مالاریا🦟



(می‌دونم این پشه ی انوفله)🙄😁



@linomium_student

✨جامعه دانشجویان علوم پزشکی لینوم

🦟 مالاریا: از نیش پشه تا همولیز




مالاریا یک بیماری پروتوزوآیی است که توسط گونه‌های پلاسمودیوم ایجاد می‌شود. برای تسلط بر این مبحث، باید تفاوت‌های کلیدی ۴ گونه اصلی و چرخه زندگی آن‌ها را دقیق بدانید.

🦠 ۱. معرفی (گونه‌های پلاسمودیوم):

پلاسمودیوم فالسیپاروم (P. falciparum):

💀 خطرناک‌ترین فرم: عامل مالاریای مغزی و "تب پیشاب سیاه" (Blackwater fever).

🔍 مورفولوژی: گامتوسیت‌های موزی‌شکل (Banana-shaped) یا هلالی دارد. در اسمیر خون محیطی معمولاً فقط فرم‌های رینگ (Ring) و گامتوسیت دیده می‌شود (شیزونت‌ها در مویرگ‌های احشایی گیر می‌کنند).

⏱ تب: نامنظم یا سه روزه بدخیم (Malignant Tertian).

پلاسمودیوم ویواکس (P. vivax):

🌍 شایع‌ترین فرم: به خصوص در ایران.

💤 ویژگی خاص: ایجاد فرم خفته کبدی (Hypnozoite) که مسئول عود (Relapse) بیماری ماه‌ها یا سال‌ها بعد است.

🔍 مورفولوژی: گلبول قرمز آلوده بزرگ می‌شود و دانه‌های شوفنر (Schüffner's dots) در آن دیده می‌شود.

پلاسمودیوم مالاریه (P. malariae):

⏱ تب: چهار روزه (Quartan) - هر ۷۲ ساعت.

🔍 مورفولوژی: فرم تروفوزوایت به صورت نواری (Band form) در عرض گلبول قرمز دیده می‌شود. دانه‌های زیمان (Ziemann's dots) دارد.

پلاسمودیوم اووال (P. ovale):

شبیه ویواکس است (دارای هیپنوزوایت)، اما گلبول‌های قرمز آلوده بیضی‌شکل و دندانه‌دار می‌شوند.

🔄 ۲. چرخه زندگی (Life Cycle) - نکات کنکوری:

ناقل: پشه آنوفل ماده (تزریق اسپوروزوایت به انسان).

مرحله کبدی (Exo-erythrocytic): اسپوروزوایت وارد هپاتوسیت شده ⬅️ شیزوگونی ⬅️ تولید مروزوایت.

⚠️ نکته: در فالسیپاروم و مالاریه تمام انگل‌ها از کبد خارج می‌شوند (عود ندارند)، اما در ویواکس و اووال برخی به شکل هیپنوزوایت در کبد می‌مانند.

مرحله خونی (Erythrocytic): مروزوایت وارد RBC می‌شود ⬅️ رینگ ⬅️ تروفوزوایت ⬅️ شیزونت ⬅️ پارگی RBC و آزاد شدن مروزوایت‌های جدید.

⚠️ نکته: حملات تب‌ولرز دقیقاً همزمان با پارگی RBCها رخ می‌دهد.

🩸 ۳. پاتوفیزیولوژی (چرا فالسیپاروم می‌کشد؟):

چسبندگی (Cytoadherence): گلبول‌های قرمز آلوده به فالسیپاروم، برجستگی‌هایی به نام Knobs پیدا می‌کنند که حاوی پروتئین PfEMP1 است.

پیامد: این گلبول‌ها به اندوتلیوم مویرگ‌های مغز، کلیه و ریه می‌چسبند و باعث انسداد جریان خون و هیپوکسی بافتی می‌شوند.

مغز: مالاریای مغزی (کما، تشنج).

کلیه: همولیز شدید داخل عروقی ⬅️ هموگلوبینوری ⬅️ ادرار تیره (Blackwater fever) ⬅️ نارسایی کلیه.

🔬 ۴. تشخیص آزمایشگاهی:

گسترش ضخیم (Thick Smear): برای غربالگری (آیا انگل هست یا نه؟ حساسیت بالا).

گسترش نازک (Thin Smear): برای تعیین گونه (کدام پلاسمودیوم است؟) و تعیین درصد پارازیتمی.

رنگ‌آمیزی: گیمسا (Giemsa).

💊 ۵. نکات فارماکولوژی و درمان (Integration):

کلروکین: داروی انتخابی برای فرم‌های خونی حساس. مکانیسم: جلوگیری از پلیمریزه شدن "هِم" سمی به "هموزوئن" بی‌خطر ⬅️ تجمع هِم و مرگ انگل.

پریماکین: داروی حیاتی برای ریشه‌کنی هیپنوزوایت‌های کبدی (در ویواکس و اووال).

⛔️ کنترااندیکاسیون مطلق: در بیماران کمبود G6PD (فاویسم) باعث همولیز شدید می‌شود. (حتما قبل از تجویز تست G6PD چک شود).

آرتسونات/آرتمتر: درمان خط اول مالاریای شدید و فالسیپاروم مقاوم.

🛡 ۶. مقاومت ژنتیکی (Natural Resistance):
افراد دارای Sickle Cell Trait (HbAS)، تالاسمی‌ها و کمبود G6PD نسبت به مالاریای فالسیپاروم کشنده مقاوم‌ترند. (انگل در این گلبول‌ها خوب رشد نمی‌کند).

#انگل_شناسی #مالاریا #پلاسمودیوم #عفونی #علوم_پایه #جمع_بندی_جامع




@linomium_student

✨جامعه دانشجویان علوم پزشکی لینوم

امروز یه آزمون شش سواله از مالاریا میزارم
چالش جدید🎁🎁🎁

🧠 چالشِ "Active Recall" مالاریا

1️⃣ گامتوسیت‌های «موزی‌شکل» (Banana-shaped) یا هلالی، مشخصه‌ی پاتگنومونیکِ کدام گونه پلاسمودیوم هستند؟

2️⃣ کدام دو گونه پلاسمودیوم توانایی تشکیل «هیپنوزوایت» (Hypnozoite) در کبد را دارند و مسئول عود (Relapse) بیماری هستند؟

3️⃣ در گسترش خونی، فرم تروفوزوایتِ کدام گونه به صورت «نواری‌شکل» (Band Form) در عرض گلبول قرمز کشیده می‌شود؟

5️⃣ برای ریشه‌کنی فرم‌های کبدی (هیپنوزوایت‌ها) داروی «پریماکین» تجویز می‌شود؛ قبل از مصرف این دارو، چک کردن سطح کدام آنزیم حیاتی است؟

4️⃣ اصطلاح «تب پیشاب سیاه» (Blackwater Fever) که ناشی از همولیز شدید داخل عروقی و نارسایی کلیه است، عارضه‌ی اختصاصی کدام گونه می‌باشد؟

6️⃣ تفاوت کاربرد «گسترش ضخیم» (Thick Smear) و «گسترش نازک» (Thin Smear) در تشخیص مالاریا چیست؟

دو ویدیوی بالا
تدریس مالاریا 👆👆👆

پست آموزشی: آناتومی بالینی عصب رادیال (Radial Nerve)

موضوع: آسیب عصب رادیال در ناودان بازویی (پدیده Saturday Night Palsy)

🗓سندرم «فلج شنبه شب»! (Saturday Night Palsy)

تا حالا شنیدید کسی بعد از یک خواب عمیق بیدار بشه و ببینه دستش دیگه بالا نمیاد؟ این کلاسیک‌ترین سناریوی آسیب عصب رادیال است.

📍 محل آسیب: ناودان مارپیچ (Spiral Groove)
عصب رادیال پس از جدا شدن از طناب خلفی (Posterior Cord) شبکه بازویی، به پشت استخوان بازو (Humerus) می‌رود و دقیقاً داخل ناودان مارپیچ (Radial Groove) می‌خوابد.

سناریو: فردی که مست است یا خواب عمیقی دارد، دستش را لبه صندلی می‌اندازد. فشار لبه صندلی دقیقاً روی همین ناودان وارد می‌شود و عصب را له می‌کند. (یا شکستگی تنه استخوان بازو).

✋ علامت بالینی: افتادگی مچ (Wrist Drop)
عصب رادیال «پادشاه اکستنشن» است. تمام عضلات بازکننده (Extensor) اندام فوقانی را عصب می‌دهد.

وقتی در بازو آسیب ببیند: عضلات اکستنسور مچ و انگشتان فلج می‌شوند.

نتیجه: بیمار نمی‌تواند مچ دستش را بالا بیاورد و دستش آویزان می‌ماند.

⚠️ نکته طلایی و انحرافی آزمون (Triceps Sparing):
این همان جایی است که طراح سوال شما را گیر می‌اندازد!
عضله سه سر بازویی (Triceps) هم توسط عصب رادیال عصب‌دهی می‌شود (وظیفه: باز کردن آرنج).
اما...
شاخه‌های عصب‌دهی ترایسپس «قبل» از رسیدن عصب به ناودان مارپیچ جدا می‌شوند.

پس در Saturday Night Palsy:

مچ دست می‌افتد (Wrist Drop). ❌

اما آرنج باز می‌شود (Triceps سالم است). ✅

رفلکس ترایسپس نرمال است. ✅

مقایسه: اگر آسیب در زیر بغل (Axilla) باشد (مثلاً استفاده غلط از عصا)، آن وقت ترایسپس هم فلج می‌شود.

🧠 حس (Sensory):
عصب رادیال حس پشت دست و انگشتان (شست، اشاره و نصف انگشت وسط) را تامین می‌کند.

تست حسی: بی‌حسی در ناحیه Anatomical Snuffbox (همان گودی مثلثی پشت شست) نشانه آسیب رادیال است.

📝 خلاصه برای امتحان:
شکستگی تنه هومروس یا فشار لبه صندلی ⬅️ آسیب در Spiral Groove ⬅️ Wrist Drop + بی‌حسی پشت شست + قدرت ترایسپس نرمال.

#آناتومی #عصب_رادیال #اندام_فوقانی #نکات_بالینی #علوم_پایه #ارتوپدی



@linomium_student

✨جامعه دانشجویان علوم پزشکی لینوم