📌 اطلاعیه مهم سازمان نظام پزشکی درباره دوره‌های آموزشی و موسساتی مجاز و غیرمجاز

🔸سازمان نظام پزشکی کشور در اطلاعیه‌ای خطاب به رؤسای نظام پزشکی سراسر کشور اعلام کرد:
🔹 دوره‌ها و مراکز آموزشی مجاز و غیرمجاز باید مورد توجه جدی قرار گیرند.

🔹 بر اساس این اطلاعیه، گواهی دوره‌های آموزشی صادرشده توسط انجمن‌های علمی و تخصصی دارای مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی معتبر است.

🔹 همچنین گواهی دوره‌های برگزارشده توسط دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور و مراکز دارای مجوز از مرکز ملی آموزش مهارتی و حرفه‌ای علوم پزشکی وزارت بهداشت مورد تأیید است.

⚠️ نکته مهم:
گواهی‌های صادرشده از سوی مراکز و مؤسسات دیگر، به‌جز موارد مورد تأیید و معتبر، فاقد اعتبار اعلام شده‌اند.

📌 شرکت‌کنندگان در دوره‌های آموزشی، پیش از ثبت‌نام و دریافت گواهی، از مجاز و معتبر بودن برگزارکننده دوره اطمینان حاصل کنند.

🆔 @Lab_science

در خصوص بیانیه اخیر انجمن علمی آسیب‌شناسی و طب آزمایشگاهی ایران خطاب به اساتید و همکاران محترم متخصص پاتولوژی، نکاتی قابل تأمل است که شایسته است از منظر علمی، حرفه‌ای و صنفی مورد بررسی قرار گیرد.

بی‌تردید نقد عملکرد هر نهاد علمی و صنفی و اعلام نظر درباره برنامه‌های کنترل کیفیت خارجی و فرآیندهای اعتباربخشی، حق طبیعی و قانونی هر انجمن تخصصی است. با این حال، انتظار می‌رود چنین مواضعی با ادبیاتی دقیق، علمی، مستند و فارغ از هرگونه شائبه ترجیح یک مجموعه بر مجموعه دیگر بیان شود.

در بیانیه مذکور، از همکاران درخواست شده است که «در شرایط فعلی» از مشارکت در برنامه کنترل کیفیت خارجی و فرآیند اعتباربخشی انجمن دکترای علوم آزمایشگاهی ایران خودداری کنند. در عین حال، در ادامه همان بیانیه، برنامه کنترل کیفیت خارجی شرکت پیشگام ایرانیان به‌عنوان «یکی از گزینه‌های قابل بررسی» معرفی شده و حتی به مذاکرات هیأت‌مدیره با این شرکت درباره تعدیل هزینه‌ها و صدور گواهی مشترک اشاره شده است.

همین بخش از بیانیه، به‌طور طبیعی این پرسش را برای جامعه تخصصی ایجاد می‌کند که معیارهای علمی و فنی مورد استفاده برای ارزیابی و مقایسه برنامه‌های کنترل کیفیت خارجی دقیقاً چیست و آیا این معیارها به‌صورت یکسان درباره همه برنامه‌ها اعمال شده است؟

اگر ایرادی علمی، فنی یا اجرایی نسبت به برنامه مورد اشاره وجود دارد، انتظار می‌رود این موارد با ارائه مستندات روشن، قابل بررسی و قابل مقایسه برای جامعه تخصصی اعلام شود. صرفاً توصیه به عدم مشارکت، بدون ارائه جزئیات کافی درباره شاخص‌ها و مستندات ارزیابی، ممکن است زمینه برداشت‌های متفاوتی را در میان متخصصان ایجاد کند.

از سوی دیگر، معرفی یک برنامه مشخص و هم‌زمان اعلام مذاکره درباره هزینه و صدور گواهی مشترک، ضرورت شفافیت بیشتر درباره معیارهای انتخاب را دوچندان می‌کند. این موضوع لزوماً به معنای وجود تخلف یا سوءنیت نیست؛ بلکه دقیقاً به همین دلیل، شفاف‌سازی می‌تواند از شکل‌گیری هرگونه شائبه جلوگیری کند.

همچنین، در شرایطی که مقام معظم رهبری بر ضرورت همدلی و همکاری تأکید داشته‌اند، به نظر می‌رسد جامعه علمی و حرفه‌ای کشور بیش از هر زمان دیگری نیازمند گفت‌وگوی محترمانه، مستند و دور از تقابل میان گروه‌های تخصصی است. اختلاف دیدگاه میان انجمن‌ها و متخصصان امری طبیعی است، اما این اختلافات نباید به گونه‌ای مطرح شود که به کاهش اعتماد یا ایجاد فاصله میان اعضای یک جامعه علمی منجر شود.
جامعه علوم آزمایشگاهی و پاتولوژی، بیش از هر چیز به تصمیم‌هایی نیاز دارد که بر پایه معیارهای علمی، شفافیت، استقلال حرفه‌ای و منافع واقعی بیماران و نظام سلامت اتخاذ شوند.

از این رو، انتظار می‌رود در خصوص بیانیه اخیر، موارد زیر برای جامعه تخصصی به‌صورت شفاف تبیین شود:

۱. معیارهای دقیق علمی و فنی ارزیابی برنامه‌های EQA چه بوده است؟

۲. مستندات و نتایج ارزیابی‌هایی که منجر به توصیه عدم مشارکت در برنامه مورد اشاره شده، چیست؟

۳. آیا همین معیارها درباره سایر برنامه‌های کنترل کیفیت خارجی نیز اعمال شده است؟

۴. مبنای علمی و اجرایی معرفی برنامه شرکت پیشگام ایرانیان به‌عنوان یک گزینه قابل بررسی چیست؟

۵. با توجه به اشاره صریح بیانیه به مذاکرات درباره هزینه و گواهی مشترک، چارچوب این همکاری و معیارهای نظارت بر آن چگونه خواهد بود؟

طرح این پرسش‌ها نه به معنای مخالفت با کنترل کیفیت خارجی است و نه نفی جایگاه هیچ انجمن یا مجموعه‌ای؛ بلکه با هدف تقویت شفافیت، حفظ شأن علمی نهادهای تخصصی و جلوگیری از ایجاد هرگونه ابهام در میان همکاران مطرح می‌شود.

انتظار جامعه تخصصی از همه انجمن‌ها و نهادهای حرفه‌ای، بیش از هر چیز، شفافیت، پاسخ‌گویی، استدلال علمی، احترام متقابل و همدلی است؛ زیرا اختلافات حرفه‌ای را می‌توان با گفت‌وگو و ارائه مستندات حل کرد، اما ادبیات تقابلی و تصمیم‌های فاقد توضیح کافی، می‌تواند به اعتماد میان اعضای جامعه علمی آسیب وارد کند.

در نهایت، بهتر است انتخاب برنامه‌های کنترل کیفیت خارجی، نه بر اساس توصیه‌های تقابلی میان انجمن‌ها، بلکه بر مبنای شاخص‌های روشن و قابل سنجش از جمله اعتبار علمی، استقلال، استانداردهای مورد استفاده، صلاحیت ارزیابان، شفافیت فرآیندها، نحوه تحلیل نتایج و رعایت منافع حرفه‌ای و بیماران صورت گیرد.

این شیوه، هم با شأن جامعه علمی سازگارتر است و هم زمینه را برای همکاری و همدلی بیشتر میان متخصصان فراهم می‌کند.

بسیاری از خطاهای آزمایشگاهی در مرحله «پیش از آنالیز (Pre-analytical)» رخ می‌دهند و در صورت بی‌توجهی می‌توانند بر نتایج آزمایش و در نهایت بر تشخیص و تصمیم‌گیری بالینی تأثیر بگذارند. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

1️⃣ همولیز (Hemolysis):
یکی از شایع‌ترین مشکلات نمونه‌های خون است و می‌تواند باعث افزایش کاذب پتاسیم، LDH و AST و تغییر برخی نتایج دیگر شود.

2️⃣ تأخیر در جداسازی سرم یا پلاسما:
اگر نمونه برای مدت نامناسبی پیش از جداسازی از سلول‌ها باقی بماند، فعالیت سلولی می‌تواند موجب تغییر پارامترهایی مانند گلوکز، پتاسیم و فسفات شود.

3️⃣ استفاده از لوله یا ضدانعقاد نامناسب:
انتخاب نادرست لوله نمونه‌گیری می‌تواند نتیجه آزمایش را به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر قرار دهد. برای مثال، آلودگی نمونه با EDTA می‌تواند باعث کاهش کاذب کلسیم و افزایش کاذب پتاسیم شود.

4️⃣ تأخیر یا شرایط نامناسب انتقال و نگهداری نمونه:
برخی آزمایش‌ها به زمان و شرایط انتقال بسیار حساس هستند. برای مثال، در گازهای خون شریانی (ABG) تأخیر در آنالیز می‌تواند باعث تغییر pH، pO₂ و pCO₂ شود.

5️⃣ نمونه‌گیری نامناسب:
مواردی مانند بستن طولانی‌مدت تورنیکه، مشت‌کردن مکرر دست، پر کردن ناکافی لوله‌های حاوی ضدانعقاد یا مخلوط‌کردن نامناسب نمونه می‌توانند بر نتایج اثر بگذارند.

📌 نکته مهم:
پیش از انجام آنالیز، کیفیت نمونه را بررسی کنید؛ از جمله همولیز، لیپمی، ایکتری، وجود لخته، حجم و نوع صحیح نمونه، نوع لوله و شرایط انتقال و نگهداری.
🔬 کیفیت نتیجه آزمایش، از مرحله نمونه‌گیری آغاز می‌شود.

🆔 @Lab_science