
12) हूंकार - हुंकार
13) हिंदू - हिंदु
14) हारजित - हारजीत
जॉईन करा : @marathi
❤38👍1🙏1
Forwarded from मराठी व्याकरण
🔹शुद्ध शब्द:
अशुद्ध शब्द - शुद्ध शब्द
1) तरून - तरुण
2) तांत्रीक - तांत्रिक
3) तरका - तारका
4) बंकेश्वर - त्र्यंबकेश्वर
5) थाठ - थाट
6) थेरला - थोरला
7) दिर्घ - दीर्घ
8) दाण - दान
9) दागीना - दागिना
10) दक्षीणा - दक्षिणा
11) दूसरा - दुसरा
12) दिलगीरी - दिलगिरी
13) दरारोज - दररोज
14) दिर्घोद्योग - दीर्घोदयोग
15) दत्पर - दप्तर
16) धिकार - धिक्कार
17) धण - धन
18) धनूष्य - धनुष्य
19) धुर्त - धूर्त
20) धोपटर्माग - धोपटमार्ग
21) ध्यानधारना - ध्यानधारणा
22) धारीष्ट - धारिष्ट
23) नोर्झर - निर्झर
24) नीष्कारण - निष्कारण
25) नियूक्त - नियुक्त
अशुद्ध शब्द - शुद्ध शब्द
1) तरून - तरुण
2) तांत्रीक - तांत्रिक
3) तरका - तारका
4) बंकेश्वर - त्र्यंबकेश्वर
5) थाठ - थाट
6) थेरला - थोरला
7) दिर्घ - दीर्घ
8) दाण - दान
9) दागीना - दागिना
10) दक्षीणा - दक्षिणा
11) दूसरा - दुसरा
12) दिलगीरी - दिलगिरी
13) दरारोज - दररोज
14) दिर्घोद्योग - दीर्घोदयोग
15) दत्पर - दप्तर
16) धिकार - धिक्कार
17) धण - धन
18) धनूष्य - धनुष्य
19) धुर्त - धूर्त
20) धोपटर्माग - धोपटमार्ग
21) ध्यानधारना - ध्यानधारणा
22) धारीष्ट - धारिष्ट
23) नोर्झर - निर्झर
24) नीष्कारण - निष्कारण
25) नियूक्त - नियुक्त
❤29