۱۲ سال اعتراض

📍 پژوهشی آماری بر روند تحولات شعارهای اعتراضی، از جنبش سبز تا سال ۱۴۰۱

فایل پیوست، پژوهشی است آماری که ما بر روی روند تغییر و تحولات شعارهای معترضان، در جریان اعتراضات خیابانی ۱۲ سال گذشته انجام دادیم. به صورت مشخص در این پژوهش، شعارهای سه مقطع «جنبش سبز»، «اعتراضات سال ۹۸ به ماجرای سقوط هواپیمای اوکراینی» و در نهایت «اعتراضات سه ماهه‌ی نخست ۱۴۰۱» را گردآوری و طبقه‌بندی کردیم و از وجوه مختلف به مقایسه‌ی روند تغییرات آن‌ها پرداختیم. نتیجه‌ی نهایی و تحلیل آن را به همراه شیوه‌ی کار، جزییات آماری، جداول و نمودارهای آن، منابع مورد استفاده و البته برخی کاستی‌های پژوهش را می‌توانید در فایل گزارش کامل پژوهش که به پیوست آمده دریافت کنید. در این پست تلگرامی، صرفا به گزیده‌ی بسیار خلاصه‌ای از برخی یافته‌های این پژوهش اشاره می‌کنیم:

✍️ تنوع تعداد شعارها در جریان جنبش سبز، آشکارا نسبت به مقاطع پس از آن بیشتر بوده است. همین مقایسه‌ی عددی نشان می‌دهد که حداقل نیمی از شعارهای سرداده‌شده در دل جنبش سبز، در سال‌های بعدی باید به کلی فراموش شده و یا کنار گذاشته شده باشند. در این میان، دو رده‌ی «حمایت از رهبران» و «حمایت از نهادهای انقلابی» بزرگترین مجموعه‌ها را به خود اختصاص می‌دهند. اولی، صرفا می‌تواند به «بی‌رهبر» شدن اعتراضات بعدی دلالت کند؛ دومین دسته اما، حکایت از یک تغییر در سویه‌ها و جهت‌گیری‌های اعتراضی دارد: دیگر خبری از دوگانه‌سازی‌های میان «بسیجی خوب و بسیجی بد» نیست، و تأییدات ضمنی از برخی روحانیون و مراجع، جای خود را به کلیدواژه‌ی پر بسامد «آخوند» در دامنه‌ای گسترده از شعارهای انتقادی داده است.

✍️ شعارهای معطوف به مسوولین دولتی طبیعتا به مانند موقعیت سیاسی این مسوولین گذرا بوده‌اند و تداوم پیدا نکرده‌اند؛ این در حالی است که شعارهای انتقادی از شخص یا نهاد رهبری، به مانند شعارهای انتقادی از نهادهای انقلابی (بسیج، سپاه و صدا و سیما) تا حد زیادی بدون تغییر باقی مانده‌اند و به عنوان میراثی به حرکت‌های اعتراضی بعدی رسیده است.

✍️ مجموعه شعارها علیه دولت و علیه رهبر، در جنبش سبز به مراتب بیشتر از اعتراضات بعدی بوده است؛ اما بخش بزرگی از سهم این شعارها در سال بعد به بخش «اعتراض علیه اساس حکومت» منتقل شده است. شاید باید گفت معترضان در جنبش سبز، دلیل مشکلات را نه در اساس انقلاب یا اساس نظام و نهادهای آن، بلکه در کج‌کارکردی اشخاص جستجو می‌کردند. در سال‌های بعد اما معترضان علاقه خاصی به تقسیم‌بندی‌های داخل حکومت ندارند و نارضایتی خود را به تمامیت نظام تعمیم می‌دهند.

✍️ در میان شعارهای سال ۹۸، به مرور رد پای اشاره به رژیم پهلوی و لفظ «شاه» به چشم می‌خورد، اما در آن مرحله همچنان رویکرد جمهوری‌خواهی و شعار علیه دیکتاتوری پررنگ است. احتمالا به دلیل نقش پررنگ نیروهای دانشجویی (به ویژه با گرایش‌های چپ) ترکیب‌بندی بیشتر شعارهای ضد حکومت، به صورت همزمان علیه رژیم سلطنت هم موضع‌گیری داشتند. در این مرحله نه تنها رد پای چشم‌گیری از ابراز پشیمانی از انقلاب به چشم نمی‌خورد، بلکه غلبه‌ی گفتمان نسبتا چپ‌گرایانه به بازتولید برخی شعارهای انقلابی انجامیده است. اما در شعارهای سال ۱۴۰۱، به کلی با یک رویکرد جدید مواجه هستیم که ضمن اعتراض به کلیت حکومت، اقبال نسبی و گاه چشم‌گیری به مظاهر و نمادهای رژیم سلطنت از خود بروز می‌دهد و صراحتا از گفتمان انقلابی ۵۷ ابراز پشیمانی می‌کند.

✍️ در عرصه‌ی روابط بین‌الملل، بیش از تمامی بخش‌ها شاهد نوعی ثبات و تداوم در سویه‌های شعاری بوده‌ایم. شعار «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران» به نمایندگی از جنبش سبز در تمامی سال‌های بعدی ثابت باقی مانده است و شعارهای محدودی همچون «اوباما، اوباما، یا با اونا یا با ما» جای خود را به شعار گسترده و پرکاربردی همچون «دشمن ما همینجاست، دروغ میگن آمریکاست» داده است. تداوم این شعارها نشان از ثبات رویکرد معترضان خیابانی در مخالفت با سیاست‌های بین‌المللی حکومت است.

✍️ در حالی که رده‌ی «شعارهای پراکنده» در جنبش سبز کمترین سهم را به خود اختصاص داده است، فقدان رهبری در اعتراضات ۹۸ به بعد، در کنار گسترش روزافزون عوامل نارضایتی و بهانه‌های اعتراضی، به افزایش خیره‌کننده‌ی سهم «شعارهای پراکنده» در مقاطع پس از ۸۸ منجر شده است.

✍️ هیچ رد پایی از شعارهای «تجزیه‌طلبانه» یا گرایش به «خشونت و اعتراض مسلحانه» در اعتراضات سراسری دیده نمی‌شود. جای خالی شعارهای اقتصادی/معیشتی، یکی دیگر از نکات عجیب و غافل‌گیرکننده در میان شعارهای اعتراضی است.

✍️ روی هم رفته، روند تغییر در ندای اعتراضات خیابانی، طی یک دهه‌ی گذشته، آشکارا به سمت و سوی شکست ساختار به پیش رفته است.



کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.

⚫️ بالاخره یک روزی می‌رسد که بدانیم چطور قدرت موشکی برتر منطقه و جهان و دارنده یکی از ده قدرت برتر راداری جهان، درست سر بزنگاه، جایی که جنگ بود و دشمن فرضی "نبود"، موشک کروز را از هواپیمای مسافربری تشخیص نداد و چطور آن فرمانده که گفته بود گردن ما باریک‌تر از موست، کمتر از دو سال بعد گفت برای ما سوال است که چرا هواپیما بعد از اصابت موشک اول، نتوانست برگردد فرودگاه(!) و بالاخره معلوم می‌شود «پس چرا "دو" موشک؟»، چرا آسمان تهران را در آن شب "افتخار" به روی مسافری‌ها نبستند؟ و «چرا قبل از شروع تحقیقات بلافاصله بولدوزر انداختند در محل حادثه؟» ...
.
.
اما هیچکدام از این معلوم‌شدن‌ها آن ۱۷۶ جان شیرین را، آن چشم‌های درخشان و آن انتظارهای شیرین وصل را باز نخواهد گرداند.

با ملتی که می‌گویند «ملت امام حسین است»، به اعتبار کدام حق و کجا چنین معامله‌ای می‌شد کرد؟

☁️
#PS752
#iwilllightacandletoo
#من_هم_شمعی_روشن_خواهم_کرد

🔶 @mmoeeni1

اواخر سال 78 سیدحسن خمینی در آفریقای جنوبی به دیدار ماندلا رفته بود. ماندلا در بین صحبت‌ها با اشاره به سفر دوم و چند ماه قبل خودش به تهران (مهر 78) گفته بود:

«دفعه قبل که به ایران رفته بودم در یک اتاق باید چهار زانو می‌نشستم. این کار مخصوصا برای همراه من بسیار سخت بود. این دفعه قبل از رفتن، تمرین زمین نشستن کردم ولی وقتی به آنجا رفتم دیدم که در اتاق آیت‌الله خامنه‌ای صندلی گذاشته‌اند.»

و سید حسن خمینی (لابد به شوخی!) گفته بود: «این هم یکی از تغییرات در ایران است!»


📚 نقل از کتاب "ماندلا؛ مبارز بی‌کینه"

🔶 @mmoeeni1

تفاهمنامه توسعه میدان آزادگان همان طرحی است که در دوران زنگنه نهایی شد آن‌هم به ارزش 4.5 میلیارد دلار. حالا همان قرارداد را 7 میلیارد دلار به خودی‌ها هبه کردند. 2.5 میلیارد دلار گرانتر.
وزارت نفت اما برای استتار فریب خود،می‌گوید این قرارداد در تاریخ نفت ایران بی‌نظیر است!

وحید حاجی‌پور (خبرنگار)

🔶 @mmoeeni1

افتخار رواج چنین شغل‌هایی نصیب هر مملکتی نمی‌شه!
خدا قوت "قدرت برتر منطقه"!
TW

🔶 @mmoeeni1

.
می‌خواستند از فرصت تحریم برای جهانی کردن تولیدات ایرانی و برپایی نظام جدید اقتصادی در جهان استفاده کنند!

در همین سخنرانی (17 مرداد 89) گفته بود: «بیچاره (غربی)‌ها فکر کردند اگر به ما کالا نفروشند ما زمین خواهیم خورد. واقعاً بعضی وقت‌ها این‌ها موجودات قابل ترحمی می‌شوند اما نمی‌فهمند که با چه کسی طرف‌اند ... البته تحریم‌ها قطعاً اثر خواهد داشت اما اثرش این خواهد بود که اقتصاد ایران مستحکم‌تر و شکوفاتر شود ... در حقیقت تصمیمی که آنها در صدور قطعنامه تحریمی علیه جمهوری اسلامی ایران گرفته‌اند پایان سیطره دلار بر دنیاست.»! +


این مردم‌اند که سال‌هاست تاوان توهمات کسانی مثل او را می‌دهند؛ توهمی ناشی از خطاهای محاسباتی شدید در ارزیابی توان خود و توان دیگران.
آن عدالتی که این "قمارکنندگان روی عمر و ثروت و زندگی یک ملت" را مجازات کند، کجاست؟ کی خواهد رسید؟


🔶 @mmoeeni1

روایتی تکان دهنده درباره شلیک مأمور گشت ارشاد

سه‌نفری به دفتر روزنامه آمده‌اند؛ زن، شوهری که به سختی پله‌های دفتر روزنامه را بالا می‌آید و دختر 1‌1ماه‌ای که در آغوش مادر است. هشتم اردیبهشت با آنها تماس گرفته بودم تا درباره حادثه‌ای که گفته می‌شد در پارک پردیسان برایشان رخ داده با آنها گفت‌وگو کنم...

خانم نیلوفر حامدی که در سال‌های گذشته گزارش‌های اجتماعی خوبی از او در روزنامه شرق خوانده‌ایم، امروز با «رضا مرادخانی» بوکسور سابق تیم ملی و همسرش گفت وگو کرده است. مرادخانی در این گفت وگو شرح داده که چگونه یکی از نیروهای گشت ارشاد دو تیر به کمر و پای او شلیک کرده است.



متن کامل این گفت وگو را اینجا بخوانید.

@journalistsclub1

.
کتیبه روی گنبد امام رضا علیه‌السلام شرح سفر پیاده شاه عباس به مشهد مقدس است لذا موقع نشستن روبروی حرم سعی نکنید بفهمید کدام آیه از قرآن است :)

kazem_alireza

🔶 @mmoeeni1

.
حجت‌الاسلام رسول جعفریان (محقق و استاد دانشگاه) با انتشار این تصویر نوشته:

«سال‌ها پیش در این کتابچه نشان دادم که صفویان، دولت‌شان را مقدمه ظهور امام زمان(ع) می‌دانستند و رجال و علما، از جمله مرحوم مجلسی، شک نداشتند که آن دولت وصل به حکومت امام زمان(ع) خواهد شد اما چنین نشد. حکایت همچنان باقی است.»

🔶 @mmoeeni1

خبرگزاری فارس این خبر رو گذاشته روی سرش.

فقط وقتی می‌تونی هم سختی روزگار فقر و استیصال "مردم" رو باور کنی و هم این تیتر بالای سر"خبرگزاری نظام" رو، که قبلا قبول کرده باشی حساب "مردم" و "نظام" - دست‌کم پیش مشاور ترامپ و سردبیر خبرگزاری نظام - از هم جداست وگرنه به هیچ کجای این "مردم" پیروزی نمیاد!

🔶 @mmoeeni1

.
⁉️ چرا در مسکو صف نان بود و در لندن نبود؟!



حزب کمونیست (شوروی) نتوانست با دنیای به سرعت در حال تغییر اواخر قرن بیستم همراه شود. زمانی که همه اطلاعات در مرکزی سری انباشته می شود و همه تصمیم‌های مهم را گروهی دیوانسالار سالخورده می‌گیرند، می توان کلی بمب هسته‌ای ساخت ولی نمی‌توان اپل یا ویکی‌پدیا داشت.

بنا بر روایتی (شاید هم، مثل بیشتر داستان‌های خوب، ساختگی)، زمانی که میخائیل گورباچف (آخرین رهبر شوروی) در تلاش بود تا اقتصاد رو به زوال اتحاد شوروی را احیا کند، یکی از دستیاران اصلی‌اش را به لندن فرستاد تا سر در آورد که "تاچریسم" (سیاست‌های اقتصادی دوران نخست‌وزیری مارگارت تاچر (۱۹۹۰-۱۹۷۹) در حمایت از بازار آزاد و بخش خصوصی) کلا چیست و نظام سرمایه‌داری عملا چگونه کار می‌کند.

میزبانان در لندن مهمان‌شان را به گردش در شهر بردند و او از بازار بورس و مدرسه اقتصاد لندن بازدید کرد و در آنجا با مدیران بانک و کارآفرینان و استادان گفت‌وگوهایی مفصل داشت. پس از چند ساعت، کارشناس شوروی با داد و فریاد گفت: «لطفا یک دقیقه صبر کنید. همه این نظریه‌های پیچیده اقتصادی را کنار بگذارید. الآن یک روز کامل است که در لندن این طرف و آن طرف می‌رویم و من از یک چیز سر در نمی‌آورم. در مسکو بهترین متفکران ما درگیر نظام عرضه نان‌اند و با این حال جلو در هر نانوایی و خواربارفروشی صف‌های دراز تشکیل می‌شود. اما اینجا در لندن میلیون‌ها نفر زندگی می‌کنند و ما هم امروز از مقابل بسیاری از فروشگاه‌ها و مغازه‌ها رد شده‌ایم اما من حتی یک صف نان هم ندیده‌ام. لطفأ من را ببرید پیش مسئول عرضه نان در لندن. باید سر از کارش در بیاورم.» میزبانان، در حالی که سر خود را می‌خاراندند، لحظه‌ای به فکر فرو رفتند و گفتند: «در لندن هیچ کس مسئول عرضه نان نیست.»

راز موفقیت سرمایه‌داری همین است. در لندن اطلاعات مربوط به عرضه نان در انحصار هیچ واحد پردازش مرکزی نیست. اطلاعات بین میلیون‌ها مصرف‌کننده و تولیدکننده، نانوا و غول بازرگانی، کشاورز و دانشمند آزادانه در گردش است. قیمت نان و تعداد نان‌هایی که هر روز پخته می‌شود و اولویت‌های تحقیق و توسعه در این زمینه را نیروهای بازار تعیین می‌کنند. اگر نیروهای بازار تصمیمی اشتباه بگیرند، خیلی زود تصحیح‌اش می کنند، یا حداقل باور سرمایه‌داران این است که چنین می‌کنند. از نظر بحث فعلی ما، اهمیتی ندارد که این نظریه درست است یا خیر. مهم این است که این نظریه اقتصاد را بر حسب پردازش داده می‌فهمد و تعریف می‌کند.



📚 نقل از کتاب "انسان خداگونه"، یووال نوح هراری، صص 4 - 463


🔶 @mmoeeni1

.
🔸 «فقر مردم، تقصیر فرمانروایان است»


وقتی انسان به اعماق این نامه [نامه حضرت علی (ع) به مالک اشتر] باز می‌گردد، واقعاً در مقابل عظمتی که در هر فراز و جمله‌بندی آن وجود دارد، احساس حقارت می‌کند. می‌فرماید: «و انّما یؤتی خراب الأرض من اعواز اهلها»؛ ویرانی زمین از تنگدستی مردم زمین حاصل می‌شود؛ یعنی وقتی مردم تنگدست بودند، زمین ویران می‌شود.

حضرت این را به عنوان یک نکته‌ی فلسفی بیان نمی‌کنند؛ به عنوان یک واقعیت بیان می‌کنند. «ارض»ی هم که این‌جا می‌گویند، همان سرزمین مصر است که مالک‌اشتر دارد می‌رود. البته آن‌وقت شام و عراق و ایران و مدینه و هر نقطه‌ی دیگر دنیا که حاکمی دارد، با مصر قابل مقایسه است.

می‌گویند سرزمینی که تو داری به آن‌جا می‌روی، اگر توانستی مردمش را ثروتمند کنی، آباد خواهد شد؛ اما اگر مردم را فقیر نگه داشتی یا فقیر کردی و نتوانستی، این سرزمین هم آباد نخواهد شد؛ ویرانه خواهد ماند. مردم هستند که باید با نشاطِ خودشان و با توانایی‌هایی که پیدا می‌کنند، سرزمین‌شان را آباد کنند. ابتکار آحاد مردم است که همه جای زمین را آباد می‌کند.

بعد می‌فرمایند: «و انّما یعوز اهلها». اعواز، باب افعال است؛ اما لازم است: مردم تنگدست می‌شوند. حضرت با لامِ تعلیل می‌فرمایند: «لإشراف انفس الوُلاة علی الجمع»؛ فقر مردم، تقصیر فرمانروایان است؛ آنها هستند که موجب فقر مردم می‌شوند؛ چون آنچه را که از ثروت و منافع به‌دست می‌آید، برای خودشان می‌خواهند؛ این موجب فقر مردم می‌شود.

البته یک وقت فرمانروایان مثل مستبدهای قدیم هستند؛ مانند رضاخان که همه چیز را می‌خواست و به حدی قانع نبود. یک عده هم از بغل او استفاده می‌کردند؛ آنها هم می‌بردند. اول، سهم پادشاه بود و بعد هم بتدریج آنهایی که در حاشیه‌ی پادشاه قرار داشتند، هر کدام به قدر خودشان می‌بردند. استبدادهای قدیم این‌طور بود. البته شکل مدرن‌ترش در حکومت پهلوی بود؛ شکل قدیمی‌ترش را هم در کتابها، از قاجاریه و دوره‌ی ناصرالدین شاه و بقیه خوانده‌ایم. یک شکل هم روش مدرن است؛ یعنی روش حکومتهای بظاهر دمکرات که باطن استبدادی دارند؛ امروز زمام این حکومتها به دست کمپانی‌های اقتصادی است؛ اینها طراح سیاستها هستند. بظاهر کاره‌یی نیستند، اما در باطن نماینده‌ی مجلس را اینها می‌فرستند؛ رئیس جمهور را اینها روی کار می‌آورند. رئیس جمهور اعوان و انصاری دارد، سفرایی دارد، وزرایی دارد، مدیران گوناگونی در رده‌های مختلف دارد؛ در واقع این مجموعه حاکمند. نوع اِعمال استبداد هم مثل سابق نیست که بگوید حکم می‌کنم.

وقتی رضاخان می‌خواست اِعمال استبداد کند، در تهران اعلامیه داد و در آن، چهار پنج بار «حکم می‌کنم» آورد. امروز حاکم نمی‌گوید حکم می‌کنم؛ آن نزاکت دمکراتیک را به‌هیچ‌وجه از دست نمی‌دهد. اصلاً حکم نمی‌کند؛ اما مسیر کار، همان «حکم می‌کنم» است.


آیت‌الله خامنه‌ای
20 آبان 1383

🔶 @mmoeeni1