کژ نگریستن

🎯 بنا بر تلقی لاکان، روح القدوس چیزی نیست جز ورود دال به جهان، امری که طبیعت را با یک پیچش نمادین به یک وجود اثیری و جوهر زودوده تبدیل می‌کند. مانند هدیه‌ای که از تمام شئون مادی و مصرفی‌اش جدا شده و صرفا بازنمایی کننده‌ی پیوند میان دو دلباخته است. تنها چیزی که در این جا لازم است اضافه کنیم؛ شکلی از افلاطون‌گرایی وارونه است. افلاطون‌گرایی وارونه بدین معناست که ابژه‌ی والا را نه در جهان متعالی، بلکه باید درونِ ابژه‌ی مبتذل جستجو کنیم. نظیر تعبیری که فروید در خصوص ابژه‌ی مقعدی دارد؛ برای مادر مدفوعِ کودک همان هدیه و پاسخی است که کودک به درخواست و میل مادر می‌دهد، امری که مادر را خشنود کرده و از سلامت نوزاد مطمئن می‌سازد. بنابراین مسیح مقدس است، نه بدین دلیل که او تجلی خدواند یا امر الوهی است، بلکه او از این حیث که می‌تواند یک دال نمادین ( یعنی امر مصلوب شده) را وارد قلمرو نمادین کند، مقدس است. به بیان دیگر، مسیح همان ابژه‌ی مقعدی است که در پیش چشم خدا و یهودیان کنار نهاده می‌شود تا بصورت "میانجی حذف شونده" امکان ورود یک دال به حوزه‌ی نمادین را تضمین کند و وجود خودش را در هیأت یک دال ( مصلوب، منجی و قربانی) استمرار بخشد.
🔺ضمنا اگر این ایده‌ی لاکان را بپذیریم که نقاشی در پی ترسیم ابژه‌ی والایش یافته‌ای است که در جهان نمودها و پدیدارها می‌توان سراغ آن را گرفت، بهتر می‌توان موضوع بی‌شمار پرتره و نقاشی که در گذشته درصدد ترسیم سیمای مسیح بودند را درک کرد. مسیح تنها بر حسب این ویژگی که ابژه والایش یافته و مقدس است، مکررا موضوع هنر فاخر قرار می‌گیرد. آیا میان انبیاء کسی که فاقد چنین والایشی است و کاملا میان علایق دنیوی و معنوی دوپاره است، در میان هنرها بیشترین قرابت را با کاریکاتور ندارد؟ کاریکاتور به هیچ وجه مضحک نیست، کاریکاتور نمایش نوعی بالقوه‌گی است که هیچ تناسبی با جهان ما ندارد. به همین دلیل تا حدودی هراس‌انگیز و رعب‌آور است. در این میان می‌توان به بودا توجه کرد که شمایل او در قالب تندیس و مجسمه مورد توجه بوده است، کسی که فیگور او نمایان‌گر هیچ رانه‌ای نیست و هیچ وجهی از زندگی را نمی‌توانیم از طریق او مورد بازشناسی قرار دهیم.

✍رضا احمدی

@lookingawry

👍3

3.99K viewsedited 07:14