پادکست لوگوس
7.45K subscribers
52 photos
6 videos
5 files
75 links
فلسفه به روایت حامد قدیری

حمایت از لوگوس:
http://logospodcast.ir/donate/

تماس با من:
@hamedghadiri1
Download Telegram
to view and join the conversation
آیا ممکن است بار استدلال روی دوش خداباور نباشد؟
اگر بین یک خداباور و یک خداناباور بحثی درباره‌ی وجود خدا دربگیرد، از کدام‌یک توقع داریم که حرف‌ش را اثبات کند؟ خداباور یا خداناباور؟ این مسئله تحت‌عنوان «بار استدلال [اثبات]/the burden of proof» مطرح می‌شود: بار استدلال روی دوش چه کسی است؟ نتیجه‌اش هم این است که اگر آن کسی که بار استدلال روی دو‌ش‌اش است نتواند استدلالِ قانع‌کننده‌ای بیاورد، حرف طرفِ مقابل بر کرسی می‌نشیند.

آنتونی فلو یکی از مشهورترین افرادی است که باب این بحث را باز کرده. او در مقاله‌ی کلاسیکی تحت عنوان «فرض نا-خداباوری» مدعی است که بار استدلال روی دوش خداباور است. اگر دوست داشتید، می‌توانید ترجمه‌ی خوب این مقاله را در کتاب رویکردهای معاصر در معرفت‌شناسی دین به ترجمه‌ی آقای هاشم مروارید ببینید (خوش‌بختانه نسخه‌ی الکترونیکی این کتاب هم موجود است.)

کلیتِ استدلال آنتونی فلو این است که قاعده‌ای در حقوق وجود دارد که می‌گوید: «بار استدلال روی دوش کسی است که ادعا می‌کند نه منکر.» او این قاعده را به یک قاعده‌ی روش‌شناختی تبدیل می‌کند و می‌گوید که در دعوای خداباور و خداناباور، مطلقاً خداباور است که ادعا می‌کند؛ پس بار استدلال روی دوش اوست. بدین‌ترتیب، قاعده‌ی روش‌شناختیِ فلو یک قاعده‌ی مطلق است.

سال‌ها پیش که تازه با متون اصولی و فقهی سروکله می‌زدم، با قاعده‌ای آشنا شدم که شباهت بسیاری به آن قاعده‌ی حقوقیِ موردنظر فلو دارد؛ قاعده‌ی بیّنه. اما قاعده‌ی بیّنه برخلاف قاعده‌ی فلو، مطلق نیست و معیارهای برای تشخیص مدعی و منکر دارد. اولین‌بار که مقاله‌ی فلو را خوانده بودم، یاد قاعده‌ی بیّنه افتادم. اما چند ماه پیش که مجدد این مقاله را مرور می‌کرد، تصمیم گرفتم که چیزی درباره‌ی آن بنویسم و تلاش کنم نشان بدهم که اگر قاعده‌ی روش‌شناختی‌مان را از قاعده‌ی بیّنه بگیریم، احتمالا به این نتیجه می‌رسیم که ممکن است «گاهی» بار استدلال روی دوش خداباور نباشد. درواقع، توجه به معیارهای تشخیص مدعی و منکر در قاعده‌ی بیّنه به ما کمک می‌کند که بفهمیم قاعده‌ی روش‌شناختیِ بیّنه یک قاعده‌ی بافتارمند است و در شرایط مختلف، جای مدعی و منکر عوض می‌شود.

این مقاله را با کمک دوست‌م، سیدکیوان وهابی، که ید طولایی در مباحث فقهی و اصولی دارد، نوشتیم. از قضا، در میانه‌ی نوشتنِ به نتایج جالبی هم رسیدیم: فلو آن قاعده‌ی حقوقی را به یکی از اصول مندرج در خلاصه‌ی ژوستینیان در یونان باستان برمی‌گرداند. در جهان اسلام نیز برخی از متفکران، معتقدند که مبنای قاعده‌ی بیّنه ربط و نَسَبی به همان سخنِ ژوستینیان دارد. بنابراین، احتمالا با تکیه به این رابطه می‌توان بافتارمندیِ این قاعده را نقدی به مطلق‌بودنِ قاعده‌ی فلو دانست.

در این مقاله، صرفا به یک ادعای احتمالی بسنده نکرده‌ایم بلکه تلاش داشتیم که مصادیقی بالفعل پیدا کنیم که بار استدلال روی دوش خداباور نیفتاده است. در این راستا، سراغ روایت چارلز تیلور از تفاوت جهان پیشامدرن و جهان مدرن رفته‌ایم و با کمک آن نشان داده‌ایم که اتفاقا در جهانِ پیشامدرن بار استدلال روی دوش خداناباور (و نه خداباور) می‌افتاده است.

اخیراً نسخه‌ی آنلاین این مقاله در شماره‌ی اول فصل‌نامه‌ی اندیشه‌ی فلسفی دانشگاه تربیت مدرس منتشر شده است. اگر دوست داشتید، می‌توانید فایل این مقاله را از این لینک در سایت فصل‌نامه یا این لینک در تلگرام دانلود کنید.

پ.ن: قبلا هم در این پست درباره‌ی این مقاله نوشته بودم.
.
توی #پادکست_لوگوس کتاب‌های زیادی معرفی کردیم. علاوه بر آن، بحث‌های متعددی هم بوده که بعضی شنوندگان خواسته‌اند کتاب‌هایی برای مطالعه‌ی بیش‌تر معرفی کنیم. از ام‌روز برای بعضی موضوعات کتاب‌هایی معرفی می‌کنیم. اولین معرفی درباره‌ی «منطق» است؛ برای این‌که #منطق را بفهمیم و یاد بگیریم، چه کتاب‌هایی بخوانیم؟ این پنج کتاب را ببینید و اگر خودتان هم تجربه خواندن کتاب منطقی داشته اید، کامنت بگذارید

https://www.instagram.com/p/COYtK2rAgqh/?utm_source=ig_web_copy_link
ادموند گتیه (۲۰۲۱-۱۹۲۷) فیلسوف کم‌نویسی بود که مقاله‌ی مشهورش تلاطمی در معرفت‌شناسی به پا کرد. در اپیزود سی‌وهشتم لوگوس این ماجرا را توضیح داده بودم. حالا که او درگذشته، جا دارد یک‌بارِ دیگر لُبِ کلام‌ش را مرور کنیم. این‌جا صرفا اشاره‌ای به محتوای آن اپیزود می‌کنم اما اگر دوست داشتید کلِ داستان را بشنوید، حتما اپیزود سی‌و‌هشتم لوگوس را گوش بدهید.

#پادکست_لوگوس
#اشاره_به_اپیزودها
#حامد_قدیری

https://www.instagram.com/p/COlhMZWgnkd/?igshid=fbas1yyft391
LogosE43
Hamed Ghadiri
🔹اپیزود چهل‌و‌سوم لوگوس
🔹ماجرای دکارت و غده‌ی صنوبری
.
LogosE44
Hamed Ghadiri
🔹اپیزود چهل‌و‌چهارم لوگوس
🔹انقلاب کوپرنیکی کانت
.
مقاله‌ی مشترک من و دکتر محسن فیض‌بخش توسط هیئت‌علمی پروژه‌ی جهانی فلسفه‌ی دین برای ارائه در همایشی بین‌المللی در باب وجود و ماهیت خدا پذیرفته شده است. این مقاله را دو سال پیش در انجمن منطق ایران ارائه کرده بودم و تلاش کرده بودم معیاری برای ارزیابی استدلال‌های وجودی برای وجودِ خدا ارائه کنم. حالا با حضور ثمربخش دکتر فیض‌بخش تلاش داریم با ارتقای محتوا نسخه‌ی انگلیسی آن را آماده کنیم.

چکیده‌ی انگلیسی مقاله و پوستر همایش را به ضمیمه می‌آورم.
اپیزود #چهل‌وپنجم پادکست لوگوس در اپلیکیشن‌های پادگیر منتشر شد. شما می‌توانید این اپیزود را از طریق این لینک دانلود کنید.

چهل‌و‌پنجم | پاندمی و راه‌حل دکتر استرنج‌لاو
تصور کنید در یک کشور یک‌میلیونی، بیماری‌ای شبیه کرونا اما کشنده‌تر شیوع پیدا کرده و حالا مسئولان‌ این کشور کمیته‌ای راه انداخته‌اند تا تصمیم بگیرند برای مقابله با این بیماری چه کنند. ما با معیارهای اخلاق هم‌راهِ این کمیته می‌شویم تا ببینیم کدام تصمیم اخلاقی‌تر است و کدام تصمیم از پسِ نقد‌های اخلاقی برنمی‌آید.

🔹حمایت ریالی از لوگوس:
http://logospodcast.ir/donate/

🔹حمایت ارزی از لوگوس:
از طریق پی‌پال به ایمیل logos.podcast1@gmail.com
کتاب زبان دینی نوشته‌ی مایکل اسکات به ترجمه‌ی من در #انتشارات_سمت منتشر شد. ترجمه‌ی این کتاب یکی از لذت‌بخش‌ترین تجربه‌های ترجمه‌ام بود. در ادامه متن معرفی کتاب که در یکی دو خبرگزاری (از جمله مهر و ایبنا) آمده را می‌آورم.

کتاب «زبان دینی» اثر مایکل اسکات با ترجمه حامد قدیری به همت سازمان سمت در 256 صفحه با شمارگان 500 نسخه و با قیمت 29 هزار تومان منتشر شده است. کتاب حاضر برای دانشجویان رشته فلسفه دین در مقطع کارشناسی ارشد به عنوان منبع اصلی درس «زبان دین» ترجمه شده است. همچنین در رشته‌های الهیات و ادیان نیز در درس‌های مرتبط می‌توان از این کتاب استفاده کرد. امید است علاوه بر جامعه دانشگاهی، سایر علاقه‌مندان نیز از آن بهره‌مند شوند.

مترجم در مقدمه‌ای که بر این کتاب نوشته آورده است: «زبان دینی از یک سو دغدغه طرح مسائل اصلی حوزه زبان دینی را دارد و از سوی دیگر، در پیِ معرفی نظریه‌هایی است که داعیه حل آن مسائل را دارند. با این حساب، می‌توان زبان دینی را درآمدی بر این حوزه دانست که خواننده را از آستانه سرزمینِ زبان دینی عبور می‌دهد. اما ویژگی‌های دیگری هم در کارند تا این کتاب را سزاوار ترجمه و انتشار کنند. کتاب حاضر یکی از متأخرترین منابع جامع در این عرصه است که به یُمن همین تأخر، شامل برخی از نظریه‌هایی است که در منابعِ جامع دیگر از آن‌ها ذکری نرفته است. علاوه بر این، نویسنده کتاب خودْ از متعاطیانِ فعال در حوزه زبان دینی بوده و مقالات نوآورانه بسیاری در این حوزه تحریر کرده است که در زمان ترجمه و انتشارِ این کتابْ تازه و داغ‌‌اند. از این رو، در بسیاری از فصولِ کتاب، از صرفِ طرح مسئله و نظریه‌ها فراتر رفته و دیدگاه‌های موشکافانه و انتقادی خود را هم مطرح کرده است. پس اگر زبان دینی را مدخلی بر زبان دینی بدانیم، باید توجه داشته باشیم که تا حدی به عمقِ سرزمینِ زبان دینی نیز سرک می‌کشد و خواننده را اصطلاحاً تا لبه‌های پژوهشِ این عرصه می‌بَرد. همین ویژگی اخیر باعث شده است که در برخی مواضعْ گام‌های استدلالیِ نویسنده اندکی غامض‌تر از بقیه کتاب شود؛ از این رو، در مواردی می‌طلبد که خواننده با تأنی و تأملِ بیشتری دوشادوشِ نویسنده حرکت کند تا مُرادِ او را روشن‌تر یابد.»

نویسنده در پیشگفتار این اثر هدف آن را به این شرح تبیین می‌کند: «هدف اصلی این کتاب آن است که تبیینی از معنای جملات و اظهارات دینی به دست بدهد و بخشی از پیشینه تاریخی و فلسفیِ نظریه‌های گوناگون حول این موضوع را واکاوی کند. مرادم از جملات دینی جملاتی است که هویتی دینی، مثل خدا، یا ویژگی‌ای دینی، مثل قداست، را بیان می‌کنند (من مشخصاً درباره جملات خبری دینی بحث می‌کنم مگر آنکه جایی به خلاف آن تصریح کنم). من اظهارات دینی را تولید یک جمله دینی به شکل شفاهی، مکتوب یا غیر از این‌ها در نظر می‌گیرم. بدین‌ترتیب، اظهار دینی لزوماً مقید به ارتباطات شفاهی و کلامی نیست. البته دامنه زبان و گفتمان دینی را می‌توان وسیع‌تر یا مضیق‌تر از این در نظر گرفت. مثلاً غزل غزل‌ها را می‌توان به‌ شکل مقبولی بخشی از گفتمان دینی تلقی کرد هرچند که چندان به سبک و سیاق محتوای متعارف و بارز دینی نیست. ولی به هر حال، گستره مواردی که ذیل تعریف ما می‌گنجد عمدتاً زبانی ـ در کنار سایر گفتمان‌ها و زبان‌ها مثل اخلاق، علم، زیباشناسی و ریاضیات ـ در نظر گرفته می‌شود که خدا را محوری‌ترین امر تلقی می‌کند و از این رو، حائز اهمیت خاص فلسفی است. علاوه بر این، تعریف مد نظر ما دربرگیرنده همان دامنه زبان و گفتمان دینی‌ای است که از قدیم، در فلسفه دین و الهیات به آن می‌پرداخته‌اند.»
لوگوس از اپیزود اول تا حالا ــــ‌بنا به شرایط تولید‌ــــ با فاصله‌های متفاوتی منتشر شده؛ از یک هفته بگیرید تا دو ماه. اما اگر انتخاب با شما باشد، فکر می‌کنید فواصل بین انتشار اپیزودهای لوگوس چه‌قدر باشد به‌تر است؟
Anonymous Poll
26%
هر هفته یک اپیزود
43%
هر دو هفته یک اپیزود
28%
هر ماه یک اپیزود
4%
هر دو ماه یک اپیزود
در باب کتاب «ذهن و جهان:‌ روایتی از رئالیسم درونی» به قلمِ صاحبِ این صفحه
آیا جهان بالکل مستقل از ذهن ماست و ذهنِ ما بسان آینه‌ای منفعل در برابرِ جهان ایستاده یا آن‌که جهان بالکل برساختی از ذهن ماست و ذهنِ ما بسانِ ویدئوپروژکتوری‌ست که آن را روی پرده‌ای برمی‌سازد؟ این سوال قدمت زیادی در فلسفه دارد و به یک معنا، بحران متافیزیک در عصرِ مدرن از دلِ همین سوال برآمده است.

یکی از کسانی که در سنتِ فلسفه‌ی تحلیلی به این سوال پرداخته هیلاری پاتنم است که تلاش کرده راه سومی برگزیند: یک‌جور درهم‌تنیدگی ذهن و جهان که جهان نه بالکل برساخته‌ی ذهن است و نه بالکل مستقل از آن. او سعی می‌کند در دوره‌های مختلف فلسفه‌ورزی‌اش استدلال‌های مختلفی برای این رأی‌ش بیاورد و لوازم دیدگاه‌ش در حوزه‌های مختلف فلسفه را واکاوی کند.

کتاب «ذهن و جهان» روایتی است از این رویکردِ که خواننده را مثل یک مسافر هم‌راه خود می‌کند و آرام‌آرام پیش می‌برد و رویکردِ پاتنم را به‌نحوی منسجم نشان‌ش می‌دهد. (فهرست مطالب این کتاب را در این پست ببینید.)

برای تهیه‌ی این کتاب می‌توانید به کتاب‌فروشی‌ها یا سایت ناشر مراجعه کنید اما اگر خواستید نسخه‌ای از آن را با تقدیمیه‌ای به نام خودتان و از طریق پست دریافت کنید، می‌توانید از این لینک سفارش دهید.

اطلاعات کتاب‌شناختی
نام کتاب: ذهن و جهان: روایتی از رئالیسم درونی
نویسنده: حامد قدیری
ناشر: کتاب طه
سال چاپ: ۱۳۹۹
تعداد صفحات: ۲۱۶ صفحه
فلسفه‌ی دین یکی از پرسش‌برانگیز‌ترین و در عینِ حال هیجان‌انگیزترین حوزه‌های فلسفه است که شاید خیلی‌ها دوست داشته باشند به‌طور جدی در آن قدم بگذارند.

در این پست از صفحه‌ی اینستاگرامِ لوگوس پنج کتاب برای آشنایی با فلسفه‌ی دین معرفی کردیم. این‌ها کتاب‌هایی‌اند که شخصاً آن‌ها را دیده‌ام و مفید یافته‌ام‌شان.

اگر کتاب دیگری هم می‌شناسید که مفیدند، معرفی کنید. هم‌چنین اگر تجربه‌ای از هرکدام از این‌ کتاب‌ها دارید با ما به‌اشتراک بگذارید. بالاخره اگر اهل اینستاگرام هستید، این پست را به دوستان‌تان که مشتاق فلسفه‌ی دین‌اند معرفی کنید و خودتان هم نگه‌ش دارید برای روزی که می‌خواهید فلسفه‌ی دین بخوانید.

نقاشیِ کار: ناباوریِ توماس اثر کاراواجو

#معرفی_کتاب
#پادکست_لوگوس
#حامد_قدیری
#پیشنهاد_کتاب