From Marathi Mhani app:

गोफण पडली तिकडे, गोटा पडला इकडे.

Meaning:
कोणत्याही कामात ताळमेळ नसणे.

From Marathi Mhani app:

गोष्टी गोष्टी आणि मेला कोष्टी.

Meaning:
लांबलचक गोष्टी करत बसलो तर मूळ कामधंदा बाजूलाच राहतो व नुकसान होते.

From Marathi Mhani app:

गोसाव्याशी झगडा आणि राखाडीशी भेट.

Meaning:
निर्लज्ज माणसाशी झगडल्यामुळे फायद्यापेक्षा हानीच अधिक होते.

From Marathi Mhani app:

घटका पाणी पिते, घड्याळ टोले खाते.

Meaning:
प्रत्येक माणसाला त्याच्या कर्मानुसार वेगवेगळे सुखदुःखादि भोग प्राप्त होतात.

From Marathi Mhani app:

घर पाहावे बांधून, लग्न पाहावे करुन.

Meaning:
घर बांधायला अथवा लग्न करायला आपल्या अंदाजापेक्षा अधिक खर्च येतो.

From Marathi Mhani app:

घरची करते देवा देवा, बाहेरचीला चोळी शिवा.

Meaning:
आपल्या कुटुंबापेक्षा बाहेरच अधिक लक्ष असणे.

From Marathi Mhani app:

घुसळतीपेक्षा उकळतीचे घरी अधिक.

Meaning:
श्रम करुन पोट भरण्यापेक्षा लुबाडणाऱ्याची चैन अधिक.

From Marathi Mhani app:

घे सुरी आणि घाल उरी.

Meaning:
फाजील उत्सुकता दाखविणे.

From Marathi Mhani app:

घोड्यावर हौदा, हत्तीवर खोगीर.

Meaning:
एखाद्या वस्तूचा चुकीच्या पद्धतीने उपयोग.

🔹अलंकार
〰〰〰〰〰〰〰
🔶व्याख्या:- कोणतेहि गद्य वा काव्य श्रवणीय वा रसपूर्ण करण्यासाठी वापरला जाणारा (काव्यात्मक) साचा म्हणजे अलंकार .
〰〰〰〰〰〰〰
🔶अलंकारांचे प्रकार:-
✔ १) उपमा:- उपमा हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
〰〰 〰〰〰〰〰
1. "दोन वस्तूंतील साम्य एका विशिष्ट रीतीने वर्णन केलेले असते तेथे उपमा अलंकार होतो."
2. या अलंकारात दोन भिन्न गोष्टीत साम्य पाहिले जाते. 'एक वस्तु दुसर्या वस्तूसारखी आहे' असे वर्णन असते. दोन वस्तूतील साम्य चमत्कृतिपूर्ण रीतीने जेथे वर्णन केलेले असते तेथे उपमा हा अलंकार होतो.
🔺उदा:
सावळाच रंग तुझा पावसाळी नभापरी आभाळा गत माया तुझी आम्हांवरी राहू दे
〰〰〰〰〰〰〰
✔२) उत्प्रेक्षा:- उत्प्रेक्षा हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
〰〰〰〰〰〰〰
1. उपमेय हे जणू उपमान आहे असे वर्णन असते तेथे उत्प्रेक्षा अलंकार होतो. (जणू,गमे,वाटे,भासे,की)
🔺उदा:
ती गुलाबी उषा म्हणजे परमेश्वराचे प्रेमच जणू.
सोने-चांदी-रत्नमाणकांचे दुकानच हे जणू.
अत्रीच्या आश्रमी नेले मज वाटे
माहेरची वाटे खरेखुर
〰〰〰〰〰〰〰
✔३) अपन्हुती:- (अपन्हुती म्हणजे लपविणे/ झाकणे) अपन्हुती हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
〰〰〰〰〰〰〰
1. "उपमेयाचा निषेध करून ते उपमानच आहे असे जेव्हा सांगितले जाते तेव्हा 'अपन्हुती' हा अलंकार होतो."
🔺उदा.-
न हे नयन, पाकळ्या उमलल्या सरोजातिल |
न हे वदन, चंद्रमा शरदिचा गमे केवळ ||
🔺स्पष्टीकरण- प्रस्तुत उदाहरणात 'कमळातल्या पाकळ्या' आणि 'शरदिचा चंद्रमा' या उपमानांनी अनुक्रमे 'नयन' आणि 'वदन' या उपमेयांना नाकारल्यामुळे इथे 'अपन्हुती' अलंकार झालेला आहे.
🔺अन्य उदाहरणे-
1. हे हृदय नसे परी स्थंडिल धगधगलेले |
2. ओठ कशाचे देठची फुलल्या पारिजातकाचे |
3. आई म्हणोनि कोणी आईस हाक मारी , ती हाक येई कानी मज होय शोक भारी , नोहेच हाक माते मारी , कुणी कुठारी
〰〰〰〰〰〰〰
✔४) अन्योक्ती:- अन्योक्ती हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
〰〰〰〰〰〰〰
1. दुसर्यास उद्देशून केलेली उक्ती.
2. ज्याच्याबद्दल बोलायचे त्याच्याबद्दल काहीच न बोलता दुसर्याबद्दल बोलून आपले मनोगत व्यक्त करण्याची जी पद्धत तिलाच अन्योक्ती असे म्हणतात.
🔺उदा:-
येथे समस्त बहिरे बसतात लोक का भाषणे मधुर तू
करिशी अनेक हे मूर्ख यांस किमपीहि नसे
विवेक कोकिल वर्ण बघुनि म्हणतील काक
➖➖➖➖➖➖➖

🔹वाक्य पृथक्करण

🔸पृथक म्हणजे वेगळे किंवा सुटे करणे असा होतो आणि वाक्यापृथक्करण म्हणजे वाक्यातील भाग वेगळा करून दाखविणे.

🔷वाक्य:⤵

उद्देश विभाग(उद्देशांग)↔विधेय विभाग
(विधेयांग)
1)उद्देश (कर्ता)     ↔1) कर्म व कर्म विस्तार
2)उद्देश विस्तार     ↔2) विधानपूरक
                           ↔3) विधेय विस्तार
                           ↔4)  विधेय (क्रियापद)


💠उद्देश विभाग/उद्देशांग:💠

💠1)उद्देश (कर्ता)

🔸वाक्य ज्याच्या विषयी माहिती सांगते तो वाक्याचा कर्ता असतो.
🔸क्रियापदातील धातुला णारा, णारे, णारी, हे प्रत्यय जोडून कोण / काय ने प्रश्न विचारल्यास उत्तर कर्ता येते.

🔶उदा.🔸

🔹रामुचा शर्ट फाटला.
➡(फाटणारे काय/कोण?)
🔹रामरावांचा कुत्रा मेला.
➡(मरणारे कोण/काय?)
🔹मोगल साम्राज्याचा अंत झाला.
➡(होणारे-कोण/काय?)
🔹रामुच्या घराचा दरवाजा उघडला.
➡(उघडणारे कोण/काय?)
👉वरील वाक्यात शर्ट, कुत्रा, अंत, दरवाजा हे उद्देश (कर्ता) आहेत.

💠2) उद्देश विस्तार

🔸कर्त्याविषयी माहिती सांगणारे शब्द जर कर्त्यापूर्वी असतील. तर अशा शब्दांना उद्देश विस्तारात लिहावे.

🔶उदा.🔸    

🔸शेजारचा रामु धपकन पडला.नियमित अभ्यास करणारे विधार्थी पास होतात.

🔶विधेय विभाग/विधेयांग.

🔸वाक्यात ज्यांच्यावर क्रिया घडते ते कर्म असते म्हणजेच क्रिया सोसणारे कर्म असते.

🔶उदा.🔸

🔹रामने झडाचा पेरु तोडला.
➡(या वाक्यात तोडण्याची क्रिया पेरु वर झाली म्हणून ते कर्म.)

🔹गवळ्याने म्हशीची धार काढली.
➡(या वाक्यात काढण्याची क्रिया धारेवर झाली म्हणून ते कर्म)

💠1) कर्म विस्तार

🔷कर्मापूर्वी कर्माविषयी माहिती सांगणारा शब्द म्हणजे कर्म विस्तार होय.

🔶उदा.🔸

🔸रामने झाडाचा पेरु तोडला.गवळ्याने काळ्या म्हशीची धार काढली.

💠2) विधान पूरक

🔷कर्त्याविषयी माहिती सांगणारा शब्द जर कर्त्यांनंतर आला तर ते विधानपूरक असते.

🔶उदा.🔸    

🔸राम राजा झाला.संदीप शिक्षक आहे.शरदाच्या चांदण्यात गुलमोहर मोहक दिसतो. वरील वाक्यावरुन राजा, शिक्षक, मोहक ही शब्द कर्त्याविषयी अधिक महितीसांगत आहेत म्हणून त्यांना विधानपूरक असे म्हणतात.

💠3) विधेय विस्तार

🔷क्रियापदास विधेय असे म्हणतात.

🔸वाक्यात क्रियापदाविषयी माहिती सांगणार्या  शब्दांचा यात समावेश होतो. क्रियापदाला केव्हा/ कोठे/ कसे ने प्रश्न विचारल्यास विधेय विस्तार उत्तर येते. ही सर्व क्रियाविशेषणे असतात.

🔶उदा.🔸   

🔸कुटुंबातील सर्व व्यक्ती रविवारी वनभोजनास गेले.शरदाच्या चांदण्यात गुलमोहर मोहक दिसतो.माझा जिवलग मित्र मनीष माझे पत्र पाहताच त्वरित आला.

💠4) विधेय/क्रियापद

🔷वाक्यातील क्रियापदाला विधेय असे म्हणतात.

🔶उदा.🔸

🔸रमेश खेळतो.
🔸रमेश अभ्यास करतो.
🔸रमेश चित्र काढतो.

आमचे चॅनेल जॉईन करण्यासाठी @marathi येथे क्लिक करा व चॅनेल ओपन झाले की join ऑप्शन वर क्लिक करा.

🔴आज झालेले संयुक्त गट क पूर्व परीक्षा पेपर

जॉइन करा @eMPSCkatta

आज सायंकाळी ठीक 6 वाजता प्रीमियर होईल...

लिंक वर क्लिक करून नोटीफिकेशन ऑन करा...

https://youtu.be/Xt7XQL9dBvk?si=EXVBfzZBt-mdWfgt

🔹विशेषण

खालील शब्दसमुह पहा....

चांगली मुले
काळा कुत्रा
पाच टोप्या
निळे आकाश


वरील शब्दसमुहात चांगली , काळा
पाच निळे हे शब्द त्या त्या नामाबद्दल विशेष माहिती सांगतात .

🏀 *नामाबद्दल विशेष माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला विशेषण म्हणतात*.

🎾विशेषण नामाबद्दल विशेष माहिती सांगून नामाची व्याप्ती मर्यादित करते.

🏀साधारणपणे विशेषण नामाच्या पुर्वी येते.

🏀ज्या नामाबद्दल विशेषण माहिती सांगते त्या नामाला विशेष्य असे म्हणतात.

उदा.....
वर चांगली मुले यामध्ये चांगली हे विशेष पण मुले हे विशेष्य होय.

काळा कुत्रा यामध्ये काळा हे विशेषण पण कुत्रा हे विशेष्य होय.

निळे आकाश यामध्ये निळे हे विशेषणा पण आकाश हे विशेष्य होय.


🏀 *प्राथमिक स्तरावर विशेषणाचे प्रकार*-----

🎾 *गुणविशेषण*

🎾 *संख्याविशेषण*

🎾 *सार्वनामिक विशेषण*

खालील शब्दसमुह पहा....

शुर सरदार

ताजी भाजी

🏀 *नामाचा गुण किंवा विशेष दाखवला जातो त्यास गुणविशेषण म्हणतात.

शुर हा सरदाराचा गुण दाखवला.

ताजी हे भाजीबद्दल विशेष बाब दाखवते .

🏀 *संख्याविशेषण*----

आठ दिवस

थोडी साखर

ज्या विशेषणामुळे नामांची संख्या दाखवली जाते त्यास संख्याविशेषण म्हणतात.

बारा महिने, तिसरा भाग आर्धा हिस्सा.

🏀 *सार्वनामिक विशेषण*--

हा कुत्रा

ती बाग

तुझा सदरा

कोणता चित्रपट.

वरील शब्दसमुहात ,हा , ती , तुझा
ही सर्व नामे आहेत.

सर्वनामापासून बनलेल्या विशेषणाना सार्वनामिक विशेषण म्हणतात

🔹नाम

🎾 व्यक्ती वस्तू स्थळाच्या नावाला नाम म्हणतात.

🎾 *प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या व कल्पनेने जाणलेल्या कोणत्याही वस्तू व्यक्ती स्थळाच्या नावाला नाम म्हणतात*.

🏀कल्पनेने जाणलेल्या म्हणजे स्वर्ग

नरक अशा बाबी.


🏀उदा....

पाटी , वही , पेन ,

*खालील सर्व शब्दांना व्याकरणात नाम असे म्हणातात*



*जगातील कोणत्याही दिसणाऱ्या किंवा न दिसणाऱ्या वस्तूला जे नाव ठेवलेले असते, त्याला नाम म्हणतात*

🏀 *मुलांची नवे*-------    :    राजेश    दिनेश
रमेश जयेश     



🏀 *मुलींची नावे*   :    संगीता     

शीतल    कुसुम 


🏀 *पक्ष्यांची नावे*:     मोर           
🏀प्राण्यांची नावे :    हत्ती            

चिमणी  पोपट 




🏀 *फुलांची नावे* :     झेंडू            

मोगरा , गुलाब 


🏀 *फळांची नावे*:     पपई           
पेरू  , आंबा 


🏀 *भाज्यांची नावे*:   भोपळा ,   भेंडी , कोबी 


🏀 *वस्तूंची नावे*:      फळा ,       खुर्ची   , टेबल 


🏀 *पदार्थांची नावे* :    चकली   ,चिवडा   ,लाडू 


🏀 *नद्यांची नावे*:       गोदावरी    ,  यमुना   , गंगा


🏀 *पर्वतांची नावे*     सातपुडा      सह्याद्री    हिमालय 


🏀 *अवयवांची नावे*-- नाक      ,     कान  ,   डोळा 


🏀 *नात्यांची नावे* आई           बहीण      भाऊ 



🏀 *काल्पनिक नावे*:  परी ,  राक्षस    ,      देवदूत 


🏀गुणांची नावे :       महानता     नम्रता    ,शौर्य 


🏀 *मनःस्थितीची नावे*: उदास     दुःख    ,  आनंद 



🏀 *माणसे, वस्तू, पदार्थ, प्राणी, पक्षी, त्यांचे गुण, काल्पनिक वस्तू यांना जी नावे ठेवली आहेत, त्यांना नाम म्हणतात*

आज सायंकाळी ठीक 6 वाजता प्रीमियर होईल...

लिंक वर क्लिक करून नोटीफिकेशन ऑन करा...

https://youtu.be/IBpsjK98C6g?si=RirGV3-6v36OGywg

आज सायंकाळी ठीक 6 वाजता प्रीमियर होईल...

लिंक वर क्लिक करून नोटीफिकेशन ऑन करा...

https://youtu.be/IBpsjK98C6g?si=RirGV3-6v36OGywg

आज सायंकाळी ठीक 6 वाजता प्रीमियर होईल...

लिंक वर क्लिक करून नोटीफिकेशन ऑन करा...

https://youtu.be/hixil3vjKTk?si=9gDrtubCv20hey1M

🔹क्रियापद

🏀 वाक्याच्या अर्थ पूर्ण करणार्‍या क्रियावाचक शब्दालाच 'क्रियापद' असे म्हणतात.

उदा....

1) गाय दूध देते.

2)आम्ही परमेश्र्वराची प्रार्थना करतो.

3)मुलांनी खरे बोलावे.

4)आमच्या संघाचे ढाल जिंकली.

🏀 *धातु*---- :

*क्रियापदातील प्रत्यय रहित मूल शब्दाला 'धातु' असे म्हणतात*

उदा. दे, कर, बोल, जिंग, ये, जा, उठ, बस, खा, पी, इत्यादी.

🏀 *धातुसाधीते/ कृदंते*
धातुला विविध प्रत्यय लागून क्रिया अपुरी दाखविणार्‍या शब्दांना 'धातुसाधीत' किंवा 'कृंदते' असे म्हणतात.

उदा....
🏀ह्या मुली पुर्वी चांगल्या गात.

🏀त्या आता गात नाहीत.

वरीला वाक्यात 'गा' या धातूला त
हा प्रत्यय लागून गात अशी क्रियावाचक रुपे आली आहेत.
पहील्या वाक्यात गात हे वाक्याचा अर्थ पूर्ण करते.म्हणून ते क्रियापद
आहे.
दुसऱ्या वाक्यात गात हे केवळ धातूसाधित आहे.

🏀 *धातुसाधीते वाक्याचा शेवटी कधीच येत नाही ते वाक्याच्या सुरूवातीला किंवा वाक्याच्या मध्ये येतात*


🏀 *फक्त संयुक्त क्रियापदातच धातुसाधीते क्रियापदाचे काम करते*

उदा.
क्रियापदे- केले, करतो, बसला, लिहितो, खातो.

धातुसाधिते- करून, बसता, लिहून, खतांना, खाणारी, लिहितांना, बोलतांना.

धावणे आरोग्यासाठी चांगले असते. (धावणे-धातुसाधीत, असते-क्रियापद)

🏀त्यांच्या घरात खाणारी माणसे पुष्कळ आहेत. (खाणारी-विशेषण, खाणारी-धातुसाधीत, आहेत-क्रियापद)

🏀जहाज समुद्रात बुडतांना मी पाहिले. (बुडतांना- क्रियाविशेषण, बुडतांना-धातुसाधीते, पाहिले–क्रियापद)
क्यात क्रिया करणारा एक व ती.

उदा.
गाय दूध देते.

पक्षी मासा पकडतो.

गवळी धार काढतो.

राम आंबा खातो.

अनुराग निबंध लिहितो.

आरोही लाडू खाते.


🏀वाक्यात क्रिया ज्याच्यामार्फत होते त्याला कर्ता म्हणतात.

उदा......
गुरुजीनी फळ्यावर लिहिले.
यात कर्ता गुरुजी.

🏀वाक्यात क्रिया ज्याच्यावर घडली त्याला कर्म म्हणातात.
उदा....
राम चित्र काढतो इथे कर्म चित्र होते.

🔹मराठी व्याकरण प्रश्नमंजुषा
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰

*प्रश्न: १)* मी दोन शब्द किंवा दोन वाक्ये यांना जोडतो. मी कोण?

*१) विशेषण*

*२) केवलप्रयोगी*

*३) शब्दयोगी*

*४) उभयान्वयी*

4⃣✔

*प्रश्न: २)* मी क्रियापदाबद्दल अधिक माहिती सांगतो... मी कोण?

*१) विशेषण*

*२) क्रियाविशेषण*

*३) केवलप्रयोगी*

*४) शब्दयोगी*

2⃣✔

*प्रश्न: ३)* शब्दांच्या जाती म्हणजे शब्दांचे......

*१) खेळ*

*२) प्रकार*

*३) अर्थ*

*४) वैशिष्ट्य*

2⃣✔

*प्रश्न: ४)* वाक्य हे ....... चे बनलेले असते.

*१) क्रियापदांचे*

*२) शब्दांचे किंवा पदांचे*

*३) नामाचे*

*४) विशेषणाचे*

2⃣✔

*प्रश्न: ५)* ध्वनींच्या चिन्हांना..... म्हणतात.

*१) अक्षरे*

*२) चिन्हे*

*३) वर्ण*

*४) वाक्य*

1⃣✔

*प्रश्न: ६)* विकारी व अविकारी यांना अनुक्रमे ...... म्हणतात.

*१) सव्यय व अव्यय*

*२) नाम व सर्वनाम*

*३) विशेषण व क्रियाविशेषण*

*४) शब्दयोगी व उभयान्वयी*

1⃣✔

*प्रश्न: ७)* जे शब्द क्रिया दाखवून वाक्याचा अर्थ पूर्ण करतात त्यांना.... म्हणतात.

*१) क्रियाविशेषण*

*२) क्रियापदे*

*३) विशेषणे*

*४) उभयान्वयी*

2⃣✔

*प्रश्न: ८)* जे शब्द नामाबद्दल अधिक माहिती सांगतात व त्यांचे क्षेत्र मर्यादित करतात त्यांना ...... म्हणतात.

*१) क्रियाविशेषणे*

*२) केवलप्रयोगी*

*३) विशेषणे*

*४) शब्दयोगी*

3⃣✔

*प्रश्न: ९)* सावळाच रंग तुझा पावसाळा नभापरि ||

या पद्यपंक्तीतील अलंकार ओळखा.

*१) उपमा*

*२) रूपक*

*३) श्लेष*

*४) अपन्हुती*

1⃣✔

*प्रश्न: १०)* 'अकलेचा खंदक' या वाक्प्रचाराचा अर्थ-

*१) जबाबदारी टाळणे*

*२) लठ्ठ होणे*

*३) मूर्ख मनुष्य*

*४) शेवट करणे*

3⃣✔
=======================
जॉईन करा आमचे चॅनेल @marathi