Літархіў
711 subscribers
536 photos
1 video
37 links
Гісторыя беларускай літаратуры, фотаздымкі, архіўныя дакументы, рарытэтныя выданні, відэа- і аўдыёматэрыялы.
Download Telegram
📸 Рыгор і Валянціна

18 снежня 2024 г. на 85-годзе жыцця пайшла ў лепшы свет жонка паэта Рыгора Барадуліна - Валянціна.

Мы адшукалі для вас колькі архіўных здымкаў, на якіх Рыгор Барадулін разам з жонкай і сябрам Уладзімерам Караткевічам.

Цяпер яны ўсе ізноў разам.

#рарытэт #здымак
35👍1
Доктар Эсперанта

165 гадоў таму ў снежні 1859 г. нарадзіўся Лазар Мордухавіч Заменгоф - чалавек, якому свет абавязаны мовай эсперанта.
📌 Ён нарадзіўся ў Беластоку ў яўрэйскай сям’і настаўніка нямецкай мовы. Вучыўся на афтальмолага, працаваў ў Польшчы, меў прыватную медычную практыку ў Гародні.
📌 У 1881 г. ён задумаў новы лінгвістычны праект, які быў апублікаваны 26 ліпеня 1887 г. — так свету стала вядомая мова эсперанта - найбольш папулярная з сканструяваных міжнародных моў.

Хто ведае, ці стаў бы доктар Лазар вынаходнікам такога цуду, каб не яго нараджэнне на зямлі, дзе суіснавалі побач ідыш, беларуская, польская мовы?

Вядома не😜! Так што свет абавязаны нашаму Краю яшчэ і такой цікавосткай!

#гісторыя
👍19🔥2👏1
🎄 З новым годам!

Сардэчна віншуем усіх нашых падпішчыкаў з Новым 2025-ым годам!🎅🏻

Зычым вам поспеху ў справах, імпэту ва ўсіх пачынаннях, дабрабыту і шацунку!🍰

Дзякуй за тое што былі з намі ў першы год існавання канала “Літархіў”, дзякуй што чыталі, дзяліліся нашымі допісамі і запрашалі сяброў! - нас ужо амаль 300, і спадзяемся, што ў новым годзе да нас далучацца новыя аматары літаратурных цікавостак! ☃️☃️☃️

Са святамі!🥂🥂🥂

#хроніка
🔥18👍8🙏3👏2
Канал заўзятага калекцыянера 🧐

На ім вы знойдзеце інфармацыю пра разнастайныя паштовыя маркі, банкноты і манеты, як сучасныя, так і нашых продкаў🪙

Цікавы кошт манеты, знойдзенай на агародзе тваёй бабулі, і колькі куфаляў піва за яе мог купіць твой прапрапрадзед? Тады далучайся!

Vialikaje Kniastva Numizmatyki

#нашы_партнёры
👍8
📅 Да 120 годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Хадыкі

Паэт Уладзімір Хадыка (3 студзеня 1905 - 12 мая 1940) - адзін з найбольш вядомых і таленавітых маладых паэтаў свайго часу, “Маладняковец”. Загінуў у ГУЛАГу.

Пры жыцці выйшла 3 кнігі вершаў: “Суніцы” (1926), “Выбраныя вершы” (1932), “Радасны будзень” (1935). - усе яны на фота.

Пасля смерці паэта выходзілі зборнікі яго выбраных твораў. Першы ўбачыў свет у 1959 г., аднак, як адзначалі даследчыкі, у кнізе было шмат адвольных правак, скарачэнняў, тэкставай блытаніны, тое ж назіралася і ў другім зборніку, які выйшаў у серыі “Бібліятэка беларускай паэзіі” ў 1969 г.

Самае апошняе, найбольш поўнае выданне твораў паэта, укладзенае А.Л. Вераб’ём, “На ўзвеях дзён” (1986).

#вокладка
😢15🙏6💔3🕊1
Магіла Язэпа Драздовіча

На здымку надмагільны помнік вялікага беларуса - мастака і літаратара Язэпа Драздовіча, па смерці якога летась споўнілася 70 гадоў.

Помнік на магіле ўсталяваны ў 1982 г. - аўтарская работа беларускага скульптара Алеся Шатэрніка. Ён складаецца з 2-ух каменных пліт ўпрыгожаных адзіным мастацкім элементам - бронзавым барэльефам і надпісам «ЯЗЭП ДРАЗДОВІЧ 1888 – 1954».

👉 Магіла мастака знаходзіцца ва ўсходняй частцы могілак вёскі Ляпляне, справа ад дарогі з вёскі Малыя Давыдкі (Глыбоцкі раён).

❗️Будзеце вандраваць па ваколіцах - завітайце да Язэпа Нарцызавіча з букетам валошак. 💐

#здымак
35🙏3👍2💔2
📕 Дзядзька Антон, або гутарка...

Брашура выдадзеная ў 1892 г. у Тыльзіце пад назвай «Дзядзька Антон, або Гутарка аб усім чыста, што баліць, а чаму баліць — не ведаем…»

Надрукаваная лацінкай, змяшчала 46 старонак невялікага фармату. На тытуле для канспірацыі месцам выдання пазначалася Вільня, друкарня Марыі Красоўскай, а на адвароце была пастаўлена прыпіска «Дозволено цензурою. Вильна. 10 ноября 1891 г.»

Твор напісаны ў форме навукова-папулярнай гутаркі па палітэканоміі з элементамі публіцыстыкі і мастацкай прозы. Утрымлівае народніцкі заклік змагацца супраць самадзяржаўя.

Цікавы факт: доўгі час аўтарства твора прыпісвалася Адаму Гурыновічу. Пазней выявілася, што гэта перапрацоўка польскамоўнай агітацыйнай брашуры «Ojciec Szymon».

#вокладка
👍25😎1
📸 Да 105 гадавіны з дня нараджэння Міколы Аўрамчыка

На здымку 1973 г. пісьменнікі Мікола Аўрамчык, Васіль Быкаў і Уладзімір Караткевіч.
(фота Ул.Крука).

Мікола Аўрамчык (14.01.1920-8.05.2017) паэт і перакладчык, які пражыў надзвычай доўгі чалавечы і творчы век.
📌 Ягонымі настаўнікамі былі яшчэ Я. Купала і Я. Колас, а ў канцы жыцця ён паспеў сказаць слова і ў найноўшай беларускай літаратуры ХХІ ст.
📌 Дарэчы, менавіта М. Аўрамчык у суаўтарстве з Н. Гілевічам быў аўтарам сатырычнага "Сказа пра лысую гару".

#здымак
👍2012🔥1
Тутэйшыя - пачатак

Хто з беларусаў не чуў тэрміна "тутэйшыя"?
Гэта і колішняе самавызначэнне карэннага насельніцтва ў супрацьвагу панаехалым, гэта і славуты твор Я. Купалы, і аднайменны нонканфармісцкі творчы асяродак 1980-ых... Карацей, "тутэйшасць" гэта больш чым слова - гэта з'ява і парадыгма.

Але мы пра што? Пра тое, што архівіст Дзяніс Лісейчыкаў адшукаў верагодна самы ранні на сёння дакументальны прыклад выкарыстання гэтага тэрміну (пра што паведаміў у facebook):
""тутэйшыя" ў значэнні "мае/свае парафіяне", адшукаўся ў запісах царквы ў вёсцы Гарадзец каля Давыд-Гарадка. Гэта 1740-1750-я гады."

Так што крыніцы сведчаць пра амаль 300-гадовую гісторыю гэтага беларускага феномена😜

На здымку слова каля чырвонай птушачкі*

#архіў
👍186👏3🙏2
📅 Да 120-годдзя Алеся Пальчэўскага

На тыдні споўнілася 120 гадоў з дня нараджэння пісьменніка Алеся (Аляксандр Восіпавіча) Пальчэўскага (16 студзеня 1905, в. Прусінава, Уздзенскі раён, Мінская вобласць — 26 красавіка 1979).

А. Пальчэўскі ажно двойчы патрапіў пад палітчыныя рэпрэсіі - у 1936 і 1949 гг. Рэабілітаваны ў 1954 г. 3 1955 г. пасяліўся ў Мінску. У 1956 г. з надыходам “адлігі” падаў заяву на ўступленне ў саюз пісьменнікаў.

На здымках - яго фота і рэкамендацыі на ўступленне ад Рыгора Няхая і Алеся Якімовіча.

#архіў
13👍8👏2🙏2