Ота-онаси ҳар йили ёзда поездда ўғилларини бувисининг ёнига олиб борар ва бир неча кундан кейин яна поездда қайтишарди. Бироз катта бўлганида бола ота-онасига:
- Энди катта бўлдим, бу йил бувимнинг ёнига бир ўзим борсам бўладими, нима дейсизлар деди?
Бироз баҳслашишдан кейин ота-онаси баҳамжиҳат фикр билдиришди. Поезд бекатида ўғилларига қўл силтаб, кузатиб, вагон ойнасидан қайта-қайта эҳтиёт бўлишини уқтиришар экан, бола яна ўша гапларни такрорлади:
- Ҳа, биламан, биламан юз марта айтдингиз..!
Поезд ҳаракатланаётганида отаси:
- Ўғлим, мабодо, ўзингни ёлғиз ҳис этсанг, безовталансанг, ёҳуд қўрқсанг, бу сен учун деди ва ўғлининг чўнтагига бир нима қўйди.
Ва бола энди бир ўзи қолди.
Атрофда бегона одамлар, қоқиниб-суртиниб кулишар, купега кириб-чиқардилар.
Вагон назоратчиси боланинг билетига қараб, бир ўзи сафарга чиққанини сўраб савол берди. Кимдир унга ачиниб қаради. Болага имо ишора қилиб шивир-шивир қилганлар бўлди. Бола бирданига беҳузур бўлди ва ҳар нигоҳдан хотиржамлиги қоча бошлади.
Бошини қуйи солди, ўриндиқнинг бир бурчагида ўтириб қолди ва кўз ёшлари қуйилиб кела бошлади.
Шу пайтда отаси чўнтагига бир нарса қўйганини эслади. Қўллари титраб кичкина қоғоз парчасини топди ва очди.
Қоғозда шундай ёзилганди:
"... Ўғлим, биз охирги вагондамиз!"
Биз - ота оналар болаларимизга мустақил қарор қабул қилишига изн беришимиз, уларга ишонч билдиришимиз керак, аммо улар ҳаётга кўникма хосил қилгунларигача охирги вагонда бўлишимиз керак...
- Энди катта бўлдим, бу йил бувимнинг ёнига бир ўзим борсам бўладими, нима дейсизлар деди?
Бироз баҳслашишдан кейин ота-онаси баҳамжиҳат фикр билдиришди. Поезд бекатида ўғилларига қўл силтаб, кузатиб, вагон ойнасидан қайта-қайта эҳтиёт бўлишини уқтиришар экан, бола яна ўша гапларни такрорлади:
- Ҳа, биламан, биламан юз марта айтдингиз..!
Поезд ҳаракатланаётганида отаси:
- Ўғлим, мабодо, ўзингни ёлғиз ҳис этсанг, безовталансанг, ёҳуд қўрқсанг, бу сен учун деди ва ўғлининг чўнтагига бир нима қўйди.
Ва бола энди бир ўзи қолди.
Атрофда бегона одамлар, қоқиниб-суртиниб кулишар, купега кириб-чиқардилар.
Вагон назоратчиси боланинг билетига қараб, бир ўзи сафарга чиққанини сўраб савол берди. Кимдир унга ачиниб қаради. Болага имо ишора қилиб шивир-шивир қилганлар бўлди. Бола бирданига беҳузур бўлди ва ҳар нигоҳдан хотиржамлиги қоча бошлади.
Бошини қуйи солди, ўриндиқнинг бир бурчагида ўтириб қолди ва кўз ёшлари қуйилиб кела бошлади.
Шу пайтда отаси чўнтагига бир нарса қўйганини эслади. Қўллари титраб кичкина қоғоз парчасини топди ва очди.
Қоғозда шундай ёзилганди:
"... Ўғлим, биз охирги вагондамиз!"
Биз - ота оналар болаларимизга мустақил қарор қабул қилишига изн беришимиз, уларга ишонч билдиришимиз керак, аммо улар ҳаётга кўникма хосил қилгунларигача охирги вагонда бўлишимиз керак...
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Ушбу расмдаги қиз — Наджад Валло-Белкасем — Франция таълим вазири (2014-2017 йиллар).
Чап тарафда 1987 йилдаги расми, яъни чўпон, камбағал оиланинг қизи. Ўнг тарафда Париж сиёсий тадқиқотлар институтини тамомлаган Франция вазири.
Ушбу сурат бизга бир ҳақиқатни очиб берди, яъни инсон камбағал бўлиб туғилиши айб эмас, балки ҳаракат қилмасдан, илм олмасдан камбағал бўлиб яшаш ҳамда дунёдан камбағал бўлиб ўтиши айбдир. Бугунги кунда юртимизда камбағалликни қисқартириш бўйича ислоҳотлар олиб борилмоқда. Бир нарсани билишимиз керак камбағалликдан чиқишнинг ягона йўли бу — ИЛМдир.
Чап тарафда 1987 йилдаги расми, яъни чўпон, камбағал оиланинг қизи. Ўнг тарафда Париж сиёсий тадқиқотлар институтини тамомлаган Франция вазири.
Ушбу сурат бизга бир ҳақиқатни очиб берди, яъни инсон камбағал бўлиб туғилиши айб эмас, балки ҳаракат қилмасдан, илм олмасдан камбағал бўлиб яшаш ҳамда дунёдан камбағал бўлиб ўтиши айбдир. Бугунги кунда юртимизда камбағалликни қисқартириш бўйича ислоҳотлар олиб борилмоқда. Бир нарсани билишимиз керак камбағалликдан чиқишнинг ягона йўли бу — ИЛМдир.
Агар ҳар бир ҳоким, ҳар бир ташкилот раҳбари, ҳар бир декан, ҳар бир ўқитувчи қилаётган ишини чин юракдан ва маъсулият билан амалга оширса, биз жуда тез ривожланиб кетардик.
Японияга борсангиз, мактаб деворига шундай ёзиб қўйилган: “Сенинг синфингда камида битта бош вазир ёки вазир ўтирган бўлиши мумкин. Шунинг учун илтимос, ҳурматли ўқитувчи, дарс машғулотига виждонан муносабатда бўл”.
Бу биринчи ёки иккинчи синф ўқувчилари хонасида ёзилган. У билмайдики, 20 йилдан кейин булар орасидан вазир ёки олим чиқиб қолиши мумкин. Энди тасаввур қилинг, ўқитувчи мактабда ўқувчиларга яхши билим бермади, ўз ишига виждонан ёндашмади, шулар орасидан эртага кимдир вазир бўлади, ундан халққа қандай фойда бўлиши мумкин?! Ёхуд ўша юқори лавозим эгаси ўзига таълим берган ўқитувчи меҳнатини қандай баҳолайди, болалигини қандай хотирлайди?! "Лидерлар китоби"дан
Японияга борсангиз, мактаб деворига шундай ёзиб қўйилган: “Сенинг синфингда камида битта бош вазир ёки вазир ўтирган бўлиши мумкин. Шунинг учун илтимос, ҳурматли ўқитувчи, дарс машғулотига виждонан муносабатда бўл”.
Бу биринчи ёки иккинчи синф ўқувчилари хонасида ёзилган. У билмайдики, 20 йилдан кейин булар орасидан вазир ёки олим чиқиб қолиши мумкин. Энди тасаввур қилинг, ўқитувчи мактабда ўқувчиларга яхши билим бермади, ўз ишига виждонан ёндашмади, шулар орасидан эртага кимдир вазир бўлади, ундан халққа қандай фойда бўлиши мумкин?! Ёхуд ўша юқори лавозим эгаси ўзига таълим берган ўқитувчи меҳнатини қандай баҳолайди, болалигини қандай хотирлайди?! "Лидерлар китоби"дан
ИРОДА_КУЧИ
1960 йилда Стенфордда ирода кучи билан боғлиқ бўлган тадқиқот ўтказилди. Ушбу тажриба «Анжир» номини олди. Валтер Мишел 4 ёшдан 5 ёшгача бўлган бир неча юз болани синовдан ўтказди. Уларни столга биттадан катта анжир қўйилган хонага олиб келишди ва ўйин қоидаларини тушунтиришди: «Мен бир неча дақиқага кетаман. Агар сиз бу анжирни емасангиз, иккинчи анжирни мукофот сифатида оласиз.» Иккита анжир, албатта, биттадан яхшироқдир. Шундай қилиб, танлов сиздан, ҳозирда битта анжирдан завқланинг ёки бир лаҳзалик «хоҳишингизни» енгиб чиқинг ва мукофотни икки баравар оширинг. Баъзи болалар ширин анжирни шошилинч равишда, эшик қарсиллаб ёпилган заҳоти еб олишди.
Баъзилар ўзларини васвасадан чалғитиш учун стулга чиқиб тушиб ўйнашди, куйлашди ва сакраб тушишди. Охирига етишга куч топа олганлар икки анжирни мазза қилиб ейишди ва юзларида қувноқ ифода билан ғалабадан завқланишди.
Бир неча йил ўтгач, бу ўсмирлар яна Стенфордга таклиф қилинди. Болаликда иккинчи анжирни кутганлар ҳаётнинг барча соҳаларида муваффақият қозонишган эди. Улар яхшироқ ўқишди, кўпроқ ривожланган ижтимоий кўникмаларга эга эканликлари аниқланди,молиявий бақувват, соғлом вазнга эга ва стрессга чидамли инсонлар эди.
1960 йилда Стенфордда ирода кучи билан боғлиқ бўлган тадқиқот ўтказилди. Ушбу тажриба «Анжир» номини олди. Валтер Мишел 4 ёшдан 5 ёшгача бўлган бир неча юз болани синовдан ўтказди. Уларни столга биттадан катта анжир қўйилган хонага олиб келишди ва ўйин қоидаларини тушунтиришди: «Мен бир неча дақиқага кетаман. Агар сиз бу анжирни емасангиз, иккинчи анжирни мукофот сифатида оласиз.» Иккита анжир, албатта, биттадан яхшироқдир. Шундай қилиб, танлов сиздан, ҳозирда битта анжирдан завқланинг ёки бир лаҳзалик «хоҳишингизни» енгиб чиқинг ва мукофотни икки баравар оширинг. Баъзи болалар ширин анжирни шошилинч равишда, эшик қарсиллаб ёпилган заҳоти еб олишди.
Баъзилар ўзларини васвасадан чалғитиш учун стулга чиқиб тушиб ўйнашди, куйлашди ва сакраб тушишди. Охирига етишга куч топа олганлар икки анжирни мазза қилиб ейишди ва юзларида қувноқ ифода билан ғалабадан завқланишди.
Бир неча йил ўтгач, бу ўсмирлар яна Стенфордга таклиф қилинди. Болаликда иккинчи анжирни кутганлар ҳаётнинг барча соҳаларида муваффақият қозонишган эди. Улар яхшироқ ўқишди, кўпроқ ривожланган ижтимоий кўникмаларга эга эканликлари аниқланди,молиявий бақувват, соғлом вазнга эга ва стрессга чидамли инсонлар эди.
Forwarded from Psixolog_Ergasheva
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Barcha narsalar erishilgandan so'ng o'z qadrini yo'qotadi. U xoh mashina, xoh uy yoki biror bir buyum bo'lsin hattoki sevgi, ishqiy sarguzashtlarning ham chegaralangan muddati bor. Hayot shunday yaralgan - yo'q narsa doimo qiziq va o'ziga tortadi, borining esa qadri yo'q... Shuning uchun ham insonlar harakatda.. yo'qdan bor qilgisi, yo'q narsaga erishgisi keladi. Eng achinarlisi, ular shu qisqa muddatli huzur va orzu-havas uchun bir necha yıllarını, hatto umrlarini beayov sarflashadi va erishishadi, biroq ular ham birzumda qadrszlanadi. Biz esa qadrsiz narsalar uchun harakat qilaveramiz... Erishaveramiz... Ammo erishib turib undan halovat topmaganlar qancha...?! Bu vaqt ichida ne ne shirin onlar o'tib ketarkin. Faqatgina ketgan umr ko'zga ko'rinadi xolos...
#Farzand_tarbiyasi
O'g'il bolani tarbiyalash osonmas, deyishadi bilganlar. Bundan qiz bola tarbiyalash oson ekan-da, degan xulosa kelib chiqmasligi lozim. Shunchaki, o'g'il bolalar tarbiyasining ayrim o'ziga xos jihatlari bor.
Demak, o'g'il o'stirayotgan onalar qo'yidagilarga e'tibor berishlari kerak.
1. Hislari haqida gapirishga o'rgating
Hammaga emas, faqat bir kishiga aytsin. Shu inson siz bo'ling. Shundagina u odamlarga ishonadi, o'z tuyg'ularini chuqurroq anglaydi va yurak xastaliklaridan uzoqroq yuradi.
2. Nimaiki yangi ish boshlamasin, qo'llab turing
O'g'il bolaning eng katta boyligi va yutug'i – o'ziga ishonch tuyg'usi. Hozircha u o'ziga ishonchni siz orqali oladi, qilayotgan ishlariga onasining nazari bilan baho beradi.
3.Mehnatga o'rgating
Hozir ularda g'ayrat ko'p, bekor o'tirgandan bekor ish qilsin. Mayli, uyda ish topilmasa qo'shnisiga qarashsin.
4. Birgalikda kitob o'qing
Bu kitobni o'qigansiz, endi o'g'lingiz o'qib chiqishini istayapsiz. Ammo siz istaganingiz uchungina o'qimaydi u. Kitobga qiziqishi kerak. Birga o'qiymiz, desangiz albatta qiziqadi.
5. Qiziqishlarini bo'g'mang
Mayli, u “ketka”lar yig'ib, butun uyga sochib tashlasin yoki to'p o'rniga “baklajka” tepib, quloqni qomatga keltirsin. Kim biladi, siz bo'lajak ustomon broker yoki mashhur futbol yulduzini tarbiyalayotgandirsiz?!
6.Erkaklardan kimgadir taqlid qilishiga qo'yib bering
Otasi, Messi yoki Betmen – farqi yo'q. Alpomishga taqlid qildirolsangiz qani edi… Bu zotlar o'g'lingiz oldiga qo'ygan marradir.
7. Ayollarni hurmat qilishga o'rgating
Singlisini turtish, bog'chasidagi qizlarning sochidan tortish – bularning bari mumkin emasligini avval tushuntirish, bu ish bermasa, jazolash orqali bolaning ongiga singdirilishi kerak.
8.O'zingiz hurmatga loyiq ayol bo'ling
Bolani qarg'ash, unga baqirish, birovlarni yomonlash, nomaqbul so'zlarni aytish, aldash… Xullas, bularning baridan tiyilishga harakat qiling. Unutmang, siz uning uchun dunyodagi eng mehribon va chiroyli ayolsiz. Shu martabadan o'zingizni o'zingiz tushirib qo'ymang.
9. Odob-ahloq qoidalarini o'rgating
Dasturxonga kattalardan avval qo'l uzatmaslik, o'zidan kattalarga joy berish, qoshiqni to'g'ri ushlash – bu mayda-chuydalarni bee'tibor qoldirmasangiz kelajakda xalqdan duo olib keladigan o'g'ilning onasiga aylanasiz.
O'g'il bolani tarbiyalash osonmas, deyishadi bilganlar. Bundan qiz bola tarbiyalash oson ekan-da, degan xulosa kelib chiqmasligi lozim. Shunchaki, o'g'il bolalar tarbiyasining ayrim o'ziga xos jihatlari bor.
Demak, o'g'il o'stirayotgan onalar qo'yidagilarga e'tibor berishlari kerak.
1. Hislari haqida gapirishga o'rgating
Hammaga emas, faqat bir kishiga aytsin. Shu inson siz bo'ling. Shundagina u odamlarga ishonadi, o'z tuyg'ularini chuqurroq anglaydi va yurak xastaliklaridan uzoqroq yuradi.
2. Nimaiki yangi ish boshlamasin, qo'llab turing
O'g'il bolaning eng katta boyligi va yutug'i – o'ziga ishonch tuyg'usi. Hozircha u o'ziga ishonchni siz orqali oladi, qilayotgan ishlariga onasining nazari bilan baho beradi.
3.Mehnatga o'rgating
Hozir ularda g'ayrat ko'p, bekor o'tirgandan bekor ish qilsin. Mayli, uyda ish topilmasa qo'shnisiga qarashsin.
4. Birgalikda kitob o'qing
Bu kitobni o'qigansiz, endi o'g'lingiz o'qib chiqishini istayapsiz. Ammo siz istaganingiz uchungina o'qimaydi u. Kitobga qiziqishi kerak. Birga o'qiymiz, desangiz albatta qiziqadi.
5. Qiziqishlarini bo'g'mang
Mayli, u “ketka”lar yig'ib, butun uyga sochib tashlasin yoki to'p o'rniga “baklajka” tepib, quloqni qomatga keltirsin. Kim biladi, siz bo'lajak ustomon broker yoki mashhur futbol yulduzini tarbiyalayotgandirsiz?!
6.Erkaklardan kimgadir taqlid qilishiga qo'yib bering
Otasi, Messi yoki Betmen – farqi yo'q. Alpomishga taqlid qildirolsangiz qani edi… Bu zotlar o'g'lingiz oldiga qo'ygan marradir.
7. Ayollarni hurmat qilishga o'rgating
Singlisini turtish, bog'chasidagi qizlarning sochidan tortish – bularning bari mumkin emasligini avval tushuntirish, bu ish bermasa, jazolash orqali bolaning ongiga singdirilishi kerak.
8.O'zingiz hurmatga loyiq ayol bo'ling
Bolani qarg'ash, unga baqirish, birovlarni yomonlash, nomaqbul so'zlarni aytish, aldash… Xullas, bularning baridan tiyilishga harakat qiling. Unutmang, siz uning uchun dunyodagi eng mehribon va chiroyli ayolsiz. Shu martabadan o'zingizni o'zingiz tushirib qo'ymang.
9. Odob-ahloq qoidalarini o'rgating
Dasturxonga kattalardan avval qo'l uzatmaslik, o'zidan kattalarga joy berish, qoshiqni to'g'ri ushlash – bu mayda-chuydalarni bee'tibor qoldirmasangiz kelajakda xalqdan duo olib keladigan o'g'ilning onasiga aylanasiz.
#ибрат
Фил ва арқон ҳикояси
Кунларнинг бирида сайёҳ, ингичка нимжон арқонга бойлаб қўйилган ва натижада жазирама иссиқда қийналиб туришга мажбур бўлган катта ва кучли филни кўриб ҳайрон қолди. Сабаби сал нарироқда салқин, ям-яшил ўрмон бор эди, аммо бу гигант иссиқда қийналиб турарди.
— Нима учун шундай катта фил нимжондан нимжон бўлган арқонни узиб кетиб озод бўлиш ўрнига жимгина иссиқда қийналиб турибди? — дея сўради сайёҳ. Унга жавобан фил эгаси:
— Фил кичиклик пайтида бу арқонни узишга жуда кўп уринган, лекин эплай олмаган. Шунинг учун ҳозир бунга харакат ҳам қилмаяпти.
P.S.: Дарҳақиқат кўпчилигимиз фарзандларимизга ёшлигидн "уни қилолмайсан, буни қилолмайсан, ҳали ёшсан" деб, уни синдириб қўямиз ва бутун умр ўзига ишонмаслик ипига боғлаб қўямиз!
Фарзандингизни кўринмас иплар билан боғлаб қўйманг!
Фил ва арқон ҳикояси
Кунларнинг бирида сайёҳ, ингичка нимжон арқонга бойлаб қўйилган ва натижада жазирама иссиқда қийналиб туришга мажбур бўлган катта ва кучли филни кўриб ҳайрон қолди. Сабаби сал нарироқда салқин, ям-яшил ўрмон бор эди, аммо бу гигант иссиқда қийналиб турарди.
— Нима учун шундай катта фил нимжондан нимжон бўлган арқонни узиб кетиб озод бўлиш ўрнига жимгина иссиқда қийналиб турибди? — дея сўради сайёҳ. Унга жавобан фил эгаси:
— Фил кичиклик пайтида бу арқонни узишга жуда кўп уринган, лекин эплай олмаган. Шунинг учун ҳозир бунга харакат ҳам қилмаяпти.
P.S.: Дарҳақиқат кўпчилигимиз фарзандларимизга ёшлигидн "уни қилолмайсан, буни қилолмайсан, ҳали ёшсан" деб, уни синдириб қўямиз ва бутун умр ўзига ишонмаслик ипига боғлаб қўямиз!
Фарзандингизни кўринмас иплар билан боғлаб қўйманг!