هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک - ۴

گفت‌وگوی علی ندیمی با تقی روزبه - بخش اول
https://youtu.be/YvQbojfCNfA
رفیق تقی روزبه در این گفت‌وگو جنبه‌های مختلفی از مبارزه و سرکوب در رژیم شاه را شرح داد و نکاتی را درباره‌ی گسست تاریخی بین نسل‌ها هم در دوره‌ی شاه و هم در دوره‌ی کنونی که باعث بی‌خبری نسل‌های جوان از جنایت‌های رژیم شاه شده، و نیاز به بازخوانی تاریخ در متن رخدادهای کنونی عنوان کرد. بعضی از جنبه‌های اصلی گفته‌های رفیق روزبه از قرار زیر است.

-- فضای سیاسی دهه‌ی ۱۳۵۰: اختناق شدید؛ تلاش برای برقراری سکوت گورستانی؛ قدرت‌نمایی رژیم با به‌کارگیری گشت‌های خیابانی و خانه‌گردی‌ها؛ عمده‌‌بودن خطر سرخ در نگاه شاه و فشار شدید بر نه‌تنها گروه‌ها و فعالان سیاسی بلکه بر هنرمندان چپ نیز؛ تداوم اتحاد سلطنت با روحانیت هم‌چون دوره‌‌های انقلاب مشروطه و کودتای ۲۸ مرداد...

-- خشونت فوق‌العاده‌ی رژیم و به‌ویژه ساواک: پرویز ثابتی، سرشکنجه‌گر ساواک، مبتکر دستگیری‌های فله‌ای برای یافتن مبارزان بیشتر و کشتن آن‌ها و ایجاد «کمیته‌ی مشترک ضدخرابکاری» بود؛ «کلکسیون شکنجه های ساواک» در دوران بازجویی شامل شلاق عمدتاً به کف پا و جاهای دیگر بدن؛ فروکردن سر زندانی در حوض آب؛ خواباندن زندانی روی اجاق، نشستن روی او و سوزاندن پشت او؛ خاموش‌کردن سیگار روی پوست؛ زدن در حالت بسته به صلیب؛ توپ‌فوتبال‌کردن زندانی...

-- دستگیری نخست: به‌عنوان عضو سازمان مجاهدین خلق، در سال ۱۳۵۰ پس از ضربه‌های اساسی به آن سازمان همراه با احمد رضایی از اعضای برجسته‌ی مجاهدین؛ محکومیت به سه سال زندان بدون اعتراف با این‌که رژیم اطلاعات مهمی از او در دست نداشت، با توجه به ارتباط او با احمد رضایی و داشتن سیانور در دهان.
به‌گفته‌ی دقیق و توجه‌برانگیز رفیق روزبه: وجود سیانور نزد مبارزان و سعی به خودکشی پیش از دستگیری تصویر روشنی از سفاکی رژیم شاه، تصور جوانان مبارز از رژیم و بخشی از تاریخ ایران و اختناق شدید حکومت پهلوی به‌دست می‌دهد.

دستگیری دوم: در بهار ۱۳۵۴ در پی آزادی در سال ۱۳۵۳ و مخفی‌شدن پس از چندماه و کنارکشیدن از مجاهدین خلق، به‌علت تغییر در نظرها و نیز نگاه به‌شدت انتقادی به فجایع مربوط به شیوه‌ی تغییر ایدئولوژی در سازمان مجاهدین، به‌رغم تماس‌های تقی شهرام و بهرام آرام برای جذب او؛ اطلاعات کامل رژیم درباره‌ی رفیق روزبه و روابط او با زنده‌یادان محمد اکبری و مصطفی جوان‌خوشدل از طریق همکاری وحید افراخته و امثال وی؛ طرح ثابتی و ساواک برای ادامه‌ی کشتارهای لیستی (مشابه کشتار ۹ تن رفقا جزنی، ظریفی، جوان‌خوشدل...)؛ خشونت شدید شکنجه‌گرانی چون منوچهری و نیک‌طبع؛ شکنجه‌های متمرکز مانند پیش و نیز شکنجه‌های غیرمتمرکز و «شرطی» برای ایجاد اضطراب و بی‌قراری؛ بی‌خوابی؛ ایستادن طولانی؛ شنیدن صدای مبارزان زیر شکنجه؛ پربودن زندان‌ها از مبارزان، عمده‌بودن مقاومت درعین شکننده‌بودن بعضی از افراد آسیب‌پذیرتر؛ احساس سبک‌ترشدن وضع در سال ۱۳۵۶...

هم‌اندیشی چپ پیش از این گفت‌وگوهای دیگری را درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک برگزار کرده است و گفت‌وگوهای بیشتری را درباره‌ی موضوع‌های بالا و موضوع‌های دیگر در برنامه‌ی خود دارد.
روایت‌های تصویری این گفت‌وگوها در کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ و روایت‌های شنیداری (کم‌حجم) آن‌ها در کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ در دسترس قرار دارند.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک - ۴

گفت‌وگوی علی ندیمی با تقی روزبه - بخش اول

روایت شنیداری (صدا) - کم‌حجم

رفیق تقی روزبه در این گفت‌وگو جنبه‌های مختلفی از مبارزه و سرکوب در رژیم شاه را شرح داد و نکاتی را درباره‌ی گسست تاریخی بین نسل‌ها در دوره‌ی شاه و هم در دوره‌ی کنونی که باعث بی‌خبری نسل‌های جوان از جنایت‌های رژیم شاه شده، و نیاز به بازخوانی تاریخ در متن رخدادهای کنونی عنوان کرد. بعضی از جنبه‌های اصلی گفته‌های رفیق روزبه از قرار زیر است. متن معرفیِ گفت‌وگو و روایت تصویری آن.

هم‌اندیشی چپ پیش از این گفت‌وگوهای دیگری را درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک برگزار کرده است و گفت‌وگوهای بیشتری را درباره‌ی موضوع‌های بالا و موضوع‌های دیگر در برنامه‌ی خود دارد.
روایت‌های تصویری این گفت‌وگوها در کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ و روایت‌های شنیداری (کم‌حجم) آن‌ها در کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ در دسترس قرار دارند.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک - ۵

گفت‌وگوی علی ندیمی با تقی روزبه - بخش دوم (پایانی)

https://youtu.be/1_BQX3uHPA4
در بخش نخست گفت‌وگو با رفیق تقی روزبه به‌تفصیل درباره‌ی فضای سیاسی جامعه در دهه‌ی ۵۰، شکنجه‌ها و ... سخن رفت.

در بخش دوم و پایانی گفت‌وگو رفیق روزبه مطالب مهم دیگری را بیان کرد.

درباره‌ی زندان رژیم شاه:

* گذراندن بخش عمده‌ی زندان در انفرادی؛ سپس دیدن نشانه‌های شکنجه‌ روی بدن همه‌ی زندانیان سیاسی؛ آسیب‌های ناشی از شکنجه مانند نشانه‌های سوزاندن و آسیب به نخاع ...

* دستگیری‌های پرشمار در هردو دوره‌ی زندان؛ دستگیری‌های فله‌ای در خیابان‌ها بر اساس شاخص‌های ساواک مانند سبیل، کاپشن و غیره و ناگزیری دستگیر‌شدگان برای اثبات متهمنبودن...

* مقوله‌ی زندان در رژیم شاه:
چرا مهم بود و مسئله‌ی رژیم شد؟؛ نقش فعالیت‌های کنفدراسیون جهانی دانشجویان و ناگزیری رژیم از گشودن درِ زندان‌ها به‌روی هیئت صلیب سرخ و شکست برنامه‌ی ساواک برای تصفیه‌ی خونین مبارزان به‌قصد جلوگیری از کادرسازی.

* نادقیق‌ و نادرست‌بودن مقایسه میان رژیم شاه و رژیم جمهوری اسلامی (بد و بدتر).

خاطره‌ها و ارزیابی‌ها از سازمان مجاهدین خلق و رهبران اولیه‌ی آن:

-- تماس و ارتباط با نسل اول رهبری مجاهدین و کادرهای اصلی ازجمله محمد حنیف‌نژاد، بهروز باکری، سعید محسن، علی میهن‌دوست؛ کلاس‌های آموزشی حنیف‌نژاد برای کادرها؛ ضربه‌خوردن نسل اول و تلاش برای بازسازی سازمان...

-- درباره‌ی ایدئولوژی مجاهدین:
* معتقد بودند مذهب باید باشد اما غلبه‌ی مذهب سنتی را نمی‌خواستند و بر آن بودند که مارکسیست‌ها به‌علت مذهبی بودن جامعه نمی‌توانند موفق و توده‌ای شوند.

* مبارزه‌ی طبقاتی و طبقه‌ی کارگر را مهم می‌دانستند؛ به مبارزه‌ی فلسطینی‌ها و الجزایری‌ها به‌خاطر وجود عنصر مذهب در آن‌ها توجه ویژه داشتند.

* کتاب‌های مائو، هوشی مین و ژنرال جیاپ را می‌خواندند و در تفسیر آیه‌های قرآن از آن کتاب‌ها مثال می‌آوردند.

درباره‌ی حقوق بشر و دمکراسی:

* آگاهی در دوره‌ی شاه «رانت» و در گروه‌های سیاسی در دسترس بود؛ دیکتاتوری امکان دسترسی به کتاب سیاسی را نمی‌داد.

* نباید اجازه داد یک قطب سیاسی که از سرمایه‌ی جهانی تغذیه می‌کند یکه‌تاز شود و جلوی تبادل اندیشه و گفت‌وگو را بگیرد. وگرنه دوقطبی‌سازی مشابه دوقطبی خمینی-شاه و «مستی توده‌ای روشن‌فکران» تکرار خواهد شد.

* امروز هم اگر دمکراسی و تکثر سیاسی نباشد آگاهی به‌دست نخواهد آمد. تکثر دور برنامه‌های مختلف و بلوغ گفت‌وگو از هم‌اکنون مانع دیکتاتوری خواهد شد.


هم‌اندیشی چپ پیش از این گفت‌وگوهای دیگری را درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک برگزار کرده است و گفت‌وگوهای بیشتری را درباره‌ی موضوع‌های بالا و موضوع‌های دیگر در برنامه‌ی خود دارد.
روایت‌های تصویری این گفت‌وگوها در کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ و روایت‌های شنیداری (کم‌حجم) آن‌ها در کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ در دسترس قرار دارند.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک - ۵

گفت‌وگوی علی ندیمی با تقی روزبه - بخش پایانی

روایت شنیداری - کم‌حجم

در بخش نخست این گفت‌وگو درباره‌ی فضای سیاسی جامعه در دهه‌ی ۵۰، شکنجه‌ها و ... سخن رفت.

در بخش پایانی گفت‌وگو رفیق روزبه مطالب مهم دیگری را بیان کرد.

بعضی از عنوان‌های بخش دوم:
* درباره‌ی زندان رژیم شاه.
* نادقیق‌ و نادرست‌بودن مقایسه میان رژیم شاه و جمهوری اسلامی (بد و بدتر).
* خاطره‌ها و ارزیابی‌ها از سازمان مجاهدین خلق و رهبران اولیه‌ی آن؛ درباره‌ی ایدئولوژی مجاهدین.
* درباره‌ی حقوق بشر و دمکراسی.

متن کامل معرفی به بخش دوم و روایت تصویری.

هم‌اندیشی چپ پیش از این گفت‌وگوهای دیگری را درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک برگزار کرده است و گفت‌وگوهای بیشتری را درباره‌ی موضوع‌های بالا و موضوع‌های دیگر در برنامه‌ی خود دارد.
روایت‌های تصویری گفت‌وگوها در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ؛ و روایت‌های شنیداری (کم‌حجم) در: کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک ـ ۶‏

گفت‌وگوی علی ندیمی با نسرین آزاد ‏- بخش ۱

https://youtu.be/z_vcfpIYN5k?feature=shared
دکتر نسرین آزاد پس از فراغت از تحصیل در دانشگاه تهران به‌هزینه‌ی خانواده‌ی خود به آمریکا رفت و در زمینه‌ی تخصص بیماری‌های ‏داخلی و فوق‌ تخصص بیماری‌های غدد مترشحه داخلی تحصیل کرد. او در سال ۱۳۵۴ به ایران بازگشت و در دانشگاه تهران به کار مشغول ‏شد. در این گفت‌وگوی مشروح، خانم آزاد درباره‌ی مسايل گوناگون و جنبه‌های مختلف فضای اجتماعی، زندان، شکنجه ... سخن گفت. ‏

فضای دانشگاه
دانشگاه تهران: محیط بسیار خوبی داشت. خواندن کتاب، نقل خبر، و بحث درباره‌ی موضوع‌های مختلف به‌راه بود. اعتراض‌های صلح‌طلبانه با ‏خواسته‌های مدنی و حقوق شهروندی برگزار می‌شد. تظاهراتی در سال ۱۳۴۰ در اعتراض به تعطیل‌کردن مجلس با حمله‌ی وحشیانه‌ی گارد ‏شاهنشاهی به دانشگاه مواجه شد. دانش‌جویان کتک خوردند و خانم آزاد اولین ضربه‌های باتوم را دریافت کرد. رفته‌رفته اعتراض‌ها باعث شد ‏رژیم زمستان‌ها دانشگاه را ببندد و دانش‌جویان را ناچار از حضور در کلاس‌ها در گرمای تابستان کند.‏

تحصیل در آمریکا
دولت آمریکا می‌کوشید با دادن بورس پزشکان کشورهای دیگر را جذب کند. سنگینی درس‌ها امکان فعالیت سیاسی را به خانم آزاد نمی‌داد و ‏او فقط گاهی در بعضی از اعتراض‌ها حضور می‌یافت. باوجود این، آشنایی‌ها و ارتباط‌هایی با بعضی از فعالان داشت و کنفدراسیون جهانی ‏دانشجویان را صدای مردم ایران می‌دانست. با پایان تحصیل، دکتر آزاد با آرزوی زندگی در خانه و کشور خود برای خدمت به مردم در سال ‌‏۱۳۵۴ به ایران بازگشت و در دانشگاه تهران استخدام شد. ‏

دستگیری و شکنجه
تنها سه‌ماه از بازگشت او به ایران می‌گذشت که ماموران ساواک به خانه‌ی او هجوم بردند و او را دستگیر کردند. نیم‌ساعت پس از انتقال به ‏کمیته‌ی مشترک ضدخرابکاری که تشکیل آن از «ابتکار»های پرویز ثابتی، رئیس اداره‌ی سوم و سرشکنجه‌گر ساواک، بود، بازجوی او کاوه ‌‏(همایون کاویانی) او را به‌خاطر «عدم همکاری» به اتاق شکنجه برد. حکم دستگیری او پس از سه روز شکنجه‌ی وحشتناک بدون هرگونه ‏مدرکی به‌اتهام «اقدام ضدامنیت کشور» ابلاغ شد. خانم آزاد که عضو هیچ گروهی نبود و با توجه به اهمیت حقوق شهروندی، انسان، زن از ‏زمان نوجوانی در دوره‌ی مصدق تنها از حق خود برای ارتباط با دوستان و گفت‌وگو برای پیشرفت کشور بهره برده بود، تا به امروز دلیل دقیق ‏دستگیری خود را نمی‌داند.‏

شکنجه‌ی خانم آزاد در پی سه روز نخست،سه ماه پی‌درپی در دست‌کم ۴۵ بار حضور در اتاق شکنجه با مجموعه‌ای از شکنجه‌ها به‌دست کاوه ‏همایونی و عضدی ادامه یافت: شلاق، سوزاندن با شمع، آویزان‌کردن، شوک الکتریکی، خاموش‌کردن سیگار روی دست و بازو و شکم برای ‏بیدارکردن؛ دستگاه آپولو؛ و حتی به‌توصیف او «کوره‌ی آدم‌سوزی» که «از پشت وارد آن شدم. از زیر حرارت زیاد شد. چشم‌ام سوخت. نفسم ‏تنگ شد. به یاد {آدم‌سوزان} فاشیسم هیتلری افتادم...» ‏

او را پس از ۱۴ ماه که در «کمیته‌ی مشترک ضدخرابکاری» در سلول‌های ۱.۵‏x‏۲.۵ متر بسیار کثیف و زیلوی کثیف به سر برد و در سرمای ‏زمستان، بدون پتو، دچار بیماری سل گاوی شد به زندان قصر فرستادند. خانم آزاد تا امروز ناراحتی ریه، دندان‌های ناقص، پای دردناک، ‏ناراحتی کلیه را از آن دوران «یادگار» دارد و شکنجه و شلاق‌زدن زنی ۸ماه حامله و تهدید به تجاوز را فراموش نکرده است.‏

ترکیب زندانیان
بازجو می‌گفت: «در این زندان همه استادان و دانشجویان هستند». کارکنان صلیب سرخ هم در دیدار خود از زندان در سال ۱۳۵۶ تایید ‏کردند: ما زندان‌های سیاسی همه‌ی کشورها را می‌بینیم. زندان سیاسی ایران بیشترین تحصیل‌کرده‌ها را دارد و بدترین شکنجه‌ها در آن‌ها ‏اجرا شده.‏

‏«محاکمه» و محکومیت‏
‏«محاکمه»ی خانم آزاد مضحکه‌ی وجود دادگستری مستقل را در رژیم شاه به نمایش می‌گذارد. به‌گفته‌ی او: بازجویان پیش از محاکمه ‏گفتند بی‌جهت پولی به وکیل نده. ما حکم را تعیین می‌کنیم. ... وکیل تسخیری ساواک گفت «خرابکار بودی. شانس آوردی نکشتندت.» ... ‏کیفرخواست ربطی به من نداشت. ... قضات در دادگاه به کارهای دیگر مشغول بودند. ... و سپس در وقفه‌ی دادگاه، در آبدارخانه با من ‏خوش‌وبش می‌کردند و درباره‌ی زندگی در آمریکا می‌پرسیدند ... به این ترتیب، خانم آزاد به ۱۲ سال زندان محکوم شد. این محکومیت در تجدیدنظر به ۷ سال کاهش یافت. او تا سال ۱۳۵۷ در ‏زندان به سر برد و در آن سال به دست مردم آزاد شد.‏

روایت‌های تصویری گفت‌وگوهای قبلی درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ؛ و روایت‌های شنیداری (کم‌حجم) در: کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک ـ ۶‏

گفت‌وگوی علی ندیمی با نسرین آزاد - بخش ۱

روایت شنیداری - کم‌حجم

دکتر نسرین آزاد پس از فراغت از تحصیل در دانشگاه تهران به‌هزینه‌ی خانواده‌ی خود به آمریکا رفت و در زمینه‌ی تخصص بیماری‌های ‏داخلی و فوق‌ تخصص بیماری‌های غدد مترشحه داخلی تحصیل کرد. او در سال ۱۳۵۴ به ایران بازگشت و در دانشگاه تهران به کار مشغول ‏شد. در این گفت‌وگوی مشروح، خانم آزاد درباره‌ی مسايل گوناگون و جنبه‌های مختلف فضای اجتماعی، فضای دانشگاه، تحصیل در آمریکا، دستگیری و شکنجه، زندان، ترکیب زندانیان، ‏«محاکمه» و محکومیت‏... سخن گفت. ‏

⬅️ متن کامل معرفی و روایت تصویری.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک - ۶‏: گفتگو با دکتر نسرین آزاد بخش دو (پایانی)
https://youtu.be/CjdbFc4A6xA?feature=shared
بخش دوم (پایانی) گفتگو با دکتر نسرین آزاد. او پس از فراغت از تحصیل در دانشگاه تهران به‌هزینه‌ی خانواده‌ی خود به آمریکا رفت و در زمینه‌ی تخصص بیماری‌های ‏داخلی و فوق‌ تخصص بیماری‌های غدد مترشحه داخلی تحصیل کرد. او در سال ۱۳۵۴ به ایران بازگشت و در دانشگاه تهران به کار مشغول ‏شد. در این گفت‌وگوی مشروح، خانم آزاد درباره‌ی مسايل گوناگون و جنبه‌های مختلف فضای اجتماعی، فضای دانشگاه، تحصیل در آمریکا، دستگیری و شکنجه، زندان، ترکیب زندانیان، ‏«محاکمه» و محکومیت‏... سخن گفت. ‏

متن کامل معرفی در این‌جا .

***
هم‌اندیشی چپ پیش از این گفت‌وگوهای دیگری را درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک برگزار کرده است و گفت‌وگوهای بیشتری را درباره‌ی موضوع‌های بالا و موضوع‌های دیگر در برنامه‌ی خود دارد.
روایت‌های تصویری گفت‌وگوها در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ ؛ و روایت‌های شنیداری (کم‌حجم) در: کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک ـ ۶‏

گفت‌وگوی علی ندیمی با نسرین آزاد - بخش ۲

روایت شنیداری - کم‌حجم

روایت شنیداری بخش ۱ این گفت‌وگو در این‌جا.

دکتر نسرین آزاد پس از فراغت از تحصیل در دانشگاه تهران به‌هزینه‌ی خانواده‌ی خود به آمریکا رفت و در زمینه‌ی تخصص بیماری‌های ‏داخلی و فوق‌ تخصص بیماری‌های غدد مترشحه داخلی تحصیل کرد. او در سال ۱۳۵۴ به ایران بازگشت و در دانشگاه تهران به کار مشغول ‏شد. در این گفت‌وگوی مشروح، خانم آزاد درباره‌ی مسايل گوناگون و جنبه‌های مختلف فضای اجتماعی، فضای دانشگاه، تحصیل در آمریکا، دستگیری و شکنجه، زندان، ترکیب زندانیان، ‏«محاکمه» و محکومیت‏... سخن گفت. ‏

⬅️ متن کامل معرفی و روایت تصویری گفت‌وگو.

روایت‌های تصویری گفت‌وگوهای قبلی هم‌اندیشی چپ درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ و روایت‌های شنیداری (کم‌حجم) در: کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ.

هم‌اندیشی چپ: گفت‌وگو درباره‌ی جنبش زن زندگی آزادی - بخش ۱

گفت‌وگوگردان: سعید افشار
شرکت‌کنندگان: اردشیر مهرداد، بهروز معظمی، و یوسف اردلان
https://youtu.be/qrIh-pmSJwY?feature=shared

هم‌اندیشی چپ در آستانه‌ی سال‌گرد قتل حکومتی ژینا امینی بخش نخست گفت‌وگو درباره‌ی جنبش زن زندگی آزادی را برگزار کرد و برگزاری بخش‌های بعدی را در برنامه‌ی کار خود دارد.

این جنبش با نافرمانی گسترده رژیم را با بحران درونی بزرگی روبه‌رو کرده و به قدرت سیاسی آن ضربه زده است.

در این گفت‌وگو به نقطه‌های قوت‌ و ضعف، ظرفیت‌ها، چالش‌های بیرونی و درونی، دستاوردها، گرایش‌های مختلفی که در این جنبش در مقابل رژیم صف‌آرایی کرده‌اند مثل حاملان منشورها، یا گرایش‌های راست که از خارج فرصت‌طلبانه کوشیدند بر جنبش سوار شوند و شکست خوردند، توجه شد.

پرسش‌های زیادی درباره‌ی جنبش مطرح شد و بعضاً مورد بحث و بررسی قرار گرفت. توجه به آن‌ها در بخش‌های بعدی هم ادامه خواهد یافت.
بعضی از پرسش‌ها از این قرار است:
-- مهم‌ترین مسایلی که در جنبش مطرح شده چیست؟
-- جنبش چه دستاوردهایی داشته؟
-- چه باید کرد؟ چه راه‌کارهایی را باید در پیش گرفت؟
-- جنبش چگونه باید خود را سازمان دهد؟
-- چپ متشکل چگونه حرکت کرد؟ آیا استراتژی مشخصی داشت؟
-- اتحاد مردم در کجا دیده می‌شود و چگونه شکل می‌گیرد؟
-- چپ ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ چگونه باید حرکت کند و چه گام‌هایی را بردارد؟
-- رهبری جنبش چگونه شکل می‌گیرد، در اتحاد، ائتلاف...؟ نظرتان درباره‌ی جبهه‌ی ضدفاشیستی چیست؟ سازمان‌یابی چگونه شکل می‌گیرد؟


هم‌اندیشی چپ پیش از این گفت‌وگوهای دیگری را درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک برگزار کرده است و گفت‌وگوهای بیشتری را درباره‌ی موضوع‌های بالا و موضوع‌های دیگر در برنامه‌ی خود دارد.
روایت‌های تصویری گفت‌وگوها در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ؛ و روایت‌های شنیداری (کم‌حجم) در: کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ.

هم‌اندیشی چپ: گفت‌وگو درباره‌ی جنبش زن زندگی آزادی - بخش ۱

گفت‌وگوگردان: سعید افشار
شرکت‌کنندگان: اردشیر مهرداد، بهروز معظمی، و یوسف اردلان

روایت شنیداری - کم‌حجم

هم‌اندیشی چپ در آستانه‌ی سال‌گرد قتل حکومتی ژینا امینی بخش نخست گفت‌وگو درباره‌ی جنبش زن زندگی آزادی را برگزار کرد. جنبش زن زندگی آزادی با نافرمانی گسترده رژیم را با بحران درونی بزرگی روبه‌رو کرده و به قدرت سیاسی آن ضربه زده است.

در این گفت‌وگو به نقطه‌های قوت‌ و ضعف، ظرفیت‌ها، چالش‌های بیرونی و درونی، دستاوردها، گرایش‌های مختلف در این جنبش مثل حاملان منشورها، و نیز گرایش‌های راست که از خارج فرصت‌طلبانه کوشیدند بر جنبش سوار شوند و شکست خوردند، توجه شد.

متن کامل معرفی این گفت‌وگو در این‌جا.

گفت‌وگوهای قبلی درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی و شکنجه‌‌های ساواک در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ (روایت‌های تصویری ) و روایت‌های شنیداری در: کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک - ۷

گفت‌وگوی علی نديمی با روبن مارکاريان - بخش ۱
۳۱ مرداد ۱۴۰۲ (۲۱ آگوست ۲۰۲۳) 
https://www.youtube.com/watch?v=Yxnk_OVb-3E
رفیق روبن مارکاریان پیش از انقلاب دو بار دستگیر شد. بار اول در اوایل آذر ۱۳۴۹ و در تابستان ۵۰ آزاد شد؛ ‏و بار دوم در آبان ۵۱ که تا انقلاب ۵۷ در زندان ماند. او در زمان دستگیری نخست دانشجوی ترم آخر ‏دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه تهران، در رشته‌ی اقتصاد کشاورزی و جامعه‌شناسی روستایی بود.‏

در این گفت‌وگو، رفیق مارکاریان از بسیاری از مبارزان انقلابی شکنجه‌شده نام می‌برد. عنوان‌های زیر بخشی از گفته‌های او را دربر می‌گیرند: چرا او به مبارزه‌ی مخفی روی آورد؟؛ دانشگاه و تدارک برای مبارزه‌ی مسلحانه؛ آیا شکنجه منحصر به هواداران مبارزه‌ی مسلحانه بود؟؛ دادستانی ارتش کاملاً مشابه دادگاه انقلاب جمهوری اسلامی بود.

متن کامل معرفیِ این گفت‌وگو را در پیوست بعدی بخوانید.
* * * *
گفت‌وگوهای قبلی درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ؛ و کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک - ۷

گفت‌وگوی علی نديمی با روبن مارکاريان - بخش ۱
۳۱ مرداد ۱۴۰۲ (۲۱ آگوست ۲۰۲۳) 
https://www.youtube.com/watch?v=Yxnk_OVb-3E
رفیق روبن مارکاریان پیش از انقلاب دو بار دستگیر شد. بار اول در اوایل آذر ۱۳۴۹ و در تابستان ۵۰ آزاد شد؛ ‏و بار دوم در آبان ۵۱ که تا انقلاب ۵۷ در زندان ماند. او در زمان دستگیری نخست دانشجوی ترم آخر ‏دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه تهران، در رشته‌ی اقتصاد کشاورزی و جامعه‌شناسی روستایی بود.‏

در این گفت‌وگو، رفیق مارکاریان از بسیاری از مبارزان انقلابی شکنجه‌شده نام می‌برد. عنوان‌های زیر بخشی از گفته‌های او را دربر می‌گیرند: چرا او به مبارزه‌ی مخفی روی آورد؟؛ دانشگاه و تدارک برای مبارزه‌ی مسلحانه؛ آیا شکنجه منحصر به هواداران مبارزه‌ی مسلحانه بود؟؛ دادستانی ارتش کاملاً مشابه دادگاه انقلاب جمهوری اسلامی بود.

متن کامل معرفیِ این گفت‌وگو را در پیوست بخوانید.

https://t.me/left_forum/44

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک - ۷

گفت‌وگوی علی نديمی با روبن مارکاريان - بخش ۱
۳۱ مرداد ۱۴۰۲

روایت شنیداری - کم‌حجم
(⬅️روایت تصویری)
رفیق روبن مارکاریان پیش از انقلاب دو بار دستگیر شد. بار اول در اوایل آذر ۱۳۴۹ و در تابستان ۵۰ آزاد شد؛ ‏و بار دوم در آبان ۵۱ که تا انقلاب ۵۷ در زندان ماند. او در زمان دستگیری نخست دانشجوی ترم آخر ‏دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه تهران، در رشته‌ی اقتصاد کشاورزی و جامعه‌شناسی روستایی بود.‏

در این گفت‌وگو، رفیق مارکاریان از بسیاری از مبارزان انقلابی شکنجه‌شده نام می‌برد. عنوان‌های زیر بخشی از گفته‌های او را دربر می‌گیرند: چرا او به مبارزه‌ی مخفی روی آورد؟ دانشگاه و تدارک برای مبارزه‌ی مسلحانه؛ آیا شکنجه منحصر به هواداران مبارزه‌ی مسلحانه بود؟ دادستانی ارتش کاملاً مشابه دادگاه انقلاب جمهوری اسلامی بود.

⬅️ متن کامل معرفیِ این گفت‌وگو.
* * * *
گفت‌وگوهای قبلی درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ؛ و کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک – ۷‏

گفت‌وگوی علی نديمی با روبن مارکاريان - بخش ۲‏
‏ ۳۱ مرداد ۱۴۰۲ (۲۱ آگوست ۲۰۲۳) ‏
https://youtu.be/ffVVX4F_g0s
رفیق روبن مارکاریان پس از آزادی در تابستان ۱۳۵۰ دوباره در آبان ۱۳۵۱ دستگیر شد و تا انقلاب ۱۳۵۷ در ‏زندان ماند. روبن در سال ۴۶ در انجمن دانشگاهیان ارمنی‌ها با مارتیک قازاریان و کارو لوکاس آشنا شد. ‏مارتیک هم‌کلاسی مسعود احمدزاده بود. در این زمان، بحث «چه باید کرد» در جریان بود: حزب، جنبش ‌‏۶۸، انقلاب کوبا، چین... حتی نقد به مبارزه‌ی مسلحانه هم بین این رفقا پخش می‌شد. اما کتاب انقلاب در ‏انقلاب رژی دبره تاثیر زیادی بر آن‌ها گذاشت. ‏

روبن مارکاریان در بخش دوم گفت‌وگو وضعیت سازمان چریک‌های فدایی خلق در سال ۱۳۵۰، دستگیری ‏دوم، شکنجه‌های وحشیانه‌ی ساواک و مشاهده‌های دیگر خود در زندان را شرح می‌دهد.‏

متن کامل معرفیِ این گفت‌وگو را در پیوست بخوانید.‏

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک – ۷‏

گفت‌وگوی علی نديمی با روبن مارکاريان - بخش ۲‏
‏ ۳۱ مرداد ۱۴۰۲ (۲۱ آگوست ۲۰۲۳) ‏
https://youtu.be/ffVVX4F_g0s
رفیق روبن مارکاریان پس از آزادی در تابستان ۱۳۵۰ دوباره در آبان ۱۳۵۱ دستگیر شد و تا انقلاب ۱۳۵۷ در ‏زندان ماند. روبن در سال ۴۶ در انجمن دانشگاهیان ارمنی‌ها با مارتیک قازاریان و کارو لوکاس آشنا شد. ‏مارتیک هم‌کلاسی مسعود احمدزاده بود. در این زمان، بحث «چه باید کرد» در جریان بود: حزب، جنبش ‌‏۶۸، انقلاب کوبا، چین... حتی نقد به مبارزه‌ی مسلحانه هم بین این رفقا پخش می‌شد. اما کتاب انقلاب در ‏انقلاب رژی دبره تاثیر زیادی بر آن‌ها گذاشت. ‏

روبن مارکاریان در بخش دوم گفت‌وگو وضعیت سازمان چریک‌های فدایی خلق در سال ۱۳۵۰، دستگیری ‏دوم، شکنجه‌های وحشیانه‌ی ساواک و مشاهده‌های دیگر خود در زندان را شرح می‌دهد.‏

بخش دوم این گفت‌وگو را در لینک بالا ببینید.‏

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک – ۷‏

گفت‌وگوی علی نديمی با روبن مارکاريان - بخش ۲‏
‏ ۳۱ مرداد ۱۴۰۲ (۲۱ آگوست ۲۰۲۳) ‏

روایت شنیداری - کم‌حجم

رفیق روبن مارکاریان پس از آزادی در تابستان ۱۳۵۰ دوباره در آبان ۱۳۵۱ دستگیر شد و تا انقلاب ۱۳۵۷ در ‏زندان ماند. روبن در سال ۴۶ در انجمن دانشگاهیان ارمنی‌ها با مارتیک قازاریان و کارو لوکاس آشنا شد. ‏مارتیک هم‌کلاسی مسعود احمدزاده بود. در این زمان، بحث «چه باید کرد» در جریان بود: حزب، جنبش ‌‏۶۸، انقلاب کوبا، چین... حتی نقد به مبارزه‌ی مسلحانه هم بین این رفقا پخش می‌شد. اما کتاب انقلاب در ‏انقلاب رژی دبره تاثیر زیادی بر آن‌ها گذاشت. ‏

روبن مارکاریان در بخش دوم گفت‌وگو وضعیت سازمان چریک‌های فدایی خلق در سال ۱۳۵۰، دستگیری ‏دوم، شکنجه‌های وحشیانه‌ی ساواک و مشاهده‌های دیگر خود در زندان را شرح می‌دهد.‏

⬅️ متن کامل معرفی و روایت تصویری
* * * *
گفت‌وگوهای قبلی درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ؛ و  کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک – ۸

گفت‌وگوی همایون ایوانی با تقی تام
۱۳ شهریور ۱۴۰۲ (۴ سپتامبر ۲۰۲۳) ‏
https://youtu.be/kag1rpUP6YI

رفیق تقی تام سال ۱۳۴۲ تحصیل در رشته‌ی اقتصاد را در دانشگاه تهران آغاز کرد و همان‌زمان به حزب ملت ایران پیوست. از فعالان ‏دانشجویی حزب ملت ایران و جبهه ملی ایران بود و در کنار رفقایی هم‌چون شکرالله پاک‌نژاد و دیگران فعالیت می‌کرد. سال دوم او را ‏از دانشگاه اخراج کردند. اما موفق شد در سال پس از آن به تحصیل ادامه دهد. او با انجام مطالعاتی محدود و فعالیت محفلی برای راه‌یابی ‏خیلی زود از حزب ملت ایران و جبهه ملی عبور و به چپ گرایش پیدا کرد. ‏

در این زمان، مطالعات مارکسیستی با دریافت جزوه و نشریه از خارج‌ آغاز شد. باوجود غالب‌بودن گرایش چریکی، او و عده‌ای از فعالان در طیف ‏مبارزان «مشی توده‌ای‌تشکیلاتی»، با تاثیرپذیری از اندیشه‌ی مائو، در فکر تشکیلات و جنگ توده‌ای بودند و در جست‌وجوی راه دیگری برای ‏فعالیت سیاسی‌تشکیلاتی و نفوذ در روستاها. ‏

در تابستان سال ۵۰، فردی مرتبط با ساواک محفل این رفقا را به ساواک لو داد. تقی تام، یک ماه پس از ازدواج با همسرش، دستگیر شد و بر ‏اساس قراری که با رفقای دیگر داشت فقط خود و دو رفیق دیگر را مسئول فعالیت‌ها اعلام کرد. او به سه سال زندان محکوم شد و پس از پایان ‏دوره‌ی محکومیت در حدود دوسال «ملی کشی» را تحمل کرد و پس از آغاز «وزیدن باد کارتر» همراه با عده‌ای دیگر آزاد شد. مدتی با ‏معرفی هوشنگ کشاورز صدر به در دانشگاه همدان رفت و همراه برخی ازجمله خسرو خسروی کار تحقیقی کرد و بعد برای ادامه‌ی ‏تحصیل و کار مطالعاتی به فرانسه رفت. اما در بحبوبه‌ی انقلاب به ایران برگشت و در دوره‌ی قیام یکی از اعضای موثر «کنفرانس وحدت» بود، ‏در بنیان‌گذاری «گروه زحمت» نقش اساسی داشت و درانتشار روزنامه‌ی آزادی کوشا بود. در ۱۳۶۱ بار دیگر از ایران خارج شد و به فرانسه ‏رفت.‏

بعضی از فعالیت‌ها
ـــ انتشار چهار شماره از نشریه‌ی «به‌سوی انقلاب» در سال ۱۳۵۰ به‌همراه بهروز نابت و یوسف اردلان. عنوان شماره‌ی نخست «به‌سوی ‏انقلاب» بود. شماره‌ی دوم، بدون عنوان، به نقد مشی چریکی و تبلیغ مشی توده‌ای اختصاص داشت. ‏
ـــ انتشار اعلامیه؛ در آغاز به شیوه‌ی کپی‌نویسی و سپس با خرید دستگاه پلی‌کپی در چند ده نسخه.‏
ـــ کوشش برای گسترش محفل. ‏

دوره‌ی زندان
تقی تام را پس از دستگیری به همان بازداشت‌گاهی بردند که بعداً عنوان «کمیته‌ی مشترک ضدخرابکاری» به‌خود گرفت و شکنجه با کابل را آغاز کردند.

خلاصه‌ای از وضعیت در زندان:‏
ـــ او که در زندان نیز با دوستان هم‌فکر خود منتقد مشی چریکی ماند؛ طرفدار اندیشه‌ی مائو بود و از «سیاسی‌کاران» به‌حساب می‌آمد، ‏ازجمله می‌گوید: ‏
ـــ فشار روی چریک‌ها بیشتر بود و ساواک برای مبارزان چریک‌ که قرارشان زود می‌سوخت، روش‌های وحشیانه‌تری مثل به‌کارگیری بطری در ‏مقعد را در پیش می‌گرفت.‏
ـــ بهروز نابت را حدود ۲ سال پس از دستگیری در اتاق بازجویی دیدم. هر دو پای او باندپیچی شده بود. او را که ارتباط‌‌های گسترده‌ای ‏داشت، به‌شدت شکنجه کرده بودند. شنیدن صدای شلاق و فریاد زندانیان در سلول‌های مجاور بسیار دردناک بود.‏
ـــ سه نوبت و در مجموع یک سال‌ونیم در کمیته‌ی مشترک گذراندم که چند هفته از آن در سلول انفرادی بود.‏
ـــ آخر سال ۵۰، در بازجویی دوم، از آپولو هم استفاده کردند که از همه چیز بدتر بود. ‏
ـــ بعد به زندان قصر منتقل شدم.‌ در آغاز، نگاه به محفل ما منفی بود.‌ چون مبارزه‌ی چریکی اصل بود. رفتار ما در کمیته‌ی مشترک و زیر شکنجه و برخورد با ‏پلیس و رژیم باعث شد نگاه‌ها تغییر کند. ‏
ـــ مدتی با بیژن جزنی هم‌سلول بودم و مدت کوتاهی نیز با مسعود رجوی. ‏
ـــ یک روز که با بیژن جزنی در سلول بودیم، دانشجویی را آوردند که فقط با یک اعلامیه دستگیر شده بود و او را شلاق زده بودند.
ـــ مجرم رژیم و ‏ساواک بودند نه جوانان. بین فعالیت‌ها و حکم و مجازات هیچ تناسبی نبود. اگر ذره‌ای از آزادی‌ها را به رسمیت می‌شناختند هیچ‌یک از این ‏کارها مجازات نداشت. ‏شکنجه با هیچ معیاری خوانایی ندارد، حتی برای ‏مبارزان چریک.‏

نگاه به گذشته
تقی تام که مطالعاتی درباره‌ی روستاها داشت، با توضیح درباره‌ی اصلاحات ارضی و روستاهایی که در دهه‌ی ۴۰ در بلوچستان دیده ‏شرحی درباره‌ی وضع فلاکت‌بار روستاها و تضاد آن با تهران می‌دهد.
ـــ نگاه انتقادی: آن زمان با تاثیر از «سازمان انقلابی» و مائوئیست‌های ‏دیگر درک غلطی داشتیم و ایران را «نیمه‌مستعمره نیمه‌فئودال» می‌دانستیم.‏
* * * *
گفت‌وگوهای قبلی درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ؛ و  کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک – ۸

گفت‌وگوی همایون ایوانی با تقی تام
۱۳ شهریور ۱۴۰۲ (۴ سپتامبر ۲۰۲۳)

روایت شنیداری - کم‌حجم

رفیق تقی تام سال ۱۳۴۲ تحصیل در رشته‌ی اقتصاد را در دانشگاه تهران آغاز کرد و همان‌زمان به حزب ملت ایران پیوست. از فعالان ‏دانشجویی حزب ملت ایران و جبهه ملی ایران بود و در کنار رفقایی هم‌چون شکرالله پاک‌نژاد و دیگران فعالیت می‌کرد. سال دوم او را ‏از دانشگاه اخراج کردند. اما موفق شد در سال پس از آن به تحصیل ادامه دهد. او با انجام مطالعاتی محدود و فعالیت محفلی برای راه‌یابی ‏خیلی زود از حزب ملت ایران و جبهه ملی عبور و به چپ گرایش پیدا کرد. ‏

متن کامل معرفی و روایت تصویری این گفت‌وگو
* * * *

گفت‌وگوهای قبلی درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ؛ و  کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ.

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک ـ ۹
گفت‌وگو با اردشیر مهرداد
گفت‌وگوگردان: همایون ایوانی
https://youtu.be/mAjVcPWHk2Q
گفت‌وگو با رفیق اردشیر مهرداد در پایان سپتامبر ۲۰۲۳ در چارچوب «نهمین گردهمایی سراسری درباره کشتار زندانیان سیاسی در ایران» انجام شد و در روز یکشنبه، ۱ اکتبر ۲۰۲۳، برای گشایش بحث در بخش «زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک: گذشته‌ای که نگذشته است!» به نمایش درآمد.

بازداشت کوتاه نخست در سال ۱۳۴۴ ‏
اردشیر مهرداد نخستین بار در ۱۹ سالگی به‌خاطر فعالیت صنفی ـ نه به‌خاطر عقاید یا فعالیت سیاسی ـ زمانی‌که دانشجوی سال دوم معماری بود مدت کوتاهی بازداشت شد و در طول بازداشت او را عمدتاً تهدید کردند. او در آن زمان روشنفکری چپ بود که در «توهم خدمت از طریق قلم، هنر و معماری» فعالیت می‌کرد.

دستگیری دوم در سال ۱۳۴۶‏ و شکنجه
اردشیر در ۲۱ سالگی، زمانی‌که در دفترهای مختلف معماری کار می‌کرد، دوباره دستگیر شد و در حدود هفت ماه در سلول‌های انفرادی و یک ماه در سلول عمومی زندان که سه اتاق داشت، به‌سر برد. در اولین بازجویی از او درباره‌ی دوستانش و ارتباط با دانشگاه شیراز پرسیدند و نامه‌ی وی به دوستی از همسایگانش را نشان دادند که از رهبران اعتصاب دانشگاه شیراز بود. در این نامه، عبارتی تمثیلی («فضای سربی») توجه بازجویان را جلب کرده بود و آن را اشاره به حاکمیت اختناق تلقی می‌کردند. در این زمان، تقریباً همه‌ی اعضای گروه رفقا جزنی ـ ظریفی دستگیر شده بودند و در زندان قزل قلعه به‌سر می‌بردند. اردشیر نزدیک به ‌چهار ماه در سلولی انفرادی روبه‌روی سلول رفیق عزیز سرمدی بود و با او «حشر و نشر» داشتند. پس از انتقال شماری از آن‌ها به بند عمومی، او به سلول روبه‌روی حسن ضیا ظریفی منتقل شد.

در این دوره، هنوز شکنجه‌ای در کار نبود تا این‌که {استوار ایوب} ساقی، رئیس زندان، روزی او را برای بازجویی برد. بازجوی قبلی او، «جوان»، عوض شده بود و بازجوی تازه‌ی او، مصطفوی، پرسید: کدام فعالان را در جنوب می‌شناسی؟ و یکی از دوستان کودکی اردشیر را نام برد.‌ وقتی اردشیر هرگونه رابطه‌ی سیاسی را انکار کرد، بازجویان گفتند دوست سومی (یکی از همکاران نشریه‌ی «هنر و ادبیات جنوب») شنیده که دوست دوره‌ی کودکی او کتاب سرخ مائو را از کشتی‌های چینی گرفته و به اردشیر داده است! اردشیر که خود با آن نشریه همکاری می‌کرد بعداً مطلع شد که اعضای محفل همکاران نشریه دستگیر شده بودند. آن روز شکنجه آغاز شد: دو بار دستبند قپانی و هم‌زمان شلاق. سپس، او را به سلول بازگرداندند و دو ماه دیگر، تا شهریور ۱۳۴۷، در سلول ماند و سرانجام با فشار خانواده آزاد شد.

دستگیری سوم در سال ۱۳۵۳ و شکنجه‌ی طاقت‌فرسا
اردشیر مهرداد، اولین پیمان‌کار فرودگاهی که اکنون فرودگاه امام است، معمار موفقی بود که حتی محافل نزدیک به شاه به او پیشنهاد شراکت می‌دادند. او در دفتر خود امکاناتی فراهم کرده بود که شماری از مبارزان در آن به‌کار مشغول می‌شدند. در چنین شرایطی، اردشیر در ۲۸ سالگی،* در ارتباط با انجمن تئاتر ایران دستگیر شد، درحالی‌که عضو هیچ سازمانی نبود، اما نوشته‌ای از امیرپرویز پویان در ماشین خود داشت. در این دوره، شکنجه‌ی شدید با کابل، دستبند قپانی، و آپولو به شکستن فک، صدمه به چشم در حد نابینایی، چرک‌کردن دو پا تا زانو و پارگی فتق انجامید. ضربه به سر او باعث شده بود که گاهی در سلول غش می‌کرد و بی‌هوش می‌شد. آخرین جمله‌ای که اردشیر زیر شکنجه شنیده است این بود: «داره می‌میره.»

متن کامل معرفیِ این گفت‌وگو را در پیوست بخوانید.‏

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک ـ ۹
گفت‌وگو با اردشیر مهرداد
گفت‌وگوگردان: همایون ایوانی
https://youtu.be/mAjVcPWHk2Q
گفت‌وگو با رفیق اردشیر مهرداد در پایان سپتامبر ۲۰۲۳ در چارچوب «نهمین گردهمایی سراسری درباره کشتار زندانیان سیاسی در ایران» انجام شد و در روز یکشنبه، ۱ اکتبر ۲۰۲۳، برای گشایش بحث در بخش «زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک: گذشته‌ای که نگذشته است!» به نمایش درآمد.
⬅️ متن کامل معرفی این گفت‌وگو .

هم‌اندیشی چپ: زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک ـ ۹

گفت‌وگو با اردشیر مهرداد

گفت‌وگوگردان: همایون ایوانی

روایت شنیداری - کم‌حجم.

گفت‌وگو با رفیق اردشیر مهرداد در پایان سپتامبر ۲۰۲۳ در چارچوب «نهمین گردهمایی سراسری درباره کشتار زندانیان سیاسی در ایران» انجام شد و در روز یکشنبه، ۱ اکتبر ۲۰۲۳، برای گشایش بحث در بخش «زندان شاهنشاهی و شکنجه‌های ساواک: گذشته‌ای که نگذشته است!» به نمایش درآمد.

اردشیر مهرداد در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ شمسی سه بار دستگیر شد: ۱۳۴۴، ۱۳۴۶ و ۱۳۵۳. شکنجه‌ در بار سوم صدمه‌های جسمی و روانی شدیدی را بر او وارد کرد. ⬅️ متن کامل معرفی این گفت‌وگو و روایت تصویری.

گفت‌وگوهای قبلی درباره‌ی انقلاب ۵۷ و خیزش انقلابی اخیر؛ برابری جنسیتی؛ کارگران و انقلاب؛ نویسندگان و انقلاب؛ مسئله‌ی ملی در آذربایجان و کردستان سال ۱۳۲۵؛ زندان شاهنشاهی در: کانال یوتیوب هم‌اندیشی چپ؛ و  کانال تلگرامی هم‌اندیشی چپ.